YARGITAY 1. HUKUK DAİRESİ

1. Hukuk Dairesi         2023/3399 E.  ,  2024/2991 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/47 E., 2023/20 K.
HÜKÜM : Kabul

Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali- tescil ve tapusuz taşınmazın tescili davasından dolayı Mahkemece, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı Hazine temsilcisi ile diğer davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı; çekişmeli 112 ada 1 ve 114 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar ile kadastro sırasında tespit harici bırakılan taşınmaz bölümlerinin, maliki olduğu 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazın devamı niteliğinde bulunduğunu, kadastro tespitlerinin hatalı şekilde yapıldığını ileri sürerek 112 ada 1 ve 114 ada 1 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtlarının iptali ile bu taşınmazların ve iddiasına konu tescil harici taşınmaz bölümlerinin adına tescili istemi ile dava açmıştır.

II. CEVAP
Davalılar, davanın reddini savunmuşlardır.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemece, iddianın sabit olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davalı Hazine temsilcisi ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 05.11.2020 tarihli ve 2017/2620 Esas, 2020/5156 Karar sayılı kararıyla; tapusuz taşınmazın tescili isteğine ilişkin davada 6360 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığının da taraf olması gerektiği, taraf teşkili sağlanmadan davanın esası hakkında karar verilmesinin isabetsiz olduğu; dava konusu 112 ada 1 ve 114 ada 1 parsel sayılı taşınmazlar bakımından ise yapılan inceleme ve araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı, keşif sırasında dinlenen bir kısım mahalli bilirkişi ve tanık beyanında çekişmeli 112 ada 1 parsel sayılı taşınmazın öncesinin genel yol olduğu, bir kısım beyanda ise harman yeri olarak kullanıldığı belirtilmesine rağmen bu çelişki üzerinde durulmadığı, taşınmazın öncesinin ne olduğu, genel yol niteliğinde ise yol niteliğini ne zaman kaybettiğinin kesin olarak belirlenmediği, her iki taşınmazın etrafının ne zaman çevrildiği ve ne zamandan beri davacının zilyetliğinde olduğu hususundaki çelişkiler giderilmediği gibi mahalli bilirkişi ve tanık sözlerinin denetlenmesi bakımından uydu fotoğraflarından yararlanılmadığı gerekçeleriyle karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraf teşkiline ilişkin eksiklik giderildikten sonra, taşınmazlar üzerinde zilyetlikle iktisap koşullarının davacı yararına gerçekleştiği gerekçesi ile davanın kabulüne, 112 ada 1 ve 114 ada 1 parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile bu taşınmazların ve fen bilirkişisinin 20.04.2022 havale tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen 198,27 ve (B) harfi ile gösterilen 64,26 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerin davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine temsilcisi ile diğer davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Hazine temsilcisi; yapılan araştırma ve incelemenin hüküm vermeye yeterli olmadığını, davanın yasal süresinde açılmadığını, taşınmazın zilyetlikle kazanılamayacağını, kazanılsa bile kazandırıcı zamanaşımı koşullarının gerçekleşmediğini, mahalli bilirkişi, tespit bilirkişi ve tanık beyanlarının yetersiz olduğunu, davacının davasını kanıtlayamadığını belirtip kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili; dosya kapsamında toplanan deliller ve dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davacının dava konusu yerin kendisine ait olduğunu ispatlayamadığını, davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulünün hukuka aykırı olduğunu belirtip kararın bozulmasını istemiştir.

3.Davalı ... vekili; taşınmazın kamunun ortak kullanımında olan yol olduğunu, zilyetlikle kazanılamayacağını, bilirkişi incelemelerinin eksik ve hukuka aykırı olduğunu, mahalli bilirkişi, tespit bilirkişisi ve tanık beyanları arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, zilyetliğin terk edildiği hususunun göz ardı edildiğini, dava konusu taşınmazın imar ve ihya edilip edilmediği, zilyetliğin süresi, sürdürülüş biçimi ve taşınmazın niteliği yeterince araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu belirtip kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil ile kadastro sırasında tespit harici bırakılan tapusuz taşınmazın tescili isteklerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
09.05.1960 günlü 21/9 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararı; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK)713 üncü; 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
Dosya içeriği ve toplanan delillerden; 2006 yılında yapılan kadastro çalışmaları sonucunda Konya ili, Bozkır ilçesi, ... Mahallesi dava konusu 112 ada 1 ve 114 ada 1 parsel sayılı 92,77 m2 ve 30,74 m2 yüz ölçümündeki taşınmazların arsa vasfı ile Devletin hüküm ve tasarrufunda tarım alanına dönüştürülmesi ve ekonomik yarar sağlanması mümkün olan yerlerden olduğu, özel mülkiyete konu teşkil etmediği belirtilerek davalı Hazine adına, dava dışı 113 ada 1 parsel sayılı taşınmazın ise 473,90 m2 yüz ölçümü ve iki katlı kargir ev, ahır, anbar ve arsası niteliği ile kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak senetsizden davacı adına tespit edildikleri, tespitlerin itiraza uğramadan 16.10.2006 tarihinde kesinleştiği; hükme esas alınan fen bilirkişisinin 20.04.2022 havale tarihli raporunda (A) harfi ile gösterilen 198,27 ve (B) harfi ile gösterilen 64,26 metrekare yüz ölçümündeki bölümlerin tespit harici bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki; Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. "Usulü kazanılmış hak" olarak tanımlayacağımız bu müessese, mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararındaki esas çerçevesinde işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir (09.05.1960 günlü 21/9 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kararı).

Ne var ki, Mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğini, hükme yeterli araştırma ve inceleme yapıldığını söyleyebilme imkanı bulunmamaktadır.

Şöyle ki; tescil harici olan çekişmeli taşınmazların imar planı kapsamına alınıp alınmadığı, alınmış ise imar planının hangi tarihte onaylanarak kesinleştiğinin ilgili belediyelerden sorularak imar planı dava tarihinden önce kesinleşmişse bu tarihten 15-20-25 yıl öncesine ait farklı dönemlerde çekilmiş stereoskopik hava fotoğraflarının en az 3 tanesinin tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden istenilerek getirtilip dosya arasına alınması ve önceki bozma kararında belirtildiği şekilde yeniden keşif yapılarak imar planının onay tarihine kadar 3402 sayılı Kanun'un 14 üncü ve 17 nci maddelerinde öngörülen koşulların davacı taraf yararına gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi, komşu parsellere ait tapu kaydı ve kadastro tutanakları getirtilerek tutanaklarda dava konusu taşınmazların ne olarak okunduğunun, taşınmazların niçin tespit harici bırakıldığının araştırılması, ... Mahallesi çalışma alanında kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle davacı adına tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığının Kadastro Müdürlüğünden de sorularak miktarı gösterir senetsiz defterinin onaylı örneğinin ve bu taşınmazlara ait kadastro tutanak örneklerinin (kadastro tespitinin kesinleşip kesinleşmediğini de gösterir şekilde) dosya içerisine getirtilmesi, tescil davalarında TMK'nın 713 üncü maddesinin dördüncü ve 5 inci fıkraları gereğince keşif sonucu elde edilen bilirkişinin rapor ve krokisine göre gerekli yerel ilanlar ve gazete ilanlarının yöntemine uygun bir biçimde yapılması, ilanın yapıldığı gazete ile ilan tutanaklarının dosya arasına konulması ve yasal 3 aylık itiraz süresinin dolmasının beklenilmesi; ondan sonra, toplanan ve toplanacak tüm delillere göre bir karar verilmesi gerekirken belirtilen hususlar göz ardı edilerek eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,

Peşin yatırılan harcın istek halinde yatıran Belediyelere iadesine,

Temyiz eden davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

25.04.2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.