KAYSERI 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... -
VEKİLİ : Av. ... -
DAVALI : 1- ... - ... -
VEKİLİ : Av. ... -
DAVALI : 2- ... - ... -
VEKİLİ : Av. ... -
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : ***
KARAR YAZIM TARİHİ : ***

Mahkememize açılan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, Kayseri ilinde ... Salonu ismi ile faaliyet gösteren lokantanın sahibi ve işletmecisi olduğunu, gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, corona virüs tedbirleri ve kısıtlamalar nedeni ile tandırda pişirilecek kuzu kellelerinin temininde sorun yaşamaya başladığı için yüzülmüş ve temizlenmiş kelle tedarik edebileceği vaadinde bulunan davalı ile ham, yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellesinin adet fiyatı 10,00-TL'den toplamda 10.000 adet kellenin satın alınması konusunda anlaşmaya vardıklarını, anlaşma karşılığında, ...'nin borcuna karşılık olmak üzere Şekerbank Kayseri Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan, 100.000,00-TL bedelli avans çekini tedarik edilecek malların alımında kullanılması amacı ile davalı ...'e teslim ettiğini, müvekkilinin kendisine vaat edilen yüzülmüş ve temizlenmiş kuzu kellelerinin teslim edilmemesi üzerine ödemeyi geciktirdiğini, çeki elinde bulunduğunu bildiren ve müvekkiline çek ile satın aldığı kuzu kellelerini ödeme yapması halinde göndereceği vaadinde bulunan davalı ...'nın talebi doğrultusunda 14/06/2021 tarihinde ...'nın sahibi olduğu ... Tarım Hayvancılık adına 15/05/2021 tarihli ... adına kesilmiş çeke istinaden 54.000,00-TL havale yaptığını, kalan 46.000,00-TL için ise davalı ...'nın talebi doğrultusunda Erzincan’da faaliyet gösteren ...'nın sahibi olduğu ... Ltd. Şti. firmasına 05/08/2021 ödeme tarihli 46.000,00-TL bedelli senet düzenlendiğini ve teslim edildiğini, ... Ltd. Şti. firması adına tanzim olunan senedin davalı ... ... tarafından şirketinin imza yetkisi kullanılarak dava dışı ... isimli şahıs adına ciro edilip teslim edildiğini ve çek ile bağlantılı olan bono senedine istinaden müvekkilinin ...'a 09/08/2021 tarihinde 37.000,00-TL ve 10/08/2021 tarihinde 9.000,00-TL havale yaparak 100.000,00-TL'lik çekin tamamını ödediğini, yapılan ödemelere rağmen müvekkili firmaya teslim edilecek malların teslim olunmadığını ve avans çekinin de müvekkiline iade edilmediğini, akabinde davalı ...'nın kötü niyetli olarak Erzincan İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla 100.000,00-TL bedelli avans çekini dayanak göstererek icra takibi başlattığını ve Erzincan İcra Ceza Mahkemesi'ne karşılıksız çek iddiası ile şikayette bulunduğunu, müvekkilinin tanzim ettiği bononun ödeme yapıldığı için müvekkiline teslim edilmesi amacıyla İrfan Ünal isimli şahsa 20/10/2021 tarihinde teslim edildiğini, neticeten müvekkilinin ücretini ödemesine rağmen davalıların anlaştıkları kuzu kellelerinin teslimini yapmayarak müvekkilinin zarara uğratıldığından bahisle dava değerini ıslah etmek ve alacak davası açma hakları ile istirdat talebinde bulunma hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkili firmanın Şekerbank Kayseri Şubesinin ... seri numaralı, 15/05/2021 keşide tarihli, Keşide yeri Kayseri olan 100.000,00-TL bedelli çekten dolayı davalılar ... ve ...'ya borçlu olmadığının tespitine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesi yönünde karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkilinin Ergenekon Mah. 126 Sok. No:3/6 - Merkez/Erzincan adresinde ikamet ettiğini, bu nedenle yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının davaya konu etmiş olduğu çekin ... tarafından müvekkiline ciro edilerek verildiğini ve çekin keşide tarihinde müvekkili tarafından bankaya ibraz edildiğini, bankada çekin karşılığının olmamasından dolayı çek yaprak bedelinin müvekkiline ödenerek ve karşılıksızdır ibaresi çekin arkasına basılarak müvekkiline iade edildiğini, bunun üzerine müvekkilinin kanuni hakkını kullanarak keşideci davacı şirket ve çeki ciro ederek veren ... hakkında Erzincan İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını çek keşidecisi olan şirket yetkilisi hakkında Erzincan İcra Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile şikayette bulunduğunu, müvekkilinin davacı şirket ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, çekin ... tarafından ciro edilerek müvekkiline verildiğini, müvekkilinin davacıya herhangi bir taahhüdünün söz konusu olmadığını, davacı şirketin müvekkiline bu çek kapsamında herhangi bir ödeme yapmadığını, açılan davanın haksız ve kötü niyetli olduğundan bahisle davanın reddine ve söz konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...'e usulüne uygun dava dilekçesi, tensip tutanağı, duruşma gün ve saatini bildirir davetiye tebliğ edilmesine rağmen süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.
