İZMIR 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/70
KARAR NO : 2024/292
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/01/2020
KARAR TARİHİ : 05/04/2024
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda;
İTİRAZ ;
Bergama İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyasında; davacı alacaklı tarafından, davalı borçlu hakkında 450.469,65 TL asıl alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatılmıştır.
Takipte 13/07/2019 tarihli ... numaralı 450.469,65 TL bedelli e-fatura dayanak tutulmuştur.
Kendisine 19/11/2019 tarihinde usulüne uygun olarak ödeme emri tebliğ edilen davalı borçlu yasal süre içerisinde vekili aracılığıyla verdiği 20/11/2019 tarihli dilekçesi ile; alacaklı olduğunu iddia eden şirketin işin teslimi ve bitiminden uzun bir süre sonra hiçbir delili ve sebebi olmadan fatura düzenleyip göndermesinin kötü niyetli olduğunu, alacaklı olduğunu iddia eden şirkete herhangi bir borcun bulunmadığını, faturanın sistem üzerinden süresi içerisinde reddedildiğini ve aynı zamanda İzmir .... Noterliği’nin 18/07/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile iade edildiğini ileri sürerek, takibe, borca, faize ve ferilerine itiraz etmiştir.
İDDİA ;
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; alacağın dayanağı 13/07/2019 tarihli fatura ile ilgili olarak davalı hakkında Bergama İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı icra dosyası üzerinden takip başlatıldığını, davalı tarafça yetkiye itiraz edilmediğinden Bergama İcra Müdürlüğü’nün yetkisinin kesinleştiğini, taraflar arasında düzenlenen 23/05/2017 tarihli sözleşmenin 13. maddesi gereğince sözleşmeden doğacak uyuşmazlıklarda İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili yüklenici şirket ile davalı şirket arasında 23/05/2017 tarihinde İzmir ili Bergama İlçesi Kaynarca Mevkiinde yapılacak olan deponun alt yapı ve prefabrik işleri yapım sözleşmesinin imzalandığını, sözleşmeye konu deponun imalat işlerinin sözleşmenin ekinde belirtildiğini, sözleşme ekinde yer alan prefabrik keşif özeti ve altyapı keşif özeti tablosunda listeli işler bedelinin KDV hariç 1.075.000,00 TL olduğunu, sözleşme ekinde belirtilen işlerin davalının talimatları doğrultusunda müvekkili tarafından tamamlandığını ve hak edişlerinin yapılarak teslim edildiğini, davalının yapıyı teslim tarihinden itibaren fiilen kullanmakta olduğunu, işlerin eksiksiz bir şekilde yapıldığını ve teslim edildiğini, buna ilişkin işyeri teslim tutanağının düzenlendiğini, sözleşmeye konu deponun yapım işleri devam ederken davalı tarafça sözleşme ekinde yar alan listeli işlerden bir kısım imalatların çıkartılarak yerine ilave işler yapılmasının istendiğini, karşılıklı mutabakat sonucu istenilen ilave işlerin de eksiksiz bir şekilde tamamlandığını, yapılan işlerin ve bedellerinin Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı tespit dosyası üzerinden yapılan bilirkişi incelemesi ile de sabit hale geldiğini, müvekkili tarafından yapılan işlerin bedeline ilişkin 13/07/2019 tarihli faturanın düzenlenerek davalıya gönderildiğini, faturada yapılan işlerin kalem kalem belirtildiğini, sözleşmede yer alıp da davalının yapılmasını istemediği işler bedelinin de fatura alacağından düşüldüğünü ve bu hususun faturada açıklandığını ancak davalının faturayı haksız bir şekilde iade ederek edimini yerine getirmediğini, bu sebeple faturaya dayalı alacağın tahsili amacıyla Bergama İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, ödeme emrinin davalıya 19/11/2019 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının ticari ilişkiyi inkâr etmediğini ancak borca ve fer’ilerine itiraz ettiğini, itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, zorunlu arabuluculuğa başvuru yapıldığını ancak anlaşmaya varılamadığını belirterek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, asıl alacağa işleyecek avans faizi ile birlikte borçludan tahsiline ve itiraz edilen 450.469,65 TL’nin % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
CEVAP ;
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davacı tarafın icra takibini seçimlik hakkı olan yetki konusunda işin yapıldığı ve davalının şube adresinin bulunduğu Bergama'dan yana kullanmış olması nedeniyle itirazın iptali davasını da Bergama’da açması gerektiğini, sözleşmede İzmir kararlaştırılmış olsa dahi takibin Bergama’da başlatılmış olması nedeniyle Bergama Asliye Hukuk (Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesi'nin yetkili olduğunu, dava konusu projenin Tarım Bakanlığı tarafından desteklenen bir hibe projesi olduğunu, bu projenin içeriğinde “depo, yönetim binası, konvansiyonel işler, iklimlendirme, makina ve ekipmanlarını” içerdiğini, sözleşmenin 5. maddesinde de belirtildiği gibi verilen işlerin ek keşif özetinde belirlenen işler olduğunu ve hepsinin fiyatlandırmasının açık olduğunu, müvekkilinin bu işin sadece 5. maddede belirtilen kısmını davacıya yaptırdığını, diğer işleri, makina ve ekipmanları bizzat kendisinin finanse ettiğini, müvekkilinin finanse ettiği rakamın 1.802.926,32 TL olduğunu, bunun içinde 306.452,00 TL’nin ise davacı tarafından yapılmayıp bizzat müvekkili tarafından yaptırılarak bedeli ödenmiş işlere ilişkin olduğunu, yani 306.452,00 TL’nin bizzat müvekkili tarafından bedeli ödenerek başka yerlerden alındığını, ticari kayıtlar incelendiğinde bu durumun ortaya çıkacağını; prefabrik bina ve alt yapıya ödenen paranın 1.058.300,55 TL + KDV olduğunu, bu bedelin davacıya ödendiğini, bu konuda uyuşmazlık bulunmadığını, uyuşmazlığın; “alt yapı işçiliği, fayans alım bedeli, havalandırma sistemi malzeme alımı, hazır beton alımı, laminant parke alımı, mermer alımı, panel alımı, seramik alımı, vitrifiye malzemesi alımı, demirbaş alımı, makina ekipman alımı ve saf malzeme alım” giderleri müvekkili tarafından ödendiği halde tespit raporunda davacı tarafından yapılmış gibi yorumlanmasından kaynaklandığını, sundukları faturalardan da görüleceği gibi bütün imalatların ve malzemelerin bizzat müvekkili tarafından başkalarına yaptırıldığını ve bedellerinin ödendiğini, davacı şirketin 1.058.300,55 TL + KDV dışında yaptığı herhangi bir ek iş ve imalat olmadığını, hak ediş düzenleme notlarının yapılan imalatlara uygun olarak hazırlandığını ama davacı tarafça imzalanmadığını, 22/02/2018 tarihinde işveren ve yüklenici firma tarafından düzenlenen iş yeri teslim tutanağında işin 18/10/2017 tarihinde eksiksiz olarak teslim edildiği belirtilmiş ise de bu tutanağın yetkisiz personel tarafından imzalandığını ve gerçeği yansıtmadığını, bu hususun İl Tarım Müdürlüğü'nün düzenlediği Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı nihai raporunda da ortaya çıktığını, zira; bu raporda proje başlama tarihinin 31/05/2017 olarak, proje bitiş tarihinin ise 31/08/2018 olarak belirtildiğini, bu tarihlerin gerçeği yansıttığını, mahkeme tarafından işin kaç gün gecikmeli olarak bitirildiğinin belirlenmesi gerektiğini, ortada tarafların imzasını taşıyan hiçbir hak ediş raporunun bulunmadığını, kesin hak edişi yapılmayan bir işleme fatura kesilemeyeceğini, davacının alt yapı keşif özeti tablosunun listesi dışında ilave işler yapılması istendiği yönündeki iddiasının asılsız olduğunu, karşılıklı mutabakat sonucu istenen ilave işlerin eksiksiz bir şekilde tamamlandığı yönündeki iddiaya ilişkin olarak da yazılı bir mutabakatın dosyaya sunulmadığını, Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasında yapılan bilirkişi incelemesine 16/01/2019 tarihinde verdikleri dilekçe ile itiraz ettiklerini, Gıda Tarım Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü'nün ... numaralı tebliğine dayalı hibe sözleşmesine istinaden yapılmış ve hibe sözleşmesi kapsamında kalan işin, davacı tarafa verildiğini ve aslında eksik ve işleri gereği gibi yapmadıkları için kalkınma projesi kapsamında müvekkili şirketin 1.000.000,00 TL hibe alması gerekirken 840.319,99 TL aldığını, davacı tarafın açık hatası ve eksiği nedeniyle müvekkilinin 159.681,01 TL zarara uğradığını, davacı tarafın ilave iş artışı ekli listelere göre belirlenen ödeme isteklerine ilişkin olarak müvekkili tarafından “hakkaniyet düzeyinde tespitinin yapılacağı ve hak ediş düzenlenerek ödeme yapılacağı” hususunun bildirildiğini, buna ilişkin 28/04/2018, 02/05/2018, 04/05/2018 ve 03/08/2018 tarihli maillerin olduğunu, davacının sözleşmenin 11.6 maddesindeki ''Proje değişikliği nedeniyle sözleşme kapsamında olmayan yeni elemanların fiyatlandırılmasında o tarihteki güncel malzeme rayiçleri dikkate alınacaktır. Oluşturulacak yeni fiyatlar işveren tarafından kabul edilene kadar yüklenici işi durdurabilir geçen süre işin süresine eklenir.'' hükmünü göz ardı ettiğini, yapılan ilave işlere ilişkin olarak müvekkilinden herhangi bir yazılı onay alınmadığını, bu nedenle müvekkili tarafından fazla yapıldığı iddia edilen ve listelerinde yer alan ilave iş olarak belirtilen kalemlere ait fiyat belirlemesinde öncelikle sözleşme fiyatlarına bakıldığını ve uygun poz var ise buradan ödendiğini, yok ise güncel piyasa fiyatlarıyla değerlendirmeye alındığını, davacının bakiye konusunda farklı isteklerde bulunduğunu, davacının bizzat mailinde en son 381.753,94 TL alacağının olduğunu beyan etmesine rağmen tespit raporunda bilirkişinin fazla imalatları 659.200,50 TL olarak belirlemesinin ve davacının da bu belirlemeye rağmen müvekkiline sadece takibe konu ettiği ve daha önce kayıtlara alınmayarak iadesi yapılan 450.469,65 TL fatura kesmiş olmasının kendi belirlemelerinin ve mahkemede alınan tespit raporunun usulsüz olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, davacının, kendisinin hatalı ve eksik olarak yaptığı imalatları düzgün hale getirmek için sonradan yaptığı işleri bu işin gereği için değil, özel bir istekmiş gibi ilave imalat olarak değerlendirdiğini ve bunun için ek işler yaptığı gerekçesiyle bedel isteğinde bulunduğunu, 02/04/2018 tarihli mail ekinde yaptıkları ilave işler formu incelendiğinde bu işlerin hiç birinin ek iş ve imalat olmadığı işlerinin gereği yaptıkları işler olduğunun anlaşılacağını, davacı tarafın ek iş ve ücret istediği iş ve imalatların kendi stokunda ve kendi yükümlülüğünde olan işlerin ve bu işlerin alt enstrümanları olduğunu, dolayısıyla bunların fazla imalat veya fazla iş olarak niteliğinde görülemeyeceğini, yapılan işlerin tamamının anahtar teslimi bir işin gereği olduğunu, müvekkilinin de Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasında tespit yaptırdığını, davacı tarafın hataları nedeniyle müvekkilinden İzmir İl Tarım Müdürlüğü’nün yaptığı kesintilerin belirlendiğini, bu raporda; “Alt Yapı keşif özeti tablosunda konvansiyonel işler poz 6’da kompozit ve kompozit cephe ofis tarafları alüminyum, diğer taraflar pvc (ısı camlı çift açılım olacak)” şeklinde tanımlanan kompozit cephe, alüminyum doğrama ve pvc doğramalara ilişkin miktar ve fiyat tespitlerinin net olarak yapıldığını, ilave ve sözleşme dışı işler olarak gösterilmek suretiyle farklı birim ve fiyatlardan belirlendiğini, sözleşmenin 4.a.10 maddesinde “Cephe kaplaması kompozit olarak yapılacaktır. Ofis camları alüminyum yapılacak, depo camları pvc ısı camlı çift açılım olarak takılacaktır.'' denmişken Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasında bilirkişilerce sözleşme ve ekleri yeterince incelenmeden bu işlerin ilave işmiş gibi değerlendirildiğini, sözleşme maddesine rağmen büyük bir hataya düşüldüğünü, sözleşme incelendiğinde bu işlerin sözleşme dışı iş olmadığının görüleceğini belirterek, davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER ;
Sözleşme, Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı ve ... D.İş sayılı tespit dosyaları, ihtarname, mail yazışmaları, tanık anlatımları, keşif, bilirkişi raporları.
GEREKÇE ;
Dava; hakkında eser sözleşmesine dayalı fatura bedelinin tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatılan davalının borca itirazının iptali istemine ilişkindir.
Taraflar arasında İzmir ili Bergama İlçesi Kaynarca Mevkii Yapılacak Olan Deponun Alt Yapı ve Prefabrik İşleri Yapımına ilişkin 23/05/2017 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Bu sözleşme ile davacı yüklenici, İzmir ili Bergama ilçesinde yapılacak olan prefabrik depo inşaatı ile ilgili sözleşme ekindeki keşif özetinde detay ve fiyatları belirtilen alt yapı ve üst yapı imalatlarında imal, nakliye ve montaj işlerini anahtar teslimi yapmayı ve işi işveren ile idareye teslim etmeyi yüklenmiştir. Sözleşmede işin bedelinin KDV hariç 1.075.000,00 TL olduğu kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin “ödeme” başlıklı 6. maddesinde; “yüklenici şirketin sözleşme imzalanması ile birlikte 300.000,00 TL banka teminat mektubu vermesi kaydıyla aynı miktarda avans ödemesi yapılacağı, avansla birlikte ilk etapta ilk iki çekin yani 25/06 ve 25/07 vadeli çeklerin verileceği, işin ilerleme durumuna göre kalan çeklerin verileceği, en son 25/10 vadeli çekin idareye işin kabulünü müteakip yüklenici firmaya verileceği, sözleşme sonrası yüklenici firmaya verilen avans ödemesinin dışında kalan ve ödenecek çeklerle ilgili yüklenici firmaya teslim sırasında yüklenici firmanın işverene aldığı çekler karşılığı teminat çekleri vereceği, teminat çeklerinin iadesinin işin bitimine yakın 25/09’da tamamının yükleniciye iade edileceği, geriye kalan kısmın 25/06/2017 tarihinde 155.000,00 TL tutarlı çek, 25/07/2017 tarihinde 155.000,00 TL tutarlı çek, 25/08/2017 tarihinde 1550.000,00 TL tutarlı çek, 25/09/2017 tarihinde 155.000,00 TL tutarlı çek, 25/10/2017 tarihinde 155.000,00 TL tutarlı çek olduğu” düzenlenmiştir. Bu sözleşmenin 7. maddesi ile; sözleşme konusu işin süresi “yer teslimi tarihinden itibaren tüm imalatların anahtar teslim bitirilmesi ve 120 iş günü içerisinde işverene teslimi'' şeklinde kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 11.6 maddesinde; “Proje değişikliği nedeniyle sözleşme kapsamında olmayan yeni elemanların fiyatlandırılmasında o tarihteki güncel malzeme rayiçleri dikkate alınacaktır. Oluşturulacak yeni fiyatlar işveren tarafından kabul edilene kadar yüklenici işi durdurabilir geçen süre işin süresine eklenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı vekili cevaba cevap dilekçesi ile; müvekkili tarafından toplamda 580.341,31 TL + KDV tutarında ilave iş yapıldığını, davalının sözleşme ekinde yer alan bir kısım imalatların çıkarılmasını istemesi üzerine yapılmayan işlerin ilave işler bedelinden düşüldüğünü, 381.753,94 TL + KDV bedelinin yapılmayan işler bedeli düşüldükten sonra ortaya çıkan bedel olduğunu belirtmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; “davacının, dava konusu 23/05/2017 tarihli sözleşme kapsamında ve sözleşme harici ilave işler yapıp yapmadığı, yapılan işlerin ve ilave işlerin hangi işler olduğu, bedellerinin ne olduğu, ilave işler yönünden taraflar arasında bir mutabakatın bulunup bulunmadığı, ilave işler formunda belirtilen işlerin gerçekte ilave işler mi yoksa davacının yükümlülüğünde olup da yapması gereken işin doğasında yani bünyesinde işler mi olduğu, buna göre ilave işlere dayalı ücret istenip istenemeyeceği, davacının yaptığı ilave işler var ise buna ilişkin davalının yazılı onayının bulunup bulunmadığı, bu işlere ilişkin ücretlendirmenin neye göre yapılacağı, davalının, davacıya Bergama İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyası çerçevesinde borcunun bulunup bulunmadığı, varsa icra takip tarihi itibariyle borç miktarının ne olduğu, davalının borca itirazında haklı olup olmadığı, itirazının iptali koşullarının bulunup bulunmadığı” konularındadır.
Taraflarca imzası inkar edilmeyen 23/05/2017 tarihli sözleşmenin 13. maddesinde “anlaşmazlık halinde İzmir Mahkemelerinin yetkili olacağı” kararlaştırıldığından ve taraflar da tacir olup, söz konusu yetki sözleşmesi gereği mahkememiz yetkili olduğundan, davalı vekilinin yetki itirazı haklı görülmemiştir.
22/02/2018 tarihli iş yeri teslim tutanağı incelendiğinde; “... Tarım Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin İzmir İli, Bergama İlçesi, kaynarca 0 ada, 1875 parsel, 18/10/2017 tarihli 6503 ruhsat numaralı inşaatın bütün işleri eksiksiz olarak tamamlanmıştır.” ifadelerini içerdiği, altında davacı ve davalı şirket kaşelerinin bulunduğu, davalı kaşesi üzerinde “İşi eksiksiz teslim aldım” yazısının bulunduğu görülmüştür.
Davalı vekili bu belgenin yetkisiz personel tarafından imzalandığını bildirmiştir.
Dava dilekçesi ekinde sunulan 22/02/2018 tarihli geçici veya kesin kabul tutanağı formu altındaki davalı şirket kaşesi üzerinde yer alan imzanın yer teslim tutanağında yer alan imza ile aynı olduğu belirlenmiştir.
22/02/2018 düzenleme tarihli “geçici veya kesin kabul tutanağı formu” başlıklı belge incelendiğinde; montaj bitiş tarihinin 30/01/2018 olarak gösterildiği, “görüş ve açıklamalar” kısmında “Sözleşmede adı geçen işin imalat, nakliye, montaj işleri tamamlanmış, ilgili bina projesine, sözleşmesine uygun ve eksiksiz olarak işveren yetkilisine teslim edilmiştir.. Not: Bu belgenin imzalanmış olması yüklenicinin sorumluluklarını azaltmaz.” dendiği; altında davacı ve davalı şirket kaşeleri ile üzerilerinde imzaların bulunduğu görülmüştür.
Takibe dayanak 13/07/2019 tarihli ... numaralı 450.469,65 TL bedelli e-fatura incelendiğinde; bu tutarın % 18 KDV dahil tutar olduğu, yapılan işlerin, miktarının, birim fiyatının, iskonto oranının ve tutarının, KDV oranının ve tutarının ayrı ayrı kalemler halinde gösterildiği, faturanın alt tarafında “Not/Açıklama” bölümünde; “Sözleşmeye ilaveten yapılan ve Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı bilirkişi raporu ile de tespit edilen işlerin faturasıdır. Sözleşmede yer alıp da talebiniz uyarınca yapılmayan işlere ait 198.587,37 TL tutar için tenzilat uygulanmıştır.” açıklamasının bulunduğu; “Ödeme Koşulu” kısmında ise “30 gün” yazılı olduğu görülmüştür.
Davacı vekili; ilave işlere ilişkin olarak davalıdan alınan onay yazılarına ilişkin olarak mail yazışmalarına delil olarak dayanmış ve bunları dilekçesi ekinde sunmuştur.
Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı tespit dosyası incelendiğinde; davalı şirket tarafından davacı şirket hasım gösterilmek suretiyle sözleşme konusu işle ilgili olarak yapılan işlerin sözleşmelere uygun olup olmadığı, kalem kalem dökümlerinin ne olduğu hususunun belirlenmesi ve maliyet hesaplarının yapılması istemiyle tespit isteğinde bulunulduğu, mahkemece tespit isteğinin kabulüne karar verilerek yerinde keşfin yapıldığı ve görevlendirilen elektrik mühendisi, makine mühendisi, inşaat mühendisi ve mimar bilirkişilerden 22/05/2018 tarihli raporun aldırıldığı, raporda özetle "inşaat imalatları ve mimari yönünden; mimari plan ve yerinde alınan ölçülerle taşınmazın onaylı mimari projesindeki planının ve ölçülerin uyumlu olduğu, herhangi bir uyumsuzluğa rastlanmadığı, tespite konu taşınmaz ile ilgili sözleşmedeki toplam bedelin hesaplanan yapı yaklaşık maliyetleri göz önüne alındığında herhangi bir uyumsuzluğun bulunmadığı, elektrifikasyon yönünden; maliyetlerinin sözleşmelerdeki maliyet hesapları ile çok yakın olacak şekilde % 98 oranında uyumlu olduğu, mekanik imalatları yönünden; sözleşmeye göre yapılan işin bedelinin rayiç bedelle karşılaştırıldığında uygun olduğu" görüşünün bildirildiği görülmüştür.
Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı tespit dosyası incelendiğinde; davacı şirket tarafından davalı şirket hasım gösterilmek suretiyle 21/09/2018 tarihli dilekçe ile taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereğince karşı tarafça yapılan tadilat proje değişikliği sonucu yapılan ilave işler ile sözleşme dışında istenilip yapılan ilave işlerin ve bedelinin tespitine karar verilmesinin istendiği, mahkemece 28/09/2018 tarihinde yerinde elektrik, makine ve inşaat mühendisi bilirkişilerle birlikte keşif yoluyla bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişiler tarafından 11/12/2018 havale tarihli raporun düzenlendiği, bilirkişi raporunda sonuç olarak "tespite konu yerde inşaat+makine+elektrik ilave imalatlarının bedelinin KDV dahil 659.200,50 TL olduğu" görüşüne yer verildiği, davalı vekilinin 16/01/2019 tarihli dilekçesiyle tespit raporuna yönelik itirazlarını bildirdiği görülmüştür.
Davalı tarafından davacıya İzmir .... Noterliği’nden gönderilen 18/07/2019 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname incelendiğinde; "13/07/2019 tarihli 450.469,65 TL bedelli faturanın kabul edilmediği, itiraz edildiği, faturanın iade edildiği" hususunun bildirildiği ve ihtarnameye faturanın eklendiği görülmüştür.
Davacı tanığı ... anlatımında; “Ben dava konusu sözleşmeyi davacı şirket adına imzaladım. Taslaklar üzerinden keşif özetlerini oluştururken ben de vardım. Karşı tarafla anlaşmaya varıldı. Ruhsat projeleri hazırlandı. Bu projeleri biz hazırladık. Sözleşme kapsamında statik, mimari ve elektrik projeleri tarafımızca hazırlandı. Belediyeye ruhsat başvurusunu da yine biz yaptık. Ruhsatı aldıktan sonra da inşaata başladık. Projeye uygun bir şekilde prefabrik binanın alt yapıları ile birlikte inşası eksiksiz bir şekilde tamamlandı. Daha sonra mimari projenin uygulanmasına geçildi. Yani ince işlerin yapımına geçildi. Mimari proje ilk hazırlandığında yemekhaneler binanı üst katındaydı. Yemekhanenin duvar ve sıvaları ile birlikte yapımı bu projeye göre gerçekleştirilmiştir ancak davalı burayı gördükten sonra yemekhanenin yeterli olmayacağını söyledi ve davalı taraf kendisi bir mimari proje hazırlayarak bize verdi ve uygulamanın bu projeye göre yapılmasını istedi. Davalı tarafından bize verilen projeye göre yemekhane üst kattan alt kata taşınıyordu. Sekreteryanın olduğu yere daha öncesinden örülen duvarların iptal edilmesini ve cam yapılmasını da ayrıca istediler. Bu hususları sözlü olarak ve mail olarak bildirdiler. Ayrıca üst katta yönetici odası da vardı. Sözleşmeye göre kapı, seramik, klozet gibi malzemeler orta halli olacaktı ancak yine davalı tarafın isteği üzerine bu işlerin malzemeleri birinci kalite malzeme olarak seçildi ve uygulandı. Yine sözleşmeye göre m²'si belli olan dış kompozit kaplamalar vardı. Davalı taraf bunun da malzeme kalitesini ve rengini değiştirdi. Yani özel üretime geçildi. Bütün bu hususlar az önce de belirttiğim gibi tarafımıza sözlü olarak ve mail şeklinde bildirildi. Dış kapının olduğu yere sözleşme haricinde kapı girişi koruma paneli yapıldı. Bu da yine davalı tarafın isteği üzerine yapıldı. Zira sözleşmede böyle bir uygulama yoktu. Üretim alanının olduğu kısmında cepheler panel ile kaplıydı. Biz buna saç panel diyoruz. İçeride forklift çalıştığı için sacların zarar görmemesi amacıyla komple duvar ördürdüler. Bu da sözleşme haricindeydi. Yine endrüstriyel kapılarda da değişiklikler yapıldı. Isıya dayanıklı kapı olmasını istediler. Bu da yine davalı tarafın istediği şekilde değiştirildi. Sözleşmede ve projede olmamasına rağmen yine davalı tarafın isteği üzerine binanın dışında bahçe kısmına ızgara kanal yaptık. Yine dış sahaya sözleşme haricinde beton dökülmesi istendi ve tarafımızca yapıldı. İçerideki idari binadaki kapıların da özellikleri değiştirildiği ve özel üretim olarak yapıldı. Bu da davalı tarafın isteği üzerine gerçekleştirildi. Ayrıca yangın tesisatı da sözleşme ve keşif özetinde yoktu yani davalı tarafın yükümlülüğündeydi ancak davalı taraf yangın tesisatının da tarafımızca yapılmasını isteyince bu tesisatta yine tarafımızca yapıldı. Ayrıca klimalar bizim yükümlülüğümüzdeydi ancak davalı taraf bunları kendisinin yapacağını söyleyince klima işleri keşif özetinden tarafımızca düşüldü. Tüm bu işlemler yapıldıktan ve belediyeden yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra tutanakla birlikte iş davalı tarafa teslim edilmiştir. Davacı tarafça projeye ve sözleşmeye uygun olarak ve bir kısım işler yönünden de davalı tarafın isteği ve talimatı doğrultusunda sözleşme dışına çıkılmak suretiyle dava konusu işin eksiksiz bir şekilde yapımı gerçekleştirilmiştir ve bina davalı tarafça fiili olarak kullanılmaktadır. Davalı tarafın sözleşmenin ifası aşamasında herhangi bir şekilde eksik bir iş yapıldığı şekilde tarafımıza sözlü veya yazılı bir uyarısı olmamıştır. Kaldı ki böyle bir eksiklik olsaydı yapı kullanma izni belediye tarafından verilmezdi. Tarafımızca ilk olarak yapılan bina içindeki merdivende herhangi bir projeye aykırılık yoktu ancak sonradan merdiven kırıldı. Bu da davalının talimatı ile oldu çünkü davalı taraf o alanın daha ferah ve geniş olmasını yani merdivenin sekreteryaya çıkan kısmının olduğu yerin daha rahat olmasını istiyordu. Buna göre de gerekli değişiklik yapıldı. Kaldı ki merdivenle ilgili olarak herhangi bir projeye aykırılık olsaydı biz inşaat ruhsatı alamazdık. Herhangi bir projenin eksik olması halinde belediye inşaat ruhsatı vermez. Ruhsatların tamamı hazırdı. Kaldı ki ruhsatları almadan işe başlamış olsaydık SGK'dan bize ceza gelirdi. Sözleşmede davacı şirket adına atılan imza bana aittir. Ben şirketin pazarlama müdürü olarak sözleşmeyi imzaladım. Ruhsat alınmadan işe başlanması gibi bir durum söz konusu değildir.” demiştir.
Davalı şirket defter ve belgelerini talimat yolu ile inceleyen mali müşavir bilirkişi 01/03/2022 tarihli raporunda özetle; defterlerin lehe delil olduğunu, davaya konu e-faturanın 17/07/2019 tarihinde tebliğ edildiğini, 18/07/2019 tarihinde davalı tarafından iade edildiğini, e-faturanın davalı defterlerine kaydının yapılmadığını, dolayısıyla ödeme de gözükmediğini; dava konusu iş kapsamında davalı vekili tarafından sunulan ve dava dışı şirketlere yaptırıldığı ileri sürülen işlere ilişkin olarak düzenlenen faturaların davalı defterlerinde usulüne uygun olarak kayıtlarının bulunduğunu, ödemelerinin yapıldığını, herhangi bir borcun olmadığını bildirmiştir.
Mahkememizce davaya konu eser başında keşif yoluyla bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
İnşaat mühendisi, elektrik mühendisi, makine mühendisi ve mali müşavir bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyeti hazırlayıp sundukları 04/05/2023 havale tarihli raporlarında özetle; işin toplam bedelinin anahtar teslimi olduğunu, anahtar teslimde kastın keşifli olsun olmasın projedeki her türlü imalatın yüklenicinin taahhüdünde olması olduğunu, keşifte yer alan metrajların ise işin sonunda yerinde kontrol edileceğini, eksilen keşiflerin toplam bedelden düşülerek kesin hakedişin düzenleneceğini, buna göre iş bedelinin KDV hariç 1.075.000,00 TL olduğunu, sözleşmenin 6. maddesinde ödemenin düzenlendiğini, yer teslimi tarihinden itibaren tüm imalatların anahtar teslim bitirilmesi ve işverene tesliminin 120 iş günü içinde yapılması gerektiğini, sözleşmenin 11.5 maddesine göre işveren tarafından onaylanmış projelere uygun olarak yapılan imalat sırasında proje değişikliği olursa o ana kadar üretilen ve söz konusu işte kullanılamayacak olan elemanların montaj hariç bedelini işverenin teklif fiyatları üzerinden yükleniciye ödeyeceğini; 11.6 maddesine göre proje değişikliği nedeniyle sözleşme kapsamında olmayan yeni elemanların fiyatlandırılmasında o tarihteki güncel malzeme rayiçlerinin dikkkate alınacağını, oluşturulacak yeni fiyatların işveren tarafından kabul edilmesine kadar yüklenicinin işi durdurabileceğini, bu geçen sürenin işin süresine ekleneceğini, mücbir sebeplerin 12. maddede düzenlendiğini, sözleşmenin ekinde prefabrik keşif özetiyle alt yapı keşif özeti tablosunun yer aldığını, 22/02/2018 tarihli iş yeri teslim tutanağının düzenlendiğini, bu tutanakta “işveren ... Tarım Gıda San ve Tic A.Ş.’nin İzmir ili Bergama ilçesi Kaynarca ... ada ... parsel 18/10/2017 tarihli ... ruhsat numaralı inşaatın bütün işleri eksiksiz olarak tamamlanmıştır” şeklinde yazılarak her iki tarafça imzalandığını; davalı ... Tarım Gıda San. ve Tic. A.Ş. tarafından 03/03/2018 tarihinde Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nde ... D.İş sayılı dosyada delil tespitinin yaptırıldığını, bu dosyada 22/05/2018 tarihli bilirkişi raporunun aldırıldığını; davacı tarafça Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasında delil tespiti isteminde bulunulduğunu, bu dosyada da 28/09/2018 tarihli bilirkişi raporunun aldırıldığını; davalı ... Tarım Gıda San ve Tic. A.Ş. tarafından 04/10/2017 tarihli ... yevmiye numaralı yönetim kararı ile ihale komisyonunun oluşturulduğunu, ihale komisyonunun 05/10/2017 tarihinde aldığı karar ile Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Kırsal Kalkınma Yatırımlarını Destekleme Programı 11. Etap ... numaralı projeyle yapılacak olan tarımsal ürünlerin işlenmesi, depolanması ve paketlenmesine yönelik tesis inşaat işleri ile üç ayrı yüklenici firma belirlenmesi kararının alındığını, 13/11/2017 tarihli ihale komisyon kararı ile belirlenen 3 firmadan gelen ihale dosyalarının incelenmesi sonucunda davacı ... Prefabrik Beton İnşaat San ve Tic. A.Ş.’nin en uygun fiyatı vermesi sonucunda değerlendirme formunun düzenlendiğini; 22/02/2018 tarihinde işyeri teslim tutanağının düzenlendiğini, 18/10/2017 tarihli ... ruhsat numaralı yapı ruhsatının ve 28/03/2018 tarihli ... belge numaralı yapı kullanım izin belgesinin düzenlendiğini, yerinde yapılan incelemelerde davaya konu yapının tamamlanarak işletmeye alındığının belirlendiğini, tüm kalem icmalinin inşaat işleri için 914.132,68 TL (% 86,38 pursantaj oranı), elektrik işleri için 74.325,05 TL (% 7,02 pursantaj oranı), mekanik işler için 69.842,83 TL (% 6,60 pursantaj oranı) olmak üzere toplam 1.058.300,56 TL (% 100 pursantaj oranı), iş sözleşmesi formunda yer almayan yerinde yapılmış olan imalatların 16.800,00 TL’si ofis kapıları, 8.250,00 TL’si fotoselli kapı, 7.260,00 TL’si sekreterya camekan bölümü, 44.055,32 TL’si bina etrafı ızgaralı kanal bölümü, 18.154,50 TL’si bant pencere, 23.915,52 TL’si dış saha betonu, 480,00 TL’si 1. kat cam bölme, 6.413,00 TL’si alüminyum kapı ve 975,00 TL’si yemekhane duvar yıkımı-pencere kesimi, açımı olmak üzere toplam 126.303,34 TL olarak hesaplandığını; makine tesisat yönünden yapılan incelemelere göre; davalının 1.156,63 m² olan ve yapılan ölçümlerde 55 m x 21 m olan depo alanında karşılıklı 2'şer yangın dolabının olduğunu, bu dolaplara yatayda karşılıklı olarak 2 inç galvaniz boru ile gelen hattın dikey olarak 2 inç borularla inerek yangın dolaplarındaki vanalara bağlandığını, yangın dolapları içerisinde bez yangın hortumu, lens ve 1 adet 6 kilogramlık kuru kimyevi tozlu yangın söndürücünün monteli olduğunu, davalının iki katlı idari binasının ve depo bölümünün yangın borulama sisteminin, kalorifer boru ve kolektör montajının, sıhhi tesisat klima borulamasının projeye uygun olarak yapıldığını, alt katta bir adet yangın dolabı, birinci katta bir adet yangın dolabının bulunduğunun belirlendiğini, dosya içeriğinde bulunan ve 1.058.300,00 TL keşif bedelli işte mekanik tesisat imalatlarının % 6,60 olarak belirtilmiş olduğunu ancak ilave yangın tesisatı, klima ve VFF boruları montaj ve malzeme işçilikleriyle birlikte % 11,56 oranına çıkmış olduğunun hesaplandığını, dosya içeriğinde bulunan davacı tarafından sunulan davaya konu 13/07/2019 tarihli fatura içeriğinde listelenen 182 kalem malzeme incelendiğinde; listesi verilen mekanik tesisat malzeme, iş ve işçilik kalemlerinin yer aldığı, 52.566,26 TL fazla iş malzeme ve işçilik bedellerinin yapılan iş tarihi ile kadri maruf olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını; elektrik tesisatı yönünden yapılan incelemelere göre; fabrika binasına ait elektrik uygulama projelerinin ... Mühendislik Elek. İnş. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti-Elektrik Mühendisi ... tarafından yapıldığını, taraflar arasındaki 23/05/2017 tarihli sözleşme eki keşifte elektrik tesisatının toplam tutarı 74.325,05 TL olup, yapının 1.058.300,56 TL tutarlı keşfi içerisinde elektrik tesisatının oranının % 7,02 olduğunun görüldüğünü, davacı tarafından yapılan elektrik imalatlarının miktarının belirlendiğini, sözleşme keşfi kapsamında yapılan işler ile sözleşme keşfi dışında yapılan imalatların ayrı ayrı hesaplandığını; sözleşme keşfine göre yapılan imalatlar toplamının 62.349,69 TL olduğunu, sözleşme keşfi dışında yapılan iş tutarının KDV hariç 58.551,00 TL olduğunu, sözleşme keşfi kapsamında ve sözleşme dışı olarak yapılan elektrik imalatları toplamının 120.900,69 TL, sözleşmeye göre fazladan yapılan işler tutarının KDV hariç 46.575,63 TL olduğunu, faturadaki ilave elektrik tesisat işleri toplamının KDV hariç 43.456,40 TL olduğunu, yani sözleşme dışı fazladan yapılan iş tutarı KDV hariç 46.575,63 TL olarak hesaplanmışken, davacının ilave işler için düzenlediği faturadaki elektrik işleri toplam tutarının 43.456,40 TL olarak hesaplanan tutardan daha düşük hesaplandığını, davacının isteğiyle bağlı kalındığında sözleşme dışı elektrik imalatları için KDV hariç 43.456,40 TL fazla imalat bedelinin istenebileceği görüşüne varıldığını; mali müşavir bilirkişinin incelemelerine göre; davacı şirkete ait defterlerin e-defter olduğunu, delil niteliklerinin bulunduğunu, davacı şirketin ticari defter kayıtlarında davalının hesaplarına kaydedilen 16/06/2017 tarihinden 08/12/2017 tarihine kadar çek ve havale girişleri sonucu toplam davalıya 920.000,00 TL tutarında alacak kaydedildiğini, 30/12/2017 tarihli işlem kaydı ile virman açıklaması yapılarak 920.000,00 TL tutarın ... kodlu davalının hesabına alacak kaydedildiğini, 100.000,00 ve 300.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL tutarında ... Bankası teminat mektuplarının hesaba kaydedildiğini, 2018 yılı hesaplarında 2017 yılından devreden 920.000,00 TL davalının alacak bakiyesinin hesapta kalmış olduğunu, toplam 400.000,00 TL tutarında borç kaydedildiğini, davalı şirketin muhasebe kayıtlarında davacının bakiyesinin “0” olduğunun görüldüğünü; talimat mahkemesi tarafından davalı şirkete ait ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan inceleme sonucu dosyaya sunulan 28/02/2022 tarihli raporun ikinci sayfasının 3. maddesinde “Dava konusu iş kapsamında davalı vekili tarafından sunulan ve dava dışı firmalara yaptırıldığı ileri sürülen işlere ilişkin olarak düzenlenen dava konusu olmayan faturaların davalının defterlerinde usulüne uygun kaydı bulunmaktadır. Ödemeleri yapılmış olup, herhangi bir borç mevcut değildir” beyanında bulunulduğunu, tarafların 31/12/2018 tarihi itibariyle sıfır bakiyede mutabık olduklarını, davacı şirkete ait muhasebe kayıtlarında davalı tarafından kabul edilmeyen 13/07/2019 tarihli 450.469,65 TL tutarındaki e-faturanın 17/07/2019 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, 18/07/2019 tarihinde İzmir .... Noterliği’nde ... numaralı ihtarnameyle davalı şirket tarafından iade edildiğini, 13/07/2019 tarihli kayıt ile fatura tutarı olan 450.469,65 TL’nin davalının hesabına borç kaydedildiğini, davacının davalıdan bu miktar alacaklı göründüğünü; sonuç olarak yapılan ilave işlerin fatura tarihi olan 13/07/2019 tarihi ile toplam 222.326,00 TL, dava tarihi olan 24/01/2020 tarihi itibariyle 227.134,72 TL olarak hesaplandığını, ilave işler açısından taraflar arasında mutabakat olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir belge ve bilginin bulunmadığını, iş formunda olmaması sebebiyle yapılan işlerin ilave iş olarak değerlendirilebileceğini ve ilave işlere dayalı ücret istenebileceğini bildirmişlerdir.
Bilirkişiler itirazlar üzerine hazırladıkları 13/09/2023 tarihli ek raporlarında özetle; iş sözleşme formunda yer alan malzeme veya yapılan işler kapsamında bulunan imalatlar ile mimari projesinde bulunmayan imalatlar belirlenip sözleşmenin anahtar teslim sözleşme olduğu, bu tür sözleşmelerde iş artışı ve imalat fiyat artışı olabileceği göz önüne alınarak sözleşmeye konu binada keşif günü yapılan incelemeler ile imalatlar belirlenip tutarları hesaplanarak belirlenen bu imalatların mahkemenin takdirinde olmak üzere fazladan yapılan ilave iş olarak değerlendirilebileceği kanaatine varıldığını, bu işlerle ilgili olarak taraflar arasında dosyasında mutabakat olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ve belge olmadığı hususunun kök raporda belirtildiğini, bu işlerin toplam 126.303,34 TL olarak belirlendiğini; yerinde kendilerine gösterilen ve davacı yüklenici tarafından yapıldığı belirtilen imalatların gezilerek, gerekli ölçüm tespit ve fotoğraflarla proje ve sözleşmenin incelenmesi sonucu kök raporun düzenlendiğini, davacı firma itirazına konu kalorifer petekleri ve yangın tesisatına ait pompa gurubunun davalı şirket tarafından temin edildiği hususunun keşif esnasında taraf vekillerinin huzurunda beyan edildiğini ve taraflarınca yapılan hesaplara dahil edilmediğini, dolayısıyla kök raporda yer alan ve yerinde yapılan ölçüm ve davacı faturası ile uyumlu olan kök rapordaki makine-sıhhi tesisat ve yangın tesisatıyla ilgili sonuçta bir değişikliğe gidilmediğini, davalı şirketin 1.156,63 m² olan ve yapılan ölçümlerde "55 metre x 21 metre olan depo alanında karşılıklı olarak 2'şer yangın dolabı olduğu, yangın dolaplarına yatayda karşılıklı olarak 2 inç galvaniz boru ile gelen hattın dikey olarak 2 inç borularla inerek yangın dolaplarındaki vanalara bağlandığı, yangın dolapları içerisinde bez yangın hortumu, lens ve bir adet 6 kilogramlık kuru kimyevi tozlu yangın söndürücünün monteli olduğu" hususunun belirlendiğini, davalı şirketin iki katlı idari binasının ve depo bölümünün yangın borulama sisteminin kalorifer boru ve kolektör montajının sıhhi tesisat ve klima borulamasının projeye uygun olarak yapıldığı ve alt katta bir adet yangın dolabı, 1. katta 1 adet yangın dolabı bulunduğu husususlarının belirlendiğini, buna göre yapılan ilave işler toplamının 52.566,26 TL olduğunu; dosya içeriğinde bulunan davacı şirket tarafından sunulan 13/07/2019 tarihli fatura içeriğinde listelenen 182 kalem malzeme incelendiğinde bu mekanik tesisat, malzeme iş ve işçilik kalemlerinin yer aldığı 52.566,26 TL fazla iş malzeme ve işçilik bedellerinin yapılan iş tarihi ile kadri maruf olduğunu ve taraf vekillerinin kök rapora itiraz dilekçelerinin kök rapor sonucunun değişmesine etken bir durum olmadığı sonucuna varıldığını, bu işlerin ilave işe olarak değerlendirildiğini ve taraflar arasında mutabakat olduğuna dair herhangi bir bilgi veya belge olmadığı hususunun kök raporda belirtildiğini; davacı vekilinin rapora itirazları arasında elektrik tesisatı için yapılmış bir itirazın bulunmadığını, davalı vekilinin itirazlarında da "elektrik tesisatı imalatının yapılmadığı, eksik ya da ayıplı yapıldığı" yönünde bir itirazının bulunmadığını, davalı vekilinin itirazlarının "davacının sözleşme dışı olarak yaptığı imalatların onay alınmadan yapıldığı" yönünde olduğunu, bunun değerlendirilmesinin hukuki nitelikte olduğunu; mali yönden taraflar arasında mutabakat farkına neden olan hesap farklarının tek tek belirtildiğini, tarafların itirazlarında bildirdikleri bir çok hususun örneğin “ek işler yapıldığı, sözleşmede belirtilmeyen bazı ilave işlere ait maliyetlere katlanıldığı” gibi hususların belge bulunmaması ve defter kaydına dahil edilmemesi nedeniyle teknik bilirkişilerce değerlendirilebileceğini, kök raporda eksik bırakılan hatalı bir tespit ve değerlendirmenin bulunmadığını, bu nedenle kök raporda değişiklik gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığını bildirmişlerdir.
Aldırılan ek rapor açıklayıcı, gerekçeli, somut olaya uygun ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuştur.
Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve olayda uygulanması gereken 6098 sayılı TBK'nın 470. maddesinde; "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir."; 471. maddesinde; "(1) Yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. (2) Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. (3) Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. (4) Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır."; 479/1. maddesinde; "İş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur."; 480. maddesinde; "(1) Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez. (2) Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse yüklenici, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir."; 481. maddesinde; "Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir." düzenlemelerine yer verilmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 97. maddesi; "Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir." düzenlemesini içerip, TMK'nın 6. maddesinde ise; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." düzenlemesine yer verilmiştir.
Toplanan deliller, benimsenen bilirkişi raporu ve yasal mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında İzmir ili Bergama İlçesi Kaynarca Mevkii Yapılacak Olan Deponun Alt Yapı ve Prefabrik İşleri Yapımına ilişkin 23/05/2017 tarihli sözleşmenin imzalandığı, davacı yüklenicinin bu sözleşme ile İzmir ili Bergama ilçesinde yapılacak olan prefabrik depo inşaatı ile sözleşme ekindeki keşif özetinde detay ve fiyatları belirtilen alt yapı ve üst yapı imalatlarında imal, nakliye ve montaj işlerini anahtar teslimi yapmayı ve işi işveren ile idareye teslim etmeyi yüklendiği, sözleşmede işin bedelinin KDV hariç 1.075.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, işin götürü bedelli iş olduğu, işin süresinin yer tesliminden itibaren 120 iş günü olduğu, tarafların 22/02/2018 tarihinde birlikte iş yeri teslim tutanağını imzaladıkları ve bu tutanakla birlikte davalı tarafça davaya konu işlerin eksiksiz olarak teslim alındığının kabul edildiği, davalı tarafın bu tutanaktaki imzaya itiraz etmediği, itirazının "tutanağı imzalayanın yetkili personel olmadığı" yönünde olduğu, 22/02/2018 tarihli geçici veya kesin kabul tutanağı formu altındaki davalı şirket kaşesi üzerinde yer alan imzanın aynı tarihli yer teslim tutanağındaki imza ile aynı olması nedeniyle davalı tarafın bu savunmasına mahkememizce değer verilmediği; yapılan işlerin Bergama Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı tespit dosyasında belirlendiği, davaya konu yapının işletmeye alındığı, davacı yüklenicinin sözleşmeyle yapımını üstlendiği işle ilgili olarak 13/07/2019 tarihli ... numaralı 450.469,65 TL bedelli e-faturayı düzenlediği, bu faturada yapılan işlerin, miktarının, birim fiyatının, iskonto oranının ve tutarının, KDV oranının ve tutarının ayrı ayrı kalemler halinde gösterildiği, faturanın “Not/Açıklama” bölümünde; “Sözleşmeye ilaveten yapılan ve Bergama Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı bilirkişi raporu ile de tespit edilen işlerin faturasıdır. Sözleşmede yer alıp da talebiniz uyarınca yapılmayan işlere ait 198.587,37 TL tutar için tenzilat uygulanmıştır.” açıklamasının yazılı olduğu, davalının, kendisine tebliğ edilen e-faturaya itiraz ederek iade ettiği ve faturayı defterlerine kaydetmediği, davacı tarafın sözleşme harici ilave işlerle ilgili olarak davalıdan onay alındığına ilişkin mail yazışmalarına da delil olarak dayandığı, bu yazışmaların bir kısım imalatların iş listesinden çıkartılıp yerine yeni ek imalatlar yapılmasına ilişkin olduğu, dinlenen davacı tanığının da "...bir kısım işler yönünden davalı tarafın isteği ve talimatı doğrultusunda sözleşme dışına çıkılmak suretiyle dava konusu işin eksiksiz bir şekilde yapımının gerçekleştirildiğini..." bildirdiği, sözleşmenin 11.5. maddesinde "İşveren tarafından onaylanmış projelere uygun olarak yapılan imalat sırasında proje değişikliği olursa o ana kadar üretilen ve söz konusu işte kullanılamayacak olan elemanların montaj hariç bedelini işveren teklif fiyatları üzerinden yükleniciye ödeyecektir." dendiği, 11.6 maddesinde de "Proje değişikliği nedeniyle sözleşme kapsamında olmayan yeni elemanların fiyatlandırılmasında, o tarihteki güncel malzeme rayiçleri dikkate alınacaktır. Oluşturulacak yeni fiyatların işveren tarafından kabul edilmesine kadar yüklenici işi durdurabilir. Bu geçen süre işin süresine eklenir." dendiği; bilirkişiler tarafından iş sözleşmesi formunda yer almayan ancak yerinde yapılan inşaat işlerinin "ofis kapıları 16.800,00 TL, fotoselli kapı 8.250,00 TL, sekretarya camekan bölümü 7.260,00 TL, bina etrafı ızgaralı kanal bölümü 44.055,32 TL, bant pencere 18.154,50 TL, dış saha betonu 23.915,52 TL, 1.kat cam bölme 480,00 TL, alüminyum kapı 6.413,00 TL, yemekhane duvar yıkımı-pencere kesimi, açımı 975,00 TL" olmak üzere toplam 126.303,34 TL olarak belirlendiği ve hesaplandığı; yine sözleşme dışı mekanik tesisat malzeme, iş ve işçilik giderlerinin toplam 52.566,26 TL olarak belirlendiği ve hesaplandığı; sözleşme dışı elektrik imalatının ise 43.456,40 TL olarak hesaplandığı, ilave işlerin fatura tarihi itibariyle toplam değerinin 222.326,00 TL olduğu belirlendiğinden, yüklenicinin sözleşme dışı imalatlarının iş sahibinin yararına ise bedelinin ödenmesi gerekip, sözleşme dışı işlerle ilgili olarak, sözleşmede bunların hesabı ile ilgili bir düzenleme getirilmemiş ise bedellerinin 6098 sayılı TBK'nın 526. ve devam eden maddelerinde tanımlanan vekaletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl mahalli rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiğinden ve bilirkişiler tarafından faturadaki fiyatlandırmanın işin yapıldığı tarihteki piyasa rayiçleri ile uyumlu olduğu görüşüne varıldığından, keşfe dayalı olarak düzenlenen rapor ve ek rapor mahkememizce de benimsenmiş, sözleşmenin 11.5 ve 11.6 maddeleri ile vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında davacının sözleşme harici 222.326,00 TL'yi istemekte haklı olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılarak, davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin isteğin ise reddine karar vermek gerekmiştir.
Alacak yargılamayı gerektirdiğinden ve davacının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu iddia ve ispat edilmediğinden, tarafların karşılıklı tazminatı istekleri reddedilmiş, davaya ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM;
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
Bergama İcra Müdürlüğü’nün ... sayılı dosyasında davalının 222.326,00 TL borca itirazının iptaline, takibin bu miktar üzerinden ve takip talebinde belirtilen koşullarda devamına,
2-Davacı tarafın fazlaya ilişkin isteğinin reddine,
3-Tarafların tazminat isteklerinin reddine,
4-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 15.187,09 TL harçtan peşin olarak alınan 5.440,55 TL harcın düşülmesi ile kalan 9.746,54 TL harcın davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına,
5-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL'nin davada haksız çıkan davalıdan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına,
6-Davacının yatırmış olduğu 54,40 TL'si başvurma harcı ve 5.440,55 TL'si peşin harç olmak üzere toplam 5.494,95 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
7-Davacının yapmış olduğu 299,60 TL'si posta-tebligat gideri, 19.000,00 TL'si bilirkişi ücreti, 571,90 TL'si keşif harcı, 1.500,00 TL'si keşif araç ücreti ve 40,00 TL'si tanık ücreti olmak üzere toplam 21.411,50 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 10.567,49 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
8-Davalının yapmış olduğu, posta-tebligat gideri olan 250,00 TL'lik yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 126,61 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 35.348,90 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 36.221,55 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
11-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 05/04/2024
Başkan...
e-imzalı
Üye...
e-imzalı
Üye...
e-imzalı
Katip...
e-imzalı