KAYSERI 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

BAŞKAN : ***
ÜYE : ***
ÜYE : ***
KATİP : ***

DAVACI : ***
VEKİLLERİ : Av.
Av. KAYSERİ
DAVALI : 1- ***
VEKİLİ : Av. Kocasinan/KAYSERİ
DAVALILAR : 2- *** Caddesi, No:16/A, Melikgazi/KAYSERİ
3- ***
VEKİLİ : Av.

DAVA : Sözleşmenin İptali
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan sözleşmenin iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilen taşeron sözleşmesi başlıklı sözleşme imzalandığını, bu sözleşmeye konu işin evveliyatında diğer davalı vakıf ile akdedilen arsa/iş sahibi olarak davalı vakfın, yüklenici olarak ... Etüd Konut İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin taraf olduğu kat karşılığı inşaat sözleşmesinin olduğunu, müvekkili şirket ile kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenici taraf olan şirket arasında taşeronluk sözleşmesinin, arsa/iş sahibi olan davalı vakıf tarafından uygun görülerek kabul edildiğini, belirli işlerin yapımı konusunda taşeronluk alt yüklenicilik sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmenin yine kat karşılığı inşaat sözleşmesinin 9. maddesine göre iş sahibi vakıf tarafından kabul edildiğini, arsa ve iş sahibi vakfın yapı denetim firması olan ... Denetim Firması'nın istifa etmesi ile yapı ruhsatının iptal edildiğini ve müvekkili şirketin kendi kusurundan kaynaklanmayan vakfın yükümlülüklerine uymayarak yapı ruhsatı alınmasından dolayı işlerine devam edemez hale geldiğini, yapılan işlerin iş sahibi vakfın yapı ruhsatı almamasından dolayı yarım kalmak zorunda bırakıldığını, bugüne kadar yapılan işlerin karşılığında müvekkiline hiç bir ödeme yapılmadığını, müvekkili şirket ile diğer davalı şirketler arasında akdedilen ve davalı iş sahibi vakıf tarafından onaylanan taşeron sözleşmesinin yine davalı iş sahibi vakfın yükümlülüklerine aykırı hareket etmesinden dolayı inşaata müvekkili şirket tarafından devam edilmemesi nedeni ile sözleşmenin haklı sebeplerle feshinin tespitini ve bugüne kadar sözleşme gereği ve hatta ek olarak müvekkili tarafından yapılan işlerin bedellerinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı ... Vakfı vekili cevap dilekçesinde özetle; diğer davalı Ata Şirketi ile müvekkili vakfa ait arazilere ilgili kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, Ata Şirketi'nin inşaatı tamamlayamadığını, bu sebeple işi taşerona yaptırmak istediğini, müvekkili vakıf tarafından işin taşerona yaptırılmasına izin verildiğini, Ata Şirketi'nin taşerona karşıda edimlerini yerine getirmediğini, müvekkili vakfın taşeronluk sözleşmesinin tarafı olmadığını, davacıya karşı taşeronluk sözleşmesinin tarafı olan şirketlerin sorumlu olması gerektiğini, taşeron şirketin bir takım imalatlar yapmasına rağmen Ata Şirketi'nin edimlerini yerine getirmediğini ileri sürerek müvekkili vakıf aleyhine açılan davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekili 30/01/2019 tarihli dilekçesinde özetle; yapı denetim firmasının istifa/fesih ihbarı üzerine inşaata ait yapı ruhsatının iptal edildiğini, diğer davalı vakfın başka bir yapı denetim firması ile sözleşme imzalamaması nedeniyle müvekkili şirketin ruhsat alamadığını, diğer davalı vakfın yükümlülüklerine aykırı davrandığını, müvekkilinin bir sorumluluğunun olmadığını ileri sürerek davanın müvekkili açısından reddini talep etmiştir.
Davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. yasal süresi içinde cevap dilekçesi vermemiştir. Bu davalının vekili yargılama sürecinde yazılı ve sözlü beyanlarında davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini beyan etmiştir.
DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Taraflarca kat karşılığı inşaat sözleşmesi, taşeronluk sözleşmesine, muvaffakat yazısına, Kayseri 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı delil tespiti dosyasına, Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı delil tespiti dosyasına, noter ihtarnamelerine, yapı denetim sözleşmelerine, fesih ihtarnamesine ile bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Kayseri 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı delil tespiti dosyası müzekkere yazılarak celp edilmiştir. İncelenmesinde ... Sistemleri Elektrik Elektronik Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından ... Vakfı, ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine 01/08/2018 tarihinde delil tespiti talebinde bulunulduğu, mahkemece talebin kabul edilerek tespite konu Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yeniköy Mahallesi, 5394 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki iş ve imalatların tespiti amacıyla elektronik mühendisi ..., inşaat mühendisi ... ve makine mühendisi ...'den oluşturulan bilirkişi kurulu ile 02/08/2018 tarihinde keşif icra edildiği, bilirkişi kurulunun 05/09/2018 tarihli tespit raporunu sundukları, tespit raporunun taraflara tebliğ edildiği görülmüştür.
Kayseri 4. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı delil tespiti dosyası müzekkere yazılarak celp edilmiştir. İncelenmesinde ... Vakfı vekili tarafından ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine 14/11/2018 tarihinde delil tespiti talebinde bulunulduğu, mahkemece talebin kabul edilerek tespite konu Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yeniköy Mahallesi, 5394 ada, 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki iş ve imalatların tespiti amacıyla harita mühendisi ..., inşaat mühendisi ... ve hesap uzmanı ...'ten oluşturulan bilirkişi kurulu ile 16/11/2018 tarihinde keşif icra edildiği, harita mühendisi bilirkişi ***'in 14/01/2019 tarihli raporunu sunduğu, yine ... ve ...'ten oluşturulan bilirkişi kurulunun 04/03/2019 tarihli tespit raporunu sundukları, tespit raporunun ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'ne tebliğ edilemediği görülmüştür.
Melikgazi Tapu Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak Melikgazi İlçesi, Yeniköy mahallesi, Şehir Piyade Asb. Serkan Ciddioğlu Caddesi adresinde bulunan dava konusu iş ve imalatların yapıldığı bildirilen 5394 ada, 1 parsel sayıla taşınmazın tapu kayıt örneği istenilmiştir. Bu müzekkeremize 06/11/2018 tarihli yazı ile cevap verilmiştir. Bu taşınmaz üzerindeki inşaatın proje örnekleri dosyamız arasına alınmıştır.
Davacı vekiline delil olarak dayandıkları Kayseri 8. Noterliği'nin 17/07/2018 tarih ... yevmiye nolu ihtarnamenin muhataba tebliğ şerhli örneğini sunması için süre verilmiştir. Davacı vekili 31/10/2018 tarihli dilekçesi ekinde noter ihtarnamesinin ve tebligat mazbatasının örneğini sunmuştur.
... Denetim Ltd. Şti.'ne müzekkere yazılarak Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yeniköy Mahallesi'nde kain, 334 pafta, 5394 ada, 1 parselde bulunan ... numaralı arsa sahibi Mülhak Elhac Nasrullahzade ... Vakfı, yüklenicilerin ... ... Ltd. Şti., ... Etüt Konut İnş. ... Ltd. Şti. olan inşaatın yapı ruhsatının sonradan iptal edilip edilmediği sorularak, varsa buna ilişkin tüm kayıt ve belge örneklerinin okunaklı birer suretinin gönderilmesi istenilmiştir. Bu müzekkeremize 01/03/2019 tarihli yazı ile cevap verilmiştir.
Davacı vekiline müvekkili şirketin ünvan değişikliğine ilişkin sicil kayıt örneğini sunması için süre verilmiştir.
HMK'nun 31. maddesi uyarınca 08/04/2019 tarihli celsede davacı vekiline dava konusu ettiği ve mahallinde müvekkilinin yaptığını iddia ettiği bütün iş ve imalatları tam olarak neler olduğunu, hangi iş ve imalatların ve tam olarak hangi ada ve parseldeki hangi bina ya da binalara yapıldığını ve yapıldığını iddia ettikleri her bir iş veya imalatın yapıldıkları tarihlerinin de açıkça ne olduğunu ayrıntılı olarak açıklayan yazılı beyanlarını ve varsa ellerindeki bu açıklamalarına ilişkin tüm yazılı belgelerini mahkememize sunabilmesi için süre verilmiş, davacı vekili tarafından 22/04/2019 havale tarihli beyan dilekçesi sunulmuştur.
Tüm delil ve belgeler toplandıktan sonra tarafların iddia ve savunmalarının tespiti amacıyla mahallinde keşif icrasına, refakata delil tespiti dosyasında rapor verenler dışında bir elektrik mühendisi bilirkişi, bir makine mühendisi bilirkişi, bir inşaat mühendisi bilirkişi ve bir borçlar hukuku mevzuatında nitelikli hesap bilirkişisinin resen alınmasına karar verilmiştir. Bu ara kararı gereğince mahkememizce mahallinde 30/05/2019 tarihinde keşif icra edilmiştir.
HMK 273. maddesi gereği tarafların iddia ve savunmaları, ibarz edilen proje ve kayıtların ve delil tespiti raporunun zemine uygulanması suretiyle taşeronluk sözleşmesi gereği davacının ifa etmiş olduğu edimlerin ve yaptığı işlerin olup olmadığı, varsa bunların neler olduğu ve yapıldığı tarih itibariyle rayiç bedellerinin kaçar TL olduğu, taşeronluk sözleşmesinin feshinde davacının haklı olup olmadığı, davacının davalılardan alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının kaç TL olduğu hususlarında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Dr. Öğr. Üyesi ...'dan oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 13/09/2019 tarihli raporda özetle; "Dava konusu sözleşmenin taraflarının davacı şirket ile davalılardan *** olduğu, asıl iş sahibi konumunda olan 27/11/2013 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinin tarafı olan davalı Vakfın bu sözleşmenin tarafı olmadığı için davacı şirkete karşı sorumlu olmadığı, dava konusu taşınmazla ilgili yapı ruhsatı iptal edildiğinden ve yeni ruhsat alınmadığından alt yüklenici davacı şirketin inşaata devam etmesi beklenemeyeceğinden sözleşmeyi feshinin haklı olduğu ve yaptığı imalatların bedelini talep edebileceği, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereği davacının ifa etmiş olduğu inşaat imalatlarının olduğu, davacı tarafından yapılan imalatların yapıldığı tarih itibariyle rayiç bedellerinin toplam değerinin 535.448,97-TL olduğu" bildirilmiştir.
27/01/2020 tarihli duruşmada davacı şirket ile davalılar ... Ltd. Şti. Ve *** Ltd. Şti. arasında taşeron sözleşmesi başlıklı sözleşmede davacının taşeron olarak yapmayı üstlendiği işler karşılığında sözleşmenin 4. maddesine göre 7 adet daire ve 50.000,00-TL iş bedelinin kararlaştırıldığı, dairelerin bedellerinin ise sabit fiyatlı olmasının ve her bir dairenin bedelinin 200.000,00-TL olmasının kararlaştırıldığı, buna göre götürü olarak belirlenen toplam iş bedelinin 1.450.000,00-TL olduğu, sözleşme ile götürü olarak iş bedelinin 1.450.000,00-TL şeklinde kararlaştırıldığı, sözleşmede yapılacak işlerin birim fiyatlarının da yazdığı, yapım girdilerinin taşerona ait olduğu, sözleşme ile kararlaştırılan işin tamamen yapılmadığının tarafların da kabulünde olduğu görülmekle bilirkişilere dava konusu keşif mahallinde yeniden yerinde inceleme ve ölçüm yapma yetkisi verilmesine, toplam 1.450.000,00-TL olan götürü iş bedelinin davacının yapmış olduğu işin % olarak fiziki oranını bulup, bu fiziki oranın 1.450.000,00-TL'na uygulanıp davacının hak ettiği iş bedelinin bu suretle tespitinin yapılmasının, 10/09/2019 tarihli kök rapora davacının kapsamlı beyan ve itirazlarının, ayrıca 20/01/2020 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu davalı vakıf tarafından davalı *** Şti.'ne hitaben yazılan yazı ve bu yönden davacı tarafın beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi, davalı şirketler tarafından da itiraz olursa bunların da tek tek incelenerek her bir itiraz sebebi yönünden itirazları kapsar açıklamalar içerir, hüküm vermeye ve denetime elverişli ek rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilerek dava dosyası bilirkişi kuruluna tevdi olunmuştur.
İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Dr. Öğr Üyesi ...'dan oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 17/06/2020 havale tarihli ek raporda özetle; "Dava konusu taşınmazda yapılan inşaatın imalatlarının yekününün 535.448,97-TL olduğu, inşaatta gerçekleşme oranının %38,2 olduğu, davalı vakfın, davacı şirket ile diğer davalılar .... arasında yapılan alt yüklenicilik sözleşmesine taraf olmadığı, davacı taraf ile vakıf arasındaki sözleşme ilişkisinin varlığı ispat edilemediği ve asıl iş sahibi vakfın, alt yüklenici davacı şirkete karşı herhangi bir garanti ve taahhüdü olmadığından davalı vakfın alt yüklenicilik sözleşmesinden herhangi bir garanti ve taahhüdü olmadığından davalı vakfın alt yüklenicilik sözleşmesinden dolayı sorumlu olmadığı, davacıya karşı ***'nin sorumlu olduğu" kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
28/09/2020 tarihli celsede dosyanın rapor veren bilirkişi kuruluna tevdine, 17/06/2020 havale tarihli ek rapora tarafların beyan ve itirazlarının karşılanması, ek raporda 1.200 m2 lik duvar yapımının hangi mahalde olduğu tespit edilemediğinden ölçüm ve değerlendirmenin yapılamadığının yazdığı, davacı vekilinin 06/07/2020 havale tarihli dilekçesinin 1. sayfasının A bendinde bu konuda açıklama yaptığı, dosyamız arasına alınan Kayseri 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin *** D. İş sayılı delil tespiti dosyasındaki tespit raporunun 6.sayfasında yapılan işlemle ilgili tabloda "Bodrum-Asansör ve duvar" işinin yazılı olduğu dikkate alınıp, gerekirse mahallinde yeniden inceleme ve ölçüm yapılması sureti ile rapordaki bu hususa ilişkin eksikliğin tamamlanması, yine balkonlardaki mantolama ve EPS yalıtımına ilişkin kaba alçı sıva yapımına ilişkin, dış cephe sıva işi, çatı saçak mineral boya ve taş yünü imalatlarına ilişkin davacının itirazlarının incelenerek bu konuda yeniden değerlendirme yapılması, sözleşmede yer alan imalatlar yönünden sözleşmede kararlaştırılan birim fiyatların esas alınması, sözleşme dışı yapılan iş ve imalatlar varsa yapıldığı tarihteki mahalli rayiç piyasa fiyatlarının esas alınması, yapılan imalatların KDV dahil bedelinin belirlenmesi, 27/01/2020 tarihli celsenin 4 nolu ara kararında detaylı olarak açıklanan şekilde yukarıda belirtilen eksikler ile itirazların giderilmesinden sonra davacının yapmış olduğu işin % olarak fiziki oranının bulunup bu fiziki oranın götürü iş bedeli olan 1.450.000,00-TL'na uygulanmak sureti ile davacının hakettiği iş bedelinin tespiti hususunda denetime ve hüküm vermeye elverişli açıklamalı ek rapor düzenlemesi için bilirkişi kuruluna yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Dr. Öğr. Üyesi ...'dan oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 21/12/2020 tarihli raporda özetle; "Dava konusu taşınmazda yapılan inşaat imalatlarının yekünü; 617.155,97-TL (KDV dahil) olduğu, inşaatta gerçekleşme oranının %44 olduğu, davacı şirket ile davalı şirket arasında sözleşme ilişkisinin bulunmadığına dair kanaatlerinde bir değişiklik olmamakla birlikte davacı şirketin üçüncü şirket lehine sözleşme kapsamında da talepte bulunamayacağını, diğer davalı Örten Yapı ve Ata şirketlerinin yapılan işin bedelinden sorumlu olduğu" bildirilmiştir.
08/02/2021 tarihli celsede 21/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen imalat bedellerinin 73.406,30-TL kök rapordaki imalat bedellerinin ise KDV hariç 489.333,97-TL olduğunun belirlendiği, dosya içindeki taşeronluk sözleşmesinde belirlenen birim fiyatlar yönünden KDV'nin birim fiyatlara dahil olduğu sözleşmede yazıldığı, sözleşmede yazılmayan imalatlar için yerleşik yargıtay uygulaması gereği imalatın yapıldığı yıl piyasa rayiç fiyatlarına sözleşmede açıkça kararlaştırılmadığından KDV'nin götürü bedele dahil olup ayrıca KDV bedeli eklenmeyeceği anlaşıldığından 28/09/2020 tarihli celsenin 1 nolu ara kararında KDV dahil bedelin tespitine yönelik ara kararından dönülmesine, bilirkişilerin rapor ve ek raporlarında yapılan imalatın KDV'siz bedellerinin belirlenmiş olduğu görülmekle tarafların en son alınan ek rapora itiraz ve beyanlarının dikkate alınmak sureti ile KDV'siz toplam davacı tarafından yapılan imalat bedelinin götürü ücret toplam tutarının % olarak fiziki oranının bulunup bu fiziki oranın da sözleşmedeki götürü iş bedeli olarak kararlaştırılan 1.450.000,00-TL'na uygulanmak sureti ile davacının hakettiği iş bedeli miktarının tespiti hususunda ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
İnşaat Mühendisi ..., Elektrik Mühendisi ..., Makine Mühendisi ..., Dr. Öğr. Üyesi ...'dan oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 31/03/2021 tarihli raporda özetle; "Dava konusu taşınmazda yapılan inşaat imalatlarının yekünü; KDV hariç 546.338,18-TL ve KDV dahil 644.738,05-TL olduğu, inşaatta gerçekleşme oranının %44,46 olduğu, üçüncü kişi lehine sözleşmenin dava dışı ...'a yapıldığı, ...'ın şirketin bütün hisselerine sahip olması ve yetkili olması dolayısıyla mahkemenizin taktiri bu kişiye yapılan taahhüdün davacı şirkete yapıldığı yönünde olursa, 21/12/2020 tarihli raporumuzda belirttiğimiz üzere amaçsal yorum yapılarak tam üçüncü kişi yararına sözleşmenin varlığından söz edilebileceği, diğer davalı *** şirketlerinin yapılan işin bedelinden sorumlu olduğu yönündeki kanaatlerinde bir değişiklik olmadığı" bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Dava; taşeronluk sözleşmesinin haklı nedenle feshinin tespiti ve 5394 ada 1 parselde yapılan iş bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir.
Tarafların uyuşmazlık noktaları ana başlıklarıyla; tarihsiz taşeronluk sözleşmesinin feshinde davacının haklı olup olmadığı, bu sözleşme çerçevesinde davacının ifa etmiş edimleri, sözleşme kapsamında ve sözleşme dışı yaptığı imalatları olup olmadığı, varsa bunların neler olduğu ve bedellerinin kaç TL olduğu, davacının davalılardan bu bedelleri talep edip edemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.
Dosyanın tetkikinde harca esas değerin 100.000,00-TL olarak bildirildiği, tarihsiz taşeronluk sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin tespitinin ve ayrıca davacının sözleşme gereği yaptığı imalatların bedelinin talep edildiği, tarihsiz taşeron sözleşmesinin 4. maddesine göre sözleşme bedelinin 1.450.000,00-TL olduğunun anlaşıldığı, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nin 14/11/2018 tarihli ... Karar sayılı emsal kararında ifade olunduğu üzere aslında talepler itibari ile dava değerinin 300.000,00-TL'nı geçtiği, bu anlamda iş bu davanın yasal düzenlemeler karşısında tek hakim tarafından görülmesinin mümkün olmadığı, 52315 sayılı kanunun 5. maddesi gereğince davanın değeri itibariyle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi heyeti tarafından görülmesi gerektiğinden bahisle dava dosyasının mahkememiz heyetine tevdi edilmiştir.
Mahkememiz heyeti tarafından yürütülen 04/03/2019 tarihli duruşmada davacının dava dilekçesindeki talepleri arasında sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiğinin tespiti talep ve davasının da olması nedeniyle işbu talep ve davasının niteliği gereği de sözleşme bedeli üzerinden yasal nisbi peşin harca tabi olduğu anlaşılmakla davacı vekiline işbu talep ve davası yönünden davaya konu sözleşmenin 4. maddesine göre sözleşme bedeli olarak taraflarça kararlaştırılmış olan 1.450.000,00-TL dava değeri üzerinden yasal nisbi peşin harcını tamamlaması için kesin süre verilmiş, kesin süreye uyulmaması halinde Harçlar Kanunu'nun 30. ve HMK'nun 150. maddeleri gereğince dosyanın işlemden kaldırılacağı davacı vekiline ihtar edilmiştir. Davacı vekili tarafından ara kararı doğrultusunda 18/03/2019 tarihinde tamamlama harcı yatırılmıştır.
6545 sayılı Yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülürken, 6545 Sayılı Kanunun 45. maddesi ile değişik 5235 sayılı Kanunun 5/3. maddesi gereğince tamamlama harcı ile belirlenen dava değeri (1.450.000,00-TL) itibariyle işbu davanın Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi heyeti tarafından yürütülmesi gerekeceği nedeni ile, dava dosyası mahkememiz heyetine tevdi edilmiş ve mahkememiz heyetince dava sonuçlandırılmıştır.
Mahkememizde evvelce yapılan yargılama sonunda 21/06/2021 tarihli, ... Karar sayı gerekçeli karar ile taşeronluk sözleşmesi kapsamında davacının yaptığı iş ve imalatlar nedeni ile 644.738,05-TL'nın dava tarihi olan 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Etüd Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Turizm Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile davalı ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, davacının davalı ... Etüd Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Turizm Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve davalı ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkındaki taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı iş ve imalatlar karşılığında fazlaya ilişin alacak isteminin sübut bulmadığından reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin 21/06/2021 tarihli, ... Karar sayı gerekçeli kararı davacı vekili tarafından verilen istinaf edilmiştir.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nce icra edilen istinaf incelemesi sonunda 25/05/2022 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamı ile "Somut olayda; taraflar arasında imzalanan sözleşme, sözleşme kapsamında yapılacak işler ve ödenecek bedel toplam olarak kararlaştırıldığından, 01/02/2012'de yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK'nun 480. maddesinde ifade edilen götürü bedelli sözleşmedir. Taşeron sözleşmesinde 7051 ada 9 parsel blok duvar uygulaması, 5393 ada 1 parselde kalıp işçiliği, beton, demir işçiliği, 5394 ada 1 parselde şap, mantolama, boya, alçı ve boya işçiliği bedelinin KDV dahil 1.450.000-TL olacağı belirtilmiştir. Mahkemece mahallinde keşif yapılarak alınan ve son olarak hükme esas alınan 31/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda, sözleşme kapsamında yapılan işler ve sözleşme kapsamı dışında yapılan işler toplanarak bu bedele KDV eklenmiş, götürü bedelle uygulanmış ve yapılan imalâtın oranı %44 olarak hesaplanmıştır. Mahkemece; sözleşmede belirtilen işin KDV dahil olmasına yapılan işlere KDV eklenmesi, götürü bedele dahil olmayan işlerin toplam bedele eklenerek yapılan iş oranın belirlenmesi, yine sözleme kapsamı dışındaki işlerin yapıldığı yılın mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplanması ( piyasa rayiçleri içerisinde KDV ve yüklenici kârı bulunduğundan ayrıca eklenmez) gerektiği halde hangi yılın piyasa rayiçlerine göre hesaplandığı belli olmayan ve piyasa rayiçleri içerisinde KDV ve yüklenici kârı bulunmasına rağmen bu bedele yeniden KDV dahil edilerek hesaplama yapılan bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmesi doğru değildir. Bu kapsamda mahkemece yeniden seçilecek konusunda uzman teknik bilirkişilerden dosyadaki mevcut delil, tutanak, belgeler ve önceki raporlarda gerçekleştirildiği belirlenen imalâtların cins, sayı ve metrajlarını göz önünde tutularak; sözleşme kapsamında 5394 ada 1 parselde yapılması kararlaştırılan işler yönünden KDV dahil 1.450.000-TL bedel dikkate alınarak ve bu iş yönünden sözleşmede yer alan birim fiyat esas alınarak, yapılan her işin kendi içinde oranlanarak (örneğin, %20-30-40 vs.), yapılan imalatın gerçekleşme oranı tespit edilmeli, sözleşme bedeline (KDV dahil 1.450.000-TL) oranlamak suretiyle sözleşme kapsamında yapılan imalat bedeli tespit edilmeli, bu parselde yapılan şap, mantolama, boya, alçı ve boya işinde sözleşmede yapılacak işler yönünden belirlenen metrajdan daha fazla bir işin yapıldığı tespit edilmişse yapılan bu fazla metrajın sözleşmede belirlenen m2 birim bedeliyle çarpılması sonucu yapılan fazla iş bedelinin tespiti, sözleşme kapsamı dışında kalan yapıldığı iddia edilen fazla işlerin ise; 6098 sayılı TBK'nun 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca, imalâtın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi,(mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici kârı dahil olduğundan, ayrıca KDV ve yüklenici kârı ilave edilmemesi gerekir.) suretiyle davacı alacağının tespiti ve kesinleşen hükümler dikkat alınarak yeniden karar verilmesi gerekmektedir." nedenleriyle mahkememizin 21/06/2021 tarihli, ... Karar sayı gerekçeli kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İade edilen dava dosyasının, mahkememizin işbu ... Esas sırasına kaydı yapılmıştır.
Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2022 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamı gereğince yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, daha önce rapor verenlerin dışında HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir inşaat mühendisi, bir elektrik mühendisi, bir makine mühendisi ile bir nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdine, HMK'nun 273. maddesi gereğince dosyadaki mevcut delil, tutanak, belgeler ve önceki bilirkişi raporunda gerçekleştiği belirtilen imalatların, cins, sayı ve metrajlarının göz önünde tutularak; sözleşme kapsamında 5394 ada 1 parselde yapılması kararlaştırılan işler yönünden KDV dahil 1.450.000,00-TL bedel dikkate alınarak ve bu iş yönünden sözleşmede yer alan birim fiyatlar esas alınarak, yapılan her işin kendi içinde oranlanarak (örneğin: %20-%30-%40... v.s.) yapılan imalatların gerçekleşme oranının tespiti, sözleşme bedeline (KDV dahil 1.450.000,00-TL) oranlanmak sureti ile sözleşme kapsamında yapılan imalat bedeli tespiti, bu parselde yapılan şap, mantolama, boya ve alçı işinde sözleşmede yapılacak işler yönünden belirtilen metrajdan daha fazla bir işin yapıldığı tespit edilmişse yapılan bu fazla metrajın sözleşmede belirtilen m2 birim bedeli ile çarpılması sonucu yapılan fazla iş bedelinin tespiti, sözleşme kapsamı dışında yapıldığı iddia edilen fazla işlerin ise varsa 6098 sayılı TBK'nun 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca imalatın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre belirtilmesi (mahalli piyasa rayiçleri ile hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici karı dahil olduğundan ayrıca KDV ve yüklenici karı ilave edilmemesi) sureti ile Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2022 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamı çerçevesinde davacının varsa alacağının miktarının tespit edilmesi konularında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Mahkememizce görevlendirilen Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi ..., Makine Mühendisi Bilirkişi ..., Elektrik Elektronik Mühendisi Bilirkişi ... ile İnşaat Mühendisi Bilirkişi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 17/02/2023 tarihli raporda özetle; "Sözleşme metrajları ile taraflar arasında belirlenen birim fiyatlar çarpılıp toplandığında sözleşme tutarının 1.449.400-TL olduğu, sözleşme kapsamında yapılan imalatların toplam tutarının KDV dahil 497.068,06-TL olduğu, sözleşme gerçekleşme yüzdesinin toplamda %33,88-TL olduğu, (mantolama %12,81; alçı %19,89; duvar %1,18), dosya kapsamında yapılan incelemeler sonucunda sözleşmede belirtilen metrajlardan fazla miktarda uygulama yapılmamış olduğu, sözleşme kapsamı dışında yapılan imalatların toplam tutarının KDV dahil 130.289,61-TL olduğu, görüş ve kanaatine varıldığı" belirtilmiştir.
Bilirkişi kurulunun raporundaki eksikler, görülen lüzum ve tarafların önceki rapora karşı beyan ve itirazları üzerine dava dosyasının rapor veren bilirkişi kuruluna tevdine, 17/02/2023 tarihli önceki rapora tarafların beyan ve itirazları, mahkememizin 24/10/2022 tarihli celsesinin 1 numaralı ara kararında yazılı görevlendirme ile Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2022 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamında işaret edilen hususlar dikkate alınarak itirazları karşılar mahiyette ve sözü edilen görevlendirme ve Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi karar ilamında yazılı hususlar çerçevesinde hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı ek rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Dava dosya rapor veren bilirkişi kuruluna tevdi edilmiştir. Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi ..., Makine Mühendisi Bilirkişi ..., Elektrik Elektronik Mühendisi Bilirkişi ... ile İnşaat Mühendisi Bilirkişi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 26/07/2023 tarihli ek raporda özetle; "Sözleşme metrajları ile taraflar arasında belirlenen birim fiyatlar çarpılıp toplandığında sözleşme tutarının 1.450.000-TL olduğu, sözleşme kapsamında yapılan imalatların toplam tutarının KDV dahil 491.068,06-TL olduğu, sözleşme gerçekleşme yüzdesinin toplamda %33,87 olduğu, (mantolama %12,81; alçı %19,88; duvar %1,18), dosya kapsamında yapılan incelemeler sonucunda sözleşmede belirtilen iş kalemlerinin metrajlarından daha fazla miktarda uygulama yapılmamış olduğu, Sözleşme kapsamı dışında yapılan imalatların toplam tutarının KDV dahil 130.289,61-TL olduğu, mahkememize sunulan 10/09/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda açıklamalı olarak metraj hesabı yapıldığı, tespit dosyasında bulunan metrajların hesap tablosu olmadan değerlendirilme yapılmış olmasından dolayı yapılan hesaplamalarda mahkememize sunulan bilirkişi raporundaki metrajların dikkate alınmış olduğu, yapılan incelemeler neticesinde de bu metrajlarda hata-eksiklik bulunmadığı, sözleşme kapsamı dışında yapıldığı iddia edilen fazla imalatların piyasa rayiç fiyatlarına göre hesaplanmış olduğu, rayiç fiyatın belirlenmesinde hata-eksiklik bulunmadığı araştırma yapılarak teyit edilmiş olup, tek kat kumlu sıva işinin birim fiyatının 14,00-TL olduğu, iş gerçekleşme oranının yukarıda bulunan Tablo 2'de yeniden hesaplandığı ve %33.87 oranında gerçekleşme oranı olduğu, yapılan bu değerlendirme de hata-eksiklik bulunmadığı, sözleşme kapsamı dışında yapıldığı iddia edilen fazla imalatların piyasa rayiç fiyatlarına göre hesaplanmış olduğu, rayiç fiyatın belirlenmesinde hata-eksiklik bulunmadığı, daha detaylı izah edilecek olursa; taraflar arasında akdedilen sözleşmede belirlenen işlerin toplam bedelinin 7.449.400-TL olduğu ancak sözleşme kapsamında yapılan imalatların toplam tutarının KDV dahil 497.068,06-TL olduğu ve tamamlanan bu kısmın %33,88 olduğu, (mantolama %12,81; alçı %19,89; duvar %1,18) ancak taraflar arasında akdedilen sözleşmede anlaşılmamış olduğu (sözleşme kapsamında yer almayan) halde ekstradan yapılmış olan bazı imalatların olduğu ve imalatların toplam tutarının KDV dahil 730.289,61-TL olduğunun heyetçe tespit edildiği " belirtilmiştir.
05/07/2023 tarihli ek raporda sözleşme kapsamı dışında yapılmış imalatların hesabında hangi yılın piyasa rayiç değerlerine göre hesaplama yapıldığının açıklanmadığı, sadece yapıldığı yılın rayicine göre hesaplama yapıldığının bildirildiği, dosya kapsamından yapı denetim firmasının istifa tarihi, davacı tarafından yaptırılan delil tespiti tarihi ve diğer tüm taraf dilekçelerinden sözleşme dışı imalatın 2018 yılında yapılıp bitirildiği anlaşılmakla; bilirkişi kurulundan 05/07/2023 tarihli ek rapor ve önceki asıl raporda piyasa rayiçlerine göre belirlendiği söylenen birim fiyat ve hesaplamaların 2018 yılı piyasa rayiçlerine göre mi tespit edildiğinin açıklanması, değilse 2018 piyasa rayiçlerine göre sözleşme dışı imalatların bedelinin belirlenmesi, yine önceki görevlendirmelerde ve Bölge Adliye Mahkemesi karar ilamında bahsedildiği üzere sözleşme kapsamında yapılan işlerin gerçekleşme oranı olarak ek raporda tespit edilen gerçekleşme oranının sözleşmede götürü bedeli olarak kararlaştırılan KDV dahil 1.450.000,00-TL'na oranlanmak sureti ile sözleşme kapsamında yapılan imalatların rakamsal değerinin hesaplanması konularında HMK'nun 281/2. maddesi uyarınca ek rapor düzenlemeleri için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Dava dosya rapor veren bilirkişi kuruluna tevdi edilmiştir. Nitelikli Hesap Uzmanı Bilirkişi ..., Makine Mühendisi Bilirkişi ..., Elektrik Elektronik Mühendisi Bilirkişi ... ile İnşaat Mühendisi Bilirkişi ...'dan oluşturulan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 26/11/2023 tarihli ek raporda özetle; "Ana rapor ve ek raporlarında yapılan tespitlerin 2018 yılı piyasa rayiçlerine göre hesaplanmış olduğu, yapılan hesaplamalarda sözleşmede kararlaştırılan imalatların gerçekleşme yüzdesinin toplamda %33.87 olduğu, bu orana göre sözleşme kapsamında yapılan iş bedelinin 497.068,06-TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığı" belirtilmiştir.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hakkında açıklama yapılmasında yarar vardır.
Eser sözleşmelerinin bir türü olan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi, taraflara karşılıklı hak ve borçlar yüklemekte; yüklenici, finansı sağlayan arsa malikinin taşınmazı üzerine bina yapma işini üstlenmekte, arsa maliki ise inşa edilecek binadaki bir kısım bağımsız bölümlerin mülkiyetini yükleniciye devretmeyi vaat etmektedir.
Kayseri 9. Noterliği'nin 27/11/2013 tarih ve ... yevmiye sayılı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin incelenmesinde yüklenici olan davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin davalı ... Vakfı'na ait Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Demirciyazısı (Hürriyet) Mahallesi, 334 pafta, 5393 ada, 1 parsel, 334 pafta, 5394 ada, 1 parsel sayılı ve 336 pafta, 5397 ada, 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde projesine uygun olarak 12 katlı bina yapmayı üstlendiği görülmüştür.
Dosyada mevcut taşeron sözleşmesinin incelenmesinde işverenin *** Doğalgaz Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, taşeronun ... Sistemleri Elektrik Elektronik Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi olduğu, Köşk Mahallesi, Kelebek Sokak, 7051 ada, 9 parsel, B blok, Yeniköy Mahallesi, Şehit Piyade Astsubay *** Caddesi, 5393 ada, 1 parsel sayılı ve aynı yer 5394 ada, 1 parsel sayılı taşınmazlar üzerinde ayrıntıları sözleşmede yazılı olduğu üzere duvar uygulaması, kalıp, demir işçiliği, beton, şap mantolama, boya, alçı ve boya uygulamaları gibi işlerin yapımının davacı tarafından üstlenildiği, bu işler karşılığında davalı şirketlerin davacıya bir daire bedeli 200.000,00-TL sabit fiyatlı olmak üzere 7 adet daire ve 50.000,00-TL nakit para vermeyi taahhüt ettikleri görülmüştür.
Davacı ... Sistemleri Elektrik Elektronik Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi ile davalılar ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki akdi ilişki, sözleşme ve dava tarihi itibariyle yürürlükte olan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde tanımlanan eser sözleşmesi niteliğinde olup, bu sözleşmeler karşılıklı edimleri içeren sözleşme niteliğini taşımaktadır. Bahsi geçen yanlar arasında imzalanan taşeron sözleşmesinde iş sahibi olan davalı vakfa ait taşınmaz üzerindeki sözleşmede yazılı iş ve imalatların yapımı kararlaştırılmış olup, davacı alt taşeron, davalı şirketler yüklenicidir. Davalı ... Vakfı ise iş sahibidir. Celp olunan tapu kayıtlarından Melikgazi İlçesi, Yeniköy mahallesi, Şehit Piyade Astsubay Serkan Ciddioğlu Caddesi adresinde bulunan dava konusu iş ve imalatların yapıldığı bildirilen 5394 ada, 1 parsel sayıla taşınmazın davalı ... Vakfı adına kayıtlı olduğu görülmektedir.
6098 Sayılı TBK'nun 470. maddesi, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." hükmünü; aynı Kanun'un 471. maddesi "Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.
Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.
Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir.
Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır." hükmünü; aynı Kanun'un 479/1. maddesi ise; "İş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur." hükmünü düzenlemiştir. Bu hükme göre işin niteliği gereği bizzat yüklenici tarafından imal edilmesi zorunluluğu yoksa, yüklenici işi başkasına yaptırabilir. İşin başkasına yaptırılabileceği sözleşme ile kararlaştırılabileceği gibi sözleşmede işin başkasına yaptırılmasının iş sahibinin iznine tabi kılınması da mümkündür.
Davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin davalı ... Vakfı arasında düzenlenen Kayseri 9. Noterliği'nin 27/11/2013 tarih ve ... yevmiye sayılı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin incelenmesinde, sözleşmenin 9. maddesinde yüklenicinin taahhüt ettiği işi kendisinin yapabileceği gibi sözleşme şartlarının tamamının kendisini de bağlamak kaydı ile vakıf tarafından yazılı olarak kabul edilebilecek kişi veya kooperatif vasıtasıyla da yapabileceği kararlaştırılmıştır. Bu sözleşme hükmüne dayalı olarak taşeron şirket tarafından davacı şirketle sözleşme imzalanmış ve davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin talebi üzerine iş sahibi olan vakıf tarafından buna muvafakat verilmiştir. Buna göre davacı şirket ile davalılar ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki eser sözleşmesi, davalı vakıf ile davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Arasındaki kat karşılığı inşaat sözleşmesinden bağımsız bir sözleşmedir. Alt taşeron olan davacı ... Sistemleri Elektrik Elektronik Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi ile asıl iş sahibi olan davalı ... Vakfı arasında bir sözleşme ilişkisi mevcut değildir. 27/11/2013 tarih ve ... yevmiye sayılı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin incelenmesinde, sözleşmenin 9. maddesi gereği davalı vakfın taşeron olan davalı ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin davacı ile yaptığı sözleşmeye muvafakat vermesi davalı vakıf ile davacı arasında akdi ilişki kurulduğu veya tam üçüncü kişi yararına sözleşme yapıldığı anlamına gelmez. Bu nedenle sözleşme kapsamında davalı vakfın alt yüklenici olan davacıya karşı her hangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.
Davacı alt taşeron ile davalı taşeronlar ... Turz. Gıda Biliş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Etüd Konut İnş. Müh. Ve Proje Turz. Dış Ticaret Orm. Ürn. Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenmiş tarihsiz taşeron sözleşmesi bulunmasına rağmen davacı alt taşeron ile iş sahibi arasında herhangi bir yazılı sözleşme bulunmadığı gibi davacı ile iş sahibi davalı ... Vakfı arasında akdi ilişki kurulduğu davacı tarafından ispatlanamamıştır. Mahkememizin taraflar arasında dava konusu hakkın esası hakkında bir karar verebilmesi için, bu kişilerin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatlarına sahip olmaları gerekir. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, taraflardan birinin o davada gerçekten davacı ve davalı sıfatı yoksa davanın esası hakkında bir karar verilemeyeceğinden, dava sıfat yokluğundan (husumetten) reddedilir. Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olduğundan taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için def’i değil, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de kendiliğinden nazara alınması zorunlu bir itiraz niteliğindedir. Mahkememizce, taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı iş ve imalatlardan dolayı davalı iş sahibi ... ... Vakfı yönünden açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Dosya arasında bulunan Kayseri 8. Noterliği'nin 27/02/2018 tarihli ve 08150 sayılı ihbarnamesi ile dava dışı ... Denetim Ltd. Şti.'nin davalı ... Vakfı arasındaki Kayseri İli, Melikgazi İlçesi, Yeniköy Mahallesi, 5394 ada, 1 parsel sayılı taşınmazda bulunan 919013 YİFB numaralı yapının denetim hizmeti konularını kapsayan sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği davalı kooperatife bildirilmiştir. Yapı denetim firmasının sözleşmeyi feshetmesi ile birlikte bu inşaatın yapı ruhsatı iptal edilmiştir. Bunun üzerine davalı şirket tarafından davalı vakfa Kayseri 8. Noterliği'nin 17/07/2018 tarihli ve ... sayılı ihtarnamesi gönderilerek ... Denetim Ltd. Şti.'nin yapı denetim işinden istifası ve akabinde yapı ruhsatının iptali nedeniyle işlerine devam edemez hale geldiğini, yapılan görüşmelerden de netice alınamadığını, işbu ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde yapı ruhsatının alınması ve yapı denetim firması ile sözleşme yapılması halinde kalan işleri yapmaya devam edeceğini, aksi halde kalan işlere devam etmenin imkansız hale gelmesinden kendisinin sorumluluğunun bulunmadığından yapılan iş ve imalatların hesaplanarak hak ettiği dairelerin tapusunun kendisine devredilmesinin veya iş bedellerinin ödenmesinin talep ettiği görülmektedir. Yapı ruhsatının iptal edildiği ve yeni ruhsat alınmadığı tarafların kabulündedir. 3194 sayılı İmar Yasası'nın 21. maddesi hükmü uyarınca, bazı istisnalar dışında, bütün yapılar için belediye veya valiliklerden yapı ruhsatı alınması zorunludur. Yapı ruhsatı ise, ancak projelerine, imar plânı ve yönetmeliğine göre ve resim ve harçları incelenerek verilir. Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak inşa edilen yapılarda ruhsata aykırılık giderilemiyorsa, 3194 sayılı Yasa'nın 32. maddesi hükmü gereğince, ilgili belediye veya valilikçe inşaat derhal durdurulur ve yasal hale getirilmesi olanaksız ise veya ruhsat veya eklerine ya da imar mevzuatına aykırılık öncelikle yüklenici tarafından giderilemiyorsa bu hali ile yapılan yapının yıktırılmasına karar verilir ve anılan Yasa'nın 42. maddesi hükmü gereğince de yapı sahibine ve yükleniciye ceza yaptırımı uygulanır. İmar Kanunu'ndaki bu düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup mahkemelerce re'sen gözetilmelidir. Emredici hukuk kurallarını içeren 3194 sayılı İmar Yasası hükümlerine göre; yapı ile yapıma izin arasında çok sıkı bir ilişki kurulmuştur. Bu bağı daha inşaata başlamadan alınması zorunlu yapı ruhsatı ile başlamakta ve inşaatın devamı sırasında denetim yolu ile sürmekte ve oturma izni ile de sona ermektedir. Sözleşmeyle aksinin kararlaştırılmadığı durumlarda iskân izni alınması yükümlülüğü İmar Yasası'nın 30. maddesi hükmü gereğince, iş sahibine ait ise de; yukarıda özetle açıklanan hukuksal sebeplerle, inşaatın imar mevzuatına uygun şekilde tamamlanması yükümlülüğü yüklenicinin edimleri kapsamındadır. Buna göre somut uyuşmazlıkta yeni yapı ruhsatı alınmadan ve bir yapı denetim firması ile sözleşme imzalanmadan davacı alt yüklenicinin sözleşme ile yüklendiği işleri yapmaya zorlanamaz. Dolayısı ile davacının bu sebeple işe devam etmesi hukuki olarak imkansız olduğundan davacının taşeronluk sözleşmesinin feshetmesi haklı olduğu değerlendirilmiştir. Dolayısıyla davacının davalı ... Etüd Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Turizm Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile davalı ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile imzaladığı "Taşeron sözleşmesi"nin davacı tarafından haklı sebeple feshedildiğinin tespitine karar verilmesi gerekmiştir.
Dava dilekçesinde davacı alt taşeron vekili eldeki davada sözlemenin haklı nedenle feshedildiğini belirterek, sözleşme kapsamında yaptıkları iş ve imalatların bedellerinin ödenmesi talebinde bulunulmuştur.
Öte yandan 6098 sayılı TBK'nun 480. maddesine göre; "Eser sözleşmesinde bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez".
Sözleşme kapsamı dışında kalan fazla işlerin yapılması halinde bedelin 6098 sayılı TBK'nun 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca, imalâtın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi, mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici kârı dahil olduğundan, ayrıca KDV ve yüklenici kârı ilave edilmemesi gerekir.
Yargıtay uygulamalarında, götürü bedelli eser sözleşmelerinde gerçekleştirilen imalâta göre yüklenicinin hak ettiği iş bedeli; ödenmeyen iş bedeli ya da iş sahibinin fazla ödemesi olup olmadığı ve miktarının, gerçekleştirilen imalâtın işin tamamına göre fiziki oranın tespiti ve bu oranın götürü bedele uygulanmak suretiyle hakedilen iş bedelinin hesaplanarak, kanıtlanan ödemeler düşülmek suretiyle belirleneceği kabul edilmektedir.
Mahkememizce Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2022 tarihli, ... Karar sayılı karar ilamı gereğince yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, rapor ve ek raporlar alınmıştır. Buna göre davacının yaptığı imalatların sözleşmeye göre yüklendiği işlerin %33,87'si oranında olduğu ve bu orana göre sözleşme kapsamında hak ettiği iş bedelinin 491.068,056-TL olduğu anlaşılmıştır. Sözleşme kapsamı dışında kalan yapıldığı iddia edilen fazla işlerin ise; 6098 sayılı TBK'nun 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca, imalâtın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi, (mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici kârı dahil olduğundan, ayrıca KDV ve yüklenici kârı ilave edilmeden tespiti bilirkişi kurulundan istenilmiştir. Bilirkişi kurulunun rapor ve ek raporlarından sözleşme dışı işler için imalatın yapıldığı 2018 yılına ait serbest piyasa rayiçlerine göre 130.289,61-TL olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi kurulunun raporlarında hesap ve tespit ettiği miktarlar yerleşik Yargıtay uygulamalarına ve karar ilamına uygun ve denetime elverişli olduğundan mahkememizce benimsenerek hükme esas alınmıştır.
Davacı vekili 05/02/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; "Davaya konu müvekkil şirket ile diğer davalı şirketler arasında akdedilen ve davalı iş sahibi Vakıf tarafından da yazılı olarak onaylanan "taşeron sözleşmesi"nin haklı sebeple feshedildiğinin tespitine, bu sözleşmenin meydana getirilmesinde ve kurulmasında davalı şirketler ile davalı Vakıf arasında tanzim edilen kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yer alan hükümler çerçevesinde davalı Vakfın da yazılı onayının bulunduğu, davalı Vakfın iradesi olmaksızın sözleşmenin meydana getirilemeyeceği gözetilerek; diğer yandan sözleşmenin feshine sebep olan vakıanın bizzat davalı Vakıf'tan kaynaklandığı, iş sahibi davalı Vakfın dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere inşaata ilişkin yapı ruhsatının iptal edilmesine sebebiyet verdiği gözetilerek "taşeron sözleşmesi"nin haklı sebeple feshi kapsamındaki yargılama giderlerinden sorumlu tutulması gerektiği gözetilerek talebimizin kabulü ile davanın tespit kısmına ilişkin verilecek karara dair yargılama giderlerinin tüm davalılardan tahsilini talep etmekteyiz. Müvekkil şirketin "taşeron sözleşmesi" kapsamı dışında yapmış olduğu iş ve imalatlar yönünden vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında talep edilen 130.289,61-TL'nın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalı iş sahibi Vakıf'tan tahsiline, müvekkil şirketin "taşeron sözleşmesi" kapsamında yapmış olduğu iş ve imalatlar yönünden talep edilen 491.068,06-TL'nın dava tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve tespit giderleri ile vekalet ücretlerinin karşı taraflara tahmiline dair karar verilmesini talep ederiz." şeklinde beyan ve talepte bulunduğu görülmüştür. Islah dilekçesinin birer örneği davalılara tebliğ edilmiştir.
6098 sayılı TBK'nun 117. maddesi hükmü gereğince bir alacağa temerrüt faizi yürütülebilmesi için alacağın muaccel olması yeterli olmayıp alacaklının usulüne uygun temerrüt ihtarı ile borçlunun temerrüde düşürülmüş ya da alacağın kararlaştırılan kesin vadede ödenmemiş olması gerekir. Temerrüt ihtarının bu kapsamda sonuç doğurabilmesi için miktar ve ödeme talebi içermesi gerekir. Dosya kapsamına göre davacı tarafından davalıların dava tarihinden önce usulüne uygun temerrüt ihtarı ile temerrüte düşürüldüğünü gösterir delil bulunmadığı görülmekle davacının işbu dava tarihinden itibaren alacağına faiz isteyebileceği, davacının ve sözleşmesel ilişki içinde bulunduğu davalı şirketlerin tacir olmaları nedeniyle avans faizi talebinin yerinde olduğu belirlenmiştir.
Yargılama sonunda dosya kapsamına göre, usuli kazanılmış haklar da gözetilerek davacının davalılar ... Etüt Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkındaki davasının kabulü ile davacının bu davalılar ile imzaladığı "taşeronluk sözleşmesi"nin davacı tarafından haklı sebeplerle feshedildiğinin tespitine ve davacının taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı iş ve imalat bedeli 491.068,06-TL'nın dava tarihi olan 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 6098 sayılı TBK'nun 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca davalı iş sahibi Vakıf'a ait taşınmaz üzerinde davacının taşeronluk sözleşmesi kapsamında olmayan imalatlar yaptığı benimsenen bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Bu durumda ıslah dilekçesi dikkate alınarak davacının davalı ... ... Vakfı hakkındaki davasının kısmen kabulü ile sözleşme dışı iş ve imalat bedeli 130.289,61-TL'nın dava tarihi olan 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yukarıda izah edildiği üzere taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı iş ve imalatlardan dolayı davalı iş sahibi ... ... Vakfı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle, davacının bu davalı hakkındaki fazlaya ilişkin isteminin reddine
karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davalılar ... Etüt Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi hakkındaki davasının KABULÜ ile davacının bu davalılar ile imzaladığı "taşeronluk sözleşmesi"nin davacı tarafından haklı sebeplerle feshedildiğinin tespitine ve davacının taşeronluk sözleşmesi kapsamında yaptığı iş ve imalat bedeli 491.068,06-TL'nın dava tarihi olan 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının davalı ... ... Vakfı hakkındaki davasının KISMEN KABULÜ ile sözleşme dışı iş ve imalat bedeli 130.289,61-TL'nın dava tarihi olan 24/10/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının bu davalı hakkındaki fazlaya ilişkin isteminin REDDİNE,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 42.444,94-TL nisbi karar ve ilam harcından dava açılırken alınan 1.707,75-TL peşin harç ile tamamlama harcı olarak yatırılan 24.762,37-TL olmak üzere toplam 26.470,12-TL harcın mahsubu ile bakiye 15.974,82-TL harçtan davalılar ... Etüt Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin 11.275,47-TL'lık kısmı ile sınırlı sorumlu olması, davalı ... ... Vakfı'nın ise 2.991,60-TL'lık kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 1.707,75-TL peşin harç ile 24.762,37-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 26.470,12-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça karar ilamı öncesinde yapılan 80,50-TL e-tebligat gideri, 191,40-TL tebligat gideri, 32,50-TL müzekkere gideri, 100,00-TL keşif araç ücreti, 4.700,00-TL bilirkişi ve ek bilirkişi ücreti ve 1.329,40-TL delil tespiti gideri olmak üzere toplam 6.443,80-TL ile karar ilamı sonrasında yapılan 119,50-TL e-tebligat gideri, 6.000,00-TL bilirkişi masrafı olmak toplam 12.443,80-TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre belirlenen 10.950,54-TL yargılama giderinin (davalı ... ... Vakfı'nın ise 2.296,16-TL'lık kısmı ile sınırlı sorumlu olması koşuluyla) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
7-HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 72.143,73-TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... Etüt Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ile ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
9-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 20.846,34-TLnispi vekalet ücretinin davalı ... ... Vakfı'ndan alınarak davacıya verilmesine,
10-Kararın mahiyeti gereği davalılar ... Etüd Konut İnşaat Mühendislik Ve Proje Turizm Dış Ticaret Orman Ürünleri Hayvancılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve davalı ... Doğalgaz Turizm Gıda Bilişim Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
11-Davalı ... ... Vakfı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince davanın reddine karar verilen kısım üzerinden hesap ve taktir olunan 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili, davalı şirketler vekili ve davalı vakıf vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi’nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/03/2024

Başkan 37160
E-imzalıdır
Üye 153613
E-imzalıdır
Üye 216079
E-imzalıdır
Katip 102279
E-imzalıdır