İZMIR 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/281
KARAR NO : 2024/541
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/04/2023
KARAR TARİHİ : 27/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... Sigorta A.Ş. vekili 03.04.2023 harç tarihli dava dilekçesinde; müvekkilinin nakliyat ... abonman sigorta poliçesi ile sigortalısı dava dışı ... İnş. San ve Tic. A.Ş.’ye satılan eldiven ...sının,03.01.2022 tarihli ... ve ... numaralı konşimento tahtında Malezya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere "..." gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, tahliye sırasında ...ların ıslanarak küflendiğini, söz konusu ıslanmanın konteynerin tabanından su girmesiyle meydana geldiğini ve ...ların kullanılamaz hale geldiğinin tespit edildiğini, oluşan hasara ilişkin sigortalı şirket tarafından taşıyanlara hasar ihbarında bulunulduğunu, hasarlanan ...lar üzerinde ekspertiz incelemesi yapıldığını, ekspertiz incelemesi sonucunda ...ların ıslanması sonucu hasarlandığının görüldüğünü,1 numaralı davalı ...Medıterranean Shıppıng Company Sa Ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş’nin ve 2 numaralı davalı ... İzafeten ... Ulus. Taş. AŞ’nin konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle taşımada TTK m.1191 gereğince "fiili taşıyan" sıfatına haiz olduğunu, 3 nolu davalı ... Uluslararası Taşımacılık A.Ş’nin ise navlun faturası düzenleyen taraf olup, hasardan TTK m. 1138 uyarınca ''akdi taşıyan'' olarak sorumlu olduğunu, müvekkilinin oluşan hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin ettiğini, müvekkilinin TTK m. 1472. ve TBK m. 183’e göre sigortalının haklarına halef olarak "kanuni halef" sıfatını kazandığını, TTK m. 1178 uyarınca taşıyan sıfatına haiz davalıların hem kendilerinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini, hem de hasarın eşyanın taşıyanın hâkimiyetlerinde bulunduğu sırada meydana geldiğinden oluşan zarardan sorumluluğu olduğunu, davalı borçlular aleyhine İzmir ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, yapılan takibe davalıların itiraz ettiğini ve takibin durduğunu belirterek itirazın iptali, takibin devamı ile davalı/borçlular aleyhine % 20’den aşağı olmamak üzer icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Mediterian Shipping Company SA'ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş. vekili 17.05.2023 tarihli cevap dilekçesinde; ... numaralı ... Nakliyat Sigorta poliçesinde; poliçeye konu ... tarife grubunun ''Bakkaliye, Şarküteri, Konserve vb ürünleri” kapsadığını, taşımaya konu lateks eldivenlerin bu gruba dahil olup olmadığının, taşımanın farklı gemi ile yapılmasından dolayı sigorta kapsamında olup olmadığının ve bakteri bulaştığı için imha edilen lateks eldivenlerin Bulaşıcı Hastalık Klozu'na tabi olup olmadığının incelenmesi gerektiğini, uyuşmazlığın çözümünde yetkili mahkemenin Londra Yüksek Mahkemesi olup, uygulanacak hukukun İngiliz hukuku olduğunu, taşıma sözleşmesinin bir tarafı İsviçre merkezli deniz yolu ile konteyner içinde yük taşıma işi ile iştigal eden ...Mediterranean Shipping Company S.A. olup müvekkili şirketin bu sözleşmede taşıyanın Türkiye acentesi sıfatı ile hareket ettiğini, dava konusu konteyner taşımasının, merkezi Cenevre İsviçre’de bulunan ...Mediterranean Shipping Company S.A şirketinin konişmentosu tahtında yapıldığını, konşimento tahtında yapılan taşımalarda, navlun sözleşmesinin nasıl yapılacağı ve ifa edileceği, yükleme, taşıma, teslim ve sair ameliyelerin nasıl ve ne şekilde yapılacağı, taşıma tahtında çıkacak uyuşmazlıklar halinde uygulanacak hukuk ve uyuşmazlığın görüleceği yetkili mahkeme (yetki anlaşması) için de konşimento hükümlerinin uygulanması gerektiğini, kırkambar taşıması olan konteyner taşımalarında, konşimentoların arka yüzünde taşıma şartlarının yer aldığını, konşimento arkasında yer alan taşıma şartlarının navlun sözleşmesi hükümleri olduğunu, davacının sigortalısının dava konusu taşımada, taşımaya ilişkin konşimentonun taşıtanı olup konşimento üzerinde yer alan yetki anlaşması da dahil olmak üzere tüm kayıtlar ile bağlı olduğunu, dava konusu uyuşmazlıkta; deniz taşımasını yapan şirketin Cenevre İsviçre merkezli ...Mediterranean Shipping Company S.A olduğunu, taşımaya ilişkin konişmento muhteviyatı yüklerin, Malezya'dan Türkiye'ye taşındığını, yükleten/taşıtanın Malezya şirketi olduğunu, MÖHUK m. 47 ve 24/1 uyarınca, sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde tarafların açık olarak seçtikleri hukuka tabi olduğunu, MÖHUK gereğince yabancılık unsuru taşıyan taşımada, konişmento hükümlerinde yer alan yetki anlaşmasının uygulanması gerektiğini uyuşmazlığın taraflar arasında yetki anlaşması gereği Londra Yüksek Mahkemesi'nde görülmesi ve uyuşmazlıkta İngiliz Hukuku’nun uygulanması gerektiğini, TTK m. 1185 gereğince 3 günlük ihbar süresi içerisinde müvekkili şirkete hasar ihbarında bulunulmadığını, ... numaralı konişmento tahtında davacının sigortalısına ait yüklerin 03.02.2022 tarihinde teslim edildiğini, ... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından ekspertiz raporu düzenlendiğini, Konşimentonun 10. maddesinde''10.1 Malların zarar veya ziyanıyla ilgili Bildirimler, teslimattan önce veya teslimat sırasında Taşıyana veya acentesine Boşaltma Limanında yazılı olarak verilecektir. Zarar veya ziyanın, teslimattan önce veya teslimat sırasında aşikâr olmaması durumunda, teslimattan sonraki üç (3) gün içerisinde Tacire veya acentesine bildirimde bulunulmalıdır. Hak Talepleri, Tacir tarafından Boşaltma Limanındaki Taşıyanın acentesine hitaben yazılı olarak sunulur.'' Hükmünün yer aldığını, yine TTK m. 1185/1’e göre müvekkiline hasar bildiriminin yüklerin teslim edildiği 08.02.2021 tarihinden itibaren en geç 3 gün içinde yani 06.02.022 tarihine kadar yapılması gerektiği halde bu bildirimin yapılmadığını, müvekkili şirkete mail yoluyla 10.01.2022 tarihinde hasar bildirimi yapıldığını, incelemenin evraklar üzerinden yapıldığını, zarar gördüğü iddia edilen ...ya ilişkin fiziki bir inceleme yapılmadığını, incelemeye müvekkili Şirket temsilcisinin katılmadığını, taşıyanın veya temsilcisinin yokluğunda yapılan hasar tespitlerinin taşıyanı bağlamayacağını, yükteki iddia edilen hasarın mahkemeler veya uzman vasıtası ile resmen tespit ettirilmesi gerektiğini, yapılacak tespitte her iki tarafın bulunmasının şart olduğunu, tek taraflı tespitlerin yeterli olmayacağının hüküm altına alındığını, ekspertiz raporunda konteynerde yırtık olmadığının tespit edildiğini, konteynere ilişkin EIR (Equipment Interchange Report) bulunmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamada meydana geldiğine ilişkin bir tespitte bulunulmadığını, ilk ve son taşımayı müvekkili şirketin yapmadığını, ...ların Malezya'da yükleten/taşıtan tarafından yağmurlu havada Full Container Load (FCL) şeklinde yüklendiğini, ıslak yükleme yapılmış olabileceğini, konteynerin hasar tutanağı olmadığını, ekspertiz raporunda da konteynerin yırtık olmadığının ifade edildiğini, gümüş nitrat testinin negatif çıktığını, bay plan’ın incelenmesinde de konteynerin deniz veya yağmur suyu ile ıslanma imkanının bulunmadığını, konteynerin yükleten/taşıtan tarafından Full Container Load (FCL) dolum yapılmak üzere yükleten/taşıtana 22.12.2021 tarihinde teslim edildiğini, konteynerin 24.12.2021 tarihinde yükleme limanı .../Malezya'ya yükleten/taşıtan tarafından getirildiğini, ilk ve son taşımayı da müvekkili şirket yapmadığından, ilk ve son taşımaların ... numaralı konşimento tahtında diğer davalının sorumluluğunda olduğunu, zararın deniz taşıması esnasında meydana geldiği ispat edilemediğini, TTK m. 1185 uyarınca süresinde ihbar olmadığından ispat yükünün yer değiştirdiğini, ilk ve son taşımayı yapan şirket bakımından inceleme yapılmadığından zararın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin tespit edilemediğinden müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, konşimentoda yer alan shıppers load stow count kaydı ile yüklendiğinden konteynerin içeriğinin belli olmadığı ve yükleten tarafından sayılarak istiflendiği ve mühürlendiği anlamına geldiğini, konteynere ...nın ıslak yüklenip yüklenmediğinden veya yeterli ambalajlama yapılmasından taşıyanın değil, yükleten/taşıtanın sorumlu olduğunu, yine konişmentoda yer alan diğer kayıt, FCL/FCL kaydı, yükün konteyner içine yükleten tarafından yüklendiğini ve istiflendiğini ve konteynerin taşıyana kapalı ve mühürlü bir şekilde teslim edildiğini ifade ettiğini, taşıyan müvekkili şirketin mühürlenmiş olan konteyneri açarak konteyner içindeki ...yı istifleme ve kontrol yükümlülüğünün bulunmadığını, davacı sigorta şirketinin sigortalısına yapılan %10 ek ödemenin kabulünün mümkün olmadığını, ilave bedelin sigorta şirketi ve sigortalı arasındaki ticari ilişkiden kaynaklandığını, bu bedelin müvekkili şirketten talep edilemeyeceğini belirterek; davanın, aktif husumet, yetkisizlik ve esastan reddine, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Uluslararası Taş. A.Ş. vekili 16.05.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; davacı ... Sigorta’nın dava dilekçesi ekinde sunduğu konişmentolarda; ... tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konişmentoda yer alan “... ... (Yükleyicinin yükleme ve sayım ve mühürlemesi)” ibaresinin, aynı konişmentoda yer alan “...(ibraz edildiğine göre-beyana göre)” ibaresinin, ...tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konişmentoda yer alan “Shipper’s Load, Stow and Count (Yükleyicinin yükleme, istifleme ve sayımı)” ibaresinin, aynı konişmentoda yer alan “...