KAYSERI 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

BAŞKAN : ***
ÜYE : ***
ÜYE : ***
KATİP : ***

DAVACI : ***
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI : ***
VEKİLİ : Av.

DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :***
KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan alacak (satım sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uluslararası taşımacılıkla uğraştığını, davalı şirketin ise Iveco Kayseri bayisi olduğunu, müvekkili şirketin davalı şirketten 26/03/2022 tarihinde 3 adet sıfır km, 2022 model, Iveco S Way 530 Full araç satın aldığını, bu amaçla sözleşme imzalandığını, davalı şirketin sözleşme imzalayıp kapora ödeyenlere sırayla araç teslimi yapıldığını söylediğini, bu kapsamda 21/04/2022 tarihinde sözleşme kapsamındaki araçların yakın zamanda tescil ve teslim işlemlerinin gerçekleşeceğini belirtip müvekkili şirkete proforma fatura düzenlediğini ve 2.000,00-Euro kaparo bedelinin müvekkili şirket tarafından davalı şirkete ödendiğini, sözleşme imzalandıktan sonra müvekkili şirketin defalarca davalı şirket ile görüşmeler yaptığını ve her seferinde araçların kısa süre içinde teslim edileceğini belirterek müvekkilini oyaladıklarını, müvekkili şirketin Kayseri 4. Noterliği'nin 20/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numarası ile gönderdiği ihtarnameye rağmen halen araçları müvekkili şirkete teslim etmediklerini, böylece davalı şirketin araç teslim borcu bakımından temerrüt halinde olduğunu, davalı şirketin Kayseri 13. Noterliği'nin 27/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde kaporanın eksik ödendiğinden bahisle araç teslim borcunun ve sözleşmenin inkar edildiğini, müvekkilinin yaptığı araştırmaya göre müvekkili ile sözleşme yapıldıktan ve kapora alındıktan sonra davalı bayinin başka müşterilerine çok sayıda araç satıp teslim ettiğini, dava konusu sıfır araç fiyatlarının döviz üzerinden olması ve fiyatlarının artması sebebiyle müvekkili için talep edilen ve müvekkiline satılan araçların başka müşterilerine daha yüksek fiyatlardan satıldığının tespit edildiğini, davalı şirketin araç fiyatlarının artmasıyla müvekkiline sattığı araçları başkalarına daha yüksek bedellerle satıp haksız kazanç temin ettiğini, buna karşılık davalı şirketin sözleşmeye aykırı davranıp araçları teslim etmemesi sebebiyle müvekkili şirketin her geçen gün araç eksiği nedeniyle zarar görmekte olduğunu ve kazanç kaybı yaşadığını, araçların teslim edileceğine güvenerek müvekkili şirketin dava konusu çekiciler için dorseler satın aldığını ancak bunları kullanamadığı için zarar gördüğünü, yine müvekkili şirketin araç ihtiyacı nedeniyle araçların teslim edilmemesinden dolayı başka firmalardan araç kiralamak ve kira bedelleri ödemek zorunda kaldığını, müvekkili şirketin davalı şirkete imzalanan sözleşme ve kesilen proforma faturaya göre araç tesliminde bakiye araç bedelini ödemeye hazır olduğunu bildirmesine rağmen söz konusu araçların kötü niyetli olarak verilmediğini, daha fazla kazanç sağlamak için başkalarına satılıp teslim edildiğini, müvekkili şirketin aynı özelliklere sahip araçları satın almak için daha yüksek bedeller ödemek zorunda kalacağını belirterek taraflar arasındaki 26/03/2022 tarihli sözleşme gereğince 3 adet 2022 model, sıfır km, Iveco S Way 530 Full aracın müvekkili şirkete teslimine, bunun mümkün olmaması halinde fazlaya dair hakları saklı kalmak ve kesin miktarı belirlenince artırılmak üzere, ödenen kapora da eklenerek araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın şimdilik 10.000,00-TL'nın, müvekkili şirketin araçların teslim edileceğine güvenerek satın aldığı dorseler, teslim edilmeyen araçlar sebebiyle uğradığı kazanç kaybı ve teslim edilmeyen araçların yerine kiraladığı araçlar için ödediği kira bedelleri sebebiyle uğradığı zararların, fazlaya dair hakları saklı kalmak ve miktarı kesin olarak belirlenince artırılmak üzere şimdilik 10.000,00-TL'nın, ihtar tarihinden itibaren TCMB avans faizi ile birlikte müvekkil şirkete ödenmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça kazanç kaybı ve araç kiralama bedelleri yönünden yapılmış herhangi bir arabuluculuk başvurusu bulunmaması nedeniyle davanın bu kısım yönünden dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, sözleşmede belirtilen kapora bedelinin davacı tarafça yatırılmadığını, davacı tarafın, sözleşmede 4.000,00-Euro kapora bedeli kararlaştırılmışsa da 2.000,00-Euro ödenmesinden sonra taraflar arasında kapora bedelinini 2.000,00-Euro olarak güncellendiği buna ilişkin tanıkların mevcut olduğunun belirtildiğini, bu hususun kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili firma tarafından kapora bedelinin 2.000,00-Euro'ya güncellendiği hususunun gerçek dışı beyandan ibaret olduğunu, yazılı belge karşısında tanıkla ispata muvafakatlerinin bulunmadığını, sözleşmede belirtilen kapora bedelinin eksik yatırıldığının sabit olduğunu, sözleşmenin kurulması için öngörülen bedelin davacının kendi hatasından kaynaklı olarak eksik yatırıldığını, dolayısıyla davacı tarafça sözleşme koşullarının yerine getirilmediğini, koşulları yerine getirilmeyen bir sözleşmeden 2.000,00-Euro da olsa bağlanma parası yatırılmıştır denilerek sözleşmenin gereğinin yerine getirildiğinden söz edilemeyeceğini, bahse konu sözleşmenin geçerliliğinin davacı tarafın kusuru sonucu ortadan kalktığını, davacı tarafa yatırmış olduğu kapora bedelinin iadesi için kendilerine iban bildirmesi gerektiğinin bildirilmiş olduğunu, ancak davacı tarafça bu hususta hareketsiz davranıldığını, bunun üzerine Kayseri 13. Noterliği'nin 27/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnameye cevaplarında iade için davacı taraftan, kendilerine iban bildirmesinin yahut ihtarnamede belirtilen adrese başvurması gerekliliğinin bildirildiğini, ancak davacı tarafça müvekkili şirkete herhangi bir geri dönüş yahut başvuru sağlanmadığını, davacı tarafın sözleşme bedelini ödememişken müvekkilinden ödedikleri miktar da eklenerek araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın talep edilmesinin tamamen kötüniyetli olduğunu belirterek fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla davacının arabuluculuğa başvuru sağlamadığı talepleri yönünden davanın usulden reddine; arabuluculuk başvurusunun gerçekleştiği kısımlar yönünden davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine; mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Davacı tarafça 26/03/2022 tarihli araç satış sözleşmesine, proforma faturaya, kapora ödeme dekontuna, Kayseri 4. Noterliği'nin 20/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine, davalının Kayseri 13. Noterliği'nin 27/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine, araç kiralama sözleşmelerine, arabuluculuk son tutanağına müvekkili şirket ile davalı şirket arasındaki elektronik posta yazışmalarına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Davalı tarafça, tutanak, whatsapp yazışmaları, mail yazışmalar ile iletişim kayıtlarına, talep formuna, ihtarnamelere, ihtarname cevabına, tebliğ şerhlerine, proforma faturaya iade evrakına, arabuluculuk son tutanağına, PTT kayıtlarına, banka kayıtlarına, dekontlara, makbuzlara sözleşmeye, emsal araştırmasına, bilirkişi incelemesine, keşife, isticvaba ve tanık anlatımlarına delil olarak dayanılmıştır.
Dava dilekçesi ekindeki Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.'ne ait banka dekont fotokopisi eklenmek suretiyle KuveytTürk Katılım Bankası A.Ş. Sahabiye/Kayseri Şube Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak müzekkeremiz ekinde gönderilen dekontta yazılı davacı tarafından davalıya yapılan ödemeyi gösterir banka kayıt örneklerinin gönderilmesi istenilmiştir. 22/02/2023 tarihli yazı ile bu müzekkeremize cevap verilmiştir.
Dava dilekçesi ekindeki araç satış sözleşmelerinin ve proforma faturanın fotokopisi eklenmek suretiyle ... Taşıtlar San. Ve Tic. A.Ş.'ne müzekkere yazılarak ekte gönderilen 26/03/2022 tarihli araç satış sözleşmelerine ve 21/04/2022 tarihli proforma faturaya varsa araç satışlarına ilişkin faturalar ve bunlara ilişkin sair bilgi ve belgelerin okunaklı örneğinin gönderilmesi istenilmiştir. 04/10/2023 tarihli yazı ekinde CD içeriği ile istenilen belgelerin sunulduğu belirtilmiştir.
Taraf vekillerince delil olarak dayandıkları bir kısım kayıt ve belge örnekleri, dilekçelerinin ekinde dava dosyasına sunulmuştur.
Yargılama sırasında taraflarca bildirilen tanıklar usulünce dinlenmiştir.
Davacı tanığı İsmail Halıcıoğlu duruşmada; "Ben davacı şirketin hissedarlarındanım. Bu şirketin iki ortağı vardır. %25 hissesi bana aittir kalan hisseler de babama aittir. Davalı şirket şehrimizde Iveco araçlarının bayisidir. Daha önce de bu şirketten kendi şirketimize araç satın aldık. Yıllardır bu şirket ile çalışırız. Biz ... Şirketi'nden 3 adet araç için tanesi 103.000,00-Euro'dan olmak üzere satın almak için anlaşma yaptık. Daha sonra bir tanıdığımız vasıtası ile araç başı 1.00000'er Euro indirim aldık. Araç başı 102.000,00-Euro olmak üzere 3 aracı satın alma konusunda anlaştık. ... Şirketi'nin satış müdürü ... ile görüştük. 2.000,00-Euro kapora atarak kendisine gönderdim. Havale dekontunun üzerine açıklamalar kısmına 3 aracın satışı için kapora olarak gönderdiğimi yazdım. Biz davacı şirket olarak bankadan kredi çekerek araçları alacağımız için ve banka bizden proforma fatura istediği için Doğan Bey'den proforma fatura göndermesini istedim. 103.000,00-Euro araç başına 3 araç için proforma fatura göndermiş. Ben tekrardan kendisini arayıp araç başına 1.000,00'er Euro indirim yapıldığını her bir aracın 102.000,00-Euro olduğunu söyledim. O da muhasebenin proforma faturayı sözleşmeye göre yaptığını bu konu ile ilgilenip hemen düzelteceğini söyledi ve düzelttirdi. Bankaya proforma faturayı gönderdik banka kredimizi onayladı. Şu an Eximbank'ta 300.000,00-Euro kredimiz halen bulunmaktadır. 6. ayın ortasında sanırım başında araçlar gelecekti ama bir sıkıntı olduğunu araçların biraz gecikeceğini bize Doğan Bey söyledi. Daha sonrasında bu süreç sürekli aksamaya başladı. Her hafta bir gecikmeden bahsedilip teslim ileri tarihlere atıldı. Yıl sonuna kadar bu şekilde oyalandık. Sonradan araç fiyatlarının çok yükseldiğini, yeni fiyattan verebileceklerini Doğan Bey ve şirketin sahibi olan ... bize söyledi. Bunu yılın sonunda son aylarda söylediler. Biz de hemen ihtar çektik, mahkemeye başvurduk. Bundan sonra kaporanın eksik yatırıldığını söylediler. Mahkemeye bu şekilde olay intikal etti. Biz davalı şirketten araç alamamış olduk, kaybımız çok oldu. Biz başka şirketlerden de araç alabilirdik ancak davalı taraf bizi beklettiği için başka şirketlerden araç alamadık. Tüm araç fiyatları da afaki miktarda arttığı için biz anlaşmış olduğumuz araçların verilmesini veya aradaki farkın yani zararın davacı şirkete verilmesini bu dava ile istedik. Biz davalı şirketten çekici alacağımız için 4 adet dorse aldık. Bir tane başka firmadan çekici aldığımız için dorselerden birini ona bağladık ama 3 dorse boşta kaldı. Bu dorseleri çalıştıramadık. Hem dorseleri boş beklettiğimiz için zarar ettik hem de mevcut işlerimize yetişemedik. Dışarıdan araç tedarik ederek işlerimizi onlara satmak zorunda kaldık. 3 adet aracımız gelmediği için anlaşmalı olduğumuz müşterilerimiz karşısında zor duruma düştük, onlara cevap vermekte zorlandık. Davalı şirket tamamen kötü niyetli olarak araç fiyatları arttığı için araçlarını başka müşterilerine yüksek fiyatlarla satmış. İhtar çekene kadar hiçbir şekilde ... Şirketi bizden daha fazla karpora istemediler, 2.000,00-Euro yeterli dediler. Bu konuda whatsapp görüşmelerimiz vardır. Gönderdiğim kaporayı iade edebilirlerdi onu da yapmadılar. Biz bu davayı açtıktan sonra gönderdiler, ama biz bu kaporayı almadık. PTT ile göndermişler, biz kabul etmedik. Biz bankadan kredi çekmek için araç başı 102.000,00-Euro yazan proforma faturayı bankaya ibraz ettik. Benim bildiklerim bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı *** duruşmada; "Ben davacı şirkette araç yükleme işinde çalışırım. Davacı şirketin araç ihtiyacı vardı. Araç tedarik edemediğimizden bazı işlerimizi kaybettik. Davalı şirketten anlaşılan araçların teslimi yapılmadığı için müşterilerimizin malını taşıtmak için başka şirketlere kira ödedik. Taraf şirketler arasında araç alımı konusunda anlaşma yapılırken ben de oradaydım. Sözleşme ... ile yapıldı. 3 ay içinde araçların teslim edileceğini söyledi. Davalı şirkete İsmail Halıcıoğlu ve ben gittiğimiz halde bize araçların gelmediği söylendi. Gelince teslim edeceklerini bildirdiler. Peyder pey 10'ar gün, 20'şer gün gibi aralıklarda davalı şirkete uğradık. Araçlar halen yolda geliyor dediler. Teslim günü geçtiği halde böyle söylediler. 3 sefer gittik. 4. gitmemizde teslimi taahhüt ettikleri tarihin üzerinden 4 ay geçmişti. Bizden sonra ... Firması'ndan araç alımı için anlaşma yapan firmalar vardı onların araçları teslim edildi, bizim araçlarımız ise teslim edilmedi. Biz o tarihte yani ... ile anlaşma yaptığımız tarihlerde Renault Firması'ndan Saygın Otomotiv'den almak için bir anlaşma yapmıştık. Bu araç 15-20 gün içinde bize teslim edildi. ...'ın bize araç teslim etmeyeceğini bilseydik 3 aracı da Saygın Otomotiv'den alırdık. Saygın Otomotiv ile anlaşma yaptığımızda 4 adet çekici gelecek diye ayrıca 4 adet dorse siparişi verdik. Dorselerimiz geldi davalı şirket 3 adet aracı teslim etmediği için 3 adet dorse elimizde kaldı. Dorseleri getirmeye bizzat ben gittim. Benim bildiklerim bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı ... duruşmada; "Ben ... Şirketi'nde satış müdürü olarak görev yaparım. Taraf şirketler arasında araç alım satım konusunda sözleşme yapıldı ancak sözleşmede kararlaştırılan kapora davacı şirket tarafından tam olarak verilmedi. Bu nedenle sözleşme fesh oldu. Daha sonra da bu davanın açıldığı ortaya çıktı. Kapora eksik yatırıldığı için bir kaç defa davacı şirket ile görüşüldü ancak eksik olan miktar gelmediği için sözleşme feshedildi. Davacı şirket yıllardır davalı şirketin müşterisi olduğu için satım sözleşmesinin feshinde herhangi bir noter ihtarı çekilmedi. Davacı şirket sözleşmedeki kaporayı tam yatırmadığı için sözleşme iptaldi zaten. Daha sonra da dava açtılar. Benim bildiklerim bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı *** duruşmada; "Ben davalı ... Şirketi'nde muhasebe müdürü olarak görev yaparım. Benim bilgim şu şekildedir; taraf şirketler arasında çekici alımı konusunda bir sözleşme imzalanmış. Davacı firmanın kapora olarak 4.000,00-Euro göndereceği konusunda anlaşılmış. Ancak davacı firma söylediği tarihte kapora bedelini göndermedi, daha sonrasında eksik olarak gönderdi. Biz sözleşme hükümlerini tamamlayacak diye beklerken davacı firma ile bir kaç kez satış elemanı arkadaşlarımız görüştüler. Bana davacı firmanın araçları almak istemiyor gibi bilgi geldi, alma konusunda ağır davranıyor denildi. Biz de eksik olarak gönderdiği kaporasını iade etmek için davacı firma ile iletişime geçtik ve iban numaralarını istedik fakat paylaşmadılar. Daha sonra davalı şirketin avukatı aracılığı ile posta yoluyla yatırdıkları kapora gönderildi. Ben gönderdiğimiz parayı davacı şirketin alıp almadığı konusunda bilgi sahibi değilim. Davacı şirketin benim çalıştığım çalıştığım şirkete gönderdikleri havale dekontlarında iban numaraları çıkmıyor. Benim bildiklerim bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı ***duruşmada; "Ben davalı ... Firması'nda satış danışmanı olarak görev yaparım. Taraf firmalar arasında eskiye dayalı ticari ilişki vardır. Taraflar arasında 3 adet çekici alım satımı konusunda bir anlaşma yapıldı. Sözleşmede belirlenmiş bir kapora miktarı var. Herliman Şirketi bu kapora miktarını ödemediği için biz başka firmalara araç sattık. Daha sonra davacı şirket mahkemenize bu davayı açtı. Benim bildiklerim bunlardır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
