KAYSERI 2. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : /
KARAR NO : /

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.

DAVA : İstirdat (TTK’nun 792. maddesine dayalı çek istirdadı)
DAVA TARİHİ : 26/07/2023
KARAR TARİHİ : 13/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 16/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (TTK’nun 792. maddesine dayalı çek istirdadı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Denizbank Yozgat Şubesi'ne ait, 30/06/2023 tarihli 35.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...olan, ...çek seri nolu, müvekkili şirket tarafından Aras Kargo'nun Sinan Şubesinden kargoya verildiğini, ancak çek kargoda iken kaybolduğunu, kargoya verilen işbu çekin işbirliği içinde hareket ettiklerini düşünülen diğer cirantaların eline geçtiğini ve Anadolu Banka cirolandığını, Anadolu Bank A.Ş tarafından ise çekteki cirantalara ve keşideciye karşı İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası kapsamında kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını, ödeme emri tebliğ edilene kadar çekin kimin elinde olduğunu bilmediklerini, takiple birlikte haberdar olduklarını, dava konusu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını, davalının işbu çeki haksız şeklide elinde bulundurduğunu, çekte ciranta olarak yer alan hiçbir firmayı ve şahsı müvekkilinin tanımadığını ve aralarında hiçbir alışveriş ve sözleşme bulunmadığını belirterek Denizbank Yozgat Şubesi'ne ait, 30/06/2023 tarihli 35.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...olan, ...çek seri nolu çekin son yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunun tespiti ile çekin müvekkili şirkete iadesine, haksız ve kötü niyetli olan davalı aleyhine asıl alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere müvekkili lehine tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; Müvekkili banka ile dava dışı arasında imzalanan Genel Kredi Sözleşmesi uyarınca dava dışı şirkete kredi hesabı tesis edildiğini ve krediler kullandırıldığını, dava dışı müvekkili banka borçlusu şirket tarafından keşidecisi dava dışı ...olan Denizbank A.Ş.'nin seri nolu, 35.000,00-TL tutarlı ve 30/06/2023 tarihli çekin müvekkili bankaya cirolandığını ve teslim edildiğini, müvekkili bankaya cirolanmış olan çekin ilgili bankasına 03/07/2023 tarihinde takas merkezi üzerinden ibraz edildiğini, ancak çekin takas merkezine ibraz edilmesi ile birlikte Kayseri 1. Asliye Ticaret mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından verilen karar uyarınca çek üzerinde herhangi bir işlem yapılamayacağına dair şerh düşüldüğünü, bu nedenle çek bedelinin müvekkili banka tarafından tahsil edilemediğini, bunun üzerinden müvekkili banka tarafından İstanbul Banka Alacakları İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından kambiyo takiplerine özgü haciz yolu ile ilamsız icra takibi yoluna başvurularak bedeli tamamen karşılıksız kalan çekin tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, öncelikle işbu davanın yetkili mahkemede ikame edilmediğini, müvekkili bankanın iyi niyetli hamil olup davacının kötü niyetli beyanlarda bulunduğunu, müvekkili banka müşterisi olan dava dışı nin takas sistemine ibraz gerçekleştikten sonra haberdar olduğunu belirterek yetki itirazlarının kabulü ile dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, haksız ve kötü niyetli şekilde imza itirazında bulunmuş olan davacı şirket hakkında %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi'ne İstanbil 14. İcra Müdürlüğü'ne, davalı bankaya, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, Develi ve Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığına yazılan müzekkerelere cevap olduğu, ilgili kayıt ve belgelerin dosyamız arasına celp edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, 6102 sayılı TTK’nun 792. maddesine dayalı çek istirdadı talebine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Denizbank Yozgat Şubesi'ne ait, keşidecisi ...olan ...seri nolu hamiline yazılı 30 Haziran 2023 keşide tarihli 35.000,00 TL bedelli çekin lehtar olarak hamili olduğunu, çekin dava dışı bir firmaya gönderilmek üzere kargoya verildiğini ancak çekin kargoda iken çalındığını, çekin diğer cirantalardan sonra en son davalı bankaya ciro edildiğini, davalı tarafça keşideci ve diğer cirantalara karşı İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, davaya konu çekin en son yetkili hamilinin davacı olduğunun tespiti ile istirdatına karar verilmesini talep ettiği görülmektedir
Davalı vekili, yasal süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde müvekkilinin yerleşim yeri ve icra takibinin başlatıldığı yerin İstanbul'da bulunduğunu, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğunu savunarak yetkisizlik kararı verilmesini aksi halde davanın reddine ve alacağın %20 oranından az olmamak üzere davacının tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuları dava konusu çekin istirdatı koşullarının bulunup bulunmadığı, davalının yetki ilk itirazının kabul edilebilir olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.
6102 sayılı TTK'nda çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme yer almamaktadır. Bu durumda açılan davanın HMK'nun 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkeme olan, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerekmektedir. (Benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 13/01/2014 tarihli, / Esas ve / Karar sayılı ve 05/04/2007 tarihli, / Esas ve / Karar sayılı ilamları, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 31/05/2023 tarihli, / Esas ve / Karar sayılı, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 01/12/2022 tarihli, / Esas ve / Karar sayılı ve Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 28/12/2021 tarihli, / Esas ve / Karar sayılı karar ilamları).
Eldeki davanın İİK'nun 72/8. maddesine dayalı borçlu olmadığı halde icra takibine ödenen paranın istirdatı olmayıp, TTK'nun 792. maddesine dayalı dava konusu çekin istirdatı istemine ilişkin olmasına göre, TTK'nda ve HMK'nda çek istirdadı davalarında yetkili mahkemeye ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığından çek istirdadı davasında, HMK'nun 6. maddesine göre genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Her ne kadar davalı tarafça süresinde yetki itirazı ileri sürülerek İstanbul Ticaret Mahkemesi'nin yetkili olduğu ileri sürülmüş ise de davalı bankanın adresinin "" olması buna göre davalı vekilince yetkili mahkemenin Anadolu Adliyesi olarak gösterilmesi gerekirken İstanbul Ticaret Mahkemesi'nin yetkili mahkeme olarak belirtilmesi isabetli olmayıp davalı vekilinin yetki itirazının reddine karar verilmiştir.
Davaya konu olayda davacının zayi nedeniyle kambiyo senedinin iptali istemiyle açtığı davanın yargılaması sırasında hamilin bulunması üzerine davacıya verilen süre içerisinde iş bu davanın açıldığı görülmüştür.
6102 Sayılı TTK'nun 757/1 maddesi uyarınca, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir. Aynı yasanan 758/1 maddesi uyarınca poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde mahkeme dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.
TTK'nun 790.maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır. Aynı yasanın 792.maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Kıymetli evrakın yetkili hamili olduğunu ve istem dışı elinden çıktığını ileri süren davacı, halen kıymetli evrakın hamili konumunda olan kişilere karşı istirdat isteminde bulunabilir. Böyle bir iddiada bulunan davacının söz konusu davadaki kanıt yükü, kendisinin davaya konu ettiği kıymetli evrakın son yetkili hamili olduğu ve hali hazırda hamil konumunda olan davalının kıymetli evrakı iktisabında kötüniyetli yahut ağır kusurlu olduğunu ortaya koymak olmalıdır. Buna göre hali hazırda hamil durumunda olan davalının kötüniyet ya da ağır kusurunu ispat zımmında, ciro zincirindeki bir kopukluk, çalıntı olduğu bilinmesine rağmen kıymetli evrakın devralınması gibi unsurlar belirleyici olabilecektir. (Benzer Yargıtay 11.HD.12/12/2014 Tarih, 2014/13735 Esas 2014/19653Karar Sayılı Kararı)
Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Çekin ciro yoluyla devri için ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Ayrıca, davalının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde imzası bulunanların imzalarının gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu yoktur. Somut olaya gelince, dava konusu çekte de mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmamakta olup, ayrıca ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzası sahte olsa bile bu durum davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Davalı tarafın ancak TTK’nın 792. maddesinde öngörüldüğü üzere, kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur.
Tüm dosya kapsamı incelenmeke; davaya konu edilen Denizbank Yozgat Şubesi'ne ait, keşidecisi ...olan ...seri nolu hamiline yazılı 30 Haziran 2023 keşide tarihli 35.000,00 TL bedelli çek yönünden, davalı bankaya karşı istirdat talebinde bulunulmuş olup, davacı vekilince tanık deliline dayanılarak, 30/01/2024 tarihli dilekçe ile hangi hususlarda tanık dinletileceği açıklanmıştır. Anılan dilekçe içeriği gözetildiğinde tanık dinletilmesinin dosya kapsamına katkı sağlamayacağı açıktır nitekim çekin kargoda çalınmış olması, davacının cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmaması gibi hususlar davalının kötüniyetli olduğu hususunu ispatlamayacağından davacı vekilinin tanık dinletme talebi yerinde görülmemiştir. Hemen burada belirtmek gerekir ki Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın / soruşturma sayılı dosyasında yürütülen soruşturmada diğer cirantalara ilişkin soruşturma yürütülmekte ise de davalı bankanını anılan dosyada taraf olmadığı sonuç itibariyle soruşturma sonucunun eldeki dosyayı etkilemeyeceği açıktır. Her ne kadar davacılar vekili tarafların ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasını talep etmiş ise de taraflar tacir dahi olsa kambiyo senetlerinin deftere kayıt zorunluluğunun olmaması nedeni ile ticari defter incelemesine gerek görülmemiştir. Nitekim Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin / E. / K. sayılı ile Yargıtay 19.Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın / E. K. sayılı kararında da açıklandığı üzere çekin ticari defterlere kaydedilme zorunluluğu bulunmamaktadır. Kaldı ki davaya konu çekin hamiline düzenlendiği davacı şirketin ciro silsilesinde adının yer almadığı, davalı bankanın ise çeki elinde bulunduran yetkili hamil olduğu görülmekle aralarında ticari ilişki olması da beklenilemez. Son olarak davacı tarafından yemin deliline başvurulmuş ise de HMK.226/1-c maddesi gereği yemine konu edilemeyecek vakalardan olduğu anlaşılmakla davalının kötü niyetle çeki iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlanamamış olup, buna göre dava konusu çekte ciro silsilesinde bir kopukluk da bulunmaması dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. Dava İİK'nun 72. maddesi uyarınca açılan bir istirdat davası olmadığından iş bu dava yönünden reddedilmesi halinde tazminata hükmedilemeyeceği kanaati ile davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine dair karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine,
3-Alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcının dava açılırken davacı tarafından yatırılan 597,72-TL peşin harçtan mahsubu ile artan 170,12-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama harç ve giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yargılama boyunca yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı taraf kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden davalı lehine AAÜT 13/1 Maddesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7- HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 13/02/2024

Katip
¸E-imzalıdır

Hakim
¸E-imzalıdır