(ibraz edildiğine göre-beyana göre)” ile “FCLFCL ( Full Container Load / tam konteyner yükü)” ibaresinin tercümelerinin yaptırılmadığını, bu ibarelerin yokmuş gibi davranılarak eksik tercüme sunulduğunu, davacı sigorta şirketinin doğruyu söyleme ödevinin, iddia ettikleri vakıaların ispatı için getireceği delilleri de kapsadığını, davacının yargılamanın başında bu yükümlülüğe aykırı davrandığını, yabancı dildeki belgelerin Türkçe tercüme edilmediğini, yetki yönünden; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk Mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağının düzenlendiğini, dava konusu olayda, ...nın yüklemesinin yabancı bir limanda yapıldığı, taşımayı yapan geminin yabancı bayraklı olduğu ve konişmentoya göre uyuşmazlığın İngiliz Hukukuna göre Hong Kong Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, yetki yönünden davanın reddinin gerektiğini, husumet yönünden; dava dilekçesinde hukuka aykırı olarak hem asaleten hem de izafeten müvekkili şirkete husumet yöneltildiğini, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu ve yük komisyoncusu olarak tanımlanan Forwarder firması olduğunu, akdi taşıyan sıfatına sahip olmadığını, aracı firma olduğunu, müvekkili şirketin taşıma işleri komisyoncusu (freight forwarder) sıfatıyla hareket ettiğini, TTK m. 1184 ve 1185’e göre süresinde bir hasar ihbarı yapılmadığını, bu nedenle iddia olunan hasardan müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının sigortalısı tarafından, muhatabına yöneltilmiş kanuna uygun bir bildirim yapılmadan ve muhatabı adına herhangi bir kimsenin iştiraki sağlanmadan, kanunda sayılan nitelikte olmayan ve iki depo şefi, bir depo müdürü ve bir şoförün imzası ile tutulan tutanağın hukuki delil vasfı bulunmadığını, söz konusu tutanağa müvekkili şirketin muvafakatinin olmadığını, yine ekspertiz raporunun da TTK m. 1184 ve 1185 anlamında delil vasfı taşımadığını, eksperin sadece evrak üzerinden inceleme yaparak düzenlenen bir rapor olduğunu, hasarla ilgili olarak ... üzerinde gerçek bir inceleme yapılmadığını, raporda hasarın ıslanmadan kaynaklandığının iddia edildiğini ancak ıslanmanın nerede, nasıl ve ne suretle gerçekleştiğinin belirtilmediğini, davacı sigorta şirketinin hatır ödemesi yapabilmesi için tanzim edilen bir rapor olduğunu, Gümüş nitrat testinin negatif çıkmasından, yük üzerinde tuzlu suya rastlanmadığının anlaşıldığını, yani iddia edildiği gibi hasarın deniz yolculuğunda meydana gelmediğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2015/1650 E., 2015/8644 K. ve 23.06.2015 tarihli kararında hasar iddiasına ilişkin olarak; konteynerler üzerinde inceleme yapılması, hasar tutanağında davalının temsilcisinin imzasının bulunması ve taşıyanın incelemede hazır bulunması, yükün sigortalının deposuna davalı tarafından taşınmamış olması sebebiyle hasarın taşımanın hangi aşamasında oluştuğunun davacı tarafından açık bir şekilde ortaya koyulması gerektiğine hükmedildiğini, somut uyuşmazlıkta, Yargıtay’ın isabetli olarak belirlemiş olduğu kriterlerin hiçbirinin sigortalı veya davacı tarafından yerine getirilmediğini, ...’ın düzenlediği konişmentoda, “... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin bulunduğunu, taşıyanın konteyneri mühürlü olarak içindekini bilmeden yükletenin beyanına göre teslim aldığını ve mühürlü olarak teslim ettiğini, davacının sunmuş olduğu konşimento tercümesinde “...” klozu bulunan hallerde sorumluluğun yüklemeye nezaret etmek ile sınır olduğunu, konişmentonun arka yüzünde yer alan klozlara göre konteynerin sağlam ve taşımanın gerçekleştirilmesi için uygun olduğunu, ... tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konşimentonun arka yüzünde yer alan klozlar uyarınca yükletenin, doldurmadan önce konteynerin malların taşınması için uygun olup olmadığını denetleyecektir ibaresinin bulunduğunu, yükletenin konteyneri hiçbir ihtirazı kayıtta bulunmadan yüklediğini, bu hususun konteynerin sağlam olduğunu kanıtladığını, davacının kendi yaptırdığı hasar ekspertiz raporunda konteynerde herhangi bir delik ve/veya yırtık olmadığının, yani konteynerin sağlam olduğunun tespit edildiğini, hasarın sigorta himayesinde bulunmadığını, yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, sigorta poliçesinde poliçe kapsamının “bakkaliye, şarküteri, konserve vb.” ürünler için verildiğini, davacının yaptırdığı hasar ekspertiz raporunda eldivenlerin sağlık sektöründe kullanılacağının belirtildiğini, ...nın poliçe kapsamı dışında olduğunu, sigorta edilen ...nın ambalajlanma ve hazırlanmasındaki yetersizlik ve uygunsuzluğun neden olduğu ziya, hasar masrafının sigorta teminatı dışında olduğunu, karton kutuların arasında hiçbir istif malzemesi olmaksızın, konteynerin içine (rutubeti önleyici hiçbir tedbir alınmadan) yığılmış halde istiflendiğini, davacı tarafça ibraz edilen resimlerden alt sıralardaki karton kutuların üst sıraların ağırlığına dayanamayarak ezildiğinin açıkça görüldüğünü, TTK m. 1282/e maddesi gereğince yükletenin hareket ve ihmallerinden kaynaklanan zararlardan, taşıyan ya da müvekkilinin sorumlu olmadığını, riskin konteyner içi yükleme ile gerçekleştirildiğini, deniz yolculuğunun 02.011.2022 tarihinde başladığını, sigortanın 17.01.2022 tarihinde yani riziko gerçekleştikten sonra yaptırıldığını, sigortacı tarafından yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, menfaat şartı yokluğundan, hatır ödemesi yapan davacı sigortacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığının davanın reddinin gerektiğini, Türk Mahkemelerinin yetkisizliği nedeniyle davanın öncelikle dava şartı yokluğu sebebi reddine, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu olduğu dikkate alınarak hukuken sorumluluğun bulunmaması ve davaya konu hasar iddiasını ispatlanamaması, olayda herhangi bir kusur veya başkaca bir sorumluluk sebebinin de bulunmaması nedeniyle davanın esastan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırlı sorumluluk olarak değerlendirilmesine, ayrıca davacı aleyhine takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...'a "izafeten" ... Uluslararası Taşımacılık A.Ş. vekili 16.05.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; davacı ... Sigorta’nın dava dilekçesi ekinde sunduğu konişmentolarda; ... tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konişmentoda yer alan “... ... (Yükleyicinin yükleme ve sayım ve mühürlemesi)” ibaresinin, aynı konişmentoda yer alan “...(ibraz edildiğine göre-beyana göre)” ibaresinin, ...tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konişmentoda yer alan “Shipper’s Load, Stow and Count (Yükleyicinin yükleme, istifleme ve sayımı)” ibaresinin, aynı konişmentoda yer alan “...(ibraz edildiğine göre-beyana göre)” ile “FCL/FCL ( Full Container Load / tam konteyner yükü)” ibaresinin tercümelerinin yaptırılmadığını, bu ibarelerin yokmuş gibi davranılarak eksik tercüme sunulduğunu, davacı sigorta şirketinin doğruyu söyleme ödevinin, iddia ettikleri vakıaların ispatı için getireceği delilleri de kapsadığını, davacının yargılamanın başında bu yükümlülüğe aykırı davrandığını, yabancı dildeki belgelerin Türkçe tercüme edilmediğini, yetki yönünden; 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile Türk Mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağının düzenlendiğini, dava konusu olayda, ...nın yüklemesinin yabancı bir limanda yapıldığı, taşımayı yapan geminin yabancı bayraklı olduğu ve konişmentoya göre uyuşmazlığın İngiliz Hukukuna göre Hong Kong Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, yetki yönünden davanın reddinin gerektiğini, husumet yönünden; dava dilekçesinde hukuka aykırı olarak hem asaleten hem de izafeten müvekkili şirkete husumet yöneltildiğini, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu ve yük komisyoncusu olarak tanımlanan Forwarder firması olduğunu, müvekkili aleyhine açılan ve izafeten husumet yöneltilen taraf sıfatında müvekkilinin acente olmadığı için ...’a izafeten dava açılmasının kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin TTK m. 917-930 hükümlerinde düzenlenen taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla hareket ettiğini, acente sıfatının olmadığını, TTK m. 1184 ve 1185’e göre süresinde bir hasar ihbarı yapılmadığını, bu nedenle iddia olunan hasardan müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, davacının sigortalısı tarafından, muhatabına yöneltilmiş kanuna uygun bir bildirim yapılmadan ve muhatabı adına herhangi bir kimsenin iştiraki sağlanmadan, kanunda sayılan nitelikte olmayan ve iki depo şefi, bir depo müdürü ve bir şoförün imzası ile tutulan tutanağın hukuki delil vasfı bulunmadığını, söz konusu tutanağa müvekkili şirketin muvafakatinin olmadığını, yine ekspertiz raporunun da TTK m. 1184 ve 1185 anlamında delil vasfı taşımadığını, eksperin sadece evrak üzerinden inceleme yaparak düzenlenen bir rapor olduğunu, hasarla ilgili olarak ... üzerinde gerçek bir inceleme yapılmadığını, raporda hasarın ıslanmadan kaynaklandığının iddia edildiğini ancak ıslanmanın nerede, nasıl ve ne suretle gerçekleştiğinin belirtilmediğini, davacı sigorta şirketinin hatır ödemesi yapabilmesi için tanzim edilen bir rapor olduğunu, Gümüş nitrat testinin negatif çıkmasından, yük üzerinde tuzlu suya rastlanmadığının anlaşıldığını, yani iddia edildiği gibi hasarın deniz yolculuğunda meydana gelmediğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 2015/1650 E., 2015/8644 K. ve 23.06.2015 tarihli kararında hasar iddiasına ilişkin olarak; konteynerler üzerinde inceleme yapılması, hasar tutanağında davalının temsilcisinin imzasının bulunması ve taşıyanın incelemede hazır bulunması, yükün sigortalının deposuna davalı tarafından taşınmamış olması sebebiyle hasarın taşımanın hangi aşamasında oluştuğunun davacı tarafından açık bir şekilde ortaya koyulması gerektiğine hükmedildiğini, somut uyuşmazlıkta, Yargıtay’ın isabetli olarak belirlemiş olduğu kriterlerin hiçbirinin sigortalı veya davacı tarafından yerine getirilmediğini, ...’