İZMIR 6. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/506 Esas
KARAR NO : 2024/140
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/05/2023
KARAR TARİHİ : 19/02/2024
Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; müvekkilinin, dava dışı ... Tarım Gübre Zirai İlaç Kimya Gıda Tur. İnş. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti'nin tüm paylarının sahibi olduğunu, davalı banka tarafından, dava dışı şirketin kullanımı için genel kredi sözleşmesi ve diğer ticari ürünler ile kredi tahsis edildiğini, kredi kartı verildiğini, davalı banka ile dava dışı şirket arasında imzalanan genel kredi sözleşmesi ekinde borçlusu dava dışı şirket olan 14.12.2017 tanzim tarihli, 01.04.2019 vade tarihli, 550.000-TL bedelli senet düzenlendiğini, müvekkilinin bu senedi müteselsil kefil olarak imzaladığını, dava dışı şirket ile banka arasındaki asıl borç ilişkisinin kaynağının şirket tarafından kullanılan krediler olduğunu, şirketin kredi borcunun 05.06.2019 tarihi itibariyle şirkete ait çek ve senetlerin banka tarafından tahsili suretiyle ödendiğini, senedin temelinde yatan borç ilişkisinin sona erdiğini, senedin düzenlenmesine neden olan borcun ödendiğini ve ortada borcun kalmadığını, davalı banka tarafından borç için verilen senede dayalı olarak İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip yapıldığını, yapılan takibin yerinde olmadığını, senede kefil sıfatıyla borcunun bulunmadığını, borcun sona erdiğini, senedin bedelsiz kaldığını belirterek İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yapılan takip sebebiyle ve takibe konu senet sebebiyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 22/05/2023 tarih ve ... esas- ... karar sayılı kararı ile "...Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin Finans ile ilgili açılacak davalara bakacak mahkemeler nezdinde ihtisas mahkemelerinin belirlenmesine dair 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı ile 15.12.2021 tarihinden itibaren davaya bakmaya İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğundan, mahkememizin görevsizliğine.." karar verildiği, dosya mahkememize tevzi edilmekle mahkememizin ... esasına kaydı yapılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Usule ilişkin itirazın yanı sıra esasa ilişkin olarak, davacı yanın
davasında soyut beyanlarla dava dışı şirketin müvekkiline karşı olan tüm borcunun ödendiğini dayanak
almışsa da borcun ödendiğinin ispat yükünün davacı yanda olduğunu, iddiasını ispata yarar hiçbir delil
ibraz etmediğini, kambiyo senedinin borç ikrarını içerdiğini, kambiyo senetlerine dayanan menfi tespit
davalarında borçlu olmadığını iddia eden tarafın bu iddialarını ispatla yükümlü olduğunu, Yargıtay
kararları sunduğu, davacı yanın takibe esas senedin kredi sözleşmelerine esas olarak verildiğini iddia
etmekte ise de icra müd.arkasında bulunan senedin incelenmesi suretiyle görülebileceği üzere senet
metni sebepten mücerret şekilde TTK hükümlerine uygun şekilde tanzim edildiğini, hukuken geçerli
evrak olduğunu, müvekkili bankanın dava dışı ... tarım şirketinin asıl borçlu ve dava dışı ...’in müteselsil kefil sıfatıyla imzalamış oldukları genel kredi sözleşmesine istinaden asıl
borçluya ticari krediler kullandırıldığını, borçluların kredi sözleşmesi yükümlülüklerini yerine getirmemesi, kredi geri ödemelerini ifa etmemesi sebeplerine binaen risklerin yasal izleme süresi
sonunda yasal takip hesaplarına aktarıldığını, hesaplarının kat edilerek İzmir ....Noterliği 05.04.2019
tarih ... yev.nolu kat ihtarnamesinin keşide edildiğini, kat tarihi itibariyle borçluların bankaya
113.023,48 TL nakit borcu bulunduğunu, banka tarafından alacakların tahsili amacıyla ilgili icra
dosyasından takibe geçildiğini, söz konusu gerçekleştirilen icra takip işlemlerinin, genel kredi
sözleşmesi hükümlerine uygun olduğu gibi yasal düzenlemelere de uygun olduğunu, icra takibine
dayanak bononun, borçlu şirketin ödeme vasıtası olarak tanzim ederek bankaya tevdi edildiğini, Ticaret kanununda belirtilen unsurları içeren hukuken geçerli bir kambiyo evrakı olduğunu, davacının her ne kadar asıl borçlu ... tarım şirketi firması Turgutlu ... Asliye Hukuk Mahk. ... e.s. davası ile konkordato talebinin konu olduğu yargılama safhasında ödenmiş olduğuna yer vermişse de, konkordato projesinde banka alacağının toplam 201.735 TL olarak kabul edildiğini, 48 ay eşit taksitler halinde, her bir taksit tutarı 4.202,81 TL olarak ödeneceğinin kabul edildiğini, borçlu firmanın projeye dahil banka alacaklarını proje taksitlerine uygun olarak süresinde ve tam olarak bankaya ödemediği gibi bankaya ödenmesi taahhüt edilen 2020 yılının Ekim, Kasım, Aralık ve 2021 Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz aylarına ilişkin taksitlecin hiç ödenmediğini, ekli hesap ekstrelerinden görüleceği üzere risklere mahsup edilmek üzere temlik cirosu ile bankaya verilen müşteri senetleri tahsilatlarının risklere mahsup edildiğini, tahsilatların borçları kapatmaya yetmediğini, öte yandan konkordato projesi kapsamında yer verilen miktar, müvekklilinin tam alacak miktarını göstermediğini, proje kapsamına dahil edilmeyen alacak baki kaldığını, kefilin sorumluluğunun herhalde devam ettiğini, zira müvekkili bankanın riskinin yanlış hesaplandığını, yalnızca rotatif kredilerin anapara değerinin dahi konkordato projesinde belirtilen miktarın üzerinde olduğunu, gerek duyulması halinde yapılacak bilirkişi incelemesi halinde müvekkili bankanın alacaklı olduğunun net - tespitinin yapılabileceğini, üstelik somut olayda dava dışı şirketin konkordato talebini içerir davasının İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin ....HD. ... E, ... K. sayılı kararı ile reddedildiğini, bu red kararının Yargıtay ....Hukuk Dairesinin ... E, ... K. sayılı ilamı ile onandığını, dolayısıyla projenin de herhangi bir yasal geçerliliği kalmadığını, sonuç olarak, öncelikle davanın usulden reddine, aksi kanaat halinde ispatlanamayan ve bu haliyle dinlenebilir olmayan hukuka aykırı davanın esastan reddine, %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep etmiş ve savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT:
İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... e.s dosyasının incelenmesinde; Davalı ONB Finansbank tarafından dosya davacısı/davalı kefil ... hakkında “örnek 10” kambyo senetlerine mahsus haciz yoluyla yapılan takipte; 118.000,00 TL Asıl alacak, 252,16 TL İşlemiş faiz, 606,00 TL İhtiyati haciz vek.üc., 125,40 TL İhtiyati haciz masrafı olmak üzere 118.983,56 TL alacağın tahsili amacıyla alacağın takip tarihinden itibaren anapara üzerinden işleyecek 3095 S.Yasa uyarınca TCMB'sının kısa vadeli kredilere uyguladığı yıllık %19,50 avans faiz oranından az olmamak üzere artan oranlarda faiz, gider vergisi...TBK. 100.md.göre tahsili talep edildiği, takibe dayanak senet sebebiyle borçluların, takip talebinde belirtilen miktarlar ve ferileriyle (takip tarihinden itibaren takip talebinde yazılı olan oranlarda işleyecek fiz, icra masrafi, vek.üc.) sınırlı olarak borç sorumlulukları bulunmaktadır ” denildiği anlaşılmıştır.
Dosyanın re'sen seçilecek bankacı bilirkişiye teslim edilerek, dava konusu meblağ ve bu meblağdan davacının sorumluluğu, masraf-alacak kalemlerinin mahiyeti, miktarı ve hesaplanması, uyuşmazlık konusu, taraf beyanları nazara alınarak dosya kapsamı itibarıyla, uyuşmazlık konusu ile sınırlı olmak üzere; davacının kefili olduğu dava dışı şirkete kefaletinden kaynaklı davalıya halen borçlu olup olmadığı, taraflar arasındaki temel ilişki, konkordato süreci, ödemeler vb bilumum ihtilaflı hususlara dair ayrıntılı bilirkişi raporunda özetle; yapılan tespit ve hesaplamalara göre,26.04.2019 takip tarihi itibariyle davalı banka alacağı; 113.615,07 TL Asıl alacak, 252,16 TL Faiz, 606,00 TL İhtiyati haciz vekalet ücreti, 125,40 TL İhtiyati haciz gideri, 114.598,63 TL olarak belirlendiği, takip sonrası yapılan ödemelerle ilgili (vekalet ücreti, dosya ve diğer masraf ve mahsuplaşma işlemlerinin yapılması) yapılacak hesaplamalar uzmanlık alanı dışında kaldığını, belirtilen sebepten dolayı takip ile dava ve dava sonrası en son ödeme tarihine kadarki hesaplamalarda sadece değişen avans faiz oranları dikkate alınarak yapılan hesaplama hukuki ve nihai takdir mahkemeye ait olmak üzere 21.06.2023 dava tarihinde davacı/davalı kredi lehdarı ... şirketin borcunun, 28.907,12 TL Asıl alacak, 258,96 TL Faiz, 12,94 TL %5BSMV olmak üzere 29.179,02 TL olarak belirlendiği, davacı tarafından davalı bankaya 03.08.2023 tarihinde ödenen (25.000 TL) davacının +20.872,86 TL alacaklı olduğu rapor edilmiştir.
Dava, kredi sözleşmesine dayalı kredi sözleşmesinin teminatı olarak verilen senet sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelenmekle; tarafların uyuşmazlığın İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında alacağın varlığı ve miktarı, kötü niyet tazminatı talep koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmakla,
İcra dosyasında ödeme emrine göre birden fazla takip bulunduğu, müteaddit takipler kaynaklı olarak ta " fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak ve İzmir ... icra md. ... E., İzmir ... icra md. ... E. ve Kula icra md. ... E. sayılı dosyalara tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla " şerhi ile aynı borç kaynaklı mahsuplaşmanın ve kısmi ödemeler sebebi ile kalan güncel borç üzerinden tahsil yapılmasının esas olacağı,
Bilirkişi raporunda da buna dair detaylı analitik tablo ile müteaddit ödemenin mahsubunun yapılmış olduğu,
Takibin şekli anlamda kambiyo takibi olarak yapılmasına rağmen özü itibari ile kefaletten kaynaklı olduğu;
Bu sebeple de bilirkişi raporunda takip ve dava tarihleri ile son ödeme tarihindeki borç-alacak durumunun esas borçlu ... şirketi üzerinden hesaplanması ciheti ile davadan sonraki ödemenin de genel haklılık durumuna göre değerlendirilmesi sureti ile;
Somut olayda; davacının, dava dışı ... Gübre Zirai İlaç ..Ltd. Şti.nin tüm paylarının sahibi olduğu; dava dışı şirketin kullanımı için davalı banka ile genel kredi sözleşmesi ve diğer ticari ürünler ile kredi imzalandığı ve kredi kartı kullanıldığı,dava dışı ... Gübre Zirai İlaç ..Ltd. Şti.nin konkordato talebinde bulunduğu ve bu dava dosyasında borcun tamamının ödenmesi nedeniyle borcunun kalmadığı, davalı banka tarafından İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasıyla takibe başlandığı ve takibe konu senet nedeniyle borçlu olunmadığı; senedin bedelsiz kalması nedeniyle borçlu olunmadığı ve tespiti talep edildiği anlaşılmış olup,
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda dosyada ki tüm belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde; Bilirkişi raporunda ayrıntılı şekilde belirtildiği üzere; dava dışı ... Gübre Zirai İlaç ..Ltd. Şti. takip sonrası 02.05.2019 tarihinde 20.000 TL'lık çek bedelinin takastan tahsil olduğu, vadesiz hesapta beklediği ve bankanın bu tutarla ilgili 25.12.2019 tarihinde sorumlu kredi masraf /borç faiz açıklaması ile kredi borçlarına mahsup ettiği belirlenmiş olup, bu miktar tahsil olunduğu tarihte hesaptan düşülmesi gerektiğinden dolayı tarafımdan 02.05.2019 tarihinde mahsup edildiği,
Yine 22.05.2023 tarihinde 130.000 TL ödeme yapıldığı ve 21.06.2023 tarihinde davacı/borçlu şirket sahibi aynı zaman da kefil ... tarafından dava açıldığı, dava dışı ... Gübre Zirai İlaç ..Ltd. Şti. ile ilgili dava sonrası 10.07.2023 tarihinde 25.000 TL ve 03.08.2023 tarihinde 25.000 TL ödeme yapıldığı belirlendiği, 21.06.2023 dava tarihinde davacı/davalı kredi lehdarı dava dışı ... Gübre Zirai İlaç ..Ltd. Şti.nin borcu 28.907,12 TL Asıl alacak, 258,96 TL Faiz, 12,94 TL %5BSMV olmak üzere toplam 29.179,02 TL olduğu ve 03.08.2023 tarihinde davacının 20.872,86 TL alacaklı olduğunun tespitinin yapıldığı anlaşılmakla,
10.07.2023 ve 03.08.2023 tarihli ödemelerin de yukarıda belirtildiği üzere dava dışı borçlu tarafından yapıldığı ve kefil olan iş bu dosya davacısı takip borçlusu nezdinde de hüküm ve netice ifade edeceği veçhile bu doğrultuda takip dosyası borçlusu davacı açısından da dava konusu takiple beraber müteaddit takipler olması ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla mahsubun yapılmasının zaruret arz etmesi münasebeti ile davadan sonra yapılan ödemeler de davacı borçlu lehine mahsup edilmesi şeklindeki hesaplamanın mahkememizce de benimsenmesi sureti ile;
Haddizatında kısmi ifada mahsuba dair 6098 sayılı kanun'un da raporda temel ticari ilişkiye istinaden ferilere dair mahsup yapılsa dahi kanun asıl borçlu açısından temerrüd kıstası ile her halükarda bunu kabul etmediği,
Buna göre mahsubun esas itibari ile borçlunun temerrüdüne bağlı olacağı anlaşılmaktadır.;
II. Mahsup fasıl başlıklı 100. Maddeye göre;
1. Kısmen ödemede
"MADDE 100- Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz.
Alacaklı, alacağın bir kısmı için kefalet, rehin veya başka bir güvence almış ise, borçlu kısmen yaptığı ödemeyi, güvence altına alınan veya güvencesi daha iyi olan kısma mahsup etme hakkına sahip değildir."
Şeklindedir.
Ancak dava konusu hadisede davacı kefil olmakla kendisi hakkında doğrudan bu maddenin tatbik imkanı yoktur. Fakat kısmi ifalar kaynaklı kefil sıfatından kaynaklı davalı alacaklının özen yükümlüğü kaynaklı bir hakkın ihlalinden söz edilebilecektir. BK 592/3 1. Cümleye göre "Alacaklı, borcu ödeyen kefile haklarını kullanmasına yarayabilecek borç senetlerini teslim etmek ve gerekli bilgileri vermekle yükümlüdür. " hükmünü havi olup bu bağlamda kefalet ve kambiyo kaynaklı takip yapılıyor ise de temel borçtaki güncel durum ve mahsuplaşma itibari ile periyodik malumat vermek ve bu suretle kefilin haklarını da gözetmek durumundadır. Görülmekte olan dava da müteaddit takipler ve ödemeler kaynaklı davacı borçluya bu nevi bir bildirim yapılmış değildir.
Bu sebeple dava şartları dava tarihindeki duruma göre tayin edilir ilkesinden iş bu koruyucu hüküm gereği ayrılınarak son ödemelerin yapıldığı tarih esas alınmıştır.Açıklanan gerekçelerle;
Davacının davasının kabulüne, İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra takibinde, davacının borçlu olmadığının tespitine, İİK 72/5 hükmü 1. Cümle mucibince - Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. –hükmüne istinaden sair işleme mahal olmaksızın takibin davacı yönünden hükümsüz kalarak durmuş olduğunun tespitine, davalı tarafından yapılan takibin haksız ve alacağın likit olduğu kabul edildiğinden hüküm altına alınan dava değeri müddeabih 118.983,56 TL alacak üzerinden hesaplanacak %20 kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın KABULÜNE,
i*-) İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra takibinde, davacının borçlu olmadığının tespitine
ii*-) İİK 72/5 hükmü 1. Cümle mucibince - Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. –hükmüne istinaden sair işleme mahal olmaksızın takibin davacı yönünden hükümsüz kalarak durmuş olduğunun tespitine,
iii*-)Davalı tarafından yapılan takibin haksız ve alacağın likit olduğu kabul edildiğinden hüküm altına alınan dava değeri müddeabih 118.983,56 TL alacak üzerinden hesaplanacak %20 kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 8.127,76 TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 2.031,95 TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 6.095,81 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 19.032,57 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 30,00 TL e-tebligat gideri, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 58,00 TL tebligat masrafı olmak üzere toplamı 3.088,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 1.366,20 TL peşin harç toplamı 1.546,10 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yatırılan delil avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davalıya iadesine,
7- Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yüzüne karşı,;
Dair karar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince (2) hafta içerisinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/02/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı