İZMIR 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/201
KARAR NO : 2024/202
DAVA : Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi ve Kasko İMM Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 08/03/2023
KARAR TARİHİ : 14/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı taraf vekili duruşmada tekrar ettiği dava dilekçesi ile özetle; Davacıya ait ... plakalı aracın 05/09/2022 tarihi saat 16:00 sularında müvekkilinin sevk ve idaresinde, Balçova-İkiztepe-Çeşme yolunda bulunan "Y" tipi kavşağa gelmeden yaklaşık 150 metre geride en sol şeritte seyir halinde iken, yoğun trafikte önündeki aracın sert frenle durmasıyla soluna manevra yapması ve sağ lastik şerit çizgisinde iken müvekkiline ait aracın sağ arka kısımlarına, orta şeritte seyreden sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sol ön kısımlarıyla çarpması ve bu çarpmanın etkisiyle müvekkiline ait aracın sağ yan kısımlarıyla en sağ şeritte seyreden ... plakalı aracın sol yan kısımlarına çarpması sonucu üç araçlı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın tarafları olay anlatımına ilişkin beyanlarını ifade ederek anlaşmalı tutanak tuttuklarını, olay yeri fotoğraflarını çekerek kazaya ilişkin tüm evrakları tamamladıklarını, olay yeri fotoğrafları araçların üzerindeki hasar noktaları ve tarafların anlaşmalı tutanaktaki beyanları uyarınca kazanın oluşumunda davalı sigorta şirketlerinin sigortalısı ...'a ait ... plakalı aracın işbu kazanın oluşumunda %100 asli ve tam kusurlu olduğunun anlaşıldığını, ancak kazazede tarafların sigorta şirketleri arasında kusur dağılımında mutabakata varılamadığını, bu sebeple davacı müvekkilinin uğradığı zararlara ilişkin herhangi bir ödeme alamadığını, kusur oranlarının tespiti için davacı müvekkilinin, trafik bilirkişisi ...'den aldığı kusur raporunda davalı sigorta şirketlerinin sigortalısı ... plakalı aracın dava konusu 3 araçlı trafik kazasında 2918 Say. Trafik Kanunu m.56 ve Karayolları Trafik Yönetmeliği m.107 ile m.84 ihlal etmesi ile bu kazanın oluşumunda %100 oranında asli ve tam kusurlu bulunduğunun tespit edildiğini,davacının aracında oluşan "Hasar Onarım Bedeli"ni ve "Değer Kaybı Zararı"nın tespiti için İzmir ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş numaralı dosyasında delil tespiti talep ettiğini, uzman Bilirkişi ... tarafından araç üzerinde yapılan keşif üzerine düzenlenen tespit raporunda 272.100,00-TL hasar onarım bedeli ve 100.000,00-TL değer kaybı zararı oluştuğunun tespit edildiğini, kazada kusurlu olduğu tespit edilen ... plakalı aracın ... Sigorta A.Ş nezdinde ... poliçe numarası ile Trafik Sigortası, ... Sigorta A.Ş nezdinde ise ... poliçe numarası ile İhtiyari Mâli Mesuliyet Sigortası mevcut bulunduğunu, davalı sigorta şirketlerine yapılan başvuru ile araçta oluşan toplam zarar olan 372.100,00-TL'den hasar onarım bedeli 272.100,00-TL ve değer kaybı 100.000,00-TL trafik sigortacısı sıfatıyla ... Sigorta A.Ş'nin poliçe limiti dahilinde 100.000,00-TL bedeli ödemesi, trafik limitlerini aşmakta olan kalan kısım 272.100,00-TL bedelin İhtiyari Mâli Mesuliyet sigortacısı sıfatı ile ... Sigorta A.Ş'nin ödemesi isteminde bulunulduğunu, başvurularına konu taleplerin ... Sigorta A.Ş tarafından açılmış olan ... numaralı, ... Sigorta A.Ş tarafından açılmış olan 2023 TI 25/1 numaralı sigorta dosyalarına eklendiğini, arabuluculuk konusunda taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, şimdilik kazaya ilişkin kusur oranlarının mahkeme tarafından tespitini talep ettiklerini, 100,00-TL hasar onarım bedeli, 100,00-TL değer kaybı bedeli olmak üzere fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik toplam 200,00-TL maddi zararın kaza tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan poliçe limitleri dahilinde müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ettiğini, İzmir ... Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı delil tespiti dosyası yargılama giderleri ile vekalet ücreti ve işbu davadaki tüm harç, masraf, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile arabuluculuk masraflarının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili duruşmada tekrar ettiği cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın, dava açmadan önce müvvekkili şirkete, 2918 sayılı KTK. Madde 97 uyarınca mail yoluyla 26.10.2022 tarihli başvurusu üzerine, müvekkili şirket nezdinde ... nolu hasar dosyası açıldığını, tarafların beyanlarıyla ve olay yeri krokisi de çizilerek düzenlenen 05.09.2022 tarihli trafik kaza tespit tutanağına ve tramer kayıtlarına göre, davalı müvekkili şirkete ZMSS poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın kazanın meydana gelmesinde kusurunun olmaması nedeniyle, davacı yanın maliki olduğu ... plakalı aracın hasar bedeli ve değer kaybı tazmini talebinin reddedildiğini, dava konusu olayda meydana gelen 05.09.2022 tarihli trafik kazasında, kazanın trafik kaza tespit tutanağında belirtildiği şekilde meydana gelmediği iddiası, kazanın oluş şeklini gösteren tarafların beyanları ile sabitken, davacı tarafın, dava dilekçesi ekinde sunduğu haricen tek taraflı aldırdığı kusura ilişkin bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, dosyanın Ankara ATK Trafik İhtisas Dairesi, İTÜ Karayolları Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan seçilecek uzman bilirkişi kurullarından bilirkişi raporunun alınması gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı yana ait ... plakalı aracın, dava konusu olayda meydana gelen kaza nedeniyle araçtaki hasar bedeli servis faturaları ve hasar dosyalarının içerisindeki ekspertiz raporları ile hasar bedeli miktarının sabit olduğunu, davacı yanın işbu davayı kısmi eda davası olarak açmakta hukuki yararı bulunmadığını, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkili şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın poliçesinin 31.05.2022 tarihinde yapılmış olması nedeni ile 04.12.2021 tarihinde yürürlüğe giren poliçe şartnamesine tabi olduğundan poliçe şartnamesi gereği poliçe ekinde yer alan formüle göre yapılan hesaplamanın hükme esas alınabileceğini, bu nedenle davacı yanın poliçe şartnamesine aykırı olarak, haricen düzenlettiği değer kaybı bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını, davacı yan işbu davayı fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 200,00-TL üzerinden açtığı işbu dava yerleşik içtihatlar gereği kısmi eda davası olarak kabul edilip, işbu davanın tahkikat sonucunda kısmi eda davası hükümlerine göre sonuçlandırılması gerektiğini, bu nedenle ıslahla arttrılacak miktara ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilebileceğini, davacı yanın iddia ettiği alacağı için müvekkili şirkete sigortalı aracın araç ruhsatına göre hususi kullanıma ait bir araç olduğundan ticari faiz isteminin reddine karar verilmesini gerektiğini, açıklanan nedenlerle tüm itirazları saklı kalmak kaydıyla hukuki dayanaktan yoksun haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili duruşmada tekrar ettiği cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde ... poliçe no ile 31/05/2022 -31/05/ 2023 tarihleri arasında Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, müvekkili şirketin başvuruya konu kaza sonucunda yürürlükte bulunan yasa ve mevzuatlara ve objektif kriterlere uygun olarak ödeme yapabilmesi için öncelikle davacının zorunlu mali mesuliyet sigortasında bulunan limiti tüketip tüketmediğinin bilinmesi gerektiğini, kazanın meydana geldiği tarihteki ZMM limitinin 100.000 TL olduğunu, ZMM sigortası limiti tüketilmeden kasko sigortasına başvurulamayacağını, iş bu nedenle bu aşamada bakiye herhangi bir zararının kabulünün mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirketin sorumluluğunun 100.000 TL'nin tüketilmesinden sonra doğacağını, davayı kabul anlamına gelmemek üzere başvuranın, tespit masraflarını, taraflarından tazmin talebinin haksız olduğunu, zarar gören araçta meydana gelen “değer kaybı”nın belirlenebilmesi için araç kullanım tarzı, kilometresi, önceki kazaları vb. tüm kriterlerin incelenmesi ve bu kriterler çerçevesinde bir hesaplama yapılması gerektiğini, değer kaybı mevcut ise ZMSS genel şartları’nda belirtilen hesaplama yöntemlerine göre belirlenmesi gerektiğini, araç işleteninin ve sürücünün kusursuz olduğu hallerde sigortacının da tazminat ödeme yükümlülüğü olmayacağını, esasa ilişkin olarak da tüm haksız istemlerin ve davanın reddini talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle öncelikle belirsiz alacak davası açılmasında hukuki menfaat bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddini talep ettiklerini, esasa girilmesi durumunda davanın esastan reddini, nihai olarak, tüm haksız istemler ile, haksız ve yasal dayanağı bulunmayan davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin de davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Kaza tespit tutanağı: Trafik kazasına karışan araç sürücüleri tarafından birlikte tanzim ve imza edilmiş 05.09.2022 tarihli “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının” incelenmesinde; ... plakalı araç sürücüsü ...'ın kazanın oluşumunu "... plakalı aracımla Mithatpaşa Cad. Orta şeritten ilerlerken ... plakalı araç sol şeritten ilerlerken önündeki aracın ani sağa ve sola hamle yapmasıyla sol şeritten orta şeride kaymış ve ... plakalı aracımla ... plakalı aracın sağ arkasından (şerittim de kalarak ) çarpmayla sağa kayarak ... plakalı araca çarptım. İki aracın şeridinde giderken arasında sıkıştım." şeklinde tanımladığı, ... plakalı araç sürücüsü ...'in kazanın oluşumunu "... plakalı aracımla Mithatpaşa Caddesinde sol şeritte giderken trafiğin durmasıyla ... plakalı araç arkadan benim aracıma ... plakalı aracın savrulmasıyla ... plakalı araca çarpıp savruldum." şeklinde tanımladığı görülmüştür.
Hasar dosyası: Davacının dava tarihinde önce 02/01/2023 tarihinde davalı ... sigortaya hasar / değer kaybı talepleri için başvuruda bulunduğu, davalı sigortanın her hangi bir ödeme yapmadığı görülmüştür.
Hasar dosyası: Davacının dava tarihinde önce 02/01/2023 tarihinde davalı ... sigortaya değer kaybı ve hasar onarım talepleri için başvuruda bulunduğu, davalı sigortanın her hangi bir ödeme yapmadığı görülmüştür. ,
Trafik ve Tramer kayıtları: Kazaya karışan ... plaka sayılı aracın kaza tarihinde davacı ...'e, ... plakalı aracın ise dava dışı ... ait olduğu, davacıya ait ... plakalı araca ait dava konusu kaza tarihinden önce açılan 1 adet hasar dosyasının mevcut olduğu tespit edilmiş, eski hasar dosyası dosyamız arasına alınmıştır.
ZMM Sigorta Poliçesi: Davalı sigorta şirketi ile kazaya karışan ... plaka sayılı araç maliki olan dava dışı ... arasında, 31.05.2022 -31.05.2023 tarihlerini kapsayan ZMMS (Trafik) sigorta poliçesi bulunmaktadır. Poliçe limiti araç başına 100.000,00 TL dir.
İMM Sigorta Poliçesi: Davalı ... sigorta şirketi ile kazaya karışan ... plaka sayılı araç maliki olan dava dışı ... arasında, 31.05.2022 - 31.05.2023 tarihlerini kapsayan İMM sigorta poliçesi bulunmaktadır. İMMS limiti 1.000.000,00 TL'dir.
Tespit Dosyası :İzmir ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş Sayılı dosyası; tespit isteyenin ..., aleyhine tespit istenen tarafların ... Sigorta A.Ş. ..., ..., ... olduğu, tespit isteyene ait ... plakalı aracın 05/09/2022 tarihinde karıştı kaza nedeniyle uğradığı hasar ve değer kaybı zararının, çekici ücreti, ikame araç bedeli ve otopark ücretinin tespitinin istendiği, mahkemece 01/12/2022 tarihinde makine mühendisi ... ile tespit isteyene ait araç üzerinde keşif yapılarak rapor alındığı, ... Sigorta A.Ş. Vekilinin alınan tespit raporuna itiraz ettiği görülmüştür.
Delil Tespiti Bilirkişi Raporu: İzmir ...Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş Sayılı dosyasında alınan bilirkişi ... 08.12.2022 tarihli raporunda;Aracın markası -tipi ... ..., model yılı 2003, km 'si 365.677 km'de, hasar geçmişi ile ilgili dosyada bir bilgi veya evrağın olmadığını, hasarın ve onarımın niteliği (kaporta parça değişim ve boya), bedeli 272.100,00 TL, onarımın yeni parça ve kaliteli işçilikle gerçekleşecek olması, kullanım amacı (HUSUSİ), aracın onarımdan önce hasarsız haldeki muhtemel emsal değeri (600.000,00 TL ), onarım gerçekleştikten sonraki muhtemel pazarlanabilme değeri (500.000,00 TL ), piyasanın genel geçer kabulleri ve meslekteki deneyimlerinin göz önüne alınarak yapılan değerlendirmeler neticesinde tespite konu aracın değerinden 100.000,00 TL kaybedeceği kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Bilirkişi Raporu: Trafik bilirkişi ..., sigorta alanında uzman bilirkişi ... ve otomotiv uzmanı bilirkişi ...'in 30.09.2023 tarihli heyet raporlarında; ... plakalı araç sürücüsü ...’in, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Trafik Akışını düzenleyen 46’ncı madde a) bendi; Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek, zorundadırlar, kuralına uygun hareket ettiği ve kural ihlali tespit edilmediğinden bu kazanın oluşumunda kusurlu olmadığı, ... plakalı araç sürücüsü ...’ın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Araçlar arasındaki mesafeyi düzenleyen 56’ncı madde c) bendi; sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar ve hızın gerekli şartlara uygunluğu kurallarını düzenleyen 52’nci madde b) bendi; sürücüler: hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak zorundadırlar kurallarını ihlal ederek, aynı kanunun, 84’ncü maddesinde belirtilen ve trafik kazalarında asli kusur sayılan hallerden (d) bendi; Arkadan çarpma, kusurunu işlediği ve bu kazanın oluşumunda etken kusurlu olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...’nın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun Trafik Akışını düzenleyen 46’ncı madde a) bendi; Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek, zorundadırlar, kuralına uygun hareket ettiği ve kural ihlali tespit edilmediğinden bu kazanın oluşumunda kusurlu olmadığı, hasar onarım bedeli bakımından; kaza ile hasarın uyumlu olduğunu, davaya konu ... plakalı ... ... Benzinli-LPG marka aracın 05.09.2022 tarihi itibarıyla hasar onarım bedelinin; 198.378,11 yedek parça, 32.450,00 TL işçilik olmak üzere 230.828,11 TL+kdv, kdv dahil 272.377,16 TL olduğunu, ancak davaya konu aracın onarım miktarının, 272.377,16 TL olması, aracın yapılan piyasa araştırması neticesinde rayiç değerinin 520.000,00 TL olması, aracın yapılan piyasa araştırması neticesinde sovtaj değerinin 375.000,00 TL olması nedenleriyle, aracın onarım bedelinin rayiç değerinin % 50’sini aşması nedeniyle (mevcut Yargıtay kararları doğrultusunda değerlendirildiğinde) onarımının ekonomık olmayacağı, bu nedenle Pert-Total ışlemıne tabı tutulması gerektığı, pert-total işlemine tabi tutulduğunda gerçek zararının rayiç değeri (520.000 TL) ile sovtaj değeri (375.000 TL) farkı miktarı 145.000,00 TL olduğunu, değer kaybı bedeli bakımından; yargıtay yerleşik kararları ve piyasa koşullarına göre, pert-total işlemine tutulan araçlarda değer kaybı oluşmayacağı, davaya konu 2003 model aracın, ağır hasarlı olması, onarımının ekonomik olmaması nedeniyle pert- total işlemine tabi tutulduğu, bu nedenle davaya konu araçta değer kaybı oluşmayacağını, sigorta bakımından; kaza tarihi itibariyle ... plakalı aracın 500572343 nolu, 31.05.2022-31.05.2023 başlangıç ve bitiş tarihli zorunlu mali sorumluluk ( trafik ) sigortası ile davalılardan ... Sigorta A.Ş.’ne, ... nolu, 31.05.2022 başlangıç ve 31.05.2023 bitiş tarihli ... Kasko Sigorta Kapsamlı poliçesi ile de diğer davalı ... Sigorta A.Ş.’ne sigortalı olduğu ( işbu poliçede imms teminatı yer aldığı ) , dolayısıyla kazanın poliçe süreleri ve teminatları içerisinde meydana geldiği Pert total işlemine tabi tutulan davaya konu araçta toplam gerçek zarar bedeli teknik yönden 145.000 TL. olarak belirlenmiş olmakla, araç başına maddi hasarlarda kaza tarihi itibariyle geçerli ve yürürlükte trafik poliçesi teminat üst limiti (100.000 TL. ) dikkate alınarak, tespit edilen işbu gerçek zarar bedeli 145.000 TL. pert total değerinin 100.000 TL.’ndan ... plakalı aracın davalı trafik sigortacısı ... Sigorta A.Ş.’nin, trafik sigortası teminat limitini aşan bakiye 45.000 TL’ndan ise kasko poliçesinde yer alan imms teminatı gereğince davalı kasko sigortacısı ... Sigorta A.Ş.’nin sorumlu tutulabileceği, Davalı sigorta şirketlerinden ... Sigorta A.Ş.’nin 16.01.2023 tarihi itibariyle, ... Sigorta A.Ş.’nin ise 18.01.2023 tarihi temerrüde düştüğü ve bu tarihlerden itibaren belirlenen tazminat alacağına yasal faiz uygulanabileceği, Tespit giderlerinin de yargılama giderleri arasında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığı mütalaa edilmmiştir.
Islah Dilekçesi: Davacı vekili 25/12/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davalı sigorta şirketlerinin poliçe limitleri dahilinde olmak üzere toplamda 145.000.00-TL hasar bedelinden temerrüt tarihinden itibaren uygulanacak ticari avans faizi ile beraber sorumlu olduklarına, bu anlamda davalı ZMMS sigortacısı ... sigorta'dan 100.000,00-TL bedelin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faiziyle beraber tahsiline, diğer davalı İMMS sigortacısı ... sigortadan ise bakiye kalan 45.000,00-TL bedelin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faiziyle beraber tahsiline, dava dilekçesinde de talep etmiş oldukları yargılama gideri kapsamında yer alan; İzmir ...Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.İş sayılı Delil Tespiti dosyasının yargılama giderleri ve vekalet ücreti, arabuluculuk masrafları ile işbu dava dosyasındaki tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılardan tahsiline karar vermesini talep etmiş, ıslah harcını aynı tarihte yatırmıştır.
Dava; davacı aracında meydana gelen hasar bedeli ve değer kaybı bedelinin karşı araç ZMMS ve İMMS sigortacısından tahsili davasıdır.
Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir. Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür. Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları 14 Mayıs 2015 gün 29355 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak 01 Haziran 2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı KTK.nın 90. maddesinde “Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.” şeklindeki düzenleme ve zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamı dışında bulunan hallerin düzenlendiği 92/i maddesindeki “Bu Kanun çerçevesinde hazırlanan zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartları ve ekleri ile tanımlanan teminat içeriği dışında kalan talepler.” şeklindeki düzenleme Anayasa Mahkemesinin 17.7.2020 tarihinde 2019/40 E-2020/40 K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarına göre belirleneceğine dair düzenleme iptal edilmiştir. T.C. Anayasası’nın 153/6. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” düzenlemesi mevcut olup, bu düzenlemenin doğal sonucu olarak Anayasa Mahkemesi’nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa’ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa’nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir.
Yargıtay içtihatları ile kabul edilen “usuli kazanılmış hak” olgusunun, birçok hukuk kuralında olduğu gibi yine Yargıtay içtihatları ile geliştirilmiş istisnalarının bulunduğu, yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararı (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı YİBK) ya da geçmişe etkili bir yeni kanun çıkması, benzer şekilde uygulanması gereken bir kanun hükmünün, hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi hallerinde, usulü kazanılmış hakka göre değil, İBK'na veya geçmişe etkili yeni kanuna ya da Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilebileceği (HGK’nın 21.01.2004 tarihli ve 2004/10-44 E., 19 K.; 03.02.2010 tarihli ve 2010/4-40 E., 2010/54 K), dolayısıyla bilirkişi raporları alındıktan ve bu raporlar nedeniyle taraflar lehine oluşan usulü kazanılmış hakka göre değil sonra Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra oluşan yeni duruma göre karar verilmesi gerektiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/824 esas, 2020/1025 karar sayılı, 2019/3373 esas, 2020/1022 karar sayılı emsal kararlarında da belirtildiği üzere Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan iptal kararı sonrasında oluşan yeni duruma göre KTK'nun 90. Maddesi hükmü dikkate alındığında, zarar gören hak sahiplerinin zarar veren 3.kişilerden ve sigorta şirketinden talep edebilecekleri tazminatın kapsamının belirlenmesinde kullanılacak yöntem ve ölçütler konusunda kısıtlama bulunmadığından, üçüncü kişi olan davacının uğradığı hasar zararının tespitinde 6098 sy Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, işçilik maliyetleri, KDV dikkate alınması gerektiği, değer kaybı yönünden de 6098 sy Türk Borçlar Kanunu hükümleri dikkate alınarak yerel piyasa koşulları, ülkenin şartları, aracın özellikleri, kilometresi, piyasanın algısı, aracın piyasadaki tercih edilebilirliği, markası, ikinci el piyasası, yedek parça ve servis maliyetleri, kazalı parça ve yeri, onarım özellikleri, aracın geçmiş hasar kayıtları gibi pek çok etkenin dikkate alınması gerektiği, dolayısıyla değer kaybının doğru ve hakkaniyetli şekilde belirlenebilmesi için uzun yıllardır Yargıtay içtihatları ile benimsenen, aracın kaza öncesi hasarsız rayiç değeri ile onarımdan sonraki rayiç değerinin göz önünde bulundurularak, aradaki farkın değer kaybı olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
19.06.2021 tarihinde RG’de yayınlanan 7327 sy İcra ve İflas Kanunun ile Bazı Kanunlarda Değişik Yapılmasına Dair Kanunun 18. Maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 90 ıncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Kanun” ibareleri “Kanunda” şeklinde değiştirilerek, fıkraya birinci cümlesinden sonra gelmek üzere “Bu tazminatlardan;a) Değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak,…hesaplanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenir.” Şeklinde yasal düzenleme eklenmiş ve 19. Maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 92. Maddesinde de trafik poliçesi teminatı dışında kalan hallere ekleme yapılmıştır. Bu değişikliklerin, 7327 sy yasanın 23. Maddesine göre RG’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe gireceği öngörülmüştür. Trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat davalarında davalı sigortanın sorumluluğu belirlenirken poliçenin düzenlendiği tarihte geçerli bulunan poliçe özel ve genel şartları ile bu tarihte yürürlükte olan 2918 sy Karayolları Trafik Kanunu hükümleri dikkate alınacaktır. 7327 sy yasa ile yapılan değişikliklerin geçmişe etkili olacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığından, poliçe tanzim tarihinde yürürlükte olmayan bu değişikliklerin somut olaya uygulanmasına yasal olanak bulunmadığından, söz konusu yasal değişiklikler maddi zararın kapsamının belirlenmesinde dikkate alınmamıştır.
04.12.2021 tarihinde RG’de yayınlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişik Yapılmasına Dair Genel Şartlar uyarınca daha önceki Genel Şartların, 1., 2. 3., 4.,5., 6.,7.,8., 9., 10., 11, 12., 13., 14. ,15., 16., maddelerinde değişiklik yapılmış olup, 17. Maddesi ile de Genel Şartlara Ek-7 eklenerek, Ek-7’ de, değer kaybı, sakatlık, destekten yoksun kalma tazminatlarının nasıl hesaplanacağının düzenlenmiştir. Bu değişikliğin 18. Maddesi ile “Bu genel şartların yayımı tarihinde yürürlüğe girer.” Düzenlemesine, 13. Maddesi ile Genel Şartalırn C.11. Maddesine yapılan ek maddede “Bu genel şartların yürürlük tarihinden sonra yapılan değişiklikler, söz konusu değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra akdedilen sözleşmelere uygulanır.” düzenlemesine yer verilmiştir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/14573 esas, 2017/6035 karar sayılı, 29/05/2017 tarihli ilamı, 2017/1541 Esas,2017/9897 Karar sayılı, 31.10.2017 tarihli ilamı, İzmir BAM 11. HD'nin 2018/593 esas, 2018/414 karar sayılı, 02/04/2018 tarihli ilamında belirtildiği üzere "Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu, poliçenin düzenlendiği tarihte geçerli bulunan poliçe özel ve genel şartları ile yasal hükümlere göre belirlenecektir.” 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1425. maddesine göre de sigorta poliçesi genel ve varsa özel şartları içerdiği, 01.06.2015 tarihli Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları’nda değişiklik yapan Yeni Genel Şartların 18. Maddesi ve 13.maddesine göre, genel şartlarda yapılan değişikliklerin yürürlük tarihi olan 04.12.2021 tarihinden sonra akdedilmiş sözleşmelere uygulanacağı, dava konusu trafik poliçesinin 03.12.2019 tarihinde tanzim edildiği, dolayısıyla poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte olmayan 04.12.2021 tarihli genel şartlarda yapılan değişikliklerin ve zararın hesaplanma yöntemini belirleyen eklerinin somut olaya uygulanmasına yasal olanak bulunmamaktadır.
İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMMS) ise motorlu araç işleteninin, bu aracın işletilmesinden dolayı KTK ve genel hükümlere göre oluşan ve ZMSS hadleri dışında kalan hukuki sorumluluğunu sigorta poliçesinde yazan azami hadlere kadar sigorta güvencesine almaktadır. Sigortacı limit ve aynı zamanda gerçek zarar miktarı ile sorumludur. İMSS kapsamının başlangıç noktası ZMSS limitinin üzerinde kalan kısımdır.
Tüm bu yasal düzenlemeler ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde; davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından trafik poliçesi ile davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından genişletilmiş kasko poliçesi içerisinde İMMS teminatı ile sigortalanan, 05.09.2022 olay tarihinde dava dışı sürücü ... idaresindeki ... plakalı araç Mithatpaşa Caddesi Balçova yönünde orta şeritte seyir halinde iken, önünde sol şeritte aynı yönde seyir halinde olan davacıya ait ... plakalı aracın, önünde trafiğin durması nedeniyle durduğu esnada davalıya sigortalı aracı kullanan ...’ın davacıya ait aracın sağ arka kısımına çarptığı, çarpmanın etkisiyle savrularak bu kez sağ şeritte sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracın sol yan kısmına çarptığı maddi hasarlı trafik kazasında, bilirkişi heyet raporunda açıklanan gerekçelerle davalılar sigortalısına ait aracı kullanan sürücü ...’ın %100 oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araçta kaza nedeniyle yedek parça, işçilik ve KDV dahil 272.377,16 TL hasar meydana geldiği, aracın 2. El piyasa rayiç değerinin 520.000,00 TL olduğu, hasar miktarının aracın değerinin %50’sini aştığından Yargıtay’ın yerleşen uygulamaları gereği pert total işlemine tabi tutulması gerektiği, aracın sovtaj değerinin 375.000,00 TL olduğu, buradan hareketle gerçek hasar bedelinin 520.000,00 TL - 375.000,00 TL= 145.000,00 TL olduğu, araç pert total işlemine tabi tutulduğundan araçta değer kaybı oluşmayacağı, kazanın ZMMS ve İMMS poliçeleri süresi içerisinde gerçekleştiği, zarar miktarının 100.000,00 TL’lik kısmının ZMMS police limiti, 45.000,00 TL’lik kısmının maddi ve bedeni kaza başına İMMS limiti 1.000.000,00 TL olduğundan poliçe limiti dahilinde kaldığı, davalı sigorta şirketlerinin ZMMS ve İMMS poliçeleri kapsamında doğan hasar zararından sorumlu olduğu, davalı ... Sigorta A.Ş.’nin 2918 sayılı KTK.nun 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi Genel Şartları`nın B 2/2.1. maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte kendisine ihbar edildiği 03.01.2023 tarihinden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yükümlülüğü bulunmakla davalı ... Sigorta A.Ş.’nin 14.01.2023 tarihinde temerrüde düştüğü, 2918 sy KTK’nun 100. Maddesinde ihtiyari mali mesuliyet sigortasına uygulanacak hükümlerin bu kanunun sorumluluğun kaldırılması veya tazminatın azaltılmasına ilişkin 95. Maddesi, doğrudan doğruya talep ve dava hakkına ilişkin 97. Maddesi ve zamanaşımına ilişkin 109. Maddesi olduğu, tazminatın ödenmesi ve temerrüdün düzenlendiği 99. Maddesine atıf yapılmadığı, dolayısıyla KTK’nun 99. Maddesinin İMMS sigortacısı hakkında uygulanamayacağı, Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında da sigortacının temerrüdüne ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmediği, bu halde İMMS poliçesini düzenleyen sigortacının temerrüdünün genel hükümlere göre tespiti gerektiği, 6102 sy TTK’nun 1475/2. Maddesi delaletiyle 1427/2. Fıkrası uyarınca sigorta tazminatının her halde ihbardan itibaren 45 gün sonra muaccel olacağı ve 1427/4. Fıkrası uyarınca borç muaccel olduğunda sigortacının ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşeceği, davacı tarafından dava açılmadan önce davalı ... Sigorta A.Ş.’ye başvurunun 05.01.2023 tarihinde yapıldığı, davalı davalı ... Sigorta A.Ş.’nin ihbarın yapıldığı tarihten itibaren 45 sonra 20.02.2023 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulüne, aracın pert totale tabi tutulması nedeniyle değer kaybı oluşmadığından değer kaybı isteğinin reddine, hasar bedeli isteğinin kabulü ile 145.000,00 TL’lik hasar bedelinin 100.000,00 TL’lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den, 45.000,00 TL’lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş’den belirlenen temerrüt tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlekte tahsiline, davacı tarafından yapılan delil tespiti giderlerinin, davalılardan yalnızca ... Sigorta A.Ş.’şe karşı delil tespiti talep edildiğinden, delil tespiti giderlerinin bu davalı yönünden yargılama giderleri içerisinde değerlendirilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının hasar bedeli isteğinin KABULÜ ile;
-100.000,00 TL hasar bedelinin 14.01.2023 temerrüt tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak davacıya verilmesine,
-45.000,00 TL hasar bedelinin 20.02.2023 temerrüt tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının değer kaybı bedeline yönelik isteğinin REDDİNE,
3-Yargılama giderleri içerisinde değerlendirilmesine,
4-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanmış olan 9.904,95 TL nispi harca, peşin alınan ve ıslahla tamamlanan 2.656,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.248,05 TL karar ve ilam harcını,
-5.123,25 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den,
-2.124,80 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak HAZİNE’ YE GELİR KAYDINA.
5-Dava kısmen kabul edildiğinden davacı tarafın yaptığı 25,60 TL vekalet suret harcı, 106,25 TL davetiye ve posta gideri, 4.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere 4.631,85 TL yargılama giderinden davanın kabul oranı nazara alınarak 4.627,21 TL yargılama gideri ile davacı tarafın karşıladığı 179,90 TL başvurma harcı, 2.656,90 TL peşin alınan ve ıslahla tamamlanan harç olmak üzere toplam 7.464,01 TL’nin, 5.142,70 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den, bakiye 2.321,30 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak davacı tarafa verilmesine. Davacı tarafın fazladan yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına.
6-Davacı tarafından davalılardan yalnızca ... Sigorta A.Ş. ve dava dışı üçüncü kişiler aleyhine yaptığı delil tespiti dosyasında (37,00 TL başvuru harcı + 11,50 TL vekalet suret harcı + 133,00 TL peşin harç + 2.400,00 TL vekalet ücreti +571,90 TL keşif harcı + 800,00 TL bilirkişi ücreti)=3.953,40 TL delil tespiti giderlerinden davanın davalı ... Sigorta A.Ş. hakkındaki kabul oranına göre 2.721,16 TL yargılama giderinin davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak davacı tarafa verilmesine. Davacı tarafın fazladan yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına.
7-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.200,00 TL'nin, davanın kabul ve ret oranına göre 3,20 TL'lik kısmının davacıdan, 2.202,59 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den, bakiye 994,21 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
8-Dava kısmen kabul edildiğinden kabul edilen miktar üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 23.200,00 TL vekalet ücretinin, 15.984,80 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den, bakiye 7.215,20 TL'lik kısmının davalı ... Sigorta A.Ş.’den alınarak davacı tarafa verilmesine.
9-Dava kısmen reddedildiğinden, reddedilen miktar üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 100,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalı taraflara eşit şekilde paylaştırılarak verilmesine.
10-HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
ilişkin, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/03/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı