İZMIR 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/108 Esas
KARAR NO : 2024/330
DAVA : İtirazın İptali (Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/02/2023
KARAR TARİHİ : 08/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun olarak, satış ve pazarlamasını yaptığı bu tütün ürünlerinin tüketiciye vaat edilen nitelik ve standartlarda, kapalı ve düzgün ambalaj içinde, sigara paketleri ezilmemiş, ambalajları yırtılmamış, satış noktasındaki başka ürünlerin kokuları sinmemiş halde satılması amacıyla, bayilerin talebi üzerine söz konusu bayilere raf üniteleri sağladığını, müvekkili şirket ile davalı... arasında raf ünitesi ve donanımın ariyet olarak verilmesini düzenleyen 01.10.2021 imza tarihli Sözleşme imzalandığını, sözleşmenin süresinin üç yıl olduğunu, sözleşme uyarınca davalıya, müvekkili şirketin sigaralarını satması için bir adet raf ünitesi ve donanımı ariyet olarak teslim edildiğini, sözleşmenin 7.5 numaralı fıkrası uyarınca, sözleşme konusu raf üniteleri ve donanımın satıcı tarafından hiçbir şekilde kısmen veya tamamen sökülemeyeceğinin açıkça düzenlendiğini, ancak raf ünitesi ve donanımın davalı tarafından sözleşme yükümlülüklerini ihlal ederek 08.10.2022 tarihinde söküldüğünün tespit edildiğini, bu tespitin akabinde, İzmir .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı 19.10.2022 tarihli ihtarnamesi ile davalıya, ihtarnamenin ulaşmasından itibaren 5 gün içinde sökülen sözleşme konusu raf ünitesi ve donanımının eski yerine geri takılması, aksi halde sözleşmenin 08.10.2022 itibarıyla satıcı tarafından haksız olarak feshedilerek sözleşmede belirtilen 40.000 TL’lik cezai şartın tahsil edileceğinin ihtaren bildirildiğinin, müvekkili şirket tarafından davalı aleyhine alacak kalemlerinin tahsili amacıyla İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmışsa da davalı açılan icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini ve takibin durdurulmasına karar verildiğini, takibin durdurulması nedeniyle, müvekkili şirket tarafından İzmir Arabuluculuk Bürosuna başvurulmuş ise de anlaşma sağlanamadığını, davalının sözleşme uyarınca kendisine teslim edilen ve muhafaza etmekle yükümlü olduğu raf ünitesi ve donanımı sökmesinin, davalının sözleşmesel taahhütlerine aykırı davranması olduğunu ve sözleşmeyi eylemli olarak haksız olarak feshettiğini gösterdiğini ve nihayetinde sözleşmede haksız fesih halinde ödeneceğinin düzenlendiğini, cezai şartı ifa etmekle yükümlü olduğunu, davalının sözleşmeyi ihlal etmesi sebebiyle müvekkili şirkete 40.000 TL cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, mezkur icra dosyasına yapılan itirazın haksız olup davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartlarının mevcut olduğunu, davalının sözleşmeyi ihlal etmesi ve sözleşmenin feshedilmesi durumunda sözleşmenin 7. maddesi gereğince 40.000 TL cezai şart bedelinin müvekkili şirkete ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme’nin hükümlerinin müvekkili şirketin alacak talepleri yönünden belirlenebilir, borçlunun yalnız başına hesaplayabileceği alacak kalemlerini ortaya koyduğunu ve likit alacak olduğunu, bu nedenle de davalı aleyhine %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartlarının mevcut olduğunu belirterek, İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra takip dosyasında 40.000 TL tutarında cezai şart bedeline yapılan itirazın iptali ile %20 icra inkar tazminatının ödenmesine, yargılama ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER:
01.10.2021 tarihli Sözleşme, İzmir .... Noterliğinin 19.10.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ve tebliğ evrakı,
İzmir .... İcra Dairesi ... Esas Sayılı dosyası,
Sivas Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne, Sivas Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na, Sivas Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne ve Site Vergi Dairesi yazı cevapları,
Sivas ... Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla yapılan 24.11.2023 tarihli keşif icrası, keşif sonrası SMMM bilirkişisi tarafından düzenlenen 14.12.2023 tarihli bilirkişi raporu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafından sözleşme süresince iş yerinde kullanmak üzere davalıya verilen raf ünitelerinin sözleşme sona ermeden davalı tarafça sökülmesi ve bu nedenle davalının eylemli ve haksız olarak sözleşmeyi feshi nedeniyle sözleşme gereği ödenmesi gereken cezai şartın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.
İzmir .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafça 40.000,00 TL cezai şart ve 1.121,92 TL işlemiş faiz olmak üzere 41.121,92 TL toplam alacağın tahsili amacıyla davalı borçlu aleyhine icra takibi başlatıldığı, davalı tarafça borca itiraz edildiği ve takibin durmasına karar verildiği, itirazın karşı tarafa tebliğ edilmediği, süresinde itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde; 01.10.2021 tarihli sözleşme ile 30.09.2024 tarihine kadar davalı tarafça davalı iş yerinde davacıya ait çeşitli marka sigaraların satışının yapılmasının kararlaştırıldığı ve satış noktasındaki ürünlerin diğer ürünlerden ayrı bir yerde bulundurulmasının kararlaştırıldığı ve raf üniteleri ile sair malzemelerin davalıya ariyet olarak verildiği, sözleşmenin 6.1.maddesi uyarınca farklı ürünlerin satıldığı iş yerinde davacıya ait ürünlerin diğer ürünlerden ayrı bir şekilde bulundurulmasının kararlaştırıldığı, raf ürünlerinin sözleşme konusu dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı, yine sözleşmenin 7.5.maddesi uyarınca satıcı davalının raf üniteleri ve donanımının kısmen veya tamamen sökemeyeceği ve parçalayamayacağının taahhüt edildiği, sözleşmenin 9.6.maddesine göre sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi veya feshi ya da raf ünitelerinin sökülmesi halinde bakiye bedelin satıcı davalı tarafından davacı şirkete iadesi gerektiği, sözleşmenin 10.maddesinde kararlaştırılan cezai şart maddesine göre satıcı iş bu sözleşmeden doğan herhangi bir yükümlülüğünü ihlal eder veya satıcının herhangi bir kusurlu davranışı nedeniyle satış noktasında faaliyette bulunmak için imzaladığı kira veya sair sözleşmeler feshedilir veya sona erer, satıcı satış noktasından tahliye edilir ya da ürünlerin satış noktasında satışı ya da raf ünitelerinde bulundurulması satıcıdan kaynaklanan herhangi bir nedenle mümkün olmaz ya da sonradan imkansız hale gelirse 40.000,00 TL tutarında ifaya eklenen cezai şart şirketin talep tarihinden itibaren en geç 4 iş günü içerisinde nakden veya defaten satıcı tarafından şirkete ödeneceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafça davalıya gönderilen İzmir .... Noterliği'nce düzenlenen 19.10.2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile sözleşme konusu raf üniteleri ve donanımı teslim edildiği halde ve sözleşme gereğince kısmen veya tamamen sökülemeyeceği açıkça düzenlenmiş olmasına rağmen raf üniteleri ve ve donanımının 08.10.2022 tarihinde sökülüp atılarak sözleşmeden doğan yükümlülüklerini açıkça ihlal ettiği ve şifai olarak yapılan görüşme ve uyarılara rağmen sözleşme hükümleri gereği raf ünite ve donanımının eski yerine montajının yapılmadığı gibi iş yerinde rakip bir firmanın raf ünitesinin takıldığının tespit edildiği belirtilerek 5 gün içerisinde raf üniteleri ve donanımının sökülmeden önceki yerlerine montajının yapılması aksi halde raf üniteleri ve donanımının söküldüğü tarih itibari ile sözleşmeyi haksız olarak sona erdirmiş olacağının kabul edilerek sözleşmede kararlaştırılan 40.000,00 TL cezai şartın 10 gün içinde bildirilen hesap numarasına ödenmesi ihtar edilmiştir.
Davacı davalının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediği, sözleşmede kararlaştırılan ve davalıya ariyet olarak verilen raf ünitelerinin sözleşme süresince takılı olduğu şekilde bulundurulması gerekirken davalı tarafça sökülüp atıldığı, sözleşmenin davalı tarafça eylemli olarak haksız olarak feshedildiği iddia edilerek sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.
Davalının davacının iddia ettiği üzere davalı iş yerine takılan ve davalıya ariyet olarak verilen raf üniteleri ve donanımlarını davalı iş yerinde takılı yada sökülü olup olmadığının tespiti için mahallinde Mali Müşavir bilirkişi refakatinde keşif yapılması istenilmiş yapılan keşifte raf üniteleri ve donanımlarının keşif tarihi olan 24.11.2023 tarihi itibari ile davalıya ait iş yerinde bulunmadığı tespit edilmiştir. Sözleşmenin devamı süresince davalı tarafından sözleşme sona ermeden kendisine ariyet olarak verilen raf üniteleri ve donanımlarını sözleşme kapsamında iş yerinde bulundurmaması nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığı ve davacının ihtarnamesi de dikkate alındığında sözleşmenin feshedilmiş olduğu ve sözleşmenin feshinde davalının haksız olduğu ve bu nedenle sözleşmede kararlaştırılan cezai şarttan sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Yargıtay içtihatları gereğince sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın davalının sözleşme tarihindeki gelir durumuna göre ekonomik olarak mahvına sebebiyet verecek derecede ağır olup olmadığının tespiti bakımından davalının ticari defterleri üzerinde SMMM bilirkişisi tarafından inceleme yapılmış ve bilirkişi tarafından yapılan incelemede 2021 yılı gelir vergisi beyanında davalının 80.499,87 TL kâr elde ettiği, bu kâr dikkate alındığında ceza şart bedelinin 1 yıllık kârının yaklaşık yarısına tekabül ettiği, bu tespite göre sözleşme tarihinde davalının yıllık kârının yarısına tekabül eden bir tutarının işletme büyüklüğüne göre ağır bir tutar olduğu kanaati ifade edilmiştir.
Toplanan delillere göre yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler ışığında yapılan incelemede; sözleşme süresi sona ermeden sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin feshinden davalının haksız olduğu, bu nedenle sözleşmede kararlaştırılan cezai şarttan sorumlu olduğu, davalının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede sözleşme tarihi itibari ile davalının yıllık kârının 80.499,87 TL olduğu, bu kârın ceza şartın yaklaşık yarısına isabet ettiği, bilirkişi tarafından yapılan değerlendirmeden de anlaşılacağı üzere bu tutarın ağır olduğu ve ekonomik olarak mahvına sebebiyet vereceği değerlendirilmekle takdiren sözleşmede kararlaştırılan ceza şarttan %25 indirim yapılarak 30.000,00 TL cezai şartın davalıdan tahsili gerektiği kanaatine varılmakla davanın kabulüne karar verilmiş ve temerrüt tarihi olan ihtarnamenin tebliği olan 21.10.2022 tarihinden 10 gün sonrasına isabet eden 01.11.2022 tarihinden takip tarihine kadar 673,15 TL işlemiş faizi ile birlikte toplam 30.673,15 TL üzerinden itirazın iptali ile takibin devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, sözleşmenin feshi ve tarafların haklılık durumunun yargılamayı gerektirdiği dikkate alındığında alacak likit olmadığından davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında borca itirazın kısmen iptali ile 30.000,00 TL asıl alacak ve 673,15 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 30.673,15 TL üzerinden takibin devamına, fazlaya ilişkin itirazın iptali talebinin reddine,
Koşulları bulunmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine,
2-Alınması gereken 2.095,28 TL nispi ilam harcından, peşin alınan 683,1‬0 TL nispi harç indirildikten sonra 1.412,18‬ TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacının yatırmış olduğu 179,90 TL başvurma harcı ile 683,10 TL nispi harç toplamı 863‬,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu 2.000,00 TL bilirkişi ücreti,1.912,35 TL keşif ücreti, 400,00 TL keşif araç ücreti ile 570,75 TL tebligat-posta giderinden ibaret toplam 4.883,10 TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 3.744,49 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan miktarın davacı üzerinden bırakılmasına,
5-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davanın kabul ve red oranına göre takdiren 2.392,50 TL'sinin davalıdan, kalan 727,50 TL'sinin de davacıdan yargılama gideri olarak alınarak Hazineye gelir kaydına,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre takdir ve tayin edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Tarafların yatırdığı gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde kendilerine iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde mahkememize yahut başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamını ödemek suretiyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
08/05/2024
Katip ...
E-imzalıdır.
Hakim ...
E-imzalıdır.