YARGITAY 1. HUKUK DAİRESİ

1. Hukuk Dairesi         2022/6236 E.  ,  2024/2377 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/367 E., 2022/898 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul Kısmen Ret / Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bozova 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/553 E., 2019/554 K.

Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı ... ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, Hazine vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vekilinin istinaf inceleme isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı ..., dava dilekçesine ekli krokide (A) harfi ile gösterilen dava konusu taşınmazın kadastro çalışmaları sırasında taşlık olduğu için tescil harici bırakıldığını, söz konusu taşlık alanın toplulaştırma neticesinde 739 parsel numarası ile Maliye Hazinesi adına tescil edildiğini, dava konusu taşınmaz üzerinde her yıl düzenli olarak buğday ve arpa ekmekte olduğunu, sonraki yıllarda da ağaç diktiğini, taşınmazda yaklaşık 35 yıldır malik sıfatıyla zilyet olduğunu, taşınmazı imar ve ihya ettiğini ileri sürerek taşınmazın imar ve ihya edilen bölümünün davalı ... adına olan tapu kaydının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ..., dava konusu yerin imar planı içine alındığı tarihte 20 yıllık malik sıfatıyla zilyetlik süresinin dolmuş olması gerektiğini, dava tarihinden 20 yıl geriye doğru olan sürelerden 2 ayrı hava fotoğraf celp edilip davacının iddiasının araştırılması gerektiğini, dava konusu yerin mera olarak vasıflandırılıp vasıflandırılmadığı hususunun ilgili tarım müdürlüğünden sorulması, ayrıca mera olarak resmen vasıflandırılmamışsa bile fiilen mera olarak kullanılıp kullanılmadığının araştırılması gerektiğini, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve hazine adına tescil edilebilen yerlerden olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Bozova Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.06.2019 tarihli ve 2017/553 Esas, 2019/554 Karar sayılı kararıyla; açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; Şanlıurfa ili Bozova ilçesi Sızan Mahallesinde kain, davalı ... Hazinesi adına kayıtlı olan 739 parsel numaralı taşınmazın içinde kalan Fen bilirkişisi ve harita mühendisi tarafından düzenlenen 17.01.2019 havale tarihli raporda A harfi ile gösterilen 54.956,24 m2'lik kısmının Maliye Hazinesi adına olan tapu kaydının iptali ile kuru tarla niteliğindeki taşınmazın tam hisse şeklinde, bu köydeki son parsel numarasından sonraki numara verilmek kaydıyla TMK 713/1 inci maddesi gereğince davacı ... adına tapuya kayıt ve tesciline, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Hazine ve Bozova Belediye Başkanlığı vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme hükmünün usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemeye sunulan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle ; Mahkemece eksik araştırma yapıldığını, taşınmazın orman vasfında olup olmadığının araştırılmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 20.05.2022 tarihli ve 2020/367 Esas, 2022/898 Karar sayılı kararıyla; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun incelemesinde; davanın 713 parsel (ifrazen 739 parsel) sayılı taşınmaza yönelik tapu iptali ve tesciline ilişkin olduğu, dava konusu taşınmaz davalı ... adına tescil edilmiş olup, temyiz eden Bozova Belediyesinin taşınmazın tapu maliki olmadığı gibi, sözü edilen parsel hakkında açılmış bir davası ya da açılan davaya müdahalesinin de bulunmadığı, Mahkemece verilen hüküm ile de sözü edilen kurum aleyhine hukuksal bir durum yaratılmadığına göre, davalı ... vekilinin taşınmaz hakkındaki hükme yönelik istinaf inceleme isteminde hukuki yararının bulunmadığı, diğer davalı ...'nin istinaf başvurusunun incelenmesinde ise ; mahkemenin dava konusu (A) harfi ile gösterilen bölüme ilişkin kabul kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçeleri ile; davalı ... vekilinin istinaf inceleme isteminin hukuki yarar yokluğundan reddine, davalı ... Hazinesi vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarını yineleyip, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 713 üncü, 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14 üncü ve 17 nci maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Dosya içeriğinden ve toplanan delillerden; Şanlıurfa ili, ... ilçesi, ... mahallesinde 1976 tarihinde yapılan kadastro çalışmaları sırasında dava konusu taşınmazın bulunduğu kısımların 766 sayılı Kanunun 2 nci maddesi gereğince tapulama harici " taşlık" olarak bırakıldığı, daha sonra 11.03.2015 tarihinde idari yoldan 713 parsel numarası ile ve "Hali arazi" vasfı ile Hazine adına tescil edildiği, 713 parselin 16.05.2016 tarihli ve 1398 yevmiye numaralı ifraz işlemi ile 738 ve 739 parsellere gittiği, davacının davalı ... Hazinesi adına kayıtlı hale gelen 739 parsel numaralı taşınmaz için ve tapu iptali ve tescil istemli olarak eldeki temyize konu davayı açtığı, çekişmeli 739 parsel sayılı taşınmazın ada-parsel (parselsorgu.tkgm.gov.tr) sorgulamasında 28.11.2022 tarih ve 8207 yevmiye numaralı ifraz işlemi ile sayfasının kapatıldığı ve 29.06.2022 tarihinde 3083 sayılı yasa kapsamında yapılan toplulaştırma işlemi neticesinde 132 ada 7- 204 ada 5 ve 7- 108 ada 4- 110 ada 1- 112 ada 12- 209 ada 4- 133 ada 2- 116 ada 2 - 205 ada 5- 113 ada 6- 207 ada 2- 206 ada 1- 208 ada 4-5-6- ve 7 parseller ile 744 ve 745 parsel sayılı taşınmazlara gittiği anlaşılmaktadır.

2. Mahkemece, (A) harfiyle gösterilen bölüm üzerinde davacı lehine zilyetlikle mülk edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de yapılan araştırma, inceleme ve uygulama hüküm vermeye yeterli bulunmamaktadır.

3. Şöyle ki; Mahkemece temyize konu teşkil eden ve teknik bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen taşınmaz bölümü üzerinde imar-ihyanın ne zaman başladığı ve ne zaman tamamlandığının belli olmadığı, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarının denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmadığı anlaşılmaktadır.

3. O halde sağlıklı sonuca varılabilmesi için öncelikle dava konusu taşınmaz bölümünün ihdasen Hazine adına tescil edildiği 2015 tarihinden geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait stereoskopik hava fotoğraflarının tarihleri açıkça yazılmak suretiyle en az üç tanesi Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalı, dosya bu şekilde ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, 3 kişilik jeodezi ve fotogrametri mühendisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve teknik bilirkişi katılımı ile yeniden keşif yapılmalıdır.

4. Mahallinde yapılacak keşif sırasında yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın ne zaman başlayıp bitirildiği, davacının 1969 doğumlu olduğu da gözetilerek yaşı itibariyle taşınmazı ne zamandan beri kullandığı hususları etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi halinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalıdır.

5. Teknik bilirkişiden keşfi takibe elverişli, - infaza elverişli hüküm kurulabilmesi amacıyla 2022 yılında yapılan toplulaştırma işlemi de dikkate alınarak- dava konusu taşınmazı toplulaştırma sonucu oluşan güncel pafta üzerinde gösterir şekilde taşınmazın hangi toplulaştırma parseli/parselleri içerisinde kaldığını belirten, krokili rapor alınmalı, ziraat mühendisi bilirkişi kurulundan taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, üzerindeki bitki örtüsünü, imar-ihyaya konu olmaya başladığı ve imar-ihyanın tamamlandığı tarihi bildirir, değişik yönlerden çekilmiş fotoğraflarını da içerir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.

6. Jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi kurulundan yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir, dava konusu taşınmaz bölümünün ilgili hava fotoğrafı üzerinde konumunu gösterir, rapor içeriğinde belirtilen kanaatin denetlenmesi imkanını sağlar şekilde rapor alınmalıdır.

7. Bu suretle keşifte dinlenen yerel bilirkişi ve tanık beyanları bilimsel esaslara ve maddi bulgulara dayanılarak hazırlanan söz konusu bilirkişi raporlarıyla denetlenmeli, bundan sonra tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.