ın düzenlediği konişmentoda, “... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin bulunduğunu, taşıyanın konteyneri mühürlü olarak içindekini bilmeden yükletenin beyanına göre teslim aldığını ve mühürlü olarak teslim ettiğini, davacının sunmuş olduğu konşimento tercümesinde “...” klozu bulunan hallerde sorumluluğun yüklemeye nezaret etmek ile sınır olduğunu, konişmentonun arka yüzünde yer alan klozlara göre konteynerin sağlam ve taşımanın gerçekleştirilmesi için uygun olduğunu, ... tarafından düzenlenen 03.01.2022 tarihli konşimentonun arka yüzünde yer alan klozlar uyarınca yükletenin, doldurmadan önce konteynerin malların taşınması için uygun olup olmadığını denetleyecektir ibaresinin bulunduğunu, yükletenin konteyneri hiçbir ihtirazı kayıtta bulunmadan yüklediğini, bu hususun konteynerin sağlam olduğunu kanıtladığını, davacının kendi yaptırdığı hasar ekspertiz raporunda konteynerde herhangi bir delik ve/veya yırtık olmadığının, yani konteynerin sağlam olduğunun tespit edildiğini, hasarın sigorta himayesinde bulunmadığını, yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, sigorta poliçesinde poliçe kapsamının “bakkaliye, şarküteri, konserve vb.” ürünler için verildiğini, davacının yaptırdığı hasar ekspertiz raporunda eldivenlerin sağlık sektöründe kullanılacağının belirtildiğini, ...nın poliçe kapsamı dışında olduğunu, sigorta edilen ...nın ambalajlanma ve hazırlanmasındaki yetersizlik ve uygunsuzluğun neden olduğu ziya, hasar masrafının sigorta teminatı dışında olduğunu, karton kutuların arasında hiçbir istif malzemesi olmaksızın, konteynerin içine (rutubeti önleyici hiçbir tedbir alınmadan) yığılmış halde istiflendiğini, davacı tarafça ibraz edilen resimlerden alt sıralardaki karton kutuların üst sıraların ağırlığına dayanamayarak ezildiğinin açıkça görüldüğünü, TTK m. 1282/e maddesi gereğince yükletenin hareket ve ihmallerinden kaynaklanan zararlardan, taşıyan ya da müvekkilinin sorumlu olmadığını, riskin konteyner içi yükleme ile gerçekleştirildiğini, deniz yolculuğunun 02.011.2022 tarihinde başladığını, sigortanın 17.01.2022 tarihinde yani riziko gerçekleştikten sonra yaptırıldığını, sigortacı tarafından yapılan ödemenin hatır ödemesi olduğunu, menfaat şartı yokluğundan, hatır ödemesi yapan davacı sigortacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığının davanın reddinin gerektiğini, Türk Mahkemelerinin yetkisizliği nedeniyle davanın öncelikle dava şartı yokluğu sebebi reddine, müvekkilinin taşıma işleri komisyoncusu olduğu dikkate alınarak hukuken sorumluluğun bulunmaması ve davaya konu hasar iddiasını ispatlanamaması, olayda herhangi bir kusur veya başkaca bir sorumluluk sebebinin de bulunmaması nedeniyle davanın esastan reddine, mahkeme aksi kanaatte ise müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırlı sorumluluk olarak değerlendirilmesine, ayrıca davacı aleyhine takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; sigorta sözleşmesine dayalı akdi ve fiili taşıyan ile akdi taşıyan acentesine karşı sigorta konusu malın hasara uğramasına istinaden rücuen açılan takibe itirazın iptali davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlık sigorta sözleşmesine dayalı akdi ve fiili taşıma şirketine karşı sigorta konusu malın hasarlanmasına istinaden açılan rücuen takibe yapılan itirazın iptali davasında yetki ve aktif husumet ile esasa ilişkindir.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasıyla, poliçe, sigorta sözleşmesi, ekspertiz raporu, konşimento, çeki listesi, faturalar incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; takip alacaklısı ... Sigorta A.Ş.'nin takip borçluları ...Mediterian Shipping Company SA'ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş, ... Uluslararası Taş. A.Ş ve ...’a izafeten ... Uluslararası Taş. A.Ş aleyhine 7.072,00 USD asıl alacak üzerinden 05.04.2022 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığını, borçlulardan ...Mediterian Shipping Company SA'ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş’ye ödeme emrinin 04.08.2022 tarihinde, ...’a izafeten ... Uluslararası Taş. A.Ş’ye 06.10.2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlulardan ...Mediterian Shipping Company SA'ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş.’nin 10.08.2022 tarihinde takibe, borca, faize, faiz oranına ve ferilerine itiraz ettiği, ...’a izafeten ... Uluslararası Taş. A.Ş’nin ise 13.10.2022 tarihinde takibe, borca, faize, faiz oranına, ferilerine, yetki ve husumete itiraz ederek takibi durdurdukları durdukları belirlenmiştir.
Davalı ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ’nin yetki Dosyaya ibraz edilen konşimento da yer alan yetki ilk itirazı incelendiğinde; bu halde yetkili mahkemenin m.10/3'e göre ... Nolu konşimento da yer alan ve milletlerarası yetki kaydını içeren konşimento kuralının genel işlem şartı niteliğinde bulunduğu açıktır. Buradaki genel işlem şartı, ticari nitelikte olsa da, 6098 s. Türk Borçlar Kanunu m. 20-25’te yer alan denetime tabidir. Söz konusu denetim gerek tüketici gerekse de ticari nitelikteki genel işlem şartlarına uygulanmaktadır. Ayrıca söz konusu hükümler, tarafların iradelerinden bağımsız olarak emredici nitelikte kurallar barındırmakta ve bu sebeple kamu düzenine ilişkindir. Dolayısıyla Türk Borçlar Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun m. 2 uyarınca, hukuki işlemin tarihine bakılmadan, TBK m. 20-25’de yer alan kurallar geçmişe yönelik olarak da uygulanabilecektir. Öte yandan somut olayda yabancılık unsurunun bulunması da, kamu düzeni ile ilgili bulunan söz konusu hükümlerin uygulanmasını engellememektedir. Çünkü bu konuda “Türk hukukunu doğrudan uygulanan kuralları” başlıklı MÖHUK m. 6 uygulama alanı bulur: “Yetkili yabancı hukukun uygulandığı durumlarda, düzenleme amacı ve uygulama alanı bakımından Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının kapsamına giren hallerde o kural uygulanır”. Öğretiye göre, iç hukukta sözleşmeler için getirilmiş olan ve kamu yararı açısından önemli olan hükümler (örn. kira hukukuna ilişkin emredici hükümler, hâkimin fahiş cezai şartı indirmesi gibi), Türkiye’de yabancı bir hukuka tabi olan sözleşmelere de doğrudan uygulanır (Bkz. Aysel Çelikel / Bahadır Erdem: Milletlerarası Özel Hukuk, 11. Bası, 2012, s. 155). Genel işlem şartlarına ilişkin hükümlerin bu kapsamda değerlendirileceği açıktır. Dolayısıyla yabancılık unsurlu olaylarda dahi, mahkemenin TBK’ da yer alan genel işlem şartlarına ilişkin denetim kurallarını uygulaması gerekmektedir.
Olayda konşimentoda yer alan yetki kaydının müzakere edildiği kabul edilse dahi, TBK m. 25’e göre söz konusu genel işlem şartı içerik denetimine tabidir. Bu maddeye göre, “Genel işlem koşullarına, dürüstlük kuralına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştıracak nitelikte hükümler konulamaz”. Somut olaydaki yetki kaydının geçerli olduğu kabul edildiğinde, söz konusu konşimento tahtında ortaya çıkan her türlü uyuşmazlıkta davacının yükle ilgilinin Londra mahkemelerine başvurması gerekecektir. Bu halde TBK m. 25 çerçevesinde söz konusu yetki kaydının geçersiz sayılmasına sebep olmaktadır. Dürüstlük kuralına göre, söz konusu yetki şartının geçerli olması Türkiye’de bulunan ihracatçı firmalar açısından açık bir dengesizlik yaratmaktadır.
Türk içtihat hukukunda TBK m. 25’te yer alan içerik denetimi konşimentolarda yer alan uluslararası yetki ve tahkim kayıtları için uygulanmıştır. Bu hususta verilen yerel mahkeme kararlarının Yargıtay 11’inci Hukuk Dairesi tarafından da onaylandığı görülmektedir. (Örneğin: İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 1-) 2012/147 Esas, 2-) 2012/148 Esas, 3-) 2012/201 Esas, 4-) 2012/205 Esas, 5-) 2012/230, Esas 6-) 2012/236 Esas, 7-) 2012/247 Esas, 8-) 2012/249 Esas, 9-) 2012/312 Esas, 10-) 2012/313 Esas, 11-) 2012/317 Esas, 12-) 2012/319 Esas, 13-) 2012/342 Esas, 14-) 2013/10 Esas, 15-) 2013/12 Esas, 16-) 2013/18 Esas, 17-) 2013/37 Esas, 18-) 2013/49 Esas, 19-) 2013/51 Esas, 20-) 2013/52 Esas, 21-) 2013/54 Esas, 22-) 2013/55 Esas, 23-) 2013/74 Esas, 24-) 2014/16 Esas, 25-) 2014/22 Esas, 26-) 2014/42 Esas, 27-) 2014/56 Esas, 28-) 2014/73 Esas, İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin – 1-) 2014/428 Esas, 2-) 2014/443 Esas, 3-) 2014/483 Esas, 4-) 2014/1370 Esas, 5-) 2015/22 Esas, 6-) 2015/23 Esas, 7-) 2015/206 Esas, 8-) 2015/469 Esas, 9-) 2015/503 Esas, 10-) 2015/667 Esas, 11-) 2015/1200 Esas, 12-) 2015/1210 Esas, 13-) 2015/1211 Esas, 14-) 2015/1444 Esas, 15-) 2016/898 Esas, 16-) 2016/1009 Esas, 17-) 2016/1454 Esas, 18-) 2018/144 Esas, 19-) 2018/386 Esas) Dolayısıyla, Yargıtay İhtisas Dairesi tarafından da, konşimentolardaki yetki tahkim kayıtları açısından TBK m. 25’te yer alan içerik denetimi hâli hazırda kabul gören ve uygulanan bir yoldur. Söz konusu uygulama da, temelde, somut olaydaki yükle ilgilinin hak arama özgürlüğü üzerinde yetki ve tahkim kaydının ekonomik bir sınırlama yapıp yapmadığı ölçütüne dayanmaktadır. Bu tür bir etkinin olmadığı durumlarda yetki ve tahkim kaydı geçerli görülürken, hak arama özgürlüğünün fiilen sınırlanmış olacağı durumlarda genel işlem koşulu niteliğindeki bu kayıtlar bağlayıcı nitelikte sayılmamaktadır.
Ayrıca, Konişmentoda yer alan yetki kaydı incelendiğinde "Tüccarın açtığı herhangi bir davanın ve aşağıda belirtilen koşullar saklı kalmak kaydıyla taşıyıcının açtığı herhangi bir davanın Londra Yüksek Mahkemesi'nin inhisari yetkisinde olduğu ve ingiliz kanunlarına tabi olduğu kabul edilmiştir Amerika Birleşik Devletlerine veya Amerika Birleşik Devletlerinden yapılacak taşımalara ilişkin dava, münhasıran NewYork Güney Bölgesinden sorumlu Birleşik Devletler Bölge Mahkemesinde açılacak ve ABD kanunları münhasıran geçerli olacaktır. Tüccar herhangi bir diğer mahkemede dava açmamayı ve başka bir mahkemede açılan davanın sona erdirilmesinde oluşacak taşıyıcının makul yasal giderlerini ve masraflarını karşılamayı kabul eder. Tüccar yukarıda belirtilen esasa ilişkin tüccar aleyhine verilmiş herhangi bir karara itiraz hakkından feragat eder.
Navlun veya tüccarın taşıyıcıya ödemesi gereken herhangi bir diğer tutarla ilgili herhangi bir anlaşmazlık durumunda, taşıyıcı seçim hakkı kendisinde olmak üzere belirtilen ülkelerde ya da yükleme limanı, boşaltma limanı, teslim yerinin bulunduğu ülkede veya tüccarın ticari faaliyetinin bulunduğu herhangi bir yerde tüccar aleyhine dava açabilir." bu kaydın her iki taraf için belirli bir mahkemeyi yetkili kılmadığı, taraflardan birinin menfaatlerinin üstün tutulduğu ve karşılıklı dengenin bulunmadığı bir mahkeme seçimi yapıldığı görülmektedir. Uluslararası Usul Hukuku açısından bu tür yetki kayıtları “Asimetrik Yetki Kaydı” olarak anılmaktadır. Bu tür kayıtların mahkemenin belirli olmaması sebebiyle geçerli olarak kabul edilmemektedir. Ayrıca bu durum, genel işlem şartı denetimi dışında ortaya çıkmaktadır. Mahkemeye sunulan asimetrik yetki kaydının geçersizliği için genel işlem şartı denetimine başvurmaya dahi gerek yoktur.
Sonuç olarak, MÖHUK m. 6 gereğince uygulama alanı bulan genel işlem koşullarına ait hükümler gereğince 6098 sayılı TBK m. 25 uyarınca başvurulacak içerik denetimde bu tür yetki kayıtlarının evleviyetle dürüstlük kuralına da aykırı olacağı açıktır. Dolayısıyla gerek genel usul hukuku ilkeleri gerekse de BK m. 25 özelinde söz konusu mahkeme kaydının geçerli bir uluslararası yetki sözleşmesi olarak değerlendirilmesi de mümkün değildir. Yetki itirazına dayanak yapılan konşimento kaydının geçerli olmadığından bu yöndeki yetki ilk itirazının reddine karar verilmiştir.
Ayrıca davalının cevap dilekçesinde yer alan konşimentoda acente olarak yer almadığı ve bu nedenle komisyoncu olarak bulunduğu iddiasında bulunmuş ise de ...’ın düzenlemiş olduğu ... nolu konşimentonun da boşaltma acentesi olarak ... Uluslararası A.Ş’nin boşaltma acentesi olarak görüldüğü, aynı zamanda düzenlenen navlun faturasında ... Uluslararası A.Ş’nin 03.02.2022 tarihli faturada söz konusu konşimentoya atıf yapılarak taşıma işine ilişkin navlun faturası düzenlediği, bu faturanın KDV kanun m. 14/1 yer alan istisna kapsamına girdiği ve taşıma şirketinin Türkiye’de kayıtlı olmayan şirket olması nedeniyle Vergi Muafiyetinin bulunduğu ve acente olarak hareket ettiği tespit edilmiştir.
Diğer davalı ...’a izafeten ... Uluslararası A.Ş’ nin yetki itirazı incelendiğinde; konşimentoya ait yetki kaydının dosyaya ibraz edilmediği gibi iddia dışında başka bir delil bulunmadığı, aynı zamanda dava konusu taşımada Uluslararası yetki itirazında bulunulduğu, fakat bu yetki itirazının gerekçesinin dayanakları ile birlikte açıklanmadığı belirlenmiş olmakla yetki itirazı reddedilmiştir.
Davalı ... S.A’ya İzafeten ... Acenteliği A.Ş ve diğer davalıların davacının aktif taraf sıfatı bulunmadığı, sigorta poliçesinde sigorta konusu ...nın bakkaliye, şarküteri ürünlerini kapsadığı, ... eldivenlerin bu gruba dâhil olmadığı itirazında bulunmuşlar ise de, davacı tarafın dosyaya ibraz etmiş olduğu 17.01.2022 düzenleme tarihli 02.01.2022 yükleme tarihli nakliyat emtea sigorta poliçesinde sigorta konusunun lateks eldiven olduğunun açıkça belirtildiği ve bu poliçenin dayanağı oluşturduğu, ... numaralı nakliyat abonman sözleşmesinde sigorta konusunun muayene eldivenleri olarak belirtildiği, ayrıca konşimentonun düzenlenme tarihi ve poliçenin düzenlenme tarihinin 12.01.2022 olduğu belirlenmiş olup, davalı tarafın sigorta konusu malların sigorta poliçesine girmediği, itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Ayrıca yine davacının dosyaya ibraz etiği 15.03.2022 tarihli ibraname başlıklı belgede de sigorta poliçesinden bağımsız olarak sigortalı ... A.Ş.’nin 8.779,20 USD alacağı temlik alındığından davacının temlik alacaklısı sıfatıyla takip ve dava yapma hakkının bulunduğu belirlenmiştir.
Bu nedenlerle gerek kanuni halefiyet ve gerekse alacağın temliki sözleşmesi kapsamında davacının aktif taraf sıfatının bulunduğu belirlenmiştir.
Bu nedenle bilirkişiler teknik bilirkişi ..., Kimya Mühendisi ... ve Kaptan ...’dan 25.10.2023 tarihli rapor alınmıştır. Bu raporda; dava konusu olan alıcı sigortalı ... AŞ’ye Malezya’dan satılan ve Türkiye’den taşınan Lateks eldiven ...sının ...... gemisi ile taşındığı, ...nın ... nolu konteynere yüklendiği, yükün 08.02.2022 tarihinde hasara uğradığını tespit edilerek, ekspere 09.02.2022 tarihinde bildirildiği ve eksper incelemesinin 14.02.2022 tarihinde yapıldığı, 2000 koli 23.840 kg lastik eldiven ...sının Türkiye’de bulunan sigortalının deposunda hasarının belirlendiği, tahliye esnasında konteynerin alt sırasında bulunan kolilerin ıslandığının, tespit edildiği ve ... plakalı araç sürücüsü ile birlikte alıcının tutanak tuttuğu, ...lar üzerinde Gümüş Nitrat testi yapılıp sonucunun negatif çıktığı, hasar miktarının 208 koli x 20 paket x 100 adet =416.000 adet tamamen ıslak ve kullanılamaz durumda olduğu, eldivenlerin steril olup, sağlık sektöründe kullanıldığı, küflenmesi ile bakteri bulaştığı ve sovtaj değerinin bulunmadığı, zararın 7.072 USD olup, %10 ilave bedel ile 7.779,20 USD’nin sigortalıya ödendiği, hasarın kaynağı olan konteynerlerin iç kısımlarının tahtadan olup, sıvı birikimini engellemek amacı ile yapıldığı, konteyner tabanından su alması sebebi ile yükte ıslaklık meydana getirecek nitelikte bir zarar oluşması durumunda konteynerin mutlaka bir su birikintisinde bulunması gerektiği, ancak konteyner içine giren tatlı suyun taşımanın hangi aşamasında girdiğini saptamak mümkün olmadığını, ...nın taşıyandan teslim alınmadan önce araç sürücüsünün konteynerin ıslak olduğunu tutanakta belirtmiş ise de buna ilişkin bir delilin dosyada bulunmadığını, sorumluluk açısından yapılan değerlendirmede davalılardan ... SA’nın ... numaralı deniz yük senedi düzenlediği, TTK m. 1208 vd. hükümlerine göre taşıyan sıfatına sahip olduğu, bu deniz yük senedinde Shipper / Taşıtanın ... olduğu, alıcı / ihbar adresinin ise ... Uluslararası Taşımacılık AŞ olarak yer aldığı, TTK m. 1138 anlamında yapılan navlun sözleşmesinde davalılardan ... SA ile dava dışı ... arasında yapıldığı, ... Sanın taşıyan ve ... nın ise taşıtan olduğu, dava dosyasında yer alan diğer konşimentoda ise davalılardan ... tarafından düzenlenen 05.01.2022 tarihli ... numaralı konşimento olduğu, bu konşimentoda da taşıtanın ...nın satıcı olan Malezya da ki ...olduğu, ihbar tarafının ise sigortalı alıcı ... AŞ olarak konşimentoda yer aldığı, bu konşimentoda boşaltma limanı acentecisini ise ... Uluslararası Taşımacılık AŞ olarak yer aldığı, dolayısıyla TTK m. 1228 hükümlerine göre ... ‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ nin taşıyan sıfatına haiz olduğu, boşaltma limanı acentesinin ise ... Uluslararası Taşımacılık AŞ olduğu ve TTK m. 105 hükmü uyarınca taşıyana izafeten acente sıfatıyla yer aldığı, bu nedeni ile pasif husumet ehliyetine haiz olduğu, dava dosyasında ...‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ nın düzenlediği bir fatura bulunduğu, bu faturada navlun açıklamasına haiz olup, navlun faturasının konşimentoya atfen düzenlendiği, dolayısıyla ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin kendi adına değil temsil ettiği taşıyan adına fatura düzenlediği, bu faturaya göre ... ‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin taşımadan sorumlu olduğu ve pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, bu nedenle ... Uluslararası Taşımacılık AŞ nın acente olması nedeniyle kendisine doğrudan dava açılamayacağı, pasif husumet sıfatına haiz olmadığı, TTK m. 1178/2f uyarınca taşıyanın eşyanın zilyetliğinde bulunduğu sırada meydana gelen ziya ve hasardan sorumlu olduğu, 1 nolu davalı olan ... SA nın meydana gelen zararda limandan limana taşıma yaptığı sırada zarar meydana geldiği ispatlanamadığından bu zarardan sorumlu olduğunun ispat edilemediği, ancak ...‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ ise düzenlediği konşimentoda taşımanın ... / Malezya’dan İstanbul / Türkiye’ye taşınmasında sorumlu olduğu ve kapıdan kapıya taşımacılık gereklerine uygun olarak ... ‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin TTK m. 1178/3f hükmüne göre sorumluluğunun bulunduğu, ...nın gönderilene 03.02.2022 tarihinde teslim edildiği, dava dosyasındaki ihbarnamenin ise 08.02.2022 olduğu, 3 gün içerisinde hasar ihbarının yapılmadığı, bu halde davacının zararın davalılardan kaynaklanan bir sebepten doğduğunu ispatlaması gerektiği, dosyadaki konşimentoda ...nın gemiye temiz olarak yüklendiğinin belirtildiği, TTK m. 1182 gereğince taşıyanın sorumluluğunu doğurmayan bir sebepten zararın oluşmadığını ve ...‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin sorumlu olduğunu belirtilmiştir.
Bu rapora karşı davacı vekilinin 08.11.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; bilirkişi raporundaki 1 nolu davalı bakımından ...nın gemiye eksiksiz ve hasarsız yüklendiğinin kabulü ile bu davalının sorumluluğu gerektiği, 2 nolu davalının akdi taşıyan sıfatı ile dolayısıyla pasif sıfat ehliyetine sahip olduğunu, %10 ilave bedelin davalılardan tahsil edilmesini talep etmiştir.
Bu rapora karşı ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ vekilinin 13.11.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; taşımanın ... numaralı konşimento tahtında ... numaralı konteyner ile yapıldığını, boş konteynerin Port Clang’a 22.12.2021 tarihinde teslim edildiğini, bu Port Clang’ın Malezya’nin ana limanı olduğunu, 24.12.2022 tarihinde liman sahasına bırakıldığını, liman çalışanları tarafından 02.01.2022 tarihinde elleçlenerek ...... gemisine istiflendiğini, geminin seyre başladığını, aktarma limanı olan Singapur PSA limanından konteyner tahliye edildikten sonra ... gemisinin 12.01.2022 tarihinde seyrine devam ettiği, tahliye limanı olan Türkiye’de ki ... 03.02.2022 tarihinde ... numaralı konteynerin gemiden tahliye edildiğini, 07.02.2022 tarihinde gönderilen tarafından çekildiğini, davalı aktif husumetin bulunmadığını, bakkaliye ürünlerini teminat kapsamında alınmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Uluslararası A.Ş vekilinin 15.01.2023 tarihli rapora karşı itiraz dilekçesinde; davada pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili şirketin uyuşmazlığa konu deniz yolu taşınmasına yönelik ilişkin olarak navlun faturasını ... adına düzenlendiği ve bu fatura doğrultusunda navlun düzenlendiği, müvekkilinin pasif husumetinin bulunmadığını, müvekkiline aracılık ettiği işlerden dolayı doğrudan dava açılamayacağını, müvekkili şirket yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine ve %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişilerden alınan 22.11.2023 tarihli ek raporda: davalı ve davacı vekilinin itirazları değerlendirildiği, kök rapordaki davacının 4 itirazına dair değerlendirme yapıldığı, TTK m. 1185/1f anlamında süresinde ihbar yapılmaması ve TTK m. 1185/2f anlamında inceleme yapılmaması nedeniyle TTK m. 1185/4f gereğince davalı ... SA adına sorumsuzluk karinesinin doğduğu, ihbar külfetinin veya müşterek inceleme külfetinin yerine getirmeyen davacının davalı taşıyan lehine doğan sorumsuzluk karinesinden faydalanması kök rapordaki görüşlerinin devam ettiği, bu davalının sorumluluğu bulunmadığı, 2 nolu davalının akdi taşıyan sıfatına haiz olmakla, sorumlu olduğunun iddia edildiğini, ancak 3 nolu davalının taşıyan adına acentesi tarafından düzenlenen fatura ile davalı 3 adına sorumluluğunun bulunduğunu, %10 ilave bedelin tazminata eklenemeyeceğini, 1 nolu davalının taşımaya konu konteynerin hangi aşamada elleçleme yapıldığının belirlenmesine ilişkin değerlendirmede de davalı 1’in sorumluluğun bulunmadığını ve aktif husumetin ise bulunduğu, 2 nolu davalının herhangi bir itirazı bulunmadığı, 3 nolu davalının da itirazında konşimentonun kapıdan kapıya değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, yükü teslim alanın Gümrük Müşaviri olduğunu, ıslanma olayının sigortalın kapsamında olup olmadığının belirlenemediğini, belirterek itiraz ettiğini ancak bu itirazın yerinde olmadığını, 3 nolu davalının sorumluluğu bulunduğundan hasardan sorumlu olduğunu belirtmiştir.
Bu rapora karşı davacı ... Sigorta AŞ vekilinin 06.06.2023 tarihli beyanında; bilirkişilerin müvekkilinin aktif taraf sıfatının bulunduğunu, ... SA’nın ve ... Uluslararası AŞ’nin taşıyan sıfatına haiz olduğunu tespit ettiğini, yükün taşıyana eksiksiz ve hasarsız teslim edildiğini, 2 nolu davalının bu aşımada navlun faturası düzenlediğini, ve akdi taşıyan sıfatına haiz olduğunu belirterek ek rapor alınmasını talep etmiştir.
Bu rapora karşı ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ vekilinin 30.11.2023 tarihli beyanında; davanın aktif taraf sıfat yokluğu olmadığı takdirde esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Bu rapora karşı ... ‘a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ vekilinin 11.12.2023 tarihli beyanında; ek raporda hatalı olarak konşimentoda kapıdan kapıya taşımanın yapıldığının değerlendirildiğini müvekkilinin limandan limana taşımayı üstlendiğini, yükün Malezya’nın klang limanından alındığını ve teslim yerinin de İstanbul limanı olduğunu, ... nolu konşimentonun ikinci sayfasında CY / CY klozunun bulunduğunu, yükün konteyner sahasından teslim alınarak konteyner sahasına bırakılacağının belirtildiği, yükün satıcı tarafından Malezya’nın Klang limanına getirildiğini, konteyner sahasından diğer davalı ...AŞ tarafından teslim alınarak İstanbul Ambarlı Limanına teslim edildiğini, 03.02.2022 tarihinde alıcının gümrükçüsünün malı teslim aldığını, satışın ... satış olarak yapıldığını, konteyner içindeki yükün hasarından müvekkilinin sorumlu olmadığını, hasarın hangi aşamadan meydana geldiğinin de belirlenemediğini, yükün Ambarlı Limanında konteyner içinde kapalı ve mühürlü bir şekilde teslim edildiğini, yükün gümrükçüye teslim edilmesinden dolayı artık ...’nın sorumluluğunun sona erdiğini, bilirkişinin farklı görüşünün gerekçesinin bulunmadığını, Bilirkişi heyetinin ek raporunda yükün taşıyana temiz olarak teslim ettiğini kabul ettiği ancak bunu belirleyemediğini, bu nedenle yeni bir bilirkişi heyeti oluşturalarak rapor alınmasını talep etmiştir.
Bu rapora karşı ... Uluslararası Taşımacılık AŞ vekilinin 11.12.2023 tarihli beyanında; müvekkiline doğrudan dava açılamayacağını müvekkilinin pasif husumuteninin bulunmadığını, yine TTK m. 1185/af uyarıncamüvekkil lehine sorumsuzluk karinesi doğduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizce tarafların bilirkişi raporuna karşı itirazları gözetilerek 07.12.2023 tarihli 3 nolu ara karar ile talimat yoluyla bilirkişi ..., Gıda Mühendisi ... ve Kaptan ...’dan 24.05.2024 tarihinde rapor alınmıştır. Bu raporda; tarafların itirazları ve beyanları ile önceki bilirkişi raporları da değerlendirilerek yapılan incelemede; dava konusu ...nın ... numaralı 40’lık konteyner içerisine istiflenmiş 2.000 koli lateks eldiven ...sının olduğu, bu ...nın satıcı ... Şirketi, alıcının ise ... AŞ olduğu, ... teslim şekli ile yapılan 61.200 USD bedelli satış konusu ...nın yüklendiği konteynerin ...... gemisi ile Malezya’nın ... limanından 03.01.2022 tarihinde yüklendiği, Singapur’da aktarma yapılarak yükün 04.01.2022 tarihinde Singapur Limanına teslim edildiği, daha sonra ... gemisi ile 12.01.2022 tarihinde yüklenerek 03.02.2022 tarihinde İstanbul limanında indirildiği, yükün her iki gemide ambarın altında taşındığı düzenlenen iki ayrı konşimentoya göre ... nolu deniz yük senedinin ... SA tarafından ... nolu ciro edilemez konşimentonun ... tarafından düzenlendiği, 07.02.2022 tarihinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne verilen beyanname ile yükün teslim alındığı, yükün Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... AŞ tarafından sigortacı davacı ... Sigorta AŞ’ye 12.03.2021- 2022 tarihleri arasında sigorta yapıldığı, alt sigorta poliçesinin de 17.01.2022 tarihinde düzenlendiği, 09.02.2022 tarihinde gönderilenin deposunda yapılan inceleme ile 25.02.2022 tarihinde ... HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.’nin düzenlediği ekspertiz raporunun bulunduğu raporda ...ların ıslandığının tespit edildiği, ...nın ıslanma sebebinin konteynerin tavan kısmından su girmiş olmasından kaynaklandığı, sigortacının sigortalı ... AŞ’ye hasar bedeli olan 7.072 USD’ye %10 ilave bedel ekleyerek 7.779,20 USD’yi 23.03.2022 tarihinde ödediği, 15.03.2023 tarihinde ise ibraname aldığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın meydana gelen hasardan fiili ve akdi taşıyandan sorumlu olup olmadığına ilişkin olduğu dosyada bulunan ... ve ... nolu deniz taşıma senetlerine göre birde fazla navlun sözleşmesi yapıldığı, ...tarafından düzenlenen deniz yük senedinde TTK m. 1242’ye göre taşıyanın Deniz Yük Senedinde yazılı olduğu şekli ile teslim alındığına karine oluşturduğu, ancak bu karinenin aksinin ispat edilebileceği, ... SA’nın fiili taşıyan sıfatının bulunduğu, ...’ın düzenlediği konşimentoda ise TTK m. 1238/1f gereğince taşıyan sıfatı ile imzalayan kendi ad ve hesabına bu senedi düzenleyen tarafın taşıyan sıfatının bulunduğu, bu hükme göre konşimento düzenleyen kimsenin taşıyan sayılmasının aksi ileri sürülemeyen faraziye olarak kabul edildiği, davalı ... Uluslararası Taşımacılık AŞ taşıma senedinin dosyaya sunulmadığı, navlun faturasını dosyaya sunduğu, navlun faturasını düzenleyen tarafın taşıyan sayılması gerektiği, davalı ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin ...’ın antetini de kullanmak suretiyle navlun faturası düzenlemesi, faturada acenteliğe ilişkin herhangi bir ibarenin bulunmaması, aksine taşıma işleri komisyonculuğuna işaret edebilecek “...” ve taşıma taahhüdüne işaret eden “taşımacılık” ibarelerinin bulunması ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin Akdi taşıyan sıfatına haiz olduğunu, deniz yolu taşıma senedi üzerindeki kayıtlar incelendiğinde ... akdi taşıyan sıfatına sahip olduğu, .../ .../ ... konteyner içindeki istif edilen yükün yükleten tarafından beyan edildiği, "... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin yer aldığı, yükün yükleten tarafından mühürlemesi yapılarak taşıyana teslim edildiği, FCL / FCL tam konteyner yükünün bulunduğu ve aynı kişiye ait olduğunu, CY / CY yükün limandan limana taşındığı ibarelerinin bulunduğu, hasarın ... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yapılan tespitte Gümüş Nitrat Testinin negatif olduğunun belirlendiği, hasarın deniz suyundan kaynaklanmadığını, konteynerde herhangi bir hasarın olmadığını, kırık, delik, çatlak, kapanmayan kapıların bulunmadığı, konteyner içerisinde tatlı suyun nasıl sirayet ettiğinin incelenmesinde ya yağmur suyunun ya da yoğuşma / nemin ihtimal dahilinde bulunduğu, yağmur suyunun ekspertiz raporunda konteyner yapısında herhangi bir yapısında bulunmadığından konteyner içerisine girmesinin ya yükleme ya da boşaltma sırasında kapak bölümünden olabileceği taşıma öncesi veya sonrası yükün liman sahasında depo edildiği, depodan gemi bordasına veya gemi bordasından depo yerine, taşınırken bu hasarın meydana gelebileceği, yükün gemiye yüklenmeden önce veya tahliye limanında gemiden indirildikten sonra liman, acente, gümrük görevlileri ve gemide güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa görülen hasarların interchange report / konteyner el değiştirme ve hasar tutanağı ile kayıt altına alınması gerektiği, taşıyan temsilcisi, güverte zabiti kaptan adına, acente yükleten veya gönderilen tarafından tutanağın birlikte kayıt altına alınması gerektiği, ancak hasar kaydına ulaşılamadığı, konteynere ait herhangi bir hasar kaydının olmayışının konteyner kapaklarındaki hasardan dolayı yağmur suyunun konteyner içerisine sirayet ettiği şeklindeki ihtimalin / iddianın somut deliller altında ispatlanamadığı, yoğuşma / nem kaynaklanan hasarlarda ise konteyner içindeki istifleme işinin Malezya’da yapıldığı ve istif edilen ...lar ile konteynerin deniz suyu taşıması için gemi ambarı içine yüklendikten sonra İstanbul a getirildiği, 2021 yılı aralık ayı ... limanında hava durumu incelendiğinde hava sıcaklığının 27-32 derece arası ve bağıl nemin %80 - %100 yakın olduğu, İstanbul Ambarlı limanında ise varış tarihinde 12 – 15 derece sıcaklık olup, bağıl nemin %80 civarında olduğu, yükün Malezya da başlayarak İstanbula kadar taşınması sırasında sıcaklığın 15 derece kadar düştüğü, bu durumun da konteyner içerisindeki havanın yoğuşmasına sebebiyet verdiği ...daki ıslaklığın kaynağının tatlı sudan olması nedeniyle konteynerin fiziki yapısında bozukluk bulunmaması gözetildiğinde yağmur suyunun içeriğe girmediği, ancak sıcaklık farkından dolayı konteyner içerisinde havalandırma yapılmamasından kaynaklı yoğuşma neticesinde konteyner içindeki rütubetin hasara neden olduğunun tespit edildiği, somut olayda taşıyana limanda teslim edilerek deniz yolu ile taşındıktan sonra limanda gönderilene verilen konteynerde bir hasar kaydının bulunmadığı, gönderilenin deposunda açılan konteynerde hasarın tespit edildiği, bağıl nem kaynaklı yoğuşmaya karşı mevcut koşullarda havalandırma yapılmasının taşıyandan beklenemeyeceği, dolayısıyla taşıyanın kendisine yüklenen ödev ve sorumlulukları yerine getirmediği iddiasının ispatlanamadığı, söz konusu yükün gıda güvenliği açısından incelemesi ile gıda sektöründe tek kullanımlık olarak personelin elinin kontamine olmasına engel olmak amacıyla yarım saat / bir saatte bir değiştirilen ürün niteliği bulunduğu ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine bağlı olarak depolama koşullarının gıda hijyeniği yönetmeliğine tabi tutulduğu, şarküteri ürün olarak nitelendirilen bu ürünlerin soğuk zincirde taşınması gerektiği, depolama / sevkiyat koşullarının küf veya mikroorganizmaların üremesine engel olacak şekilde havalandırılarak taşınması ve %65 nemin üzerinde olmaması gerektiği, aksi durumun gıda sektörü açısından kabul edilemez nitelik taşıdığı, bu ürünün ısıl işlem gören gıda üretiminde yemeğe hazır mayoneze sandviç gibi üretimde kullanıldığı, bu nedenle tüketiciler açısından ölüme sebebiyet verecek risk taşıdığı, taşıma hukuku bakımından TTK m. 1178 ve 1191’e göre akdi ve fiili taşıyanın sorumlulukları düzenlendiği, zararın hangi aşamada meydana geldiğinin tespitine göre taşıyanın sorumluluğunun belirlenebileceği, dosyadaki her iki taşıma belgesinde de .../ ... ibaresinin bulunduğu, yine "... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin yer aldığı ve FCL / FCL yani yükün yükleten tarafından konteynere yüklenerek, kapatılarak, mühürlü olarak fiili taşıyan ...AŞ’ye teslim edildiği, TTK m. 1239/2’ye göre eşyanın haricen belli olan durumuna ilişkin beyanda bulunmayı ihmal etmesi halinde eşyanın iyi şekilde teslim edildiğinin kabul edileceği, ancak bu durumun konteyner içindeki yükler için değil konteyner kabına yani harici durumuna ilişkin olduğu, TTK m. 1242 gereğince deniz yük senedinde eşyanın senette yazılı olduğu şekilde teslim edildiğine ilişkin karine oluşturmakta ise de kapalı kap içinde teslim edilen eşya bu karinenin doğmadığını, sadece konteyner bakımından bu karinenin doğduğu eşyanın ıslanmasının teknik bilirkişiler tarafından yapılan incelemede konteynerde herhangi bir hasar kaydının / İnterchange raporunun bulunmadığı, yükleme limanı taşıma ve sonrasında herhangi bir hasar kaydının bulunmadığı, konteynerin varma limanında sağlam olarak teslim edildiği, dolayısıyla davacının davalı taşıyanların sorumluluğunu ispat edemediği, yine TTK m. 1184 ve 1185’e göre bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmediğini, incelemenin tarafların katılımıyla resmi makamlarca yapılmamışsa haricen belli olan hasar veya ziyanın en geç teslim sırasında, haricen belli olmayan hasarın ise teslimden itibaren 3 gün içinde ihbar edilmesi gerektiği, dosyadaki davalı ... Uluslararası A.Ş tarafından düzenlenen teslim ordinosunda gönderilen ... AŞ’den 03.02.2022 tarihinde eşyayı teslim alma imkanı olduğu, 07.07.2022 tarihinde teslim aldığı, ihtarnamenin 08.02.2022 tarihinde düzenlendiği, eşyanın tesliminden önceki durumuna ilişkin TTK m. 1184 e uygun bir incelemenin yapılmadığını, ancak teslimden itibaren 3 gün içinde bildirimin yapıldığı, teknik bilirkişilerin raporlarında yer aldığı üzere hasara konteynerin fiziki elverişsizliği değil konteyner içindeki yükün bağıl neminin sebep olduğu, dolayısıyla taşıyanın bir kusurunun ispatlanamadığı, sigorta hukuku bakımından ise sigorta teminatının 12.03.2021 – 2022 tarihleri arasını kapsadığı, sigorta konusunun lateks eldiven olarak bakkaliye şarküteri ürünleri arasında yer aldığı, dolayısıyla sigorta sözleşmesinin konusunun lateks eldiven olduğu, yükün gemiye 02.01.2022 tarihinde yüklendiği poliçenin 12.03.2021-2022 tarihlerini kapsadığından poliçe kapsamında bulunduğu, teklif tarihinin 17.01.2022 yani yüklemeden sonra ... nakliyat poliçesinin düzenlendiği, abonman poliçesi yükümleri dikkate alındığında seferin başladıktan sonra bildirim yapılmasının sözleşmenin yapılmasının etkilemediğini, abonman poliçe teklif tarihi de teminat başlangıç tarihinden sonra olduğu ve tarafların süre bakımından geçmişe etkili olarak anlaştıklarını sigortacının bu durumu onay verdiği, TTK m. 1472ye göre davacı sigortacının usulüne uygun olarak ödeme yapması gerektiği, ... nakliyat sigortası genel şartları ve özel şartların ödemeye ilişkin sigortacının ICC A m. 4 de yer alan genel istisnalara göre sigorta olan şeyin ambalajlama veya hazırlanmasında yetersizlik ya da uygunsuzluğun neden olduğu ziya ve hasarın kapsam dışında kaldığı, bu nedenle meydana gelen ıslanmanın teminat dışında kaldığının kabul edileceği, sigortacının halef sıfatına ilişkin olarak satış bedelinin ödenip ödenmediği değerlendirildiğinde ... satış şekline göre yükün eşyanın gemiye yüklenmesi ile hasara katlanma yükümlülüğün alıcıya geçtiği, alıcının mal varlığında bir eksilme meydana geldiğin de menfaat sahibi kişi olduğu, dolayısıyla sigortalı sıfatına haiz olacağı, ... satışlarda mal bedelinin ödenmiş olup olmamasına göre satıcının ya da alıcının mal varlığında eksilmenin meydana geldiği, dosyadaki hasar, tazminat makbuzu ve ibraname belgelerinde TBK m. 183 gereğince, alacağın devri şartlarının da bulunduğu, dolayısıyla davacının TBK m. 183 gereği sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu, tazminat haklarını da temlik aldığı, sonuç olarak davalı ...’nin fiili taşıyan ... Uluslararası A.Ş’nin ise akdi taşıyan olması gerektiği, hasarın tatlı su kaynaklı olduğu gerektiği, ancak konteyner dışında çatlak kırık dökük vs. hasarın bulunduğu belirlenmediği ve interchange raporu da düzenlenmediğinden hasarın konteynerden kaynaklanmadığı, dolayısıyla yağmur suyunun konteyner içerisine girmesinden değil, yükün bağıl neminin yüksek olmasından dolayı yoğun nemden kaynaklı olarak zararın meydana geldiği, taşıyanın eşyaya özen gösterme borcunu ihlal etmediği, eşyanın gönderilene teslim edildiği sırada hasar bildiriminin yapıldığı, ancak kapalı konteyner ile teslim edilen yükün, taşıyana teslim sırasında sağlam olduğunun ispatlanamadığı, sigorta sözleşmesinin ICC A m. 4.3 gereğince eşyanın sigortalı / adamları tarafından taşımaya uygun olarak istiflenmediği (konteynerin havalandırmasının bulunmadığı), tespit edildiğinden teminat dışı bir halin söz konusu olduğu, ancak davacının sadece sigortacı değil alacağı temlik alan sıfatı ile TBK m. 183 istinaden dava açtığından dava hakkına sahip olduğu, taşıyanın eşyaya özen gösterme yükümlülüğünün ihlal ettiğinin ispatlanamadığından zarardan sorumlu olmadığını belirtmiştir.
Toplanan Tüm Deliller ve Yapılan İncelemelere Göre
Dava konusu ...nın ... numaralı 40’lık konteyner içerisine istiflenmiş 2.000 koli lateks eldiven olduğu, bu ...nın satıcı ... Şirketi tarafından ... AŞ’ye satıldığı ve ... teslim şekli ile 61.200 USD bedelli satılan ...nın ... nolu 40’lık konteynere yüklendiği ve bu konteynerin önce ...... gemisi ile Malezyanın ... limanından 03.01.2022 tarihinde, Singapura buradanda aktarma yapılarak, 12.01.2022 tarihinde ... gemisine yüklenerek 03.02.2022 tarihinde İstanbul limanında indirildiği, yükün her iki gemide ambarın altında taşımasının yapıldığı belirlenmiştir.
Somut olayda taşıyanların düzenlediği, iki ayrı konşimento bulunduğu bunlardan fiili taşıyan ... SA tarafından düzenen ... nolu deniz yük senedinin ve akdi taşıyan ... tarafından düzenlenen ... nolu ciro edilemez konşimentonun bulunduğu belirlenmiştir.
Ambarlı limanına 03.02.2022 tarihinde indirilen yükün 07.02.2022 tarihinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğüne verilen beyanname ile yükün teslim alındığı belirlenmiştir.
Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile davacı ... Sigorta AŞ’ye 12.03.2021- 2022 tarihleri arasında sigortalanan ...nın sigortalı ... AŞ tarafından sigorta ettirildiği, yine ... nakliyat sigorta poliçesinin de 17.01.2022 tarihinde düzenlendiği tespit edilmiştir.
... HİZMETLERİ LTD. ŞTİ.’nin 09.02.2022 tarihinde gönderilenin deposunda yapılan inceleme ile 25.02.2022 tarihinde düzenlediği ekspertiz raporunda ...ların ıslandığının tespit edildiği, ...nın ıslanma sebebinin konteynerin taban kısmından su girmiş / ıslanmış olmasından kaynaklandığı belirtilmiştir.
Davacı sigortacının sigortalı ... AŞ’ye hasar bedeli olan 7.072 USD’ye %10 ilave bedel ekleyerek 7.779,20 USD’yi 23.03.2022 tarihinde ödediği, 15.03.2023 tarihinde ise ibraname aldığı tespit edilmiştir.
Dosyada bulunan ... ve ... nolu deniz taşıma senetlerine göre birden fazla navlun sözleşmesi yapıldığı, ...tarafından düzenlenen deniz yük senedinde TTK m. 1242’ye göre taşıyanın Deniz Yük Senedinde yazılı olduğu şekli ile yükü teslim alındığına ilişkin karine oluşturduğu, ancak bu karinenin aksinin ispat edilebileceği belirlenmiştir.
Somut olayda taşımayı fiilen yerine getiren taşıyanın ... SA olduğu sabittir. Akdi taşıyan konusunda ise bilirkişiler tarafından farklı görüşler ileri sürülmüş ise de ilk bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin ...’ın düzenlemiş oludğu ciro edilemez ... nolu konşimentoda boşaltma acentesi olduğu açıkça belirtilmiş olmakla, ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin düzenlediği, 03.02.2022 tarihli ... numaralı faturada bu konşimentonun numarası belirtilerek konşimentoya atıf yapıldığı dolayısıyla düzenlenen faturanında bu taşımaya ilişkin olduğu ve konşimentonun üzerinde yer aldığı üzere ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin de bu konşimentoda “...” boşaltma acentesi olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’nin bu konşimentoda acente olduğu tespit edilmekle düzenlenen faturada taşıyana istinaden acente sıfatı ile düzenlendiği kabul edilerek 24.05.2024 tarihli bilirkişi raporunda yer alan bu tespite katılınmamıştır. İlk bilirkişi raporlarında yer alan tespite göre ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’ye doğrudan açılan davanın pasif taraf sıfatı yokluğu nedeniyle reddi ve fakat gerek ...’a izafeten ... Uluslararası Taşımacılık AŞ’ye husumet gösterilerek açılan davanın ise esas yönünden incelenmesi gerektiği, belirlenmiştir.
Deniz Taşıma Senetlerinde yer alan .../ .../ ... konteyner içindeki istif edilen yükün yükleten tarafından beyan edildiği, ... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin yer aldığı, yükün yükleten tarafından mühürlemesi yapılarak taşıyana teslim edildiği, FCL / FCL tam konteyner yükünün bulunduğu ve aynı kişiye ait olduğunu, CY / CY yükün limandan limana taşındığı ibarelerinin bulunduğu, hasarın ... Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından yapılan tespitte Gümüş Nitrat Testinin negatif olduğunun belirlendiği, hasarın deniz suyundan kaynaklanmadığını, konteynerde herhangi bir hasarın olmadığını, kırık, delik, çatlak, kapanmayan kapıların bulunmadığı, konteyner içerisinde tatlı suyun nasıl sirayet ettiğinin tespit edildiği belirlenmiştir.
Bu hasarın doğuş sebebinin incelenmesinde hasara ya yağmur suyunun ya da yoğuşma / nemin ihtimal dahilinde bulunduğu, belirtilmiştir.
Hasara yağmur suyunun sebebiyet verip vermediği incelendiğinde ekspertiz raporunda konteyner yapısında herhangi bir yapısında herhangi bir zarar bulunmadığı yükün gemiye yüklenmeden önce veya tahliye limanında gemiden indirildikten sonra liman, acente, gümrük görevlileri ve gemide güverte zabitleri tarafından kontrol edilerek varsa görülen hasarların interchange report / konteyner el değiştirme ve hasar tutanağı ile kayıt altına alınması gerektiği, taşıyan temsilcisi, güverte zabiti kaptan adına, acente yükleten veya gönderilen tarafından tutanağın birlikte kayıt altına alınması gerektiği, ancak hasar kaydına ulaşılamadığı, konteynere ait herhangi bir hasar kaydının olmayışının konteyner kapaklarındaki hasardan dolayı yağmur suyunun konteyner içerisine sirayet ettiği şeklindeki ihtimalin / iddianın somut deliller altında ispatlanamadığı belirlenmiştir.
Hasara yoğuşma / nemin sebebiyet verip vermediği incelendiğinde ise; konteyner içindeki istifleme işinin Malezya’da yapıldığı ve istif edilen ...lar ile konteynerin deniz suyu taşıması için gemi ambarı içine yüklendikten sonra İstanbul a getirildiği, 2021 yılı aralık ayı ... limanında hava durumu incelendiğinde hava sıcaklığının 27-32 derece arası ve bağıl nemin %80 - %100 yakın olduğu, İstanbul Ambarlı limanında ise varış tarihinde 12 – 15 derece sıcaklık olup, bağıl nemin %80 civarında olduğu, yükün Malezya da başlayarak İstanbul’a kadar taşınması sırasında sıcaklığın 15 derece kadar düştüğü, bu durumun da konteyner içerisindeki havanın yoğuşmasına sebebiyet verdiği ...daki ıslaklığın kaynağının tatlı sudan olması nedeniyle konteynerin fiziki yapısında bozukluk bulunmaması gözetildiğinde yağmur suyunun içeriğe girmediği, ancak sıcaklık farkından dolayı konteyner içerisinde havalandırma yapılmamasından kaynaklı yoğuşma neticesinde konteyner içindeki rutubetin hasara neden olduğunun tespit edildiği belirlenmiştir.
Somut olayda taşıyana limanda teslim edilerek deniz yolu ile taşındıktan sonra limanda gönderilene verilen konteynerde bir hasar kaydının bulunmadığı ve gönderilenin deposunda açılan konteynerde hasarın tespit edildiği, bağıl nem kaynaklı yoğuşmaya karşı mevcut koşullarda havalandırma yapılmamasından kaynaklandığı belirlenmiştir. Konteyner içinin havalandırılmasının taşıyandan beklenemeyeceği, dolayısıyla taşıyanın kendisine yüklenen ödev ve sorumlulukları yerine getirmediği iddiasının ispatlanamadığı anlaşılmıştır.
Ürünün gıda güvenliği açısından incelemesi ile gıda sektöründe tek kullanımlık olarak personelin elinin kontamine olmasına engel olmak amacıyla yarım saat / bir saatte bir değiştirilen ürün niteliği bulunduğu ve Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine bağlı olarak depolama koşullarının gıda hijyeniği yönetmeliğine tabi tutulduğu, şarküteri ürün olarak nitelendirilen bu ürünlerin soğuk zincirde taşınması gerektiği, depolama / sevkiyat koşullarının küf veya mikroorganizmaların üremesine engel olacak şekilde havalandırılarak taşınması ve %65 nemin üzerinde olmaması gerektiği, aksi durumda gıda sektörü açısından kabul edilemez sonuçlarının doğacağı, dolayısıyla konteynerin Gıda Güvenliği açısından havalandırılan ve yük taşımaya uygun bir konteyner olması gerektiği belirlenmiştir.
Böylece TTK m. 1178 ve 1191’e göre akdi ve fiili taşıyanın sorumlulukları yönünden yapılan incelemede dosyadaki her iki taşıma belgesinde de .../ ... ibaresinin bulunduğu, yine ... ... / ...” (yükleyicinin sayım, tartım, yükleme-istif ve mühürlemesi ve beyana göre) ibaresinin yer aldığı ve FCL / FCL yani yükün yükleten tarafından konteynere yüklenerek, kapatılarak, mühürlü olarak fiili taşıyan ...AŞ’ye teslim edildiği, TTK m. 1239/2’ye göre eşyanın haricen belli olan durumuna ilişkin beyanda bulunmayı ihmal etmesi halinde eşyanın iyi şekilde teslim edildiğinin kabul edileceği belirlenmiştir. Ancak bu bu karinenin geçerli olabilmesi içindeki yükün taşıyan tarafından yüklenmesi gerektiği oysaki konteynerin FCL / FCL kaydı ile satıcı tarafından yüklendiği dolayısıyla bu karinenin TTK m. 1242 gereği konteyner kabına yani harici durumuna ilişkin olduğu belirlenmiştir. Teknik bilirkişiler tarafından yapılan incelemede konteynerde herhangi bir hasar kaydının / İnterchange raporunun bulunmadığı, yükleme limanı taşıma ve sonrasında herhangi bir hasar kaydının bulunmadığı, konteynerin varma limanında sağlam olarak teslim edildiği, dolayısıyla davacının davalı taşıyanların sorumluluğunu ispat edemediği belirlenmiştir.
Her ne kadar bilirkişiler gönderilenin yükü 07.07.2022 tarihinde teslim aldığı ve ihtarnamesi de 08.02.2022 tarihinde düzenlendiği, böylece TTK m. 1184 e uygun bir incelemenin yapılmamasına rağmen, teslimden itibaren 3 gün içinde bildirim yapılması nedeniyle, süresinde ihbar yapıldığı kabul edilse dahi, hasara konteynerin fiziki elverişsizliğinin değil konteyner içindeki yükün bağıl neminin sebep olduğu, dolayısıyla taşıyanların kusurunun bulunduğunun ispatlanamadığı anlaşılmaktadır.
Sigorta hukuku bakımından ise sigorta teminatının 12.03.2021 – 2022 tarihleri arasını kapsaması ve sigorta konusunun lateks eldiven olarak bakkaliye şarküteri ürünleri arasında yer alması gözetildiğinde, sigortacının bu ürünleri sigorta etmesinde engel bir halin bulunmadığı belirlenmiştir. Yine sigorta sözleşmesinin 17.01.2022 tarihli teklife göre yapılması nedeniyle bu tarih itibari ile hasarın meydana geldiği belirlenerek bir sigorta yapılmadığından, yüklemeden sonra yapılan bu ... Nakliyat Sigorta Poliçesinin hukuka aykırı olmadan düzenlendiği belirlenmiştir.
Bilirkişilerin raporlarında yer aldığı üzere sigorta poliçesinin ... Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve Özel Şartların ödemeye ilişkin şartları incelendiğinde: sigortacının ICC A m. 4 de yer alan genel istisnalara göre sigorta olan şeyin ambalajlama veya hazırlanmasında yetersizlik ya da uygunsuzluğun neden olduğu ziya ve hasarın kapsam dışında kaldığı, belirtildiğinden ürünün ambalajlanmasında ve hazırlanmasında teknik bilirkişinin tespitlerine göre teminat kapsamı dışında kaldığı belirlenmiş olmakla birlikte sigortacının yapmış olduğu ödemeyi de birlikte aldığı 15.03.2022 tarihli ibraname ile alacağı temlik aldığı, TBK m. 183 gereğince, alacağın devri şartlarının da bulunduğu, dolayısıyla davacının TBK m. 183 gereği sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu, tazminat haklarını da temlik aldığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak davacının açmış olduğu sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminat davasında davalı ...’nin fiili taşıyan, ...’a izafeten ... Uluslararası A.Ş’nin ise akdi taşıyan olduğu, hasarın tatlı su kaynaklandığı, ancak konteyner dışında çatlak kırık dökük vs. hasarın bulunmadığı, ve interchange raporu da düzenlenmediğinden hasarın konteynerden kaynaklanmadığı, dolayısıyla yağmur suyunun konteyner içerisine girmesinden değil, yükün bağıl neminin yüksek olmasından dolayı yoğun nemden kaynaklı olarak zararın meydana geldiği, taşıyanın eşyaya özen gösterme borcunu ihlal etmediği, eşyanın gönderilene teslim edildiği sırada hasar bildiriminin yapıldığı, ancak kapalı konteyner ile teslim edilen yükün, taşıyana teslim sırasında sağlam olduğunun ispatlanamadığı, sigorta sözleşmesinin ICC A m. 4.3 gereğince eşyanın sigortalı / adamları tarafından taşımaya uygun olarak istiflenmediği (konteynerin havalandırmasının bulunmadığı), tespit edildiğinden teminat dışı bir halin söz konusu olduğu, ancak davacının sadece sigortacı değil alacağı temlik alan sıfatı ile TBK m. 183 istinaden dava açtığından dava hakkına sahip olduğu, taşıyanın eşyaya özen gösterme yükümlülüğünün ihlal ettiğinin ispatlanamadığından zarardan sorumlu olmadığını belirlenerek taşıyanlar olan ... SA ve ...’a izafeten ... Uluslararası A.Ş yönünden davanın esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
Davalı ... Uluslararası A.Ş’nin pasif husumet itirazı incelendiğinde; bu davalıya karşı hem ...’a izafeten acente sıfatıyla ve hem de doğrudan dava açıldığı, ancak acentenin yapmış olduğu işlemler nedeniyle TTK m. 105/2 gereğince müvekkiline karşı veya müvekkili adına dava açabileceği ya da açılabileceği belirtilmiş olmakla, acenteye doğrudan husumet yöneltilemeyeceğinden bu davalı hakkında doğrudan açılan davanın reddi gerekmiştir.
... Uluslararası A.Ş’ nin somut olayda konşimentoda yer aldığı üzere acente olması nedeniyle açılacak davada husumetin ...’a karşı izafeten boşaltma acentesi olan ... Uluslararası A.Ş’ye karşı yönetilmesi gereklidir. Davaya konu konşimentolar üzerinde yapılan incelemede; taşıyanın ... olduğu, bu konşimento incelendiğinde, boşaltma acentesinin ise ... Uluslararası A.Ş’ olarak yer aldığı, davacının davalı olarak asıl taşıyan ...’a karşı husumet göstermesi ve ona izafeten TTK m.105/2’ye göre ... Uluslararası A.Ş’ye karşı dava açması gerektiğinden pasif husumet / sıfat yokluğu nedeni ile bu davalı hakkındaki doğrudan açılan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Pasif husumet ehliyetinin bu dava ve takipte bulunmadığı, bu durumun HMK m. 119 ve 124’e göre düzeltilmesinin de mümkün olmadığı belirlenmiştir.
HÜKÜM
Yukarda Açıklanan Sebeplerle;
1-Davacının davasını akdi taşıyan olan ...’a İzafeten ... Uluslararası A.Ş’’yi göstererek takip yapması ve dava açması gerekirken TTK m.105/2’ye aykırı olarak doğrudan acenteye karşı ve onu hasım göstererek doğrudan takip yaparak dava açmış olması nedeniyle; davacının davasının bu davalı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Davacının davalı ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ ve ...’a izafeten ... Uluslararası A.Ş yönünden açtığı davanın ise ispatlanamadığından REDDİNE,
Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın dava açılışında alınan 1.799,80 TL harcın mahsubu ile eksik alınan 1.372,20 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Yargılama giderlerinin davacının üzerine bırakılmasına,
Davalı ... Uluslararası A.Ş kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 7/2 maddesine göre belirlenen 17.900 TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına ... Uluslararası A.Ş'ye verilmesine,
Davalılar ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ ve ...’a İzafeten ... Uluslararası A.Ş kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/1. maddesine göre belirlenen 21.743,85 TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına davalılar ... SA’ya izafeten ... Acenteliği AŞ ve ...’a İzafeten ... Uluslararası A.Ş'ye verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/06/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı