İZMIR 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/259 Esas
KARAR NO : 2024/184
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 27.03.2023
KARAR TARİHİ : 28.02.2024
Mahkememizde görülen İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... Pazarlama ve Dağıtım A.Ş vekili 27.03.2023 harç tarihli dava dilekçesiyle; müvekkili, distribütör ve davalı ... aralarında 19.10.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 2. maddesinde “..." adresinde işletmekte olduğu işyerinde, müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, sözleşmenin 7. maddesinde; sözleşme süresince faaliyet alanını ve / veya nev'ini değiştirmemeyi, işyerini her hangi bir kişiye devir ve temlik etmemeyi, kiralamamayı, yeni ortak almamayı, sözleşmenin 9. maddesi gereği; ruhsat, izin, satış belgesi vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları belirtilen süreye kadar yerine getirmeyi, sözleşmenin -10/b maddesi gereği; sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, sözleşmenin -10/c maddesi gereği; sözleşme süresince işletmesinde bira satışının süreklilik arz edecek şekilde yapılabilmesi için gerekli satış belgesi, ruhsat vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları yerine getirmek, bunları güncellemek ve yenilemek için her türlü dikkat ve özeni, her türlü mali külfeti yerine getirmeyi, sözleşmenin -10/p maddesi gereği; müvekkili şirket ürünlerini bizzat müvekkil şirketten yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz bayi veya distribütörden veya yine müvekkil şirketin satma görevini verdiğini bildirdiği başka bir teşebbüsten almayı, müvekkili şirket tarafından yetkilendirilmeyen ve TAPDK toptan satış belgesini haiz olmayan kişi veya kuruluşlardan müvekkili şirket bira ürünlerini tedarik etmenin 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna ve sözleşmeye aykırılık teşkil edeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, yine sözleşmenin 3. maddesi gereği; davalının müvekkili şirketin dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 285.000,00 Litre ürünü müşterilere satmayı kabul ve taahhüt ettiğini, sözleşmenin feshine kadar toplam 156.662,11 Litre ürün alımı yaptığını, davalının sözleşme yürürlükte iken taahhütleri yerine getirmeyerek TAPDK Satış Belgesi yenileme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, 2020 yılı Kasım ayından itibaren tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek ürün almayarak, etkin olarak ürün bulundurmayıp satmayarak sözleşme maddelerini ihlal ettiğini, sözleşmenin İzmir .... Noterliğinin 20.12.2020 tarihli ihtarnamesi ile müvekkili tarafından feshedildiğini, davalının işletmeyi kapattığını ve çalıştırmadığını, sözleşmenin 20. maddesi gereği; …. sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi halinde almış olduğu nakit veya mali katkıyı verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi ile birlikte güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte geri ödemeyi ve müvekkili şirkete 1.350.000,00 TL cezai şartı nakden ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini belirterek sözleşmeyi ihlal eden davalıdan 1.350.000,00 TL yatırım tutarı iadesi, 848.354,79 TL yatırım tutarı işlemiş faizi, 1.350.000,00 TL cezai şart olmak üzere toplam 3.548.354,79 TL nin tahsili amacıyla İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasıyla icra takibi başlattıklarını, borçlu / davalının takibe itiraz ederek takibi durdurduğunu belirterek itirazın iptali, takibin devamına, davalı aleyhine % 20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermemiştir.
Dava; 19.10.2017 tarihli Bayilik Sözleşmesinin ihlal edilmesine dayalı olarak 1.350.000,00 TL cezai şart, 1.350.000 TL yatırım tutarı iadesi ve işlemiş faize ilişkin alacağın tahsili amacıyla açılan takibe itirazın iptali davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası, 19.10.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi, Vergi Levhası, TAPDK Alkollü İçki Satış Belgesi, İş Yeri Açma ve Çalıştırma Ruhsatı, İzmir .... Noterliği'nin 20.12.2021 tarihli ... yev. Numaralı ihtarı, arabuluculuk tutanağı, faturalar incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; takip alacaklısı ... Pazarlama ve Dağıtım Tic. A.Ş’nin takip borçluları ... ve ... Tur. Taş. Madencilik Petrol Otomotiv İnş. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti aleyhine 23.02.2022 tarihinde 1.350.00 TL cezai şart, 1.350.000 TL yatırım tutarı iadesi ve yatırım tutarı iadesinin faizi 853.597,60 TL olmak üzere topla 3.533.597,60 TL üzerinden ilamsız icra takibi başlattığı, borçlulardan ...’a ödeme emrinin 01.10.2022 tarihinde, ... Tur. Taş. Madencilik Petrol Otomotiv İnş. Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti’ne 08.04.2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlulardan ...’ın 25.02.2022 tarihinde borca ve tüm ferilerine itiraz ettiği ve takibin durduğu belirlenmiştir.
Tarafların defter ve kayıtlarının incelenmesi için bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, davacı ve davalı tarafa HMK m. 219, 220 ve 222 ye göre defter ve kayıtlarının incelenmesi için ihtarat yapılmış ve inceleme yapılmıştır.
Davalı tarafın icra takibine itiraz dilekçesinde sözleşmedeki imzanın kendisine ait olmadığını, şirket adına atılan imza dışında başka bir imzasının bulunmadığını belirtmesi nedeniyle davalıya ihtarat çıkarılarak davalı tarafın icra takibinde imzaya itiraz ettiği gözetilerek davalı ...’a çıkarılacak tebligat ile dava konusu olan 19.10.2017 tarihli sözleşmede şirket adına temsilen kendi adıma asaleten ibaresinin yer aldığı imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmekle; bu itirazının devam edip etmediğini iki haftalık kesin süre içerisinde bildirmesi, aksi halde bu itirazın yapılmamış sayılacağının ihtarına, ayrıca itiraza devam ettiğini bildirmesi halinde HMK m. 208 ve devamına göre; davalıya ait imza örneklerinin bulunduğu yeri bildirmesi veya ibraz etmesi, HMK m. 211'e göre yazı ve imzanın inkar edilmesi nedeniyle gelecek celse hazır edilerek imza örneklerinin alınması için isticvap edilmesine, gelecek celse mazeretsiz olarak celsede hazır bulunmadığı taktirde, inkar ettiği yazı ve belgedeki imzanın kendisine ait olunacağının kabul edileceğinin ihtarına, gelecek celse hazır bulunması halinde bilirkişi incelemesine esas olacak, karşılaştırmaya elverişli yazı ve imzaları duruşmada hazır etmesine ve aynı zamanda bu imzaların bulundukları yeri bildirilmeleri halinde ilgili yerlerden istenmesine, aksi halde; HMK m. 213'e göre celse harcı ile ve talep halinde davacının uğradığı diğer zararları da ödemeye mahkum edileceğinin ihtarına, masrafın davalı tarafından yatırılacak avanstan karşılanmasına karar verilmiş, ancak davalı tarafa yapılan tebligata rağmen davaya cevap vermediği, imza incelemesinden vazgeçtiği belirlenmiş ve dosya bilirkişi incelemesine verilmiştir.
Bilirkişi ... vasıtasıyla yaptırılan incelemede alınan 25.01.2024 tarihli raporda; davacı ... Pazarlama AŞ’nin davalı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesi kapsamında 19.10.2017 tarihli Açık Satış Noktası (miktar taahhütlü) Sözleşmesinde davacının malı temin eden, davalının ise işletmeci olan ... Tur. Ltd Şti’ne kefil olduğu, sözleşmenin 12. Maddesine istinaden işleten ... Tur. Ltd Şti'ye dava dışı distiribütör ... Meşrubat Ltd Şti tarafından 1.350.000 TL bedelli katkı payı ödemesi yapıldığı ve bu katkı payının davacı ... Pazarlama AŞ ye yansıtıldığı, sözleşmedeki işletici ... Ltd Şti’ne ait 03.04.2012 tarihli Alkollü İçki Satış Belgesi bulunduğu, davacı ... Pazarlama AŞ'nin bu şirkete 20.12.2021 tarihinde gönderdiği fesih ihbar içerikli ihtarnamede sözleşmenin ihlal edildiğinden sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin 20. Maddesi gereğince 1.350.000 TL yatırım tutarının 01.03.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiği, ihtarnamenin 23.12.2021 tarihinde işletmenin yerinden taşınması nedeniyle iade edildiği, davacı tarafın defter ve kayıtlarında distiribütör ... Ltd Şti aracılığıyla satış ve sevkiyatın sağlandığı, bu nedenle davalı ...’ın kefil olduğu şirkete ait kayıtların bulunmadığı, dava dışı ... Ltd Şti nin cari hesap kayıtlarının bulunduğu, talep konusu olan 1.350.000 TL ödemenin işletici ... Ltd Şti'nin bayi ... Ltd Şti’ye düzenlediği fatura bedelinin davacı ... Pazarlama AŞ ye yansıtıldığı, davacı defterlerinde bu faturaların kayıtlı olduğu, işleticinin Ekim 2020 yılındaki sorgulamasında TAPDK belgesini uzatmadığı ve bu nedenle 19 Kasım 2020 tarihinden itibaren ürün alımı yapmadığı, bu durumun sözleşmenin 5, 9 ve 10/c maddesine aykırılık teşkil ettiği, davacının sözleşmeyi fesihte haklı olduğu, talep edilen 1.350.000 TL katkı payı alacağı ile yine sözleşmede yer alan 1.350.000 TL cezai şart bedelinin istenebileceği, işlemiş faiz tutarının ise 853.597,60 TL olduğu belirtilmiştir.
Toplanan deliller ve yapılan incelemelere göre;
Davacı ile davalı arasında 19.10.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi / satın alma sözleşmesinin yapıldığı, bu sözleşmeye göre davalının işlettiği ... Ltd Şti'nin davacı şirketten tek satıcılık sözleşmesi m. 3 kapsamında sözleşme süresince 285.000 Litre ... Pazarlama A.Ş.'ye ait ... ürünlerini almayı taahhüt ettiği, sözleşmenin süresiz olarak kararlaştırıldığı, sözleşme süresi içerisinde davalının bira satışını devam ettirmeyi taahhüt ettiği, ancak sözleşmenin fesih tarihine kadar 156662,11 Litre ürün alımı yaptığı, Kasım 2022 tarihinde iş yerini kapatarak sözleşmeyi ihlal ettiği, 20.12.2020 tarihinde fesih ihbarının gönderildiği, davalıya üç günlük süre içerisinde aldığı bedelleri iade etmeyi ve cezai şartı /katkı payı ödemesinin ihtar edildiği belirlenmiştir.
Davalının sözleşmenin 23. maddesine göre işletme adresine tebligat yapılmasını kabul ettiği ve sözleşmede belirtilen bu adrese tebligat çıkarıldığı ancak işletme kapalı olduğundan ne işletmeye ne de ...’a tebligat yapılamadığı belirlenmiştir.
Davalının sözleşme gereği davalının itirazlarının tetkik edildiği ve RKHK m. 4/1'e aykırılık teşkil eden şartların bulunmadığı sözleşmenin 3. maddesinde yer alan herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın 285.000 Litre mal alınması taahhüdünün dönem belirtmediği, bu miktar LT'nin satılmasıyla sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğini, davalıyı alım konusunda borç altına sokmadığını, sözleşmenin 20. maddesindeki cezai şartın da sözleşmenin 3. maddesindeki hedefe ulaşılmaması halinde uygulanmayacağının belirtildiği, bu nedenle rekabet etmeme yükümlülüğünün doğmadığını, davalının sözleşmenin feshine sebep olan davranışının ise ticari faaliyetlerine son vermesi olduğu, davalının ticari faaliyetlerine son vermesinin davacı açısından sözleşmeyi haklı sebeple fesih etmesi sonucunu doğurduğu, bu halde davacının verdiği edimlerin davalı tarafından ticari faizle sözleşmenin 20. maddesine göre iadesinin gerektiği, yapılan kazandırmaların 1.350.000 TL olarak belirlendiği, davacının cezai şart talebinin de bulunduğu davalının sözleşmeyi kusurlu olarak ihlal etmesi halinde cezai şart alacağının doğacağı, TBK m. 112'ye göre davalının kusursuz olarak sözleşmeyi fesih ettiğine ilişkin herhangi bir ispat faaliyetine girişmediği belirlenmiştir.
Buna göre yapılan incelemede davalının dava dışı ... Ltd Şti'nin davacı ... Paz. AŞ ile yapılan 19.10.2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesini hem kendi adına asaleten hem de şirket adına temsilen imza attığı ve böylece borç ödemeye kefil / garantör olduğu, sözleşmenin yazılı olarak yapıldığı, sözleşme kapsamında sözleşmenin ihlal edilmesi halinde 20. Maddeye göre ödenen hem katkı payının ve hem de 1.350.000 TL cezai şart istenebileceği hükmünün yer aldığı, bu hükme istinaden iskonto tutarının ve cezai şart bedelinin davalıdan talep edildiği belirlenmiştir.
Dava dışı ... Ltd Şti'nin bilirkişi raporunda yer aldığı üzere TAPDK dan alınan içki satış ruhsatını yenilemediği ve sözleşmenin 5, 9 ve 10/c maddesine aykırı hareket ettiği, Kasım 2020 tarihinden itibaren ürün almadığı, bu nedenle davacının sözleşme hükümlerinin ihlal edilmesine istinaden 19 Kasım 2020 tarihinden itibaren dava dışı şirketten ürün almadığı ve sözleşmenin ihlal edildiği belirlenmiştir.
Davacı taraf her ne kadar verilen katkı payının ödeme tarihi olan 01.03.2018 tarihinden itibaren faiz talep etmiştir. Taraflar arasındaki sözleşmedeki hükümde m. 20'de borcun muaccel olduğu tarih yapılan harcamaların verildiği tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte geri ödemeyi kabul ettiği belirtilmiş olmakla faizin başlangıç tarihi belirlenmiştir. TTK m. 10 gereğince her ne kadar temerrüt faizinin başlangıcı için ihtarname şart ise de; taraflarca temerrüt faizinin başlangıcı açıkça kararlaştırılmış olduğundan TBK m. 117 gereğince “Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş ...tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur” hükmüne istinaden bu tarih itibariyle temerrüt gerçekleştiği kabul edilmiş ve bilirkişi tarafından belirlenen faiz oranı uygulanarak faiz miktarı belirlenmiştir
HÜKÜM:
Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;
Davacının davasının KABULÜ ile;
Davacının davalı ... aleyhin İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yaptığı ilamsız icra takibine itirazın kısmen iptali ile takibin 1.350.000 TL cezai şart tutarı ve 1.350.000 TL yatırım tutarı iadesi olmak üzere toplam 2.700.000 TL asıl alacak ve 853.597,60 TL işlemiş temerrüt faizi olmak üzere 3.553.597,6‬0 TL üzerinden takibin devamına,
Asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına,
Alacak likit olup itiraz haksız olmakla 1.350.000 TL yatırım tutarı iadesi alacağının %20 icra inkar tazminatı olan 270.000‬‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Cezai şart alacağı olan 1.350.000 TL için icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına,
Ödemelerin ve diğer giderlerin icra müdürlüğünce nazara alınmasına,
Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 242.746,25 TL harçtan dava açılışında alınan 42.918,58 TL peşin harç ve icra dosyasına yatan 17.767,99 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 182.059,68 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan başvuru harcı 179,90 TL ve peşin harç 42.918,58 TL ile yazışma - tebligat gideri 623,00 TL ve bilirkişi ücreti 2.000,00 TL olmak üzere toplam 45.721,48‬ TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/1. maddesine göre hesaplanan 308.607,93 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile vekili yararına davacıya verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak HAZİNE'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.28/02/2024
Başkan ...
e-imzalı
Üye...
e-imzalı
Üye...
e-imzalı
Katip...
e-imzalı