KAYSERI 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

BAŞKAN : ***
ÜYE : ***
ÜYE : ***
KATİP : ***

A)... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
DAVACI : ***
VEKİLLERİ : Av.
Av.

DAVALI : 1- ***
VEKİLİ : Av.
DAVALILAR : 2- ***
3- *** Çankaya/ ANKARA
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 4- *** GAZİANTEP
VEKİLİ : Av. ***

DAVA : Menfi Tespit, Çeklerin İadesi
DAVA TARİHİ : ***

B)BİRLEŞEN KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
DAVACI : ***
VEKİLİ : Av.

DAVALI : ***
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 2- ***
VEKİLLERİ : Av.
: Av.

: Av.
DAVALI : 3- ***
VEKİLİ : Av.

DAVALI : 4- ***
VEKİLİ : Av. ***
DAVA : Menfi Tespit, Çeklerin İadesi
DAVA TARİHİ : ***

KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***

Asıl ve birleşen dosya üzerinden mahkememizde görülmekte olan menfi tespit ve çeklerin iadesi davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
A)... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... Enerji San. Ve Tic. A.Ş. ile uzun süreli ticari ilişki içinde olduğu, müvekkili ile davalı şirket arasında 2016 yılı başında yapılan sözleşme uyarınca 09/03/2016 tarihinde Türkiye İş Bankası 'na ait; 31/07/2016 düzenleme tarihli 50.000,00-TL bedelli, 31/08/2016 düzenleme tarihli 75.000,00-TL bedelli, 30/09/2016 düzenleme tarihli 100.000,00-TL bedelli, 31/10/2016 düzenleme tarihli 130.000,00-TL bedelli, 30/11/2016 düzenleme tarihli 160.000,00-TL bedelli ve 30/12/2016 düzenleme tarihli 160.000,00-TL bedelli, yine yapılan anlaşma kapsamında Naksilpa Çadır firmasına, 10/02/2016 tarihinde, Akbank'a ait; 30/06/2016 düzenleme tarihli 50.000,00-TL bedelli, 30/07/2016 düzenleme tarihli 75.000,00-TL bedelli, 31/08/2016 düzenleme tarihli 90.000,00-TL bedelli, 30/09/2016 düzenleme tarihli 95.000,00-TL bedelli, 05/11/2016 düzenleme tarihli 90.000,00-TL bedelli, 31/12/2016 düzenleme tarihli 150.000,00-TL bedelli, 30/11/2016 düzenleme tarihli 100.000,00-TL bedelli ve 31/07/2016 düzenleme tarihli 50.000,00-TL bedelli olmak üzere toplamda 1.375.000.000,00-TL bedelli çekler avans olarak verildiğini, karşılığında anlaşma çerçevesinde belirlenen fiyat üzerinden bir kısım ürünlerin müvekkiline gönderildiğini, ancak 344.198,92-TL tutarında ürünün müvekkiline gönderilmediğini, yine yapılan anlaşma kapsamında *** San. Tic. A.Ş.'ne kredi kartı ile de 216.922,80-TL tutarında avans verildiğini, bu ödemeden de 96.069,08-TL tutarlı malların müvekkile gönderilmediğini, birim fiyatında artış yapıldığına dair e-postanın müvekkiline iletildiğini, yapılan fiyat artışının müvekkili tarafından kabul edilmediğini, davalı şirkete borçlu olduğu ürünleri göndermesi için Kayseri 8. Noterliği'nin 22/09/2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile süre verildiğini, verilen süre içinde ürünlerin gönderilmediği için müvekkili tarafından sözleşmenin feshedildiğini, müvekkilinin henüz ibraz tarihi gelmemiş çeklerinin bulunduğunu 30/09/2016 tarihli 95.000,00-TL bedelli Akbank çekinin bedelsiz kaldığını, davalı Naksan şirketinin, bedelsiz kalan çekin ödenmesini sağlamak amacıyla kötü niyetli olarak 95.000,00-TL bedelli çeki önce diğer davalı ... Tic. A.Ş.'ne sonra da ... İplik A.Ş.'ne ciro ettiğini, ... İplik A.Ş.'nin de çeki ... A.Ş.'ne ciro ettiği beyanla, fazlaya ilişkin hak ve alacaklarımız saklı kalmak kaydı ile öncelikli 30/09/2016 düzenleme tarihli 95.000,00-TL bedelli keşide yeri Kayseri olan Z5931364 seri nolu Akbank Kayseri Argıncık Şubesi'ne ait çek hakkında bankaya ibrazı halinde ödenmemesi ve icra dairelerinde takibe konu yapılmaması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine, 30/09/2016 tarih, 95.000,00-TL bedelli çek nedeniyle müvekkilin borçlu bulunmadığının tespitine ve söz konusu çekin müvekkiline iade edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete kayyım atandığını, daha sonra şirketin TMSF'na devredildiğini, ceza dosyalarının beklenmesinin gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği 2016 yılının başında yapıldığı iddia edilen sözleşmenin mahkemeye sunulmasını talep ettiklerini, davacı tarafın teslimi söz konusu olan malların fiyatının indirimin gidilmesi talebi karşısında bu talebinin kabul edilmediğini, bunun üzerine anlaşma sağlanamadığını, bu hususta anlaşma sağlanamamışken malların teslim edilmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişilik oldukları beyanla, müvekkili şirket aleyhine açılan haksız ve usul ve yasaya aykırı iş bu davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişiliğe sahip olduklarını, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığını beyanla, müvekkili şirket aleyhine açılan haksız ve usul ve yasaya aykırı davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı ... İplik Tekstil Mobilya San. Ve Tic. A.Ş. cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile diğer davalıların bağımsız ayrı tüzel kişiliğe sahip olduklarını, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı beyanla, müvekkili şirket aleyhine açılan haksız ve usul ve yasaya aykırı iş bu davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; kendilerinin söz konusu çekleri iyi niyetli üçüncü kişi olarak devraldıklarını, davalı Royal Hali İplik A.Ş.'ne finansman sağlandıklarını, şahsi def'ilerin kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı şirketin faktoring işlemi içinde olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
B)BİRLEŞEN KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı ... Enerji San. Ve Tic. A.Ş.'nin teslim edeceği mallara karşılık olmak üzere bu şirkete Türkiye İş Bankası'na ait toplam değeri 675.000,00-TL olan 6 adet çek ve Akbank A.Ş.'ne ait toplam değeri 700.000,00-TL olan 8 adet müşteri çeki olmak üzere genel toplamda 1.375.000,00-TL tutarında çekler verdiğini, davalı ... Enerji San. Ve Tic. A.Ş.'nin 344.198,92-TL tutarında mal teslimini yapmadığını, ayrıca davacının kredi kartı ödemesi ile avans olarak yaptığı 216.922,80-TL'ndan 96.069,08-TL tutarında mal teslimini yapmadığını, bu davalının 440.268,00 -TL tutarında mal teslimi yapmadığını, davacının davalı ... Enerji San. Ve Tic. A.Ş. ile olan sözleşmesini Kayseri 8. Noterliği'nin 22/09/2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile feshettiğini, sözleşme kapsamında verilen 95.000,00-TL bedelli çek sebebiyle Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/1510 Esas sayılı davasını açtıkları, bu dava dosyasının 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin dava dosyası ile birleştirilmesini, davalı ... San. Tic. A.Ş.'nin söz konusu çekleri kötiniyetle önce ... Tic. A.Ş.'ne bu şirketin de ... İplik Tek. Mob. San. Tic. A.Ş.'ne ciro ettiğini, davalı şirketler arasında gerçek bir ticari ilişki olmadığını, davacının davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş.'ne avans mahiyetinde verdiğini beyanla Akbank'a ait 05/11/2016 keşide tarihli 90.000,00-TL bedelli, 31/12/2016 keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli ve 30/11/2016 keşide tarihli ve 100.000,00-TL bedelli çekler sebebiyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitini ve söz konusu çeklerin iadesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; kendilerinin söz konusu çekleri iyiniyetli üçüncü kişi olarak devraldıklarını, davalı ... İplik A.Ş.'ye finansman sağladıklarını, şahsi def'ilerin kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı şirketin faktoring işlemi içerisinde olmadığını belirtelerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirkete Gaziantep 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nce kayyım atandığını, daha sonra şirketin TMSF'na devredildiğini, ceza dosyalarının beklenmesinin gerektiğini, davacının fiyat indirimi talep etmesi nedeniyle davacıya eksik mal teslimi yapıldığını, davalının söz konusu çekleri kötü niyetle ciro etmediğini, şirketlerin farklı tüzel kişiliklerinin olduğunu belirtelerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; *** İplik Tek. Mob. San. Tic. A.Ş. ile davalı şirketin farklı tüzel kişilikler olduğunu, davalının iyiniyetli ciranta durumunda olduğunu belirtelerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... İplik A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin diğer davalı şirketlerden ayrı bir tüzel kişiliğinin bulunduğunu, davacı ile ... Enerji A.Ş. arasındaki ilişkilerden davalı şirketin haberinin olmadığını, davalının iyi niyetli ciranta durumunda olduğunu belirtelerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER : Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında davacı tarafça çek örneklerine, muavin defter örneğine, Kayseri 8. Noterliği'nin 22/09/2016 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesine, ticari defter ve kayıtlara, ticaret sicil kayıtlarına, Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin 22/09/2016 tarihli ve *** D. iş sayılı kayyım atama kararına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında davalı ... A.Ş. tarafından faktoring sözleşmesine, faturalara, faktoring işlemine ilişkin taahhütnameye, ödeme dekontlarına, banka hesap ekstrelerine, ticari defter ve kayıtlara ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında davalı ... Enerji San. Ve Tic. A.Ş. tarafından ticari defter ve kayıtlara, ticaret sicili kayıtlarına, Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin ... D. iş sayılı kayyım atama kararına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında davalı ... Tic. A.Ş. tarafından ticari defter ve kayıtlara, ticaret sicili kayıtlarına, Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliği'nin ... D. iş sayılı kayyım atama kararına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında davalı ... İplik A.Ş. tarafından ticari defter ve kayıtlara, ticaret sicili kayıtlarına, Gaziantep 3. Sulh Ceza Hakimliği'nin ... D. iş sayılı kayyım atama kararına ve bilirkişi incelemesine delil olarak dayanılmıştır.
Asıl ve birleşen dava dosyasında taraflar dilekçeleri ekinde delil olarak dayandıkları bir kısım kayıt ve belge örneklerini dava dosyasına sunmuşlardır.
Davacı vekiline Kayseri 8. Noterliği'nin 22/09/2016 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin muhatabına tebliğ şerhli bir örneğini sunması için süre verilmiş, davacı vekilince ilgili ihtarname örneği sunulmuştur.
Gaziantep 2. Sulh Ceza Hakimliği'ne müzekkere yazılarak 22/07/2016 tarih ve *** D. iş sayılı kayyım atama kararından bir suretin gönderilmesi ayrıca işbu kayyım atanma kararından sonra kayyım atanan şirket ya da şirketlerin kayyımlığının TMSF'na devrinin yapılıp yapılmadığının sorulmuştur.
TMSF'na müzekkere yazılarak asıl ve birleşen dava dosyalarında davalı olarak gösterilen ve kayyımlarının TMSF'na devrelidiği bildirilen davalılar ... Enerji Sanayi Ticaret A.Ş., ... İplik Tekstil A.Ş. ve ... Ticaret A.Ş.'nin bu davalarda temsili bakımından yeni vekiller görevlendirilip görevlendirilmediği, görevlendirilmişse isim ve adreslerinin bildirilmesi istenilmiştir. TMSF'ndan gelen cevabi yazı içeriğine göre aynı doğrultuda davalılar ... Enerji Sanayi Ticaret A.Ş. ve ... Ticaret A.Ş.'ne müzekkereler yazılmıştır.
Taraflara ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmeleri veya bilirkişi incelemesine hazır edileceği açık adreslerini bildirmeleri için süreler verilmiştir.
İlgili delillerin toplanmasından sonra Gaziantep Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış; dava dosyası ve eklerinin resen seçilecek bir mali müşavir bilirkişiye tevdii edilerek kendisine davalı ... Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilince sunulan dilekçede adresi bildirilen yerde incelemeye hazır olduğu söylenen bu davalının ihtilaf konusu dönemlere ait ticari defter, kayıt ve belgeleri üzerinde de yerinde inceleme yapmak, gerek gördüğü kayıtlardan raporuna eklemek üzere birer örneklerini almak üzere yetki verilerek davacının ve davalının i ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, açılış ve kapanış tasdiklerinin olup olmadığı incelenerek, tarafların ticari defterlerine göre davacı ile davalılar, davalı ile diğer davalılar arasındaki ticari ilişkiye, varsa faturalara ve ödemelere ilişkin defterlerin kayıt durumu, asıl dava ve birleşen ... Esas sayılı davalarına konu edilen çeklerin ve varsa bu çeklere mahsuben yapılmış ödemelerin mal teslimine ilişkin kayıtların, ticari defterlerdeki kayıt durumu ve alacak borç durumu tespit edilerek dosyaya taraflarca sunulmuş diğer delil, belge ve beyanlar, iddia ve cevaplar ile tüm dosyaların kapsamı birlikte incelenip değerlendirilmek suretiyle neticeten gerek asıl dava gerekse birleşen dava yönünden ayrı ayrı inceleme, değerlendirme ve tespitler yapılmak suretiyle bu davalara konu edilen her bir çek yönünden davacının davalılara borçlu olup olmadığı, borcu varsa dayanaklarının neler ve hangi çek ya da çekler nedeniyle ayrıca hangi davalı ya da davalılara ve ne miktarlarda borçlu olduğu hakkında her bir davanın dava tarihleri itibariyle alacak borç durumunun tespiti suretiyle hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesi istenilmiştir.
Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat yoluyla bilirkişi Emine Kılıçoğlu'ndan açıklamalı rapor alınmıştır.
02/07/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davacı ile davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş. arasında ticari ilişki bulunduğu, menfi tespit davası konusu olan çeklerin 10/02/2016 tarihinde davalı şirkete verildiği, çeklerin vadelerinin 30/09/2016 - 31/12/2016 tarihleri arasında olduğu, asıl dava tarihi olan 28/09/2016 tarihinde davacının davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş.'ne 544.765,92-TL borcu olduğu, asıl davada menfi tespit davasına konu olan 30/09/2016 vadeli 95.000,00-TL bedelli çek ile ilgili davacının çek bedeli olan malları teslim aldığının görüldüğü, davacının çek ile ilgili davalı şirkete borcu olduğunun görüldüğü, birleşen dava tarihi olan 18/11/2016 tarihinde davacının davalı şirkete 219.765,92-TL borcu olduğu, birleşen davada menfi tespite konu olan 05/11/2016 tarihli 90.000,00-TL bedelli ve 30/11/2016 tarihli 100.000,00-TL bedelli çekler ile ilgili davacının çeklerin bedeli olan malları teslim aldığının görüldüğü, davacı şirketin çeklerle ilgili davalı şirkete borcu olduğunun görüldüğü, menfi tespit konusu olan 31/12/2016 vadeli 150.000,00-TL bedelli çekin vade tarihinde davacının alacaklı olduğunun görüldüğü ve bu çek bedeli karşılığı ticari malın davacıya teslime edilmediği ve çekin karşılıksız kaldığı kanaatine varıldığı, davacı şirketin davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş.'nden 440.234,08-TL alacaklı olduğu, bu tutarın davalı defterinde 439.840,94-TL borçlu olarak görüldüğü, davalı davalı ... Enerji San. Tic. A.Ş. ile çekleri ciro ettiği diğer davalı ... Ticaret A.Ş. arasında ticari ilişki bulunduğu ve dava tarihinde 6.860.144,84-TL borçlu olduğunun görüldüğü, çekleri bu borcuna karşılık verdiği kanaatine varıldığı" bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE: Asıl ve birleşen dava, avans olarak verilen çeklerin mal tesliminin gerçekleşmemesi nedeniyle bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit ve çeklerin iadesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4/1-a maddesine göre davaya bakmaya Mahkememiz görevlidir.
6545 sayılı Yasa'nın 45/3. maddesi uyarınca dava değeri itibarı ile mahkememiz heyeti yazılı yargılama usulüne göre yargılama tarafından yapılarak dava sonuçlandırılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı faktoring şirketinin, iyiniyetli hamil olup olmadığı, araştırma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, davacı keşidecinin çekler nedeniyle faktoring şirketi ve davalılara karşı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktalarında toplanmaktadır.
Evvelce yapılan yargılama sonunda mahkememizce 05/11/2018 tarihli, 2016/1510 Esas ve 2018/861 Karar sayılı gerekçeli karar ile "... davaya konu çeklerde keşideci davacı ve lehtar davalı ... Enerji San. A.Ş. olarak göründüğü, akdi/ticari ilişkinin davacı ve anılan davalı şirket arasında bulunduğu, diğer davalıların ise çekleri ciro yoluyla iktisap ettiği, ciro yoluyla diğerlerine devrettiği, son hamilin de davalılardan *** A.Ş. olduğu, davalı ... A.Ş.'nin bu çekleri iktisap sebep ve dayanağı delillerini ve faturalarını sunduğu, çekleri ciro yoluyla iktisap eden ciranta konumundaki diğer davalılar karine olarak iyi niyetli 3. kişi durumunda olduklarını, davacının davalıların kötü niyetli olduklarını iddia etmişse de bu iddiasını kesin ve yeterli kanıtlarla ispat edemediği, lehtar ve keşidecinin ticari defter kayıtlarının incelendiği alınan bilirkişi raporunda; tarafların ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığını, bilirkişinin raporunda tespit edildiği üzere, tarafların ticari defter kayıtlarına göre asıl davaya konu olan 95.000,00-TL bedelli çekin karşılığı malın davacı tarafından teslim alındığı, davacının kendi ticari defter kaydının da bu konuda aleyhine kesin delil olduğu, bu nedenle davacının akdi/ticari ilişkinin tarafı olarak kabul edilen çekteki lehtar davalı ... Enerji A.Ş. hakkında açtığı 95.000,00-TL bedelli çekten dolayı menfi tespit davasının reddine, ayrıca bu çekte diğer davalıların lehtardan ciro yoluyla iktisap eden cirantalar ve davalı ... A.Ş.'nin en son meşru hamil konumunda olmaları nedeniyle karine olarak iyi niyetli iktisap eden durumunda olmaları, davacı ile lehtar arasındaki akdi/ ticari ilişkinin tarafı olmamaları nedeniyle, davacının çekin karşılığı malın teslim edilmediğine dair iddiasının çekte ciranta ve son hamil olan diğer davalılara karşı ileri sürülemeyecek olması ve ayrıca davacının diğer davalıların bu çeki ciro yoluyla iktisap ederlerken kötü niyetle yani çekin karşılıksız olduğunu bile bile sırf davacıyı zarara uğratmak kastıyla hareket ettiklerini yani kötü niyetli olduklarının da davacı tarafça kesin ve yeterli kanıtlarla ispat edilememiş olması nedeniyle, davacının asıl davadaki 95.000,00-TL bedelli çekle ilgili diğer davalılara karşı açtığı menfi tespit davasının bu sebeplerle de reddine, nitekim çekte hamil olan davalı ... AŞ.'nin, çeki iktisap ederken buna dair fatura ve belgelerini de dosyaya sunduğu, aksi ya da sahteliği de iddia ve ispat edilmediği, işbu fatura ve faktoring sözleşmesine binaen usulüne uygun olarak çeki iktisap ettiği ve meşru hamili olduğu, birleşen davaya konu çekler yönünden de davacı aynı iddialarda bulunmuş olup bu çeklerde de davacının keşideci, davalı ... Enerji A.Ş.'nin de lehtar olup, bu davalı dışındaki diğer davalıların da asıl davadaki gibi ciranta ve hamil konumunda olmaları nedeniyle birleşen davayı konu alan çekler yönünden de aynı asıl davadaki açıklanan sebep ve gerekçelerle, davacının davalı lehtar ... Enerji A.Ş. dışındaki diğer davalılar hakkındaki davasının reddine, davacının birleşen davaya konu ettiği çekler yönünden lehtar davalı ... Enerji A.Ş. hakkındaki menfi tespit talebi yönünden yapılan inceleme değerlendirmeye göre ise; dava konusu 90.000,00-TL ve 100.000,00-TL bedelli çeklerin karşılığı malın davalı lehtar ... Enerji A.Ş. tarafından davacıya teslim edildikleri, tarafların birbirini doğrulayan ticari defter kayıtlarına göre anlaşılması nedeniyle davacının işbu çeklerle ilgili davalı lehtar ... Enerji A.Ş. hakkındaki menfi tespit davasının reddine karar verildiği, birleşen davaya konu edilen 3. çek olan 150.000,00-TL bedelli çek yönünden ise, yine bilirkişinin tarafların (akdi/ticari ilişkinin tarafı olarak kabul edilen davacı ile lehtar davalı ... Enerji A.Ş.'nin ticari defter kayıtlarına göre) birbirini doğrulayan ticari defter kayıtlarına göre çekin karşılığı malın davalı şirketçe davacıya teslim edilmediklerinin anlaşılması, işbu çekin de davacı tarafça davalı şirkete peşin ve avans olarak verildiğinin ve ayrıca çekin karşılığı malın teslim edilmediği, bunun sebebinin de davacının fiyat indirim talebi konusunda tarafların anlaşamamaları olduğunun bizzat davalı vekilinin cevap dilekçesinde beyan ve ikrar edilmesi (30/12/2016 tarihli cevap dilekçesiyle) nedeniyle, birleşen davaya konu olan 150.000,00-TL bedelli çek yönünden ise davacının davalı lehtar ... enerji A.Ş.'ne borçlu olmadığının tespitine karar verildiği, davacının birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı davasının ise kısmen kabulü ve kısmen reddine, dava konusu olan Akbank Kayseri Argıncık Şubesi'nden verilme 05/11/2016 keşide tarihli ... çek nolu, 90.000,00-TL bedelli çek ve aynı banka şubesinden verilmiş 30/11/2016 keşide tarihli Z5931368 çek nolu, 100.000,00-TL bedelli çekle ilgili davasının reddine, birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı davasında dava konusu edilen Akbank Kayseri Argıncık Şubesi'nden verilme 31/12/2016 keşide tarihli ... çek nolu, 150.000,00-TL bedelli çek yönünden davalılardan ... Enerji Sanayi Ve Tic. A.Ş. hakkındaki davanın kabulü ile bu çekten dolayı davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine, birleşen Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı davasında dava konusu edilen Akbank Kayseri Argıncık Şubesi'nden verilme 31/12/2016 keşide tarihli ... çek nolu, 150.000,00-TL bedelli çek yönünden davacının diğer davalılar ... Ticaret A.Ş., ... İplik Tekstil Mob. San. Ve Tic. A.Ş. ile ... A.Ş. hakkındaki davasının ise reddine, koşulları oluşmadığından asıl ve birleşen davalardaki kötü niyet ve icra inkar tazminatı taleplerinin reddine" karar verilmiştir.
Bu hükme karşı davacı ve davalılardan ... Enerji San. A.Ş., ile ... A.Ş. vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nce yapılan istinaf incelemesi sonunda 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamı ile "...mahkemece, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde somut olayın ele alınması, bu doğrultuda, davalı faktoring şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. ve önceki cirantaların mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılarak, davalı faktoring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, anılan mevzuat hükümlerine dayalı olarak hiçbir araştırma yapılmaksızın salt TTK'nun kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Davalı faktoring şirketi, dava konusu çekleri müşterisi olan ve kendisine ciro eden davalı davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nden faktoring sözleşmesi uyarınca aldığını, ciro silsilesinde lehtar ... Enerji San. A.Ş., sonraki ciranta ... Ticaret A.Ş. ve davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nden önce yer alan keşideci ile lehtar arasındaki alış verişin fatura ile tevsik edildiğini, çekler üzerinde davacının imzasının olduğunu, faktoring mevzuatına uygun olarak çeki aldığını ve iyiniyetli hamil olduğunu savunduğuna göre yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri dikkate alınarak, davalının dava konusu çeki alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, şirketin mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği, hususlarında araştırma yapıldıktan sonra davacının ileri sürdüğü iddialarda değerlendirilerek sonucunda davalı ciro yoluyla hamil şirketler ile faktoring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu veya kötüniyetli olup olmadığı, çekler yönünden davacının borçsuzluğunun tespitine karar verilip verilmeyeceği bu mevzuat çerçevesinde değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, yönetmelik hükümlerinin uygulanmaması hatalı olup, fatura ve temlik işlem tarihi esas alınarak yanılgılı gerekçelerle ve eksik araştırma inceleme sonucunda karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle mahkemece, işin esasına girilerek yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda delillerin toplanması ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, kaldırma nedenine göre davalıların istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. " gerekçesiyle mahkememizin 05/11/2018 tarihli, 2016/1510 Esas ve 2018/861 Karar sayılı gerekçeli kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
İade edilen dava dosyası mahkememizin ... Esas sırasına kaydedilmiştir.
Mahkememizce yeniden yapılan yargılama sırasında Gaziantep Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak 2016 yılı itibari ile ... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... Ticaret A.Ş. ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin kayıtlı adreslerinin, şirket yetkililerinin, şirket ortaklarının kimler olduğunun sorulmuş ve ilgili ticaret sicil kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir. Bu müzekkeremize cevap verilmiştir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamı doğrultusunda davalı ... A.Ş. vekiline müvekkilinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. ve önceki cirantaların mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında bilgi vermesi ve buna ilişkin kayıt ve belgelerin onaylı örneklerini sunması için süre verilmiştir. davalı ... A.Ş. vekili, anılan ara kararı doğrultusunda beyanda bulunmuş ve dilekçesinin ekinde bir kısım kayıt ve belge örneklerini dava dosyasına sunmuştur.
Dava konusu çeklerin lehdarı olan ... ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ... Ticaret AŞ'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, bu amaçla dava dosyası ve eklerinin bilirkişiye tevdi amacı ile Gaziantep Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmasına, HMK'nun 267. ve 268. maddesi gereğince dava dosyasının re'sen seçilecek bir muhasebeci-mali müşavir bilirkişiye tevdine, bilirkişiye HMK'nun 268. maddesi gereği ... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, ... Ticaret A.Ş.'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine, HMK'nun 273. maddesi gereğince ... ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, ... Ticaret A.Ş.'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin uyuşmazlığa konu çeklerin ciro edildiği tarihler itibari ile ilgili tüm ticari defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığının, açılış ve kapanış tasdiklerinin olup olmadığı, dava konusu edilen çeklerin davalı ... ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, ... Ticaret A.Ş.'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, dava konusu çeklerin adı geçen davalı şirketler tarafından ciro silsilesine göre sırası ile gerçek bir ticari ilişki, borç alacak ilişkisi nedeni ile verilip verilmediğine dair kayıtların olup olmadığı, varsa bu ilişkinin hangi tarihte neden kaynaklandığı, borç miktarının ne olduğu, borcun varlığını gösterir fatura, sevk irsaliyesi gibi kayıtların olup olmadığı, dava konusu çeklerin ... ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından sırası ile ... Ticaret A.Ş.'ne ve bu şirket tarafından da ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'ne ciro edilmesinin gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanıp kaynaklanmadığına dair kayıt ve deliller bulunup bulunmadığı hususlarında hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişiye yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir.
Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat dosyasında görevlendirilen SMMM bilirkişi Mehmet Aygün tarafından düzenlenen 05/04/2023 tarihli raporda özetle; "... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, ... Ticaret A.Ş.'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin 2016 yılı yevmiye defteri, defteri kebir ticari defter kayıtları TTK ve Türk Muhasebe Standartları Kurulu'nun düzenlemelerine göre usulüne uygun olarak bilgisayar ortamında işlenmiş olduğu, defterler üzerinde herhangi bir silinti, kazıntı ve karalamanın bulunmadığı, TTK'nun 64/1 ve 88/1. maddelerine uygun şekilde tutulduğu, TTK'nun 64/3. ve HMK'nun 222/2 maddesi gereğince onay işlemlerinin yapıldığı, TTK 65/2 gereğince yazımlarının eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak gerçekleştirildiği,TTK'nun 66 ve 99. maddeleri gereğince envanter ve bilançonun gereği gibi düzenlenmiş olduğu defterlerinin sahibi lehine delil olabilmesi için kanunun aradığı şartları taşıdığı, takdirin sayın mahkemede olduğu, dava konusu edilen çeklerin davalı ... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, ... Ticaret A.Ş.'nin ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, ancak dava konusu çeklerin ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş. ile ... Ticaret A.Ş.'nin arasında gerçek bir ticari borç ilişkisi içerisinde verilip alınmadığının tespit edildiği, ... Ticaret A.Ş. ile ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin arasında iplik alış verişi neticesinde düzenlenen faturalar nedeniyle borçlanan ... Ticaret A.Ş.'nin ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'ne ciro ettiği dava konusu edilen çeklerin gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklandığını ... Ticaret A.Ş. ile ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin 2016 yılı ticari defter ve kayıtlarından tespit edildiği" belirtilmiştir.

Mahkememizce yukarıda yazılı bilirkişi incelemesinden sonra Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamı içeriği dikkate alınarak bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, bu amaçla İstanbul Bölge Bilirkişilik listesinden re'sen seçilecek bir mali müşavir bilirkişi ve bir faktoring sözleşmeleri ve uygulamaları konusunda nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulacak bilirkişi kurulunun görevlendirilmesine, bilirkişilere HMK'nun 268. maddesi gereğince davalı ... AŞ'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde yerinde inceleme yapması, raporuna esas alacak olup da dosya içinde bulunmayan kayıt ve belgeler olursa birer suretinin raporuna eklemesi için yetki verilmesine, HMK'nun 273. maddesi gereğince Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamının içeriği, iddia, savunma, dosya kapsamında bulunan deliller, dava konusu çeklerin arkasındaki ciranta imzaları ve davacı vekilinin ciranta imzalarının aynı kişinin elinden çıktığına yönelik iddiaları, önceki bilirkişi incelemesi, faktoring sözleşmesi ve ekleri, faturalar, davalı faktoring şirketi tarafından sunulan kayıt ve belgeler ve tüm dosya kapsamı ile 6361 sayılı kanun ve 29257 sayılı yönetmelik hükümleri dikkate alınarak davalı faktoring şirketinin dava konusu çekleri alırken yeterli ve gerekli istihbarat çalışmaları yapıp yapmadığı, davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nin ve önceki cirantaların mali durumlarına ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı, bunun dışındaki diğer yükümlülüklerini de yerine getirip getirmediği, davalı faktoring şirketinin çeklerini ciro yolu ile alan davalı şirketler ve davalı faktoring şirketinin çekleri nisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, dava konusu çekler yönünden davacının her bir davalıya borcunun bulunup bulunmadığı hususlarında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin yukarıda sözü edilen karar ilamını karşılar şekilde hüküm vermeye ve denetime elverişli açıklamalı rapor tanzimi için bilirkişilere yetki ve görev verilmesine karar verilmiştir. Ancak davalı ... A.Ş. vekili, mahkememizin ara kararı doğrultusunda beyanda bulunmuş ve bir kısım kayıt ve belge örneklerini dava dosyasına sunmuş olması, mevcut delil durumuna göre bilirkişi incelemesinden amaçlanan hususların mahkememizce değerlendirilebileceği dikkate alınarak ve HMK'nun 30. maddesi hükmü gözetilerek bu bilirkişi incelemesinden vazgeçilmiştir.
Asıl dava ve birleşen dava; davacı tarafından keşide edilen çeklerin mal teslimi için avans olarak davalılardan ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş.'ne keşide edilerek verilen çekler karşılığı mal tesliminin gerçekleştirilmediği ve bedelsiz kaldığı sonradan ciro edilen diğer davalıların iyiniyetli ciro yoluyla hamil olmadığı, iddiasına dayalı menfi tespit ve çeklerin iadesi istemine ilişkindir.
Eldeki davada asıl ve birleşen davacı keşideci, asıl ve birleşen davalı şirketlerin çeklerin avans olduğu ve karşılığında mal tesliminin gerçekleştirilmediğinin bilinmelerine rağmen kötü niyetle çeklerin aynı grup şirketler arasında ciro edildiği en sonunda davalı faktoring şirketine temlik edildiği ve bu çeklerden dolayı bedelsizlik nedeniyle borçlu olmadıkları iddiasına dayanmaktadır.
Esasa cevap dilekçesinde lehtar davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş., temel ilişki kapsamında davacının keşide ettiği çeklerin avans olduğunun kabulüyle, malların fiyatının indirilmesi konusunda anlaşılamadığını ve bir kısım malların teslim edilemediği savunmasında bulunmuştur.
Somut olayda, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu toplam 15 adet çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, tarafların ticari ilişkilerini ön ödemeli olarak sürdürdüğü, davalı şirketin davacı şirketten yapmış olduğu avans tahsilatları nedeniyle sürekli olarak davacı şirkete yüksek tutarlarda avans borçlusu durumunda olduğu dosya kapsamından sabit olduğu gibi, çeklerin avans olarak alındığı yukarıda bahsi geçen davalının da kabulündedir.
Hal böyle olunca, somut olay bakımında ispat yükü davalı tarafta olup, avans olarak alınan çekler karşılığında davacıya mal teslimini ispatla yükümlüdür.
Davalılardan ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. ile davalılardan Faktor ... A.Ş. arasında ise 22/02/2016 tarihli faktoring sözleşmeleri imzalandığı ve bu sözleşme çerçevesinde dava konusu çeklerin anılan davalının cirosuyla davalı ... A.Ş.'ne temlik edildiği ve temlikin fatura ile tevsik edilmiş olduğu dosya içeriğinden anlaşılmıştır.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 21/03/2022 tarihli, 2019/1095 Esas ve 2022/403 Karar sayılı karar ilamı çerçevesinde davacı ile davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş. arasında mal alım satımı karşılığında davacı tarafından anılan lehtar davalıya dava konusu çeklerin avans olarak verildiği sabit olmakla, çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı hususu üzerinde durularak bu çeklerin organik bağ bulunan diğer davalı şirketlere ciro edildiği, çek lehtarı için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerini bertaraf edilmek için lehtar tarafından iktisadi özdeşliği bulunan grup şirketleri olan ... Tic. AŞ.'ne ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'ne çeklerin ciro edilip edilmediğinin tespiti gerekmektedir. Yine daha sonrasında bu çeklerin davalı faktoring şirketine devrinin sağlandığı, çeklerde lehtar sıfatıyla yer alan davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş.'nin cevap dilekçesi içeriğiyle çeklerin avans olarak düzenlendiğini kabul ettiği ve çeklerin avans olarak verildiğinin ispatlandığına göre sözleşme kapsamındaki malların teslim edilip edilmediği hususu üzerinde durularak kanıt yükünün davalı lehtar şirket üzerinde olduğu hususu gözetilerek yapılacak araştırma ve inceleme sonucu bir karar vermek gerekmektedir.
Dosya kapsamına alınan ticaret sicil kayıtları ve yaptırılan bilirkişi incelemesinden asıl ve birleşen dosyada davacı ile çeklerin lehtarı olan davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş. arasında mal alım satımı karşılığında davacı tarafından davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş.'ne asıl ve birleşen dosyada dava konusu edilen çeklerin avans olarak verildiği, uyuşmazlık konusu çeklerde lehtar sıfatıyla yer alan davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş.'nin cevap dilekçesi içeriğiyle çeklerin avans olarak düzenlendiğini kabul ettiği ve böylece uyuşmazlık konusu olan çeklerin avans olarak verildiğinin ispatlandığı, sözleşme kapsamındaki malların ise teslim edilmediği ve mal tesliminin yapılmaması nedeniyle bu çeklerin bedelsiz kaldığı, daha sonra uyuşmazlık konusu çeklerin davalı ... Ve Enerji Sanayi Ve Ticaret A.Ş. tarafından aralarında organik bağ bulunan diğer davalı şirkete ciro edildiği, çeklerin lehtarı için bedelsiz olan çeklerin yasa hükümlerini bertaraf edilmek için davalı lehtar tarafından iktisadi özdeşliği bulunan grup şirketleri olan ... Tic. AŞ.'ne ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'ne çeklerin ciro edildiği, daha sonra da, davalı faktoring şirketine devrinin sağlandığı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle de asıl ve birleşen dava dosyalarında davalılar ... Ve Enerji Sanayi, Ticaret A.Ş., ... Ticaret A.Ş. ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. aleyhinde açılan davaların kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Bu aşamada davalılardan ... A.Ş. hakkındaki dava yönünden uyuşmazlığın çözümünde ise, davacının lehtara karşı aralarındaki hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri alacağı temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşıda da ileri sürüp süremeyeceğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir. Somut olayda, temlik eden davalı faktoring şirketinin davaya konu çekleri davalı lehtar şirketin grup şirketlerinden olan davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş.'nden faktoring sözleşmesiyle temlik aldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda temlik alan davalının temlik edenin halefi olduğu hususu da dikkate alınarak somut uyuşmazlığın, TTK'nun kambiyo senetlerine ilişkin genel hükümlerine nazaran faktoring işlemleri bakımından özel bir hüküm niteliğinde olan ve uyuşmazlığın çözümünde öncelikle uygulanması gereken 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ve buna ilişkin Yönetmelik ile BDDK Genelgeleri çerçevesinde değerlendirilip, çözüme kavuşturulması gerekmektedir. 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz. Aynı Kanun'un 9/2. maddesinin yollamasıyla somut olaya uygulanması gereken 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesi ise; "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması; a) Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b) İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'nde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükmünü haizdir.
Davalı ... A.Ş. vekili 22/06/2022 tarihli dilekçesinde özetle "Davaya konu çekler, keşide edildikten sonra lehtar ...'e teslim edilmiş, ardından sırasıyla ... Ticaret ve ...'ya cirolanmıştır. Davacı ile müvekkil şirket arasındaki ilişki ise yalnızca kambiyo ilişkisi olup birbirine paralel düzenlemeye sahip TTK madde 687/1 ve 6361 sayılı Kanun madde 9/3 hükümleri uyarınca davacının şahsi def'ilerini müvekkil şirkete karşı ancak ve ancak bile bile borçlu zararına iktisap etmiş olması halinde ileri sürebilir. İyi niyetli 3. kişi durumundaki müvekkil şirketin kötü niyetli olduğunu ispatlama yükümlülüğü davacı üzerindeyken dosya içerisinde müvekkil şirketin kusurlu olduğuna dair soyut iddialar dışında herhangi bir belge ve yahut kayıt bulunmamaktadır. Nitekim ...'in dava konusu çekleri ciro ettiği diğer davalı ... Ticaret'e dava tarihinde 28/09/2016 tarihinde 6.860.144,84-TL borçlu durumdayken faktoring müşterisi ...'nın fatura borçlusu ... Ticaret'ten alacaklı olduğu hali hazırda dosyada mübrez bulunan ve faktoring işlemlerine konu olan faturalardan açıkça anlaşılmaktadır. Diğer davalıların davacıyı zarara uğratmak amacıyla davaya konu çekleri aralarında ciroladıkları iddiasının gerçek dışı olduğu diğer davalıların arasındaki ticari ilişkilerin yanı sıra davacının dosyada mübrez ticari defterlerinden de anlaşılmaktadır. Zira davacının ticari defterlerine bakıldığında; davacı aralarında davaya konu çeklerin de bulunduğu 8 adet ileri tarihli çeki ...'e 10/02/2016 tarihlerinde teslim ettikten sonra işbu çekler diğer davalılar tarafından cirolanıp 22/02/2016 tarihinde faktoring işlemine konu edilmiş olup bu tarihten sonra 10/09/2016 tarihine kadar davacı ile ... arasında karşılıklı ticari faaliyetler devam etmiştir. Müvekkil şirketin dava konusu çeklerin konu edildiği faktoring işlemine istinaden diğer davalı ...'ya 9.473.375,00-TL ödeme yaptığı dikkate alındığında bile bile davacının zararına hareket etmediği de anlaşılacaktır. Zira ticari hayat koşullarında hiçbir faktoring firması bedelsiz olduğunu bildiği bir çek için ödeme yapmak suretiyle zarara katlanmayı göze almaz. Davacının davaya konu çeklerin karşılığı olan malları alamadığına ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığı ise 02/7/2018 tarihli bilirkişi raporuyla açıkça ortaya koyulmuştur. Bilirkişi raporunda davacının delil niteliğine haiz defter ve kayıtları incelendiğinde davacı ile ...'in arasındaki alacak-borç durumu ile ilgili olarak:
Menfi tespit davası konusu olan çeklerin 10/02/2016 tarihinde davalı şirkete verildiği,
Menfi tespit davası konusu olan çeklerin vadelerinin ise 30/09/2016 - 31/12/2016 tarihleri arasında olduğu,
Asıl dava tarihi olan 28/09/2016 tarihinde davacı'nın davalı ... Şirketi'ne 544.765,92-TL borçlu olduğu,
Asıl davada menfi tespite konu olan 30/09/2016 vadeli 95.000,00-TL'lık çek ile ilgili davacının çek bedeli olan malları teslim aldığının görüldüğü, davacı'nın çek ile ilgili davalı şirkete borcu olduğunun görüldüğü,
Birleşen dava tarihi olan 18/11/2016 tarihinde davacı'nın davalı şirkete 219.765,92-TL borcu olduğu,
Birleşen davada menfi tespit'e konu olan 05/11/2016 tarihli 90.000,00-TL'lık ve 30/11/2016 tarihli 100.000,00-TL'lık çekler ile ilgili, davacı'nın çeklerin bedeli olan malları teslim aldığının görüldüğü, davacı şirketin çekler ile ilgili davalı şirkete borcu olduğunun görüldüğü kanaatine varılmıştır.
Bilirkişi raporunda ve sayın mahkemenizin gerekçeli kararında da yer aldığı ve davacının kendi aleyhine kesin delil teşkil eden ticari defterleriyle ispat olduğu üzere davacı, davaya konu çeklere karşılık gelen malları teslim almış olup iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır.
Müvekkil şirketin faktoring mevzuatından kaynaklı yükümlülüklerine ilişkin: 1.Müvekkil şirket, 22/02/2016 tarihli faktoring işlemini gerçekleştirmeden önce faktoring müşterisi, faturalar, işleme konu edilen çekler hakkında gereken araştırmaları yapmış olup 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu ("Kanun") 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te ("Yönetmelik") düzenlenen yükümlülüklerini yerine getirmiştir. 2.Müvekkil şirket, Kanun ve Yönetmelik ile düzenlenen istihbarat çalışmaları açısından usulüne uygun biçimde sırasıyla;
Faktoring işlemine konu faturaların usulüne uygun olup olmadığı incelenmiş ardından da Merkezi Kayıt Sistemi üzerinden mükerrer olup olmadıkları incelenmiş olup bu hususlar bakımdan herhangi bir eksikliklikle karşılaşılmamıştır.
Müvekkil şirket, görüşme formundan görüleceği üzere faktoring müşterisinin ticari geçmişi, iş ortakları, finansal durumu, piyasa itibarı, çalıştığı banka ve faktoring şirketleri de dahil geniş çaplı bir inceleme yapmış olup bu incelemeler doğrultusunda herhangi bir eksiklikle karşılaşılmamıştır.
Müvekkil şirket, faktoring müşterisi bakımından herhangi bir eksiklikle karşılaşmamış olmasına rağmen *** firma istihbaratı belgesinde görüleceği üzere faktoring işlemlerini gerçekleştirmeden önce davaya konu çeklerin keşidecisi Necati Akçadırcı'nın ticari faaliyetleri hakkında araştırma yapılmış ayrıca davaya konu çeklerin muhatabı olan bankayla iletişim kurularak çek ödemelerinde herhangi bir aksama olmadığı teyit edilmiştir.
Burada özellikle belirtmek isteriz ki Yönetmelik madde 5/1-c hükmünde faktoring müşterisinin mali durumu, itibarı ve işlem geçmişi dikkate alınarak gerekirse ek çalışmalar yapması gerekmektedir. Yukarıda yer verdiğimiz üzer davaya konu süreçte faktoring müşterisinin finansal durumu ve piyasa itibarı açısından herhangi bir eksiklik olmayıp ek araştırma gerekliliği bulunmamasına rağmen müvekkil şirket, faktoring işlemine konu edilmek istenilen çeklerin keşidecisi hakkında da istihbarat çalışmaları yaptıktan sonra faktoring işlemlerini gerçekleştirmiştir. Davacının müvekkil şirketin faktoring mevzuatından kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiası gerçeği yansıtmamakta olup ayrıca kötü niyetlidir. Nitekim davacı ile ... arasındaki ticari ilişki, davaya konu çeklerin müvekkil şirket tarafından teslim alındığı 22/02/2016 tarihinden sonra yaklaşık yedi ay daha devam etmiştir. Müvekkil şirketin böyle bir yükümlülüğü bulunmamasına rağmen faktoring işleminin yapıldığı süreçte çekler keşidecisiyle iletişim kurması halinde davacı ile ... arasındaki ticari ilişkinin de devam ediyor olaması nedeniyle davacıdan olumsuz bir geri dönüş almayacağı açıktır. ...
" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı ... A.Ş. vekilinin *** tarihli dilekçesindeki beyanlarından anlaşıldığı üzere bu davalı tarafından 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesinin yollamasıyla somut olaya uygulanması gereken *** sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesinde yazılı "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışması; ... c) Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur." hükmüne uygun davranmadığı görülmektedir. Asıl ve birleşen dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemlerine ilişkin olup, yukarıda yapılan izahatlara göre davalı faktoring şirketinin çekleri iktisabında ağır kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır. Zira çekler hakkında, keşideci olan davacıya başvurması halinde davacının borcu teyit etmeyeceği, çekleri avans olarak verdiğini ve karşılığında mal alamadığını, bu nedenlerle de çeklerin bedelsiz kaldığını öğrenme imkanı varken anılan davalının bu araştırmayı yapmamış olması ağır kusurdur. Bu nedenle asıl ve birleşen davalarda davalı ... A.Ş. yönünden de davanın kabulüne karar vermek gerektiği kanaatine varılmıştır.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
A-... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
1-Davanın KABULÜ ile dava konusu Akbank Argıncık/Kayseri Şubesi'nden verilme, *** çek numaralı, *** keşide tarihli, 95.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... (Kapatılan Kayseri 3. İcra Müdürlüğü'nün ***) Esas sayılı icra takip dosyasında davacıdan yapılan tahsilat nedeni ile İİK'nun 72/6. maddesi gereğince istirdata dönüşen işbu davada davacıdan tahsil edilen 160.387,61-TL'nın ödeme tarihi olan *** tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (istirdatına),
2-Dava konusu çekin iadesi isteminin konusuz kalması nedeni ile bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
3-İİK'nun 72/5. maddesinin yasal koşulları bulunmadığından %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı isteminin reddine,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 6.489,45-TL harçtan peşin alınan 1.622,37-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.867,08-TL harcın davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan 29,20-TL başvurma harcı ve 1.622,37-TL peşin harç olmak üzere toplam 1.651,57-TL'nın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafça yapılan 302,10-TL tebligat gideri, 3,20-TL e-tebligat gideri, 284,80-TL talimat posta gideri, 2.700,00-TL bilirkişi ücretleri ve 410,50-TL müzekkere gideri olmak üzere toplam 3.700,60-TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin bu davalının üzerinde bırakılmasına,
8-Davalılar ... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... Ticaret A.Ş. ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderleri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
9-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
10-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 14.250,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
11-Kararın mahiyeti gereği davalılar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,

B-BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA:
1-Davanın KABULÜ ile;
a-Dava konusu Akbank Argıncık/Kayseri Şubesi'nden verilme, ... çek sayılı, *** keşide tarihli, 90.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... (Kapatılan Kayseri 3. İcra Müdürlüğü'nün ***) Esas sayılı icra takip dosyasında davacıdan yapılan tahsilat nedeni ile İİK'nun 72/6. maddesi gereğince istirdata dönüşen işbu davada tahsil edilen 140.654,82-TL'nın ödeme tarihi olan 24/06/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (istirdatına),
b-Dava konusu Akbank Argıncık/Kayseri Şubesi'nden verilme, ... çek sayılı, *** keşide tarihli, 150.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında Kayseri Genel İcra Dairesi'nin *** (Kapatılan Kayseri 4. İcra Müdürlüğü'nün ...) Esas sayılı icra takip dosyasında davacıdan yapılan tahsilat nedeni ile İİK'nun 72/6. maddesi gereğince istirdata dönüşen işbu davada tahsil edilen 230.115,81-TL'nin ödeme tarihi olan 24/06/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (istirdatına),
c-Dava konusu Akbank Argıncık/Kayseri Şubesi'nden verilme, *** çek sayılı, 30/11/2016 keşide tarihli, 100.000,00-TL bedelli çek nedeni ile davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, yargılama sırasında Kayseri Genel İcra Dairesi'nin *** (Kapatılan Kayseri 3. İcra Müdürlüğü'nün***) Esas sayılı icra takip dosyasında davacıdan yapılan tahsilat nedeni ile İİK'nun 72/6. maddesi gereğince istirdata dönüşen işbu davada tahsil edilen 155.169,91-TL'nin ödeme tarihi olan 24/06/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine (istirdatına),
2-Dava konusu edilen ve yukarıda (a), (b) ve (c) bentlerinde yazılı çeklerin iadesi isteminin konusuz kalması nedeni ile bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
3-İİK'nun 72/5. maddesinin yasal koşulları bulunmadığından davacının %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı isteminin reddine,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 23.225,40-TL harçtan peşin alınan 5.806,35-TL harcın mahsubu ile bakiye 17.419,05-TL harcın davalılardan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan 29,20-TL başvurma harcı ve 5.806,35-TL peşin harç olmak üzere toplam 5.835,55-TL'nın davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
6-Birleşen dava dosyasında davacı tarafından yapılan 201,10-TL tebligat masrafından oluşan yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin bu davalının üzerinde bırakılmasına,
8-Davalılar ... Ve Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... Ticaret A.Ş. ve ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderleri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
9-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
10-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 50.600,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
11-Kararın mahiyeti gereği davalılar lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
12-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekili Av. *** ve davalı ... A.Ş. vekili Av. ***, davalı ... İplik Teks. Mob. San. Ve Tic. A.Ş. vekili Av. ***'ın yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/09/2023

Başkan***
E-imzalıdır
Üye ***
E-imzalıdır
Üye ***
E-imzalıdır
Katip ***
E-imzalıdır