İlgili delillerin toplanmasından sonra HMK'nun 266. maddesi gereğince bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir mali müşavir-muhasebeci ve bir makine mühendisinden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdine, bilirkişilere HMK'nun 268. maddesi gereği tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine, HMK'nun 273. maddesi gereğince tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığının, açılış ve kapanış tasdiklerinin olup olmadığı, davacının ticari defterlerinde 3 adet Iveco S WAY 530 Full sıfır aracın alımı için 21/04/2022 tarihinde davalının hesabına 2.000 Euro havale dışında davalının davacıya satıma konu araç bedelleri yönünden başkaca ödemesi olup olmadığı, dava dilekçesinde belirtildiği üzere davalıdan satınalacağı bu 3 çekici için davalının başka firmalardan dorse satın alıp almadığı, almışsa hangi tarihlerde ve hangi firmalardan satın alındığı tespit edilerek fatura ve teslim belge örnekleri alınıp rapora eklenmesi, plaka numaralarının belirlenmesi, davalı şirketin ticari defterlerinde 3 adet araç satımı için davacıdan yapılan tahsilatlara ilişkin kayıtlar olup olmadığı, varsa tahsilat tarihleri ve miktarlarının tespit edilmesi, davalının ticari defterlerinde proforma fatura tanzim tarihi olan 06/04/2022 tarihinden, davacının ihtarname tarihi olan 20/12/2022 ve dava tarihi olan 13/02/2023 tarihleri arasındaki dönemlerin incelenmesi sureti ile yukarıda marka, model ve özellikleri yazılı sıfır aracın davalı şirket tarafından başka müşterilerine satışlarının yapılmış olması halinde bir aracın satıldığı tarihteki satış fiyatının ne olduğunun, 08/04/2022 tarihli proforma faturada belirlenen rakamlarda bir araç satımı için ön görülen satış bedeli ile davalı şirketin dava tarihine kadar başka müşterilerine sattığı aynı aracın satış bedeli arasında fahiş fark bulunup bulunmadığı, yine proforma fatura tarihinden dava tarihine kadar olan dönem içinde yukarıda yazılı sıfır ve plakasız satıma konu araçların serbest piyasa rayiç değerlerinin kaçar TL olduğu, davalı şirketin davacı dışındaki diğer müşterilerine 20/12/2022 tarihinden dava tarihine kadar kaç adet aynı cins, model ve markada araç sattığı konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Mali Müşavir Bilirkişi *** ile Makine Mühendisi Bilirkişi ...'ten oluşturulan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 31/01/2024 tarihli raporda özetle; "Tarafların 2022 ve 2023 yılı ticari defterleri açılış ve kapanış tasdikleri ile berat yüklemelerinin süresinde yapıldığı, defterlerin içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, defterlerin bu haliyle HMK'nun 222/2. maddesine uygun olduğu tespit edilmiştir. Davaya konu ve 2022 model aracın dava tarihindeki bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın 513.542,60-TL (2.150.000,00 - 1.636.457,40) olduğu tespit edilmiştir. Davaya konu ve 2023 model aracın rayiç bedel ile sözleşme bedeli arasındaki farkın 1.913.542,60-TL (3.550.000,00 - 1.636.457,40) olduğu tespit edilmiştir. Dorse alımına ilişkin bir kazanç kaybı hesabı yapılamamıştır. Kiralamaya ilişkin bir kazanç kaybı hesabı yapılamamıştır." şeklinde rapor düzenlenmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava, satıma konu üç adet aracın teslimi, bunun mümkün olmaması halinde ödenen kaporanın da eklenerek araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın tahsili ile araçların teslim edileceğine güvenilerek satın alınan dorseleri kullanamamaktan dolayı, teslim edilmeyen araçlar nedeni ile uğranılan kazanç kaybı ve teslim edilmeyen araçların yerine kiralanan araçlar için ödenen kira bedelinin tazmini istemlerine ilişkindir.
6545 sayılı Yasa'nın 45/3. maddesi uyarınca dava değeri itibarı ile mahkememiz heyeti tarafından yazılı yargılama usulüne göre yargılama yapılarak dava sonuçlandırılmıştır.
Davacı vekili tarafından dava değerinin 20.000,00-TL olarak bildirildiği ve peşin harç olan 341,55-TL harç yatırıldığı ancak dava dilekçesi ve ekinde sunulan 26/03/2022 tarihli araç satış sözleşmesi içeriğine göre dava değerinin 309.000,00-Euro'dan (dava tarihindeki TCMB döviz kuru üzerinden hesaplanan 6.251.070,00-TL karşılığı) az olamayacağı, en az 6.251.070,00-TL olduğu anlaşılmakla mahkememizce hesaplanan ve yatırılması gereken 106.752,64-TL nispi harçtan peşin olarak yatırılan 341,55-TL harcın mahsubu ile bakiye 106.411,09-TL nispi harcı ikmal etmek üzere davacı vekiline Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. maddeleri uyarınca kesin süre verilmiş, öngörülen kesin süre içerisinde eksik nispi dava harcını yatırılmadığı taktirde dosyanın Harçlar Kanunu'nun 30.-32. ve HMK'nun 150. maddesi uyarınca geçici olarak işlemden kaldırılmasına, HMK'nun 150. maddesinde belirtilen 3 aylık süre içerisinde harcın ikmal edilerek davanın yenilenmemesi durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hususunun davacı vekiline ihtar edilmiştir. Davacı tarafça 06/03/2023 tarihli makbuz ile eksik harç yatırılmıştır.
26/03/2022 tarihinde davalının davacıya 3 adet İveco S way 530 Full araç satımı, davacının da bu araçların alımı konusunda anlaşma olduğu tarafların kabulündedir.
Taraflar arasında uyuşmazlık konuları; taraflar arasındaki 26/03/2022 tarihli araç alım satımı hakkındaki sözleşme çerçevesinde davacının sözleşmede yazılı araçların davalıdan teslimini olmadığı takdirde ödenen kapora bedeli eklenerek araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkı davacının satın aldığı dorseler ve teslim edilmeyen araçlar sebebi ile kazanç kaybı, teslim edilmeyen araçların yerine kiralanan araçlar için ödediğini ileri sürdüğü kira bedellerinin davalıdan talep edip edemeyeceği, davalının arabuluculuk dava şartına ilişkin itirazlarının haklı olup olmadığı, davacı tarafından davalıya verilen bağlanma parasının 26/03/2022 tarihli araç alım satımı hakkındaki sözleşmede kararlaştırılan miktardan az olmasının sözleşmenin geçerliliğini ortadan kaldırıp kaldırmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Dava dosyası ve dava dilekçesi ile arabuluculuk son tutanağı içeriğine göre davacının bir kısım terditli talepleri yönünden arabuluculuk dava şartı noksanlığına ilişkin davalı itirazının kabul edilebilir olmadığı görülmüş ve bu itirazın reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu itibari ile öncelikle uygulanması gereken yasal düzenleme ve kavramların incelenmesinde fayda vardır.
Bağlanma parası (pey akçesi), sözleşme yapılırken bir kişinin vermiş olduğu paradır. Bu cayma parası değildir. Sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır. Aksine sözleşme veya yerel adet olmadıkça bu para, alacaktan düşülür (Türk Hukuk Lûgatı, Ankara 2021, s. 119, 120).
Türk Borçlar Kanunu'nun "Genel Hükümler" başlıklı birinci kısmının "Borç İlişkilerinde Özel Durumlar" başlıklı dördüncü bölümünün üçüncü ayrımında bağlanma parası, cayma parası ve ceza koşulu (TBK m. 177-182) bir arada düzenlenmiştir. Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 156. maddesinde ise, hem pey akçesi (bağlanma parası) hem de cayma parası düzenlenmiştir. Daha önce tek bir maddede düzenlenen bu iki kurum TBK’da iki farklı maddede kaleme alınmıştır. TBK’nın 177. maddesinde bağlanma parasına yer verilirken, 178. maddesinde ise cayma parası açıklanmıştır.
Türk Borçlar Kanunu'nun “Bağlanma parası” başlıklı 177. maddesi;
"Sözleşme yapılırken bir kimsenin vermiş olduğu bir miktar para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilmiş sayılır.
Aksine sözleşme veya yerel âdet olmadıkça, bağlanma parası esas alacaktan düşülür." hükmüne ver verilmiştir.
Bağlanma parasının (pey akçesi) amacı, hem sözleşmenin yapıldığına delil oluşturmak hem de kısmi ifadır (Akman, Sermet/Burcuoğlu Halûk/Altop Atillâ:,Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 1993, s. 338). Bağlanma parası, sözleşmenin geçerli olması için gerekli bir şekil şartı olmayıp sözleşmenin kurulduğu yönünde ispat aracıdır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10/03/2022 tarihli, 2019/(19)11-722 Esas ve 2022/297 Karar sayılı emsal ilamı).
Bağlanma parası, TBK'nun 177/1. maddesine göre sözleşme yapılırken borçlunun alacaklıya vermiş olduğu bir miktar para olup, bir yandan sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak diğer yandan da ispat kolaylığı sağlamak amacıyla verilmiş sayılır. TBK'nun 177/1. maddesi, sözleşmenin yapıldığı sırada verilen paranın bağlanma parası olduğu yolunda bir karine koymuş bulunmaktadır. Böylece bağlanma parası sözleşmenin yapıldığını ispata yarayan bir miktar paradan ibarettir (Eren Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler).
Sözleşme yapılır yapılmaz taraflardan birinin diğerine bir miktar para vermesinin ne gibi bir maksada dayandığı açık bir şekilde anlaşılamıyorsa verilenin bağlanma parası (pey akçesi) olduğu karine olarak kabul edilir (Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 339).
Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasında davalının davacıya 3 adet İveco S Way 530 Full araç satımı, davacının da bu araçların alımı konusunda satış akdi ilişkisi kurulduğu, 26/03/2022 tarihli sözleşmede kapora miktarının (bağlanma parasının) 4.000,00-Euro olarak kararlaştırıldığı, whatsapp yazışmalarında davacının proforma faturada araç başına 103.000,00-Euro yazdığını ancak araç başına 102.000,00-Euro olması gerektiğini davalı yana ilettiği, davalı yanın da "Düzelteyim abi, Songül Hanım sözleşmeye göre yazmış" şeklinde anlaşılan birim fiyatı teyid ettiği, 21/04/2022 tarihli proforma faturada satış ücretinin araç başına 102.000,00-Euro olmak üzere toplam 306.000,00-Euro olarak yazıldığı, yine aynı tarihli yazışmalarda davacının davalıya satım konusu araçlar için kasko poliçesi fiyat çalışması tekliflerinin gönderildiği görülmektedir. Davacı tarafından keşide edilen Kayseri 4. Noterliği'nin 20/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davacıdan araçların teslim ve tescil işlemlerini sağlamasını ihtar etmesinden sonra davalının Kayseri 13. Noterliği'nin 27/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek kaporanın sözleşmeye göre 4.000,00-Euro olmasına rağmen davacının 21/04/2022 tarihinde kapora bedelinin 2.000,00-Euro olarak yatırıldığını, davacının 26/03/2022 tarihli sözleşme ve proforma fatura gerekliliklerini yerine getirmediğini ileri sürerek davalının bağlı bulunduğu herhangi bir sözleşme olmadığını, zira proforma fatura düzenlenmesinin sözleşmenin kurulduğu anlamına gelmediğini, davacının üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğini ileri sürmüştür. Davacının 21/04/2022 tarihinde kapora bedeli adı altında davalıya gönderdiği 2.000,00-Euro, hukuki mahiyeti itibarı ile TBK'nun 177/1. maddesi kapsamında bağlanma parasıdır. Bağlanma parasının 26/03/2022 tarihli sözleşmede yazıldığı üzere 4.000,00-Euro yerine 2.000,00-Euro olarak yatırılmasından sonra davalının proforma fatura düzenleyip davacıya gönderdiği, satım sözleşmesine konu araçların kasko sigorta poliçelerini de kendilerinin düzenlemek istediğini bildirip fiyat teklifi gönderdiği, davacının Kayseri 4. Noterliği'nin 20/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle davacıdan araçların teslim ve tescil işlemlerini sağlamasını ihtar etmesinin ardından davalının Kayseri 13. Noterliği'nin 27/12/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle kapora parasının eksik yatırıldığından bahisle sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürdüğü, aradan geçen zaman boyunca ise sessiz kaldığı dikkate alındığında taraflar arasında satış akdi ilişkisinin kurulduğu, davacının bağlanma bedeli olarak sözleşmede yazılı miktardan daha az para göndermesinin sözleşmenin sıhhatini etkilemediği, TMK'nun 2. maddesi uyarınca uzun süre sessiz kalan davalının daha sonra sözleşmenin bağlayıcılığı olmadığı ve sözleşmenin kurulmadığı savunmasına itibar edilemeyeceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Bu durumda davanın kısmen kabulü ile, davacının asıl istemi olan taraflar arasında düzenlenen 26/03/2022 tarihli satış sözleşmesi gereği 3 adet satıma konu aracın bedeli olarak kararlaştırılan 306.000,00-Euro'dan davacı tarafından bağlanma parası olarak daha önce ödenen 2.000,00-Euro'nun mahsubu ile bakiye 304.000,00-Euro bedelin davacı tarafından davalıya verilmesi koşulu ile birlikte ifa gereği İveco S-Way marka, AS440S53T/P 3650 EVI-E-ADR+Full 2022 model, beyaz renkli 3 adet aracın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının asıl istemi yönünden karar verildiğinden, araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın tahsiline yönelik terditli istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının araçların teslim edileceğine güvenerek satın aldığı dorseler, teslim edilmeyen araçlar sebebiyle uğradığı kazanç kaybı ve teslim edilmeyen araçların yerine kiraladığı araçlar için ödediği kira bedelleri sebebiyle uğradığı zararlarına yönelik olarak fazlaya ilişkin istemlerinin ise sübut bulmadığından dolayı reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
1-304.000,00-Euro bedelin davacı tarafından davalıya verilmesi koşulu ile birlikte ifa gereği İveco S-Way marka, AS440S53T/P 3650 EVI-E-ADR+Full 2022 model, beyaz renkli 3 adet aracın davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
2-Davacının asıl istemi yönünden karar verildiğinden, araçların rayiç bedeli ile sözleşme bedeli arasındaki farkın tahsiline yönelik terditli istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3-Davacının fazlaya ilişkin istemlerinin REDDİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince dava değeri olan 306.000,00-Euro'nun dava tarihi olan 13/02/2023 tarihi itibari ile TCMB'nca belirlenen döviz efektif satış kuruna göre 1,00-Euro=20,233-TL'dan olmak üzere hesaplanan dava değeri 6.191.298,00-TL üzerinden alınması gereken 422.927,56-TL nispi karar ve ilam harcından dava açılırken davacıdan peşin olarak alınan 341,55-TL ve tamamlama harcı olarak yatırılan 106.411,09-TL harç olmak üzere toplam 106.752,64-TL harcın mahsubu ile bakiye 316.174,92-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-11-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) kabul ve ret oranına göre 3.057,60-TL'nın davalıdan, bakiye 62,60-TL'nın davacı taraftan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
6-Davacı tarafça yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 341,55-TL peşin dava harcı ve 106.4111,09-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 106.932,54-TL harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-Davacı tarafça yapılan 120,00-TL e-tebligat, 30,50-TL posta masrafı, 435,00-TL tebligat gideri, 4,75-TL KEP masrafı, 5.000,00-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 5.590,25-TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre belirlenen 5.581,17-TL'nın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,
9-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince davanın kabul edilen kısmı üzerinden hesap ve taktir olunan 365.912,98-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
11-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'nin 13/2. maddesi gereğince davanın ret olunan kısmı üzerinden hesap ve taktir olunan 10.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/03/2024

Başkan ***
E-imzalıdır
Üye ***
E-imzalıdır
Üye ***
E-imzalıdır
Katip ***
E-imzalıdır