İZMIR 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/749
KARAR NO : 2024/80
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13.09.2022
KARAR TARİHİ : 31.01.2024
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı ... Global Elektrik Hidrolik İnşaat Hırdavat Makina Metal İş Makinaları Gıda Tic. Ltd. Şti. vekili 13.09.2022 harç tarihli dilekçesiyle; müvekkili şirketin davalı borçlu aleyhine ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlattığı icra takibine davalı tarafın müvekkili ile arasında aracı ilişkisi olduğunu, takibe konu faturanın ara fatura olduğunu ve borcu olmadığını belirterek itiraz ederek takibi durdurduğunu, itirazın haksız, mesnetsiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili ile davalı arasında imzalanan hiçbir sözleşme olmadığını, müvekkili şirket ile davalı arasında yapılan ticari ilişki neticesinde 07.04.2022 tarihli, … fatura numaralı, 1.443.187,20 TL bedelli e-arşiv faturasının düzenlendiğini, bu faturanın tarafların ticari defterlerine işlendiğini, davalı tarafın malları teslim almasına rağmen ödemeyi gerçekleştirmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını, davalının borca itirazı üzerine takibin durduğunu, arabuluculuğa başvurulduğunu, anlaşamama tutanağının imzalandığını belirterek itirazın iptali ile takibin devamı ile İİK. m.67 gereğince %20’den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Ticaret Ve Lojistik A.Ş. vekili 25.10.2022 tarihli cevap dilekçesiyle; müvekkili şirket ile davacı taraf arasındaki aracı ilişki gereği yapılan iş sonucunda karşılıklı faturalar kesildiğini, takibe konu faturanın da bu faturalardan biri olduğunu, icra ve dava konusu faturanın karşılığı oluşturulan sipariş neticesinde, müvekkili tarafından ödeme yapıldığını, malların teslim edilmemesi nedeniyle iade faturası düzenlendiğini, davacı tarafın malı teslim ettiğine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiğini kanıtlamadığını, buna ilişkin irsaliyeli fatura ve kayıt sunulmadığını, iş tamamlanmadığından bir hak ediş bulunmadığını, davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerinde kayıtlı olan fatura dayanağının da usulüne uygun olduğunu ispatlaması gerektiğini, davacının ilişki içinde olduğu şirketlerin bir şekilde güvenini kazanıp, malların teslimi vaadiyle anlaşma kurarak paralarını alıp sonrasında malı teslim etmekten imtina ettiğini, alım-satım ilişkilerinde çoğunlukla kullanılan yöntemin önce sipariş oluşturulmak ve hemen ardından düzenlenen fatura ile ödemeyi gerçekleştirilmek ve sonra malların teslim edilmesini beklemek olduğunu, dava konusu olayda bu prosedürlerin (sipariş yazışması, proforma fatura, numune, icap yâda kabul beyanı, sözleşme) bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından düzenlenen 07.09.2022 tarihli ... numaralı e-arşiv iade faturasının ticari defter kayıtlarında mevcut olduğunu, 18.10.2022 tarihli karşı tespit tutanağının da bunu doğruladığını, bahse konu fatura bedeli karşılığı işin yapılmadığı ve müvekkili şirketin böyle bir fayda sağlamadığını, müvekkilinin icra takibine konu fatura tutarı veyahut başkaca bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin zilyetliğine yâda mülkiyetine bahse konu fatura içeriği mallar da hiçbir aşamada hiçbir şekilde ad ve nam altında geçmediğini belirterek davanın reddi ile icra takibinin iptalini, davacı yan aleyhine İİK m.67/2 gereği hükmolunan değerin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 13.11.2022 tarihli replik dilekçesiyle; tarafların icra takibine dayanak faturadan başka birbirine karşı düzenlemiş olduğu herhangi bir fatura bulunmadığını, davalı şirketinde yapmış olduğu bir ödeme bulunmadığını, müvekkil şirket tarafından davalı şirket için düzenlenen fatura tarihinin 07.04.2022, faturanın ödemesi yapılmaması üzerine icra takibi başlatılma tarihinin 26.07.2022, icra takibi neticesinde ödeme emri davalı şirkete tebliğ tarihinin 09.08.2022, davalı şirketin borca itiraz dilekçe tarihinin 11.08.2022, itirazın iptali davası için arabuluculuk başvuru tarihinin 15.08.2022, arabulucu ilk oturum tarihinin: 29.08.2022, arabulucu son tutanak düzenlenme tarihinin 31.08.2022, itirazın iptali davası açılış tarihinin13.09.2022, iddia edilen iade faturası kesim tarihinin (davalı beyanı üzerine) 07.09.2022 olduğunu, bu tarihler dikkate alındığında arabulucu görüşmelerinden sonra sadece icra dosyasını ödememek için, borçlarını sürüncemede bırakmak adına iade faturası kesildiğini, icra takibine konu fatura incelendiğinde 840 adet polyester reflektör (yelek), 1680 adet özel döküm plaka (kauçuk levha) satıldığını, davalı tarafın yurt dışına ihraç etmek için ilgili malları müvekkilinden temin ettiğini, davalı şirketin ticari defter kayıtları incelenirken fatura tarihine yakın olan 2022 yıllarına ait Mart, Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin kendilerinin düzenlemiş oldukları faturalar da incelendiğinde müvekkilinden temin ettikleri malları aynı adet ile yurt dışına ihraç ettiklerinin tespit edileceğini, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğünden davalı şirkete ait Mart- Nisan-Mayıs 2022 yıllarına ait gümrük beyannamelerinin celbi sağlandığında davalı şirketin müvekkili şirketten temin ettiği malları ihraç edip ticaret yaptığının ve malların teslim edildiğinin ispat edileceğini, davalının kötü niyetli olarak icra takibinden kurtulmak için bu yola başvurduğunu beyan etmiştir.
Davalı vekili 16.01.2023 tarihli düplik dilekçesiyle; davacı tarafın ürünleri teslim etmediğinden ödeme yapılmadığını, sözleşmenin askıya alındığını, davacı yanın karşılığı malen ya da nakden olmayan faturayı takibe koymasına kadar taraflar arasında hiçbir edim gerçekleşmediğini, davacının teslim etmediği ürünlerin faturasını (herhangi bir sevk irsaliyesine de bağlayamadığı) iptal edeceği yerde haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine konu ettiğini, karşılıksız faturanın takibe konulması akabinde ayrıntılı iade faturası tanzim ettiklerini, vergi dairesi nezdinde yapılan inceleme ile de haklı bulunduklarını, davacının teslim etmediği eşyalara karşılık ne maksatla teslimden imtina ettiğini ya da teslim etmiş ise irsaliye ve teslim-tesellüm belgesini sunması gerektiğini, tarafların vergi kayıtları, BA-BS formları ve karşıt incelemeler tutanakları incelendiğinde haklılıklarının sübuta ereceğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; taraflar arasında yapılmış olan mal satımına ilişkin ticari sözleşmeden doğan alacağa istinaden yapılan takibe itirazın iptali davasıdır.
Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.
... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası, arabuluculuk anlaşamama tutanağı, fatura, 07.09.2022 tarihli ... numaralı e-arşiv iade fatura, 18.10.2022 tarihli karşı tespit tutanağı, tarafların defter ve kayıtları incelenmiş, bilirkişi incelemesi yapılmış, değerlendirilmiştir.
... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; takip alacaklısı ... Ltd. Şti.’nin, takip borçlusu ... Tic. A.Ş. aleyhine 1.443.187,20 TL – 07.04.2022 tarih – ... seri nolu fatura alacağı üzerinden 27.07.2022 tarihinde ilamsız icra takibine geçtiğini, borçluya ödeme emrinin 08.08.2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun 10.08.2022 tarihinde takibe, faize ve ferilerine itiraz ederek takibi 11.08.2022 tarihinde durdurduğu belirlenmiştir.
Dosya üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde önce davacının defterlerinin incelenmesi için Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesi vasıtasıyla SMMM ...’dan alınan 24.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda; davacının defter ve kayıtlarının incelendiği, 2022 yılı defterlerinin davacının defterlerine kapanış tasdiki yapılmadığı, davacı ile davalı arasındaki hesap hareketleri incelendiğinde; ... Ticaret Lojistik Ltd. Şti. hesap adında davaya konu edilen 07.04.2022 tarihli 1.443.187,20 TL faturanın kayıtlara alındığı, ancak faturaya istinaden herhangi bir ödeme yapılmadığı, 31.12.2022 tarihinde 1.443.187,20 TL alacağın devrettiği belirtilmiştir.
Bu rapora karşı davacı vekili 13.06.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; defterlerin kapanış tasdikinin 15.06.2023 tarihine kadar yapılabileceğini, bu nedenle henüz kapanış tasdikinin yapılmadığını belirterek defterlerin lehe delil olma özelliğini belirtmiştir.
Bu rapora karşı davalı vekili 07.06.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; davacının kapanış tasdikinin bulunmadığını, TTK m. 64/3’e aykırı olduğunu, bu nedenle lehe delil olamayacağını, davacının müvekkilinden 1.443.187,20 TL alacağı olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizce verilen 25.01.2023 tarihli üç nolu ara karar kapsamında davalının defter ve kayıtları incelenerek SMMM bilirkişi ...’dan alınan 01.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda; davalı tarafın dava dışı ... LLC firmasına 2.477.008,80 TL bedelli kauçuk levha ve yelek faturasına istinaden 07.04.2022 tarihli fatura ile satış yaptığı ve Gümrük Beyannamesinde 1680 adet kauçuk levha ile 840 adet yeleğin Çorlu Havalimanı Gümrük Müdürlüğünde 08.04.2022 tarihinde satılarak uçak yoluyla ihraç edildiği, davacının 2022 yılı yevmiye defterinin henüz kapanış tasdiki yapılmayan süre içerisinde incelemesi nedeniyle kapanış tasdikinin bulunmadığı, alacağın 1.443.187,20 TL olarak defterlere kayıtlı olduğu, davalının düzenlediği iade faturasının ise davacının defterlerine işlenmediği, davalının defter ve kayıtları incelenmesi ile 2022 yılına ait açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, davalının defterlerinde davacının düzenlediği 07.04.2022 tarihli faturanın ... yevmiye numarasıyla kayıtlanıp, 07.09.2022 tarihli iade faturasıyla iade edildiği, böylece borç görünmediği, davalının dava dışı ... LLC firmasına, 168.000 USD karşılığı 2.473.178,40 TL’lik 07.04.2022 tarihli ihracat faturası düzenlediği, bu şirket ile cari hesap ilişkisi bulunduğu, alacağın dava dışı ... firmasına devir kaydı ile tahsilat yapıldığı, davalının davacının düzenlediği, 07.04.2022 tarihli faturaya karşılık beş ay sonra 07.09.2022 tarihinde iade açıklamalı 1.443.187,20 TL’lik faturanın davacıya iade edildiği, ancak davacının defterlerine kayıtlanmadığı, davalının düzenlediği bu faturanın iade kısmında “07.04.2022 tarihli ... sayılı faturanıza istaneden gerçekleştirilen 08.04.2022 tarihli ... sayılı ihracat işlerinin mucibi 07.04.2022 tarihli ... sayılı ihracat istisna faturası uyarınca düzenlenen iade yansıtma faturasıdır.” ibaresinin yer aldığı, bu durumda davalının defterinde yer alan bu kayıt nedeniyle davacıdan satın aldığı ... nolu faturanın ... numaralı satış faturası ile düzenlendiği ve ... sayılı Gümrük numarası ile yurtdışına ihraç edildiği, davalının aldığı malı yurtdışına satış faturası düzenleyerek Gümrük İhracat Beyannamesi ile yurtdışına ihraç ettiği ve düzenlediği iade faturasıyla davacının faturasının iade edildiği, bu halde davalının davacıdan malı teslim etmediğini, ispatlaması gerektiğini, satılan malların davacının düzenlediği, fatura içeriğindeki mallar ile aynı olduğu belirtilmiştir.
Bu rapora karşı davacı vekili 27.10.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; dava konusu olan malların davalı şirket tarafından ayarlandığını, 31.08.2023 tarihli raporu kabul ettiklerini, faturaya konu malları ihraç ettiklerini belirterek davanın kabulünü talep etmiştir.
Bu rapora karşı davalı vekili beyanda bulunmamıştır.
Mahkememizce 18.10.2023 tarihli 2 nolu ara kararla bilirkişi raporunda yer alan “Davalının 07.09.2022 tarihli ... nolu İade Faturasının açıklama kısmında yer alan “07.04.2023 tarihli ... sayılı faturanıza ve talimatınıza istinaden gerçekleştirilen 08.04.2022 tarihli ... sayılı ihracat işlemi mucibi 07.04.2022 tarihli ... sayılı “ihracat istisna faturası uyarınca düzenlenen iade yansıtma faturasıdır.” ibaresini açıklaması için iki haftalık süre verilmiş ve davalı vekili tarafından 13.11.2023 tarihli beyan dilekçesiyle; iade faturasının eşyaların davacı tarafından temin edilmediğinden faturanın iade edildiğini, söz konusu malların dilekçeye ekli cari hesapta yer aldığı üzere başka firmadan tedarik edildiğini belirtmiştir.
Toplanan Tüm Deliller ile Yapılan İncelemelere Göre;
Davacı taraf dava dilekçesinde davaya konu olan alıcı davalıya sattığı ve 07.04.2022 tarihli ... nolu faturada alacaklı olduğunu belirttiği, 1.443.187,20 TL bedelli özel döküm plaka (1680 adet ) ve Polyester Reflektör (840 adet ) malzemesini sattığı, davalıya 07.04.2022 tarihli faturaya gönderdiği, davalının ise bu malları almadığını, kendisine teslim edildiğini ispatlanamadığını belirterek yapılan icra takibine itiraz ettiği ve takibin durduğu, anlaşılmıştır.
Davacı taraf davalının dava konusu olan ürünleri teslim aldıktan sonra malların tesliminin doğrudan ihraç edilmesi nedeniyle üzerine almadığı, Ticaret Bakanlığı Gümrükler Müdürlüğüne müzekkere yazılarak 2022 yılı Mart – Nisan – Mayıs aylarında sattığı beyannamelerinin sorulmasını talep edilmesiyle, İzmir Gümrük Müdürlüğünden gelen kayıtlarda yapılan bilirkişi incelemesi ile davacı şirketin Polonya'da bulunan başka bir şirkete sattığı ve 07.09.2022 tarihinde defter ve kayıtlarında iade faturası olarak geçirdiği, davacının faturasını iade ettiği belirlenmiştir.
Gerek davacının gerekse davalının defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu lehe delil olma özelliği taşıdığı belirlenmiştir.
HMK m. 222/3 fıkraya göre “(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.” Davacının defter ve kayıtlarında davalının iade faturasının yer almadığı, davalının defter ve kayıtlarında da davacının satış faturasında yer almadığını, sadece iade faturasının yer aldığını belirlenmiştir. Bu madde hükmüne göre davalının ve davacının defterleri belirtilen hususlarda kayıt içermediğinden sahibi lehine delil kullanılmamıştır. Davalının İzmir Gümrük Müdürlüğünden vermiş olduğu, 08.04.2022 tarihli ... nolu beyannamede dava konusu olan kauçuk levha ve yelek ürünlerini 07.04.2022 tarihli Polonya’da bulunan şirkete peşin olarak satarak ihraç ettiği belirlenmiştir. Faturanın içeriğinde 1680 adet kauçuk levha ve 840 adet yelek emtiasının 2.477.008,80 TL bedel ile (168.000 USD) karşılığı satıldığı belirlenmiştir.
Bu halde davalı taraf ürünleri almadığını belirtmekle birlikte davacının düzenlemiş olduğu 07.04.2022 tarihli 1.443.187,20 TL bedelli fatura içerisindeki aynı miktar ve nitelikteki ürünün ihraç etmiştir. Her ne kadar davalı taraf cevap dilekçesinde bu ürünleri kendisine teslim edilmediği belirtmiş ise de bu ürünleri ihraç ederken hangi firmadan aldığını, ispat edememiş ve bilakis davacı tarafa 07.09.2022 tarihli fatura düzenleyerek iade ettiği kayıtlı olarak iade faturası düzenlemiştir. Bu halde davalı taraf almadığı ürünleri iade ettiğine ilişkin fatura düzenlemiştir. Ayrıca Kordon Vergi Dairesi Müdürlüğüne 07.09.2022 tarihinde verdiği faturaya ilişkin olarak bu faturanın kayıtlarından çıkarılmasını istediği ve bu talebe istinaden faturanın kayıtlardan çıkarıldığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak davalı taraf ihraca konu etmiş olduğu ürünlerin kimden temin edildiği satıldığı konusunda yazılı bir kayıt ve belge ile ispat faaliyetinde bulunmamıştır.
Yaptırılan bilirkişi incelemeleri ve alınan raporlar incelendiğinde hayatın olağan akışına uygun olarak aynı miktar ve ürünlerin davacı tarafından davalıya gönderilmesinden davalı tarafından ihraç edilen bu ürünlerin teslim alınmadığının ve borçlu olmadığının ileri sürülmesini TMK m. 2 yer alan doğruluk ve güven kurallarına bağdaşmadığı belirlenmiştir.
Bu nedenle davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;
Davacının davasının KABULÜ ile;
Davacı ... Elektrik Hidrolik İnşaat Hırdavat Makina Metal İş Mak. Gıda Tic. Ltd. Şti.'nin davalı ... Ticaret Ve Lojistik A.Ş. aleyhine ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla yapmış olduğu takibe itirazın iptali ile takibin 1.443.187,20 TL üzerinden takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile devamına,
Alacak likit ve itiraz haksız olmakla, %20 icra ve inkar tazminatı tutarı olan 288.637,44‬ TL’nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Ödemelerin, icra harç ve giderlerinin, yapılan masrafların icra müdürlüğünce nazara alınmasına,
Tahsilde tekerrür edilmemesine,
Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 98.584,12 TL harçtan dava açılışında alınan 17.430,09 TL peşin harç ve icra dosyasına yatan 7.215,94 TL peşin harcın mahsubu ile eksik alınan 73.938,09 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan başvuru harcı 80,70 TL ve peşin harç 17.430,09 TL ile yazışma ve tebligat gideri 260,25 TL, bilirkişi ücreti 1.250,00 TL ve talimat bilirkişi ücreti 1.250,00 TL olmak üzere toplam 20.271,04 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/1. maddesine göre belirlenen 187.454,98 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile vekili yararına davacıya verilmesine,
Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırına iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 31.01.2024
Başkan ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Katip ...
e-imzalı