Davalı ... 14/09/2022 tarihli duruşmada; "benim bu dava ile ilgim yoktur, ben serbest çalışıyorum, sakatat alıp satıyorum, davanın reddini talep ederim" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Mahkememizce verilen 14/09/2022 tarih ... karar sayılı görevsizlik kararının kesinleşmesi ile dosyanın Kayseri 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderildiği, mahkemenin ... karar sayılı karşı görevsizlik kararı sonucunda merci tayini bakımından dosyanın istinafa gönderildiği, Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi'nin 28/12/2022 tarih ... karar sayılı ilamı ile mahkememizin görevli olduğuna karar verildiğinden, dosya mahkememizin ... esas sırasına kaydı yapılmış ve yargılamasına bu esas üzerinden devam edilmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, çekin bedelsizliğinden kaynaklı menfi tespit talebine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre dava kıymetli evraktan kaynaklanmakta olup mutlak ticari davalardan olmakla davaya bakmaya mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde açılan ve sonuçlanan davada 7251 sayılı kanunla değişik 6102 Türk Ticaret Kanununun 4/2. maddesi uyarınca basit yargılama usulü uygulanmıştır.
Erzincan 1. İcra Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasının uyap kayıtları, Erzincan İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasının uyap kayıtları, vergi dairesi kayıtları, banka kayıtları, davacı tarafın ticari defter kayıtları, Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı dosyasının uyap kayıtları ve tarafların dayandığı tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Erzincan İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında: alacaklının ..., borçluların ... ile ... Lokantacılık ... Ltd. Şti. olduğu, 111.240,86-TL toplam alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı anlaşılmıştır.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.
Menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK’nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır.
Bedelsizlik iddiası, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 687. maddesi anlamında bir kişisel def’îdir. Bedelsizlik bir kişisel def’î olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir.
Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davasının yasal dayanağı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 77 vd. maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir. Zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def’ini dermeyan etme hakkını vermektedir.
Kambiyo senedi düzenlenmesine neden olan hukukî ilişkinin, karşılıklı borç yükleyen sözleşme olması ve bu sözleşmeden doğan borcun ifası için kambiyo senedinin düzenlenmesi hâli ise sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, temel borç ilişkisindeki para borcunun (kambiyo senedindeki temel alacağın) karşılığı olan edimin ifa edilmemesi hâlinde kambiyo senedinin bedelsizliğinden bahsedebilmek için, borçlunun TBK m. 125 seçimlik haklardan borcun ifa edilmemesi sebebi ile olumlu zararının tazminini veya sözleşmeden dönerek olumsuz zararının tazminini talep yolunu seçmesi gerekir. Zira seçimlik haklardan ilki olan borcun ifası ve gecikme tazminatının talep edilmesi durumunda, sözleşmenin ifasını talep eden taraf kendi borcunu ifa ile yükümlü olduğundan, senet henüz bedelsiz kalmayacaktır. Borçlunun zaten var olan borcun ifası ile gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçmesi ile alacaklı (kambiyo senedi borçlusu) ifayı talep etmek hakkını kaybederken, borçlu da asli edim yükümlülüğünü yerine getirme borcundan kurtulur. İşte bu noktada senedin bedelsizliği bu hâllerde gündeme gelecektir. (Hukuk Genel Kurulu2021/(19)*** karar sayılı ilamı)
Çek, bir ödeme aracıdır. TBK.’nın 207. maddesinin ikinci fıkrasında da asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Çek, TTK'nın 780/1-b maddesine göre kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içerdiğinden sebepten mücerret bir borç ödeme aracı olduğuna ilişkin karine bulunmaktadır. Bu karinenin aksinin iddia eden tarafından ispatlanması gerekir. ( Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin *** Karar sayılı kararı ve Yargıtay 19 HD.nin *** Karar sayılı kararı da benzer mahiyettedir.) ( Yargıtay 11. Hukuk Dairesi *** karar sayılı ilamı)
Dosyaya mübrez 30/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda; davacı vekili müvekkilinin davalı ... Ergün'den temizlenmiş kelle tedarik edebilmek için birim fiyatı 10 TL üzerinden 10.000 adet kelle satın alınması konusunda anlaşmaya vardığı, söz konusu anlaşma karşılığında davacıya ait Şekerbank Kayseri Şubesinin ... numaralı 15.05.2021 tarihli, keşide yeri Kayseri olan, 100.000,00-TL tutarlı avans çekinin davalı ...'e teslim edildiğini belirttiği, dosya kapsamında iddia edilen hususlara yönelik yazılı bir sözleşme bulunmadığı, davacının ticari defterlerinde de bu yönde bir kayıt tespit edilemediği, davacı vekilinin ... Şirketine 15.05.2021 tarihli ... adına düzenlenmiş çeke karşılık 54.000,00-TL havale yapıldığını, kalan 46.000,00-TL'nin ise davalı ...'nın talebi doğrultusunda Erzincan'da faaliyet gösteren ...'nın sahibi olduğu Polater Şirketi adına 05.08.2021 tarihli senet düzenlendiği, bu senedin ... tarafından dava dışı ...'a ciro edildiğini ve davacının da bu kişiye 09.08.2021 tarihinde 37.000,00-TL ve 10.08.2021 tarihinde 9.000,00-TL ödeme yaptığını belirttiği, davacının ticari defter kayıtlarında bononun keşide tarihinde Polater şirketine bono düzenlendiğine ilişkin bir kayıt bulunmadığı, davacının belirttiği ...'a yapılan ödemeler davacı şirket tarafından yapılmadığı, dava dışı Nilgün Hattat tarafından yapıldığı ve davacının ticari kayıtlarında yer almadığı, davacının ileri sürdüğü dava konusu çekin davalıya avans olarak verildiğine yönelik yazılı bir delil dosyaya sunulmadığı ve davacının ticari defterlerinde bu çekin davalıya avans olarak verildiğini gösteren kayıt da gözükmediği, davacı tarafça sadece 2021-2022 yıllarına ilişkin yevmiye, defteri kebir ve envanter defteri sunulmuş, taraflar arasında olduğu iddia edilen ticari ilişkiye yönelik bir muavin kayıt (ekstre) sunulmadığı, bu bakımdan yukarıdaki tespitler dışında başka tespit yapılamadığı görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde somut olayda; davacının 10.000 adet hayvan kellesi satın alınması hususunda anlaştığını iddia ettiği ...'e icra takibi ve davaya konu ... seri numaralı, 100.000,00-TL bedelli avans çeki verdiğini, ancak vaad edilen kuzu kellelerinin gönderilmediğini, ödeme yapılması halinde gönderileceğinin beyan edilmesi üzerine 14/06/2021 tarihinde ...'nın sahibi olduğu ... Tarım Hayvancılık adına ... adına kesilmiş çeke istinaden 54.000,00-TL havale yaptığını, kalan 46.000,00-TL için de yine Polater firmasına 05/08/2021 ödeme tarihli ve 46.000,00-TL bedelli senet düzenleyerek verdiğini, bononun Halis Taşan isimli dava dışı şahsa cirolanması üzerine bu şahsa 09/08/2021 tarihinde 37.000,00-TL ve 10/08/2021 tarihinde 9.000,00-TL havale yaparak çek bedelinin tamamını ödediğini iddia ederek çekin bedelsiz kaldığından bahisle menfi tespit talebinde bulunduğu,
Her ne kadar davalı ... cevap dilekçesinde yetki ilk itirazında bulunarak davalının yerleşim yeri olan Erzincan mahkemelerinin yetkili olduğunu savunmuş ise de davalı ...'ün yerleşim yerinin Kocasinan/Kayseri olduğu, HMK'nın 7/1 maddesi uyarınca davalılardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde davanın açılıp görülmesi mümkün olduğundan ve dava ...'ün yerleşim yeri olan Kayseri mahkemesinde açıldığından yetki itirazının reddedildiği, esas yönünden ise davalı ...'ün cevap dilekçesi sunmadığı, bu nedenle HMK'nın 128. Maddesi uyarınca bu davalının dava dilekçesinde iddia edilen vakıaların tamamını reddetmiş sayılacağı, davacı taraf dava dilekçesinde kelle satım sözleşmesinden bahsetmiş ise de bu yönde yazılı bir delil sunamadığı, HMK 200. Maddesi uyarınca tanıkla ispat sınırının üzerinde bir dava olması ve yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir delilin de bulunmaması nedeniyle tanık dinlenmesinin mümkün olmadığı, davacı ile davalı ... arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığı, çekin davalı ... tarafından ...'ya ciro edilerek verildiği, dava konusu çekin üzerinde avans çeki olduğuna ilişkin bir ibare bulunmadığı, Polater şirketine yapılan 54.000,00-TL'lik eft dekontu üzerinde "15/05/2021 tarihli ... adına kesilmiş 100.000 liralık şekerbank çekine istinaden" açıklaması yer aldığı, davacının Polater firmasına düzenlediğini iddia ettiği 46.000,00-TL bedelli ve 05/08/2021 tarihli senedin işbu dava konusu çek borcuna istinaden verildiğine ilişkin senet üzerinde bir kayıt bulunmadığı, yine bu senedi ciro yoluyla devralan Halis Taşan'a ödediği 37.000,00-TL ve 9.000,00-TL'lik ödemelerin çeke istinaden olduğu hususunda delil bulunmadığı, ayrıca yapılan 54.000,00-TL'lik havale ile düzenlenen 46.000,00-TL bedelli senedin davalı ... lehine değil, ayrı bir tüzel kişiliği bulunan dava dışı ....Ltd.Şti lehine olduğu, her ne kadar ... bu şirketin %98 ortağı olsa da tek başına bu hususun yapılan ödemelerin ...'nın alacağına istinaden yapıldığı hususunu ispata yeterli olmadığı, davalının da sunmuş olduğu cevap dilekçesinde bu hususu kabul etmediği, kambiyo senetlerinin illetten mücerret olması ve ispat yükünün davacı üzerinde olması nedeniyle bu konuda davacı tarafından yazılı bir delili sunulamadığı, davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmadığı dikkate alındığında karşı tarafa yemin teklif etme hakkının da bulunmadığı, açıklanan tüm bu nedenlerle açılan davanın her iki davalı yönünden de reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Her ne kadar davalı ... cevap dilekçesinde kötü niyet tazminatı talebinde bulunmuş ise de davacının dava açmakta kötü niyetli olduğu hususunda delil bulunmadığından bu talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm fıkrasının tesisi uygun görülmüştür.
Davalılar kendisini ayrı ayrı vekille temsil ettirmiş iseler de ret sebeplerinin ayrı olmadığından AAÜT 3/2. Maddesi uyarınca davalılar lehine tek vekalet ücretine hükmolunmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebinin reddine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 427,60-TL ilam harcının, dava açılışı sırasında tahsil edilen 1.707,75-TL peşin harçtan mahsubuna, artan 1.280,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran davacıya iadesine,
4-Davacı tarafın yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil eden davalılara ödenmesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzlerine karşı, diğer davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal iki haftalık süresi içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 13/03/2024

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı