İZMIR 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/292 Esas
KARAR NO : 2024/69
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/04/2023
KARAR TARİHİ : 30/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın uzun yıllardır Van'da ticari faaliyet gösteren ticaret sicilinin temiz bir şirket olduğunu, birçok farklı firma ile olduğu gibi keşideci diğer takip borçlusu davalı ... ile ticari faaliyet yürüttüğünü, Keşidecisinin, sunulacak faturalarda da görüleceği üzere müvekkili firmadan zeytin siparişi verdiğini, sipariş sonrası zeytinler keşideci firma davalı firmaya gönderildiğini ve 15/09/2022 tarihinde faturalandırıldığını, 270.310,00 TL tutarlı satım üzerine davalı firmanın keşide yeri Antalya olan 02/11/2022 tarihli ... ... çek seri numaralı 270.310,00 TL tutarlı çeki düzenleyerek müvekkili firmaya kargo yolu ile gönderdiğini, ... ... seri numaralı çek keşideci diğer takip borçlusu davalı firmanın ödeme güçlüğü çektiğini müvekkili firmaya bildirmesi üzerine kullanılmadığını, tarih değişikliği talep eden davalının isteği müvekkili firma tarafından iyi niyetle kabul edilmiş olup yeni bir çek yazılması konusunda tarafların mutabık kaldığını. bu süre içerisinde ticari faaliyetlerin devam ettiğini, çek süresinin değiştirilmesi konusunda anlaşmaya varılmasının hemen ardından... ... çek seri numaralı 295.000,00-TL tutarlı 15/12/2022 tarihli çekin müvekkili firmaya verildiğini, bu çekin de işleme alınmaması hususunda vade erteleme maksadı ile davalı keşideci firmanın şirket çalışanı ve yetkilisi ile 15 Aralık 2022 tarihli konuşulduğunu, ... Bankasına ait ... seri numaralı çekin bankadan çekilmemesi adına davalı firma tarafından ... ... Seri numaralı Antalya Keşide yerli ve 02/01/2023 tarihli çekin düzenlendiğini ve müvekkiline gönderildiğini, müvekkilinin iş yaptığı şirketin ticari hayatının z ora girmemesi adına yeniden düzenlenen ... ... çek seri numaralı çeki kabul ettiğini, ... ... Seri numaralı Antalya Keşide yerli ve 02/01/2023 tarihli çek davalı tarafından düzenlenerek 24/12/2022 tarihinde müvekkil firmaya gönderildiğini, ilgili icra takibinde henüz haciz yapılmadığını veya haciz yapılıp satışa geçilmediğini belirterek; taleplerinin kabulü ile davalılar ile müvekkili arasında mevcut ve geçerli bir borç ilişkisinin bulunmadığının tespitine, mahkemece takdir edilecek teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı verilerek icra takibinin tedbiren durdurulmasına bu şekilde İzmir ... İcra Dairesinin ... sayılı haksız icra takibinin durdurulmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, bu dava sebebiyle müvekkilinin uğradığı zararların yasa gereği alacağın yüzde yirmisinden az olmamak kaydıyla kötü niyetli davalılardan alınarak müvekkiline verilmesine, vekâlet ücreti ve sair yargılama giderlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin alacağı ile ilgili olarak İzmir ... İcra Müdürlüğünün... Esas sayalı icra dosyası ile ... İnş Taş. ... Mam. Tic. Ltd. Şti.ve davacı... Üretim ve Dağıtım Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine kambiyo senetlerine mahsus takipte bulunduğunu, takibe konu çekin 24/03/2023 tarihinde bankaya ibraz edildiğini ve çekin arkasına karşılıksız kaşesi şerh edildiğini, banka çekle ilgili hiçbir sorun görmediğini ve karşılıksız kaşesi vurduğunu, davacının ve diğer davalının işbu çekle ilgili bankaya hiçbir bildirimlerinin bulunmadığını, çekin başlı başına borç doğuran bir belge olduğunu, borçtan mücerret olduğunu, davacının iddialarının müvekkilinle bir ilgisi bulunmadığını, kabul etmediklerini, diğer davalı ile aralarında olan sorunlarının müvekkilinle bir ilgisi bulunmadığını, müvekkilinin alacağına karşılık çekin verildiğini ve müvekkilinin de süresi içinde ilgili bankaya giderek,çeki tahsil etmek istediğini, çekle ile ilgili ne bir suç duyurusu nede bankaya bir şerh düşülmediğini, müvekkilinin iyi niyetli üçüncü şahıs olduğunu belirterek; haksız ve yersiz açılan davanın reddi ile masraf ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalı şirkete usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevaplarını sunmamıştır.
DOSYANIN SAFAHATİ:
Davacı tarafından dava dilekçesinde menfi tespit talebine konu çeke dayalı olarak başlatılan takibin tedbiren durdurulmasına talep edilmiş olup, Mahkememizin 07.04.2023 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile, İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasında takip talebindeki alacak tutarının % 15 oranındaki (44.729,80-TL) teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmiş, gerekli teminat davacı vekilince mahkememiz dosyasına yatırılmakla karari gereği için İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına gönderilmiştir.
DELİLLER:
1-İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası
UYAP üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinden; alacaklının dosyamız davalısı ... tarafından borçlular / dosyamız davalısı şirkete karşı 28/03/2023 tarihinde 16/03/2023 tarihli ... seri nolu 270.310,00-TL miktarlı çeke dayalı olarak ferileri ile birlikte toplam 298.198,73-TL alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı, takibin derdest olduğu anlaşılmıştır.
2- Dava ve takibe dayanak çek sureti ve çekin akıbetine ilişkin muhatap bankaya yazılan müzekkere cevabı
Mahkememizce davaya konu edilen keşidecisi davalı şirket, lehtarı davalı olan 16/03/2023 tarihli ... seri nolu 270.310,00-TL miktarlı çekin ibraz edilip edilmediği, bedelinin ödenip ödenmediği hususunda muhatap bankaya ...Bulvarı Şubesine yazılan müzekkereya verilen cevapta çekin ... tarafından takas yoluyla ibraz edildiği ve karşılıksız işlemi gördüğü bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, İİK'nun 72. maddesi uyarınca takipten sonra açılan menfi tespiti davası olup davacı takip dayanağı çekin davalı keşideci şirket tarafından yenilenmesi sebebiyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ve bu takip dosyasına dayanak olan muhatap bankası ... Bulvarı, keşidecisi ... İnş. ... Kiralama Ltd. Şti., lehtarı ... San. Tic. Ltd. Şti., keşide tarihi (önceki tarihlerin çizilmesi neticesinde) 16/03/2023 olarak okunan 270.310,00-TL bedelli çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı konusunda toplanmaktadır.
Dava ve takibe konu, ... Bulvarı Kemalpaşa şubesine ait 02/11/2022 keşide tarihli ve 270.310,00-TL bedelli, ... seri numaralı çekin keşidecisi davalılardan ... Turizm İnşaat Taşımacılık Canlı Hayvan Araç Kiralama Unlu Mamuller Ticaret Limited Şirketi, lehtarı ve ilk cirantası davacı, ikinci ciranta ve hamili ise davalılardan ...'tır. Çek hamil tarafından ibraz edildiğinde karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğu, akabinde hamil- davalı ... tarafından, davacı şirket ve davalı...Ltd. Şti. aleyhine İzmir ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, dosyamız davacısı borçlu tarafından takibe yetki itirazında bulunulduğu, İzmir ...İcra Hukuk Mahkemesinin ...-... E-K sayılı kararı ile yetki itirazının kabulü ile, İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının istek halinde Van İcra Dairesine gönderilmesine dair 08/06/2023 tarihinde karar verildiği, kararın 04/07/2023 tarihinde kesinleştiği, dosyanın yetkili icra dairesi olduğu belirtilen icra dairesine gönderilmesinin talep edilmediği, takibin derdest olduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu çekte davacının lehtar (1. ciranta) davalılardan ...Ltd. Şti. keşideci, diğer davalı ise 2. ciranta ve hamil olarak görünmekle, davacı-lehtarın keşideci aleyhine menfi tespit davası açmasında hukuki yararı bulunmadığından davalı ...Ltd. Şti. yönünden davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.
Bilindiği gibi, kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla verildiği iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda, davacı tarafça çekin davalı- keşideciye fatura edilen ticari alışveriş sebebiyle verildiği, davalı- keşidecinin ödeme güçlüğü sebebiyle yenilenmesi konusunda davalı- keşideci ile anlaşmaya varıldığı, bu surette dava ve takip konusu çek yerine davalı- keşideci tarafından bir başka çekin keşide edilerek verildiği iddia edilmekle, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 688 nci maddesi gereğince davacı tarafından yapılan cironun temlik cirosu niteliğini taşıdığı, davalı ...'ın çeki düzgün ciro silsilesi ile ele geçiren iyiniyetli meşru hamil olduğu, 6102 sayılı Kanun'un 818 inci maddesinin atfıyla 687 nci maddesi hükmü gereğince temlik cirosunda keşideci, lehtar veya cirantalar arasındaki kişisel defilerin çekin yasal ve haklı hamiline karşı ileri sürülmesinin mümkün bulunmadığı kabul edilerek davanın davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ...Turizm İnşaat Taşımacılık Canlı Hayvan Araç Kiralama Unlu Mamuller Ticaret Limited Şirketi yönünden davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine,
2- Davalı ... yönünden davanın reddine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL red harcının başlangıçta alınan 4.616,22-TL peşin harç ile 476,27-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 5.092,49-TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.664,89-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
4-Yapılan harç ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı yanın ihtiyati tedbir sebebiyle Mahkememiz veznesine yatırdığı teminatın kararın kesinleşmesinden sonra ve HMK'nın 392. Maddesi gereği şartın gerçekleşmesinden sonra davacı yana iadesine,
6-Davalı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesap edilen 46.729,81-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine,
8-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilleri ile davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 30/01/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı