İZMIR 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/661
KARAR NO : 2024/460
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/08/2023
KARAR TARİHİ : 06/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı taraf vekili duruşmada tekrar ettiği dava dilekçesi ile özetle; Davacı müvekkili şirketin ... firmasının distribütörü olduğunu, taşıt tanıma sistemi vasıtasıyla ... akaryakıt istasyonlarından anlaşma sağladığı firmalara akaryakıt satışında aracılık faaliyetinde bulunduğunu, taraflar arasında 6 Haziran 2022 tarihli "Taşıt Tanıma Sözleşmesi"ne ("TTS") dayalı olarak akaryakıt alımı için sözleşmesel ilişki kurulduğunu, TTS m. 2'ye göre sözleşme süresi 3 yıl olarak belirlenmiş olup sözleşmenin, 6 Haziran 2025 tarihine kadar taraflar için bağlayıcı olduğunu, buna karşın davalı tarafın yakıt sözleşme süresi içinde yakıt alımını durdurarak üstlendiği edimi yerine getirmediğini, yükümlülüğünü ihlal ettiğini, yakıt alımının durdurulmasına müteakip sözleşmenin 8. Maddesi gereğince müvekkili şirketi tarafından sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, sözleşmeyi yakıt alımını durdurarak ihlal eden davalı tarafın cezai şart bedeline katlanmakla yükümlü olduğunu, ilgili düzenleme doğrultusunda davalı firmanın aktif 8 cihazı için (1.000,00-TL + yıllık artış oranı olan Yİ-ÜFE /2 olarak) cihaz başı ücret 2.500,00-TL olmak üzere toplam 20.000,00-TL cezai şart bedeli hesaplandığını, buna istinaden müvekkili şirketi tarafından 27.03.2023 tarihli ... fatura no'lu 20.000,00-TL bedelli fesih faturası kesildiğini, fesih bedeli faturasının ödenmediğini, müvekkili şirketin bütün çabalarına rağmen alacağını davalı şirketten tahsil edemediğini, buna müteakip müvekkili şirketi 19.751,20 TL bakiye asıl alacak ve 250,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 20.001,94 TL alacak için icra takibi başlatılmış ise de davalının ödeme emrine haksız şekilde itiraz etmesi neticesininde takibin durduğunu, arabuluculuk konusunda taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalının itirazının iptaline ve takibe konu alacağın işlemiş ve işleyecek ticari faizi ile davalıdan tahsiline, takibe konu alacağın %20'sinden az olmamak üzere davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı taraf vekili duruşmada tekrar ettiği cevap dilekçesi ile özetle; Davanın zamanaşımı yönünden reddini talep ettiklerini, dava konusu icra takibinde borcun sebebi olarak gösterilen fatura incelendiğinde davacının bu faturayı "fesih bedeli" açıklaması ile düzenlediğini, yani davacı taraf dava konusu icra takibi ile "fesih bedeli" talebinde bulunduğunu, taraflar arasındaki sözleşmede ise sözleşmenin fesih halinde "fesih bedeli" talep edilebileceğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğini, dolayısıyla davacı tarafın, icra takibinde borcun sebebi olarak gösterdiği fatura açıklamasında yer alan fesih bedeli adı altında müvekkili şirketten herhangi bir talepte bulunmasının mümkün olmadığını, davacının iddialarının ve müvekkili şirketten herhangi bir cezai şart talebinde bulunabileceğinin kabulü anlamına gelmemekle birlikte davacı taraf borcun sebebi olarak gösterdiği faturada hiçbir şekilde "cezai şart" bedeli adı altında talepte bulunmadığını, davacı tarafın işbu davada takibin sebebi ile bağlı bulunduğundan ve takibin sebebi olarak gösterdiği faturada ya da takip sebebinde cezai şart talebi yer almadığından, işbu davada cezai şart bedeline dayanarak itirazın iptali talebinde bulunmasının ise hukuka ve Yargıtay'ın açık içtihatlarına aykırı olduğunu, tüm bunlara ek olarak, davacı tarafın ... markasını taşıyan benzin istasyonlarının "Taşıtmatik" cihazlarını işletmekte olduğunu, müvekkili şirketin de özellikle masraf takibini kolaylaştırmak ve çalışanlarına kolaylık sağlayabilmek amacıyla davacı şirketle bu taşıt tanıma sözleşmesini imzaladığını, müvekkili şirketin çalışanlara operasyonel bir kolaylık sağlamak ve kendileri için de masraf ödeme süreçlerini basitleştirmek/ hızlandırmak isterken, davacı ile imzaladığı sözleşmeyi takip eden ay içerisinde Gaziemir bölgesindeki tek ... istasyonunun kapatıldığını, söz konusu istasyonun şu anda ... markası altında işletilmekte olduğunu, müvekkili şirkete temin edilen taşıtmatik cihazları bu istasyonda kullanılamadığını, ... istasyonunun kapatılmasının ardından, müvekkili şirket çalışanlarının akaryakıt alabilmek için en yakın ikinci ... istasyonuna gitmek zorunda kaldığını, bu istasyonun ise müvekkili şirket merkezine 12 km uzaklıkta olduğunu, davacının daha önceden işlettiği ve sonra kapattığı istasyonun müvekkili şirkete uzaklığının ise 4 km civarında olduğunu, istasyonunun kapanması sonrasında, müvekkili şirketi personelinden yolda kalanlar olduğu gibi, işlerin aciliyeti nedeniyle başka yerden akaryakıt alıp bunu şirket muhasebesinden tahsil etmek isteyen personeller olduğunu, bunun da hem operasyonel zorluk yarattığını hem de müvekkili şirketin davacı ile sözleşme imzalamasının yegane amacı ile çelişki doğurduğunu, müvekkili şirketin Gaziemir gibi çok da merkezi olmayan bir bölgede kurulu olduğunu, sözleşmenin kurulmasından yalnızca bir ay sonra bölgedeki tek istasyonun kapatılmasının müvekkili şirketi mağdur duruma düşürdüğünü, hal böyle iken edimler dengesindeki olağanüstü değişimin müvekkili şirketi zor durumda bıraktığını, yakıt alma şeklindeki edimini ifa etmesini çok zorlaştırdığını, bu nedenle müvekkili şirketin de yakıt alımını durdurduğunu, ancak tüm bölgede bir adet ... istasyonu olmasının geçici bir durum olduğunu düşünerek sözleşmeyi feshetmediğini, davacı tarafın dava dilekçesi ile talep ettiği cezai şart bedelinin fahiş miktarda olduğunu, davacı taraf sözleşmeyi feshettiğini bildirmişse de müvekkili şirkete ulaşmış herhangi bir fesih bildiriminin de söz konusu olmadığını, davacı tarafın bunun aksini ispatla yükümlü olduğunu, açıklanan nedenlerle, zamanaşımı itirazlarının da dikkate alınarak davanın tümüyle reddine, davacı takibi açmakta kötüniyetli olduğundan, takip tutarının yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatının davacıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
İcra Dosyası: İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı alacaklı ... tarafından, davalı borçlu ... Responsible Production Tekstil A.Ş aleyhine dayanılarak, 19.751,80 TL asıl alacak, 250,14 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 20.001,94 TL alacak için, ilamsız icra yoluyla takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçlu ... Responsible Production Tekstil A.Ş ’ne 16.05.2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu ... Responsible Production Tekstil A.Ş vekilinin 17.05.2023 tarihli dilekçesi ile “icra takibine, borca, işlemiş, işleyecek faize ve ferilerine” itiraz ettiği, itiraz üzerine icra müdürlüğünce alınan 17.05.2023 tarihli kararla takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.
BA formları:İcra takibine -davaya dayanak yapılan ... tarafından düzenlenen faturanın BA formunda bildirilmediği anlaşılmıştır.
Fatura : takip ve dava konusu faturanın 27.03.2023 tarihli 20.000,00-TL bedelli, fesih bedeli açıklamalı e fatura olduğu görülmüştür.
Sözleşme:Davacı ... ile davalı ... Responsible Production Tekstil A.Ş arasında 06.06.2022 tarihli Taşıt Tanıma Sistemi Sözleşmesinin imzalandığı görülmüştür.
Bilirkişi Raporu: Mali Müşavir Bilirkişi ... 01.03.2024 tarihli raporunda; Sözleşmede yazılı 8 araçtan ... plakalı aracın ilk 3 ay süreyle yakıt almadığını, sözleşmede yazılı araçların 6 aylık litre bazında yakıt tüketiminin toplam 5.821,66 litre olduğunu, aylık ortalamanın 970,28 litre olduğunu, aylık ortalamanın % 50 'sinin 970,28/2= 485,14 litre olduğunu, 6 ay olan Kasım ayında ortalamanın % 50 'nin altına düştüğünü, sözleşmede cezai şart maddesine göre 8x2.500= 20.000,00 TL ceza şartının talep edilebileceğini, davacının fatura vade tarihinden, takip tarihine kadar 168,70 TL faiz talep edebileceği mütalaa edilmiştir.
Dava, taşıt tanıma sistemi sözleşmesinin feshi nedeniyle düzenlenen fesih bedeli faturasından kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.
Dava, 1 yıllık hak düşürücü süre içeresinde açılmıştır.
Davalı vekili dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur. TBK'nun 146. Maddesi uyarınca dava konusu alacak 10 yıllık zamanaşımına tabi olup, TBK'nun 149. Maddesi uyarınca zamanaşımı alacağın muaccel olduğu tarihte işlemeye başlar. Taraflar arasındaki "Taşıtı Tanıma Sistemi Sözleşmesi" 06.06.2022 tarihli olup, davacı tarafça anılan sözleşme davalının yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle 21.03.2023 tarihinde feshedilmiştir. Sözleşmenin 8. Maddesi uyarınca cezai şart alacağının takip eden ayın 10'unuda tahsil edileceği öngörülmüştür. Düzenlenen fesip bedeli faturasında da sözleşmenin bu maddesine uygun olarak vade tarihi 10.04.2023 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla alacağın muaccel olduğu 10.04.2023 tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan icra takibi başlatıldığı ve dava açıldığından davalı tarafın zamanaşımı savunması yerinde görülmemiştir.
Taraflar arasında 06.06.2022 tarihli "Taşıt Tanıma Sistemi Sözleşmesi" imzalanmış olup, davacı taraf, sisteme dahil edilen davalıya ait 8 adet araca sözleşme süresi boyunca ... yetkili istasyonlarından alınması kaydıyla akaryakıt ikmal ve data hizmeti vermeyi, davalı ise muhtelif ... akaryakıt istasyonlarından veya ... yetkili istasyonlarından akaryakıt ve... TTS kullanım bedellerini davalıya ödemeyi taahhüt etmiştir. Sözleşmenin geçerlilik süresi imzalandığı tarihten itibaren 3 yıldır. Sözleşmenin ''Fesih ve Cezai Şart'' başlıklı 8. Maddesinde; ''Müşteri'nin işbu sözleşme ile üstlendiği edinimlere riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinden önce feshine sebebiyet vermesi; sözleşme imzalandıktan ve cihazlar müşteriye ulaştırıldıktan sonra 15 gün içinde Müşterinin yakıt alımına başlamaması; ... sistemde kayıtlı bulunan beher aracın 3(üç) ay süresince yakıt almaması durumunda veya ilk sözleşme tarihindeki... TSS sistemine dahil olan araç sayısında %50 azalma olması veya ilk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan, aylık yakıt alımı ortalamasında %50 azalma olması durumunda,..., işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Yukarıda sayılan her bir fesih nedeninin gerçekleşmesi halinde,... Cezai şart bedeli, taşıt başına ve/veya her bir taşıt tanıma cihazı için 1000 TL + KDV olup yıllık artış oranı [(TEFE + ÜFE)/2] olarak hesaplanacaktır. '' hükmü yer almaktadır.
Davacı taraf davalının, sözleşmenin süresinden önce feshine sebep olması nedeniyle davalı adına "fesih bedeli" açıklaması ile 20.000,00 TL'lik fatura düzenleyerek icra takibi başlatmış, davalı taraf ise davacının talep ettiği alacağın cazai şart alacağı olduğunu, takibin dayanağının ise fesih bedeli faturası olduğunu, takip talebi ve faturada cezai şart alacağının yazılı olmadığını, itirazın iptali davasının sıkı sıkıya icra takibine bağlı olduğunu, takibin dayanağı olan alacak türünün sonradan değiştirilemeyeceğini, davalının adresine en yakın ... istasyonunun sözleşme imzalandıktan kısa sürede kapandığını, diğer istasyonların ise davalı adresine uzak kaldığını, bu nedenle yakıt alımına devam edilmediğini, cezai şart bedelinin fahiş olduğunu, faturadaki vade tarihinin tek taraflı belirlenemeyeceğini, fesih bildiriminin ulaşmadığını savunarak davanın reddini savunmuştur.
Davalı taraf, adresine en yakın ... istasyonunun kapandığını, bu nedenle yakıt alımının güçleştiğini, en yakın ... istasyonunun 12 km uzaklıkta olduğunu iddia edip ifanın zorlaşmasına dayanmış ise de, taraflar arasındaki sözleşmede yakıt alımının muhtelif ... akaryakıt istasyonlarından veya ... yetkili istasyonlarında yapılacağı kararlaştırılmış olup, sözleşmede davalının en yakın... ya da ... yetkili yakıt istasyonundan yakıt alacağının öngörülmediği, basiretli tacir olan davalının sözleşmeyi imzalarken tüm ... akaryakıt istasyonlarından veya ... yetkili istasyonlarının yakıt alamı konusunda yetkili kılındığını bildiği, davalının en yakın yakıt istasyonunun kapanması nedeniyle yakıt alım taahhüdünü ifada güçlük yaşadığı yönündeki savunmasının, TBK'nun 136 vd devamında düzenlenen ifa imkansızlığı koşullarını taşımadığından davacı alacaklıya karşı ileri süremeyeceği kanaatine varılmıştır.
Takip konusu faturada fesih bedeli açıklaması ile talep edilen alacağın cezai şart alacağı olduğunun dava dilekçesinde yapılan açıklama ile iddia edildiği, 06.06.2022 tarihli "Taşıt Tanıma Sistemi Sözleşmesi"nin 8. maddesinde Fesih ve Cezai Şart alacağının düzenlendiği, cezai şartın sözleşmenin feshine bağlı olarak 8. Maddede düzenlendiği, dolayısıyla fesih bedeli faturası olarak düzenlenen takibin dayanağı olan faturanın, taraflar arasındaki tek ticari ilişki olan taşıt tanıma sistemi sözleşme hükümleri ile birlikte değerlendirildiğinde cezai şart alacağına ilişkin olarak düzenlendiğinin kolaylıkla tespit edilebileceği, davacı tarafın takip talebindeki alacağın türünü, niteliğini ve dayanağını itirazın iptali davası ile değiştirmediği anlaşılmakla davalının bu yöndeki savunmasına itibar edilmemiştir.
Dava ve takip konusu cezai şart alacağı bedelinin sözleşmenin 8. Maddesine uygun olarak hesaplandığı, miktarının davalı borçlunun yıkımına neden olacak şekilde fahiş olmadığı, dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 22.maddesine göre; tacir sıfatına haiz borçlunun, TBK'nun 48...maddesinin 3. fıkrasında yazılı hallerde aşırı ceza kararlaştırılmış olduğu iddiasıyla sözleşme cezasının indirilmesini mahkemeden isteyemeyeceği, mali müşavir bilirkişinin hesap raporu ile davalının sisteme tanıtılan araçlardan 1 adedi için hiç yakıt almadığı ve ilk 6 aylık yakıt alımları baz alarak hesaplanan, aylık yakıt alımı ortalamasında %50 azalma olduğu tespit edildiğinden, davacının sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme ve cezai şart isteme koşullarının gerçekleştiği, sözleşmenin 8. Maddesi uyarınca cezai şart alacağına takip eden ayın 10'undan itibaren faiz talep edilebileceği, davacı tarafından düzenlenen fesih bedeli faturasında da feshin yapıldığı 21.03.2023 tarihini takip eden 10.04.2023 tarihinden itibaren faiz isteğinin sözleşmede kararlaştırılan vade tarihine uygun olduğu, bilirkişi hesap raporuna göre 19.751,80 TL asıl alacağı 10.04.2023 vade tarihinden takip tarihine kadar davacının talep edebileceği işlemiş faiz miktarının 168,70 TL olduğu, takip talebinde ise 250,14 TL işlemiş faiz isteğinde bulunulduğu anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulü ile davalının icra takibine vaki itirazının kısmen iptali ile 19.751,80 TL asıl alacak ile 168,70 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 19.920,50 TL alacağın asıl alacağa takip tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi için takibin devamına, İİK'nun 67/2.maddesi uyarınca alacağın likit olması ve davalının itirazında haksız olması nedeniyle %20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin isteğin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE,
Davalının, İzmir ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına vaki itirazının kısmen iptali ile 19.751,80 TL asıl alacak ile 168,70 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 19.920,50 TL alacağın asıl alacağa takip tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi için takibin devamına,
2-Hüküm altına alınan 19.920,50 TL alacak üzerinden hesaplanacak %20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
4-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanmış olan 1.360,77 TL nispi harca, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.090,92 TL karar ve ilam harcının davalı taraftan alınarak HAZİNE’ YE GELİR KAYDINA.
5-Dava kısmen kabul edildiğinden davacı tarafın yaptığı 76,80 TL vekalet suret harcı, 217,50 TL davetiye ve posta gideri, 3.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere 3.794,30 TL yargılama giderinden davanın kabul oranı nazara alınarak 3.775,33 TL yargılama gideri ile davacı tarafın karşıladığı 269,85 TL başvurma harcı, 269,85 TL peşin harç olmak üzere toplam 4.315,03 TL’nin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine. Davacı tarafın fazladan yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına.
6-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL'nin, davanın kabul ve ret oranına göre 3.104,40 TL'lik kısmının davalıdan, bakiye 15,60 TL'lik kısmının davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
7-Dava kısmen kabul edildiğinden kabul edilen miktar üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 19.700,00 TL vekalet ücretinin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine.
8-Dava kısmen reddedildiğinden, reddedilen miktar üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 81,44 TL vekalet ücretinin de davacı taraftan alınarak davalı tarafa verilmesine.
9-HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine.
ilişkin, taraflar vekillerinin yüzüne karşı, MİKTAR İTİBARİYLE KESİN olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/06/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı