YARGITAY 1. HUKUK DAİRESİ

1. Hukuk Dairesi         2023/3767 E.  ,  2024/3888 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/51 E., 2022/845 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Türkoğlu Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemece verilen karar Yargıtay (Kapatılan)16. Hukuk Dairesince bozulmuştur.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Kahramanmaraş ili, Türkoğlu ilçesi, ... mahallesinde bulunan 847 ada 1 parselde bulunan taşınmazın 40-50 yıldır davacıların zilyetliğinde olduğunu, taşınmazın bahçe olarak kullanıldığını ve üzerine bir çok ağaç dikildiğini, taşınmaz üzerinde ev bulunduğunu, bu ev üzerinde davacı adına elektrik ve su abonelerinin bulunduğunu, bölgede imar uygulaması sırasında dava konusu yerin davacılar adına tescil edilmesi gerekirken Hazine adına tespit gördüğünü, dava konusu yerin davalı ile alakasının olmadığını belirterek çekişmeli taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacılar adına tapuya tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Hazine vekili, dava konusu taşınmazda davacının zilyetliği bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 04.04.2016 tarihli ve 2021/3256 Esas, 2021/4829 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmaz üzerinde davacılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 03.06.2021 tarihli ve 2021/3256 Esas, 2021/4829 Karar sayılı kararıyla; Mahkemece yapılan araştırmanın eksik olduğu belirtilerek çekişmeli taşınmazın geldisi olduğu belirtilen 658 parselin oluşumuna esas evrakın getirtilmesi, fen bilirkişisinden çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğuna ilişkin rapor alınması, çekişmeli taşınmazın kadastro parseli mi yoksa idari yoldan oluşturulan bir parsel mi olduğunun belirlenmesi, taşınmazın geldisinin kadastro parseli olduğunun anlaşılması halinde kesinleşme tarihleri dikkate alınmak suretiyle 3402 sayılı Yasa'nın 12/3 üncü maddesinde belirtilen hak düşürücü sürenin geçip geçmediği üzerinde durulması; taşınmazın geldisinin tescil harici iken idari yoldan tapu kaydına bağlanan yer olduğunun anlaşılması halinde, taşınmaz hakkında tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar davacı taraf yararına zilyetlikle kazanım koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine değinilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 847 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tescil harici bırakıldığı, daha sonra 28.03.2021 tarihinde idari yoldan Hazine adına tapuya tescil edildiği, dava konusu taşınmazın hali arazi niteliğiyle davacılar tarafından toprağın tarıma elverişli hale getirilmesiyle 1960 'lı yılların sonlarında imar-ihyanın tamamlanarak taşınmazın ev ve bahçe olarak kullanımının olduğu, dava konusu taşınmazın mera, yaylak kışlak, dere yatağı, orman olmadığı, davacıların aynı kadastro çalışma sınırları içerisinde senetsiz kazanımı olmadığı, olağanüstü zamanaşımı yoluyla iktisap şartlarının davacılar yararına gerçekleştiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, 847 ada 1 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile eşit paylarla ... ve ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik araştırma ile karar verildiğini, davacıların çekişmeli taşınmaz üzerinde yasanın aradığı süre ve nitelikte zilyetlikleri bulunmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 713/1 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1.Kahramanmaraş ili, Türkoğlu ilçesi, ... mahallesi çalışma alanında bulunan taşınmaz kadastro sırasında tespit harici bırakılmış, 658 parsel olarak ihdasen Hazine adına tescil edilmiş, 847 ada 1 parsel sayılı 636,23 metrekare yüzölçümündeki taşınmaz imar sonucunda oluşturularak arsa vasfıyla Hazine adına kayıtlanmıştır.

2.Mahkemece, davacılar yararına zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği kabul edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de bozma ilamına uyulduğu halde bozma ilamının gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bozma ilamında fen bilirkişisinden çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğuna ilişkin rapor alınması istenildiği halde bilirkişiden bu yönde rapor alınmamış, uyuşmazlığın çözümünde hava fotoğraflarından yararlanılmamış, yetersiz ziraat bilirkişi raporu ile yetinilmiş, davacılar açısından senetsiz araştırması yapılmamıştır. Bu şekilde eksik araştırma ve inceleme ile karar verilemez.

3.Hal böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için taşınmazın ihdasen tescil tarihinden 15-20-25 yıl öncesine (bulunmadığı takdirde bu tarihlere en yakın tarihlere) ait farklı dönemlerde çekilmiş en az üç adet stereoskopik hava fotoğrafı tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirtilerek dosya ikmal edilmelidir.

4. Daha sonra, elverdiğince yaşlı, tarafsız ve yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, taşınmazın bulunduğu köyde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek 3 kişilik mahalli bilirkişi kurulu ve taraf tanıkları ile fen (teknik) bilirkişisi, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi ve ziraat bilirkişisi katılımıyla mahallinde yeniden keşif yapılmalıdır.

5.Yapılacak keşif sırasında taşınmazın öncesinin zilyetlik yolu ile iktisaba elverişli yerlerden olup olmadığının tespitine çalışılmalı ve bu kapsamda bilirkişi ve tanıklardan çekişmeli taşınmazın öncesinin ne olduğu, kime ait bulunduğu, kimden kime nasıl intikal ettiği, kim ya da kimler tarafından hangi tarihten itibaren ve ne şekilde kullanıldığı, öncesinin mera, yayla, sıvat yeri gibi özel mülkiyete konu olamayacak umuma tahsis edilmiş yerlerden olup olmadığı hususları maddi olaylara dayalı olarak sorulup açıklattırılmalı, bilirkişi ve tanık beyanları komşu parsellere ait kadastro tutanakları ve dayanakları olan belgelerle denetlenmeli, bilirkişi ve tanıkların beyanları arasındaki çelişkiler gerektiğinde yüzleştirme yapılarak giderilmeye çalışılmalıdır.

6. Ziraat bilirkişisinden çekişmeli taşınmaz bölümünün niteliğiyle ilgili önceki tarihli ziraatçi bilirkişi raporunu da irdeler mahiyette taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki deseni ve diğer yönlerden üzerinde ekonomik amaca uygun zilyetlik bulunup bulunmadığı ve ekonomik amaca uygun zilyetlik varsa hangi tarihten beri ve hangi tasarruflar ile sürdürüldüğü açıklattırılarak tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş bilimsel esaslara ve somut verilere dayalı ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafları jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişisine tevdi edilerek stereoskop aletiyle incelenmeleri neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, öncesinin ne olduğunu, imar-ihyaya konu edilip edilmediğini, imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor hazırlatılmalıdır.

7.Fen bilirkişisinden keşfi takibe elverişli, çekişmeli taşınmazın evveliyatında hangi parsel olduğunu gösterir krokili rapor alınmalıdır.

8. Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalıdır.

9.3402 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesi uyarınca, adına tescil kararı verilecek kişi ya da kişiler adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulup Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalıdır.

10.Mahkemece çekişmeli taşınmaza komşu olup emsal nitelikteki dava dosyalarından da faydalanılmak suretiyle toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden Hazine harçtan muaf olduğundan, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Türkoğlu Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,

1086 sayılı HUMK'un 440/III-1 inci maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.