SAKARYA ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/193 Esas - 2025/166
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/193 Esas
KARAR NO : 2025/166

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 13/03/2025
KARAR TARİHİ : 14/03/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 17/03/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ticari ilişki kapsamında lehdar olarak bulunduğu ve ...Şubesi, ...TL bedelli ... keşide tarihli, ... numaralı ve ... Şubesi, ...TL bedelli ... keşide tarihli ... numaralı çeklerin davacının uhdesine ulaşmaksızın kaybolduğunu, çeklerin kaybolmasının akabinde keşideci ... tarafından Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/77 E. Sayılı dosyasında çek iptali istemli dava açıldığını, ancak mahkemece verilen kararda keşidecinin iş bu iptal davasını açmakta hukuki yararının bulunmadığı düşünce ve yargısına varılarak davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verildiğini, bu nedenle davayı açmalarında her ne kadar çekler kendilerine ulaşmamış olsa da hukuki yararın varlığının kabul edilerek öncelikle tedbir kararı ile çek iptaline karar verilmesini taleple dava etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava: Kıymetli Evrak İptali davasıdır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Mahkememizin 2025/77 E. Sayılı dava dosyasının bir sureti dosyamız arasına alınmıştır.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar Sonucu Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez. Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir (Bozer, Ali/ Göle, Celal; Kıymetli Evrak Hukuku 8. Baskı, Ankara 2018, s. 119).
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre; "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."
Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/4524E. 2012/9838K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir.
Davamıza gelince; davacı vekili davacının lehtarı olduğu çekin henüz davacıya teslim edilmeden kaybolduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır. Davaya konu çek davacı lehtar olarak düzenlenmişse de, davacı çeke zilyet olamadan, çekin davacıya ulaşmadan kaybolduğu iddia olunduğuna göre davacı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesinin göndermesi ile aynı kanunun 757. maddesi gereğince, "İradesi dışında çek elinden çıkan kişi" olamayacaktır. Başka bir ifade ile teslim söz konusu olmadığından, davacı yetkili hamil olmadığı dava dilekçesi ile sabittir.
Açıklanan nedenlerle, çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının eldeki davayı açmak yetkisi olmaması göz önünde bulundurularak davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,
5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacıya tebliğine,
Dair, davacı yüzünde verilen kararın, tarafa tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 14/03/2025

Katip ...
e-imza

Hakim ...
e-imza