İZMIR 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/738
KARAR NO : 2024/200
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 15/09/2023
KARAR TARİHİ : 14/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı taraf vekili duruşmada tekrar ettiği dava dilekçesi ile özetle; Müvekkili şirkete ait olan tutulması ve saklanması zorunlu olan 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 ,2014,2015,2016,2017,2018,2019,2020,2021ve 2022 yıllarına ait tüm ticari defterler ile bunların dayanakları olan muhasebe kayıt ve evraklarına haksız olarak elkonulmuş-kaçırılmış olduğunu, davacı şirkete ait ticari defterlerin zayi olduğunu, İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünde kayıtlı ... sicil nolu, ... mersis nolu davacı ... Özel Eğitim Hizmetleri Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2 ortaklı bir şirket olduğunu, şirket ortaklarının ... ve ... %50'şer hisseye sahip olduğunu, davacı şirketin %50 hisseli ortakları ... ve ...'in evli olduklarını, ancak ortak ve eş ...'in başka bir kadınla yaşadığını ve bu kadından 2 çocuğu olduğunu öğrenen ...'in zina nedeniyle boşanma davası açtığını, bu dava nedeniyle ortaklar arasında uyuşmazlık bulunduğunu, davacı şirketin ortaklarının birlikte yaşadıkları dönemde, ...'in imza yetkilisi olduğu şirkete ait 2009, 2010, 2011,2012, 2013,2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile mali kayıt ve beyannameleri, müvekkil şirketin mali müşavirliğini yapan ... tarafından muhafaza edilmek üzere ve arşiv olarak kullanılan ...'in tek başına sahip olduğu ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ... adresindeki işyerine teslim edildiğini, burada bulunan arşivde saklandığını, davacı ... Özel Eğitim Hizmetleri Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile bu şirketin %50 hissedarı olan ...'in, %100 hisse ile sahip olduğunu, ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında organik ve yönetsel bağ olduğundan şirketlerin defter ve belgelerinin ortak bir arşivde saklanması yoluna gidildiğini, ... Llt. Şti.'nin %50 hisseli ortağı ...'in, kendisine ait ... Lmt. Şti. işyerinde bu defter ve belgeleri muhafaza ettiğini, şirket müdürü olan ...'in ise hem eşi hem ortağı olan ...'e uzun yıllardır süren evlilik ve ortaklık ilişkisi nedeniyle güven duyduğunu, yine eşine ait olan ve şirketler arasında organik ve yönetsel bağ bulunan diğer bir şirketle defterlerin muhafaza edilmesine muvafakat ettiğini, şirket ortakları arasında sözü edilen boşanma davası nedeniyle husumet ortaya çıkınca söz konusu defter ve belgelerin istendiğini, defterler ve belgelerin verilmemesi üzerine Bornova ...Noterliği'nin 28/08/2023 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin çekildiğini, ancak ihtara rağmen defter ve belgelerin iade edilmediğini, müvekkili şirkete gönderilen Bornova ...Noterliği'nin 01/09/2023 gün ve ... yevmiye nolu cevabi ihtarnamesinde, defterlerin kendilerinde olmadığı, şirketlerin ortak olmadığı bildirilerek ticari defterler ile ilgili dayanak tüm kayıtların kaçırıldığını, bunun üzerine ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile bu şirketin sahibi ve yetkilisi ... hakkında güveni kötüye kullanma suçundan dolayı Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğunu, halen bu soruşturmanın İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... nolu dosyasında devam ettiğini, ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin müvekkili şirkete gönderdiği Bornova ...Noterliğinin 01/09/2023 tarihli cevabi ihtarname ile defterlerin zayi olduğu tarafından öğrenilmiş olup iş bu davayı açma zarureti doğduğunu, 2009- 2010- 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016- 2017- 2018- 2019 -2020- 2021- 2022 yılların ait Defter-i Kebir Envanter ve Yevmiye Defterleri, 2009- 2010- 2011- 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 -2020- 2021- 2022/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait KDV beyannameleri, 2009- 2010- 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016- 2017- 2018- 2019 -2020- 2021- 2022/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait Muhtasar Beyannameleri, 2009- 2010- 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016- 2017- 2018- 2019 -2020- 2021-2022 yıllarına ait Kurum Geçici Vergi beyannameleri, 2009- 2010- 2011- 2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 -2020- 2021- 2022/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait BA/BS formları, 2009- 2010- 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016- 2017- 2018-2019-2020- 2021- 2022/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait SGK Bildirgeleri ve Formları, 2010-2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022/1-2-3- 4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait Kurum Vergisi Beyannameleri, 2009- 2010- 2011- 2012- 2013- 2014- 2015- 2016- 2017- 2018- 2019 -2020- 2021- 2022/1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 yıllarına ait Gelir Gider Faturalarının zayi olduğunu, açıklanan nedenlerle davalarının kabulü ile davacı ... Özel Eğitim Hizmetleri Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait aşağıda belirtilen tüm ticari defter ve kayıtların zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İlgili Kişi ... taraf vekili duruşmada tekrar ettiği yazılı dilekçesinde özetle; Davacı şirket vekilleri marifetiyle huzurdaki davayı açarak, davacı ... Özel Eğitim Hizmetleri Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. firmasının 2009-2022 yıllarına ait tüm ticari defterler ile bunların dayanakları olan muhasebe kayıt ve evraklarına haksız olarak elkonulmuş-kaçırılmış olduğu iddiası ile zayi belgesi verilmesi talep edildiğini, davacı yanın bu iddialarının tümüyle gerçek dışı olduğunu, kötüniyetli olarak defter ve belgelerin zayi belgesini almak suretiyle taraflar arasında karşılıklı görülen ve görülecek davalardaki en önemli delillerin ortadan kaldırılmasını amaçladıklarını, her şeyden önce, dilekçelerinin ekinde sundukları tutanaklardan da anlaşılacağı üzere, davacı firmanın 2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ait tüm Ticari Defterleri ile Gelir-Gider Faturaları, KDV Beyannameleri, Muhtasar Beyannameleri, Kurumlar Geçici Beyannameleri, BA-BS Formları, SGK Bildirgeleri ve Bordroları ve Kurumlar Vergisi Beyannameleri, davacı şirket Müdürü ...’in imzası karşılığı davacı firmaya teslim edildiğini, davacı firmanın bu tutanaklara erişemeyeceklerini düşünerek huzurdaki davayı açtığını, dava konusu yaptıkları diğer 2009-2015 yılları arasındaki defter ve belgeler de aynı şekilde kendilerine teslim edilmiş olduğunun öğrenildiğini, davacı yan şirket ve Müdürü ... ile müvekkili ... arasında boşanma davası da dahil olmak üzere karşılıklı açılmış bulunan çok sayıda dava bulunduğunu, ayrıca müvekkili tarafından davalı şirketten olan alacakları karşılığı ilamsız takip yoluyla takip işlemlerine başlandığını, ancak yapılan itirazlar üzerine takiplerin durdurulduğunu, her iki dosya ile ilgili arabulucu süreçlerinin tamamlanmış olduğunu, dava açmak üzere olduklarını, başta açılacak bu davalar olmak üzere, diğer davalarda da en önemli delilin davacı ... Ltd.Şti. firmasının defter ve belgeleri olduğunu, davacı firma bunu çok iyi bildiğinden huzurdaki davayı kötüniyetli olarak açmak suretiyle kanunu kullanarak delil yok etmek arzusunda olduğunu, zayi belgesi alınması şartlarından en önemlisinin, defterlerin mücbir sebep sonucunda zayi olması gerektiğini, davacı yanın talebi tümüyle kötüniyetli olup, özellikle açılan ve daha da açılacak davalarda en önemli delil vasfında olan tüm ticari defter ve belgeler için zayi belgesi almaya gayret ettiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Soruşturma Dosyası: İzmir C. Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; şüpheli ... hakkında müşteki ... 'e karşı 2009-2022 yılları arasında şirkete ait tüm ticari defterler ve belgelerin saklanması ve teslim edilmemesi ile ilgili olarak güveni kötüye kullanma suçundan soruşturma başlatıldığı, yapılan soruşturma neticesinde ... karar ve 29/01/2024 tarihli kararı ile "müşteki ile şüphelinin nüfus kaydına göre evli oldukları, bu nedenle şüpheli hakkında TCK 167/1.b ve CMK 171/1 (şahsi cezasızlık sebebinin varlığı halinde Cumhuriyet Savcısı Kovuşturmaya Yer Olmadığı kararı verebilir) maddeleri gereğince kamu adına KOVUŞTURMA YAPILMASINA YER OLMADIĞINA, esasen müşteki ile şüpheli arasındaki uyuşmazlığın hukuki mahiyette bir anlaşmazlık olduğu, atılı suçun da yasal unsurlarının oluşmadığı bu nedenle müştekinin ilgili hukuk mahkemesine dava açmakta muhtariyetine," dair takipsizlik kararının verildiği, işbu takipsizlik kararına müşteki şirket vekili tarafından 05/02/2024 tarihinde itiraz edildiği, kararın dosyasının Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğine gönderildiği, itirazın reddi üzerine takipsizlik kararının 15/02/2024 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Tutanaklar: Tutanaktır başlıklı belgelerde Serbest Mali Müşavir ...'dan 01/01/2017 - 31/12/2017 dönemine ait, 01/01/2016- 31/12/2016 dönemine ait, 01/01/2016- 31/12/2015 dönemine ait,01/01/2014- 31/12/2014 dönemine ait, 01/01/2013- 31/12/2013 dönemine ait,01/01/2012- 31/12/2012 dönemine ait, 01/01/2011- 31/12/2011 dönemine ait, 01/01/2010- 31/12/2010 dönemine ait,01/01/2009- 31/12/2009 dönemine ait, 01/01/2022- 31/12/2022 dönemine ait, 01/01/2021- 31/12/2021 dönemine ait, 01/01/2020- 31/12/2020 dönemine ait, 01/01/2019- 31/12/2019 dönemine ait, 01/01/2018- 31/12/2018 dönemine ait muhasebe evraklarını ve Ticari Defterlerin davacı şirket yetkilisi ... tarafından imza karşılığı teslim alındığı, tutanakların altında el yazısı ile "Adı geçen belge ve defterler ...'in bilgisi dahilinde ... adresine teslim edilmiştir." şeklinde yazılarak ... tarafından imzalandığı görülmüştür.
Defter Tasdik Belgeleri: Davacı şirketin davaya konu edilen ticari defterlerinin tasdikine ilişkin Bornova ...Noterliği'ne ait tasdik belgeleri dosyamız arasına alınmıştır.
... Ambalaj'ın 15/12/2023 tarihli cevabi yazısında; Firmaları tarafından davacı şirkete 09/02/2022 tarihinde ...-... (5.000,00 adet) seri numaralı fatura basım yapıldığı bildirilmiş, buna ilişkin görselin bir örneği mahkememize gönderilmiştir.
... Ambalaj LTD ŞTİ. 'nin 10/01/2024 Tarihli cevabi yazısında; ... Eğitim Kurumları San. Tic. LTD. ŞTİ.'nin basılı evrak ve belgelerin gönderildiği görülmüştür.
... Matbaa yazısında; davacı ... Eğitim Kurumları San. Tic. LTD. ŞTİ.'ne basılan evraklara ilişkin fatura örneği ve belgelerin örneği gönderildiği görülmüştür.
...'in 18/12/2023 tarihli cevabi yazısında; ... Eğitim Kurumları San. Tic. LTD. ŞTİ.'nin basılı evrak ve belgeleri gönderildiği görülmüştür.
İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün bila tarihli cevabi yazısı ile; ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ilişkin kayıtlar gönderilmiştir.
Dava; zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK.nun 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " şeklinde ticari defter ve belgelerin zayi belgesi verilmesi yasal düzenleme altına alınmıştır.
6102 TTK'nın 82-(7) maddesinde; zayi belgesi verilebilecek haller sayılmıştır. Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir. İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.
Somut olayda, davacı ... Özel Eğitim Hizmetleri Gıda Turizm Taşımacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi’nin 2 ortaklı olup, şirket ortaklarının %50’şer payla ... ve ... olduğu, ortak olan ... ve ... evli oldukları, ancak ortaklar arasında, ... tarafından boşanma davası açılması üzerine uyuşmazlık baş gösterdiği, davacı şirkete ait 2009, 2010, 2011,2012, 2013,2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile mali kayıt ve beyannamelerin, ortaklar arasında sorun çıkmadan önce davacı şirketin mali müşavirliğini yapan ... tarafından muhafaza edilmek üzere, arşiv olarak kullanılan ...'in sahibi olduğu ... Nakliye, Tekstil, Optik, Turizm, İhracat, Pazarlama, Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ... adresindeki işyerine teslim edildiği ve burada bulunan arşivde saklandığı, ortaklar arasında boşanma davası üzerine sorunlar yaşanınca davacı şirket yetkilisinin Bornova ...Noterliğinin 28/08/2023 gün ve ... Yevmiye numaralı ihtarname ile defter ve belgelerin iadesini talep ettiği, davacı şirkete gönderilen Bornova ...Noterliğinin 01/09/2023 gün ve ... Yevmiye nolu cevabi ihtarnamesinde, defterlerin kendilerinde olmadığının bildirildiği, davacı vekili tarafından sunulan tutanaklar eklenerek mahkememizce ...’e davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin sahibi olduğu şirketin arşivinde saklanıyor ise teslimi için gönderilen ihtara, ticari defter ve belgelerin davacı şirkete teslim edildiği bildirilerek buna ilişkin tutanaklar sunulduğu, davacı şirket tarafından ortak ... hakkında ticari defter ve belgeleri teslim etmemesi nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan yapılan suç duyurusu üzerine İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının ... nolu dosyasında açılan soruşturma neticesinde davacı şirket yetkilisi ile şüpheli ortağın eş olması dikkate alınarak cezasızlık sebebi bulunması ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın hukuki nitelikte olması gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığı karar verildiği, kararın kesinleştiği, davacı tarafça sunulan “Tutanaktır” başlıklı belgelerde dava konusu ticari defter ve belgelerin davacı şirket yetkilisi ... tarafından teslim alındığına ilişkin davacı şirket kaşe ve imzasının mevcut olduğu, tutanaklarda el yazısı ile davacı şirketin mali müşaviri tarafından yazılan yazı ile tutanaklardaki ticari defter ve belgelerin davacı şirketin yetkilisinin bilgisi dahilinde ... adresine bırakıldığının yazılı olduğu, dava dışı ortak ...’in ticari defterler ile ilgili olarak sunduğu tutanakların da aynı tutanaklar olduğu ancak üzerlerinde ...’ın el yazısı ile yazdığı ifadelerin yer almadığı, toplanan tüm deliller ile soruşturma dosyası kapsamında alınan ifadeler ve kesinleşen takipsizlik kararı dikkate alındığında davacı şirket ait ticari defter ve belgelerin TTK’nun 87/2. Maddesinde sayılan doğal afet gibi bir nedenle kaybolmadığı gibi davacı şirketin iradesi dışında güveni kötüye kullanma veya hırsızlık gibi bir suç nedeniyle ortadan kaybolduğu iddiasının da ispat edilemediği, talep eden şirket tarafından davaya konu defter ve kayıtların muhafazası için gerekli olan tedbir ve özenin gösterilmediği anlaşıldığından (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. HD’nin 2024/453 esas, 2024/356 karar sayılı, 2023/956 esas, 2023/885 karar sayılı emsal kararları) davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE
2- Alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL karar ve ilam harcının davacı taraftan alınarak HAZİNE’ YE GELİR KAYDINA.
3-Davacı tarafın yaptığı tüm yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına.
4-HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
ilişkin, taraflar vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/03/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı