İZMIR 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/825
KARAR NO : 2024/106
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 10/10/2022
KARAR TARİHİ : 14/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, güneş enerji santrallerinin kurulumu konusunda faaliyet gösteren 40 yılı aşkın geçmişi olan Almanya'nın en eski ve köklü enerji şirketlerinden birinin Türkiye iştiraki olduğu, davalı iş sahibi ile 26.05.2015 tarihinde Güneş Enerji Santrali kurma konusunda sözleşme imzaladığı, o dönemde yürürlükte olan mevzuat gereğince 1 MW gücün altındaki santrallerin lisanssız kurulabildiği, bu sebeple aslında aynı kişiye ait olmak üzere kurulması planlanan büyük güçteki santrallerin bitişik şekilde ayrı ayrı şirketler adına 1 MW altı güçlerde kurulmakta olduğu, bu davanın davalısı ... dahil olmak üzere tamamı müteveffa ... ve aile fertleri (Eşi, Oğlu) ait olan 5 farklı şirketle İzmir İli, ... (yeni parsel no ...),... (yeni parsel no...),... (yeni parsel no ...), ... (yeni parsel no ...) ve ... (yeni parsel no ...) parseller üzerinde toplamda 72.754,04 m2 yüz ölçümüne sahip arazi üzerine Güneş Enerjisi Santrali kurulmak üzere anlaşıldığı, 2017 yılının başında müvekkilinin üzerine düşen görevleri ifa ederek, santrali tamamladığı, eser sözleşmesinin tamamlandığına dair Menemen Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosya içerisinde yaptırdıkları Nisan 2017 tarihli delil tespiti raporuna göre elektrik mühendisi bilirkişinin, güneş enerji santralinin %99 oranında tamamlanmış olduğunu, tamamıyla sorunsuz çalışabildiğini, elektriğin üretildiği esas ekipman olan panel ve inverterlerin %100 oranında tamamlandığını ve sözleşmeye uygun malzeme ile inşa edildiğini tespit ettiği, var olan eksikliklerin 1-2 gün içinde çözülebileceğinin ancak tarafların uyuşmazlıkları yüzünden aksadığının ayrıca belirtildiği, davalının, muhtemelen sözleşme gereğince yapması gereken bakiye ödemeleri yapmamak için santralleri teslim almaya yanaşmadığı ve müvekkilinden aslında sözleşmede yer almayan farklı taleplerle farklı işler yapmasını talep ettiği, bu dönemde davalı şirket yetkilisinin sahalardaki kamera kablo hatlarını müvekkilinden izinsiz yaptırdığı kazı esnasında koparttığı, sözleşmede olmayan isteklerde bulunduğu, müvekkilinin hiç bir yükümlülüğü olmamasına rağmen davalılara ait sahalara sıfır konteyner kabinler koyduğu vb, sulh ile projeyi tamamlayabilmek için müvekkilinin birçok girişimde ve fedakarlıkta bulunduğu, uyuşmazlığın özü kur farkı faturasının tahsili olduğu için sahaların yapım süreciyle ilgili bu hususlara fazla yer ayırmadıkları ve gereksiz yazışmalara, ihtarnamelere yer vermedikleri ancak davalının bu hususlarla ilgili beyanda bulunması halinde cevap verme haklarını saklı tuttukları, müvekkilinin, davalıdan hak ettiği bedeli alabilmek için davalının tüm isteklerini yerine getirdiği ancak davalının yine de sahaları teslim almaktan imtina ettiği, müvekkilinin sözleşmeden doğan alacaklarını tahsil edebilmek için davalı ve aile fertlerine ait diğer 4 şirkete karşı İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nde... E., ... E., ... E., ... E., ve... E. Sayılı icra takiplerini başlattığı, davalının icra takibine itiraz ettiği için kendisine karşı İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ... Esas sayılı dava açıldığı, tarafların uyuşmazlığı çözebilmek için bir araya geldikleri ve 23.12.2017 tarihli sulh sözleşmesini imzaladıkları, sulh sözleşmesi kapsamında yeni bir ek iş listesi çıkarıldığı, ticari ilişkinin doğurduğu tüm borçların tutarının belirlendiği ve bu ek listenin yapılması halinde ifanın gerçekleşmiş sayılacağı, tarafların bu sulh sözleşmesi dışında bir talepte bulunmayacakları ve ifanın gerçekleşmesi için tanınan vadeye kadar yargılamaları erteleyecekleri, ayrıca tarafların sulh sözleşmesine aykırılık gerçekleşmedikçe dava haklarından feragat ettiklerini kabul ettikleri, 23.12.2017 tarihinde yapılan sulh sözleşmesinden sonra, tarafların geçmişe dair bütün isteklerinden sulh sözleşmesi kapsamında feragat ettikleri ve aralarındaki hukuki ilişkinin akıbetini yalnızca sulh sözleşmesinde yer alan iş listesinin tamamlanmasına hasrettikleri, 23.12.2017'de bir araya gelen tarafların uyuşmazlıklarının çözümü için birlikte adım attıkları, bu sözleşmeyle daha önceki hukuki ilişkileri çeşitli alanlarda değişmiş olup, ilişkinin akıbeti tek başına yapılan yeni sözleşmeye bağlandığı, sözleşmenin 3.1 maddesine göre taraflar hukuki ilişkiden iş sahibi üzerine doğan toplam borcun 705,700 USD olduğu hususunda ve bu borcun artması veya azalması konusunda yalnızca sulh sözleşmesi hükümlerinin dikkate alınacağı konusunda anlaştıkları ve sulh oldukları, sözleşmenin 3.2 maddesine göre, ödeme planı oluşturulduğu, 12 farklı vadede borcun tamamının ödenmesinin kararlaştırıldığı ve sulh sözleşmesinde buna uygun olarak vadeli çek verildiğinin beyan edildiği, sulh sözleşmesinden sonra, müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri tamamıyla yerine getirmiş olup, Menemen Sulh Hukuk Mahkemesinden ... E. No'lu dosya kapsamında delil tespiti istediği ve bu durumu tespit ettirdiği, 11.05.2018 tarihli bir elektrik elektronik ve bir inşaat mühendisi tarafından oluşan bilirkişi ekibinin, denetlediği iş listesindeki 25 maddeden, yalnızca iki adet iş kaydında dikkate alınabilecek eksiklik görüldüğü, güneş enerji santralinin sorunsuz çalıştığı ve %99 oranında tamamlanmış olduğunun tekrar tespit edildiği, bahsedilen sulh sözleşmesinden sonra, müvekkilinin üzerine düşen yükümlülükleri tamamıyla yerine getirdiği, davalının da Sulh Sözleşmesi ile verdiği çek bedellerini ödediği, bunun üzerine davalıya karşı açılmış olan itirazın iptali davasından feragat edildiği, sulh sözleşmesi gereğince davalının ödemesi gereken kur farkı için davalıya kur farkı faturası düzenlenip gönderildiği ancak kur farkı faturalarının davalı yanca ödenmediği, bunun için İzmir .... İcra Müdürlüğü'nde 2022 belirtilerek açıklanan nedenlerle ihtiyati haciz taleplerinin kabülü ile davalının İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün... E. Sayılı dosyasına konu alacak kadar mali hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine, açılan davanın kabülü ile davalının İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, davalı borçlunun %20'den az olmamak üzere icra iflas inkar tazminatına çarptırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Cevap dilekçesinde özetle; itiraza konu icra takibinin mükerrer olduğu, davacının, dava konusu kur farkı faturasına yönelik daha öncesinde de İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibine girişmiş olup işbu takibin de taraflarınca yapılan itiraz üzerine durduğu, davacının takip talebine bakıldığında alacağın Türk parası tutarı ile gösterilmediğinin görüldüğü, buna göre davacı tarafından başlatılan icra takibinin geçersiz olduğu, alacağı kabul etmemekle birlikte davacının var olduğunu iddia ettiği söz konusu alacağın zaman aşımına uğradığı, müvekkilinin, sulh sözleşmesi kapsamında üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiği gibi ödemelerini de aksatmadan gerçekleştirdiği ancak davacının, güneş enerji santrallerini eksik ve ayıplı olarak ve taahhüt edilen süreden çok sonra teslim etmiş olup müvekkilini zarara uğrattığı, taraflarınca işbu zarara ve alacaklarına ilişkin açılan davanın, İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile derdest olduğu, davacı ile davalı müvekkili arasında 13.04.2016 tarihinde “Fotovoltaik Güneş Enerjisi Santrali Yapım Sözleşmeleri” akdedildiği, bu sözleşmeler ile davacı-yüklenici müvekkili şirketlere ait İzmir İli,... Numaralı Parseller Üzerine Kurulan 5 Adet GES tesisinin yapımını üstlendiği, akdedilen ana sözleşme gereği yükümlülüklerin yerine getirilmediği ve taraflar arasında anlaşmazlıklar meydana geldiği, davacının, taraflar arasında imzalanan bu sözleşmeyi bir çok kez ihlal ettiği, Almanya kökenli şirketin 1982 yılından bu yana bu işi yaptığı, tüm işlem ve projeyi yürüterek en kısa sürede işi tamamlayacağını belirterek müvekkili şirketleri sözleşme akdetmeye ikna ettiği, müvekkilinin çalıştığı ... Bank A.Ş.'nin imar izni olmadığından bahisle müvekkili şirketlere kredi vermediği, davacı şirketin kendi anlaşmalı olduğu Türkiye ... Bankası A.Ş.'ye müvekkilini yönlendirerek buradan dövize endeksli kredi çektirdiği ve tüm parayı hesabına aktardığı, davacının, tüm ödemeleri peşin olarak aldığı ancak tesisi iki yılı aşkın geciktirdiği, davacı ... şirketinin, her ne kadar tüzel kişilik olarak TC merkezli aktif olarak görülmekteyse de 2018 yılında Türkiye'de bulunan faaliyetlerini sonlandırdığı, Türkiye'de bulunan 8-10 yatırımcı ile bu konuda davalarının mevcut olduğu, davacı yanın, Türkiye'den çekilme kararı alınca müvekkilinin tesisi henüz elektrik üretimine geçmeden ve eksik işler mevcutken tamamlandığı iddiası ile tesisi terk ettiği, yapımını üstlendiği tesis tamamlanmamasına rağmen müvekkiline karşı icra takibine giriştiği, davacının, müvekkili şirketlere bizzat garanti verip danışmanlık yaparak 10 milyon dolarlık yatırım yaptırdığı ancak süreçte her adımda müvekkili şirketleri mağdur edip madden ve manen yıprattığı, müvekkili şirketlerin ilgili resmi kurumlarla yapmış olduğu sözleşmeler ve verdiği taahhütlerin mevcut olduğu, tesisin elektrik üretimine geçmesi de davacının elinde olup bunu koz olarak kullanarak hakkı olmayan parayı sulh sözleşmesi akdedilmeden evvel müvekkilinden tahsile giriştiği, davacının açmış olduğu itirazın iptali davasına karşı taraflarınca da karşı dava açılmış olup buraya sunulu evraklar ile müvekkili şirketlerin haklılığının kanıtlandığı, hatta buraya davacı tarafından toplam bedelden mahsup edilecek rakamlara ilişkin protokoller de sunulmuş olup davacının bu protokolleri de inkar ettiği, bu dosyada müvekkili şirketleri bıraktığı durum nedeniyle müvekkili şirketin 10 milyon dolarlık yatırımı ile resmi kurumlarla yapmış olduğu sözleşmelerin feshi halinde alacağını alamayacağını anlayan davacı şirketin, bu sefer bizzat müvekkiline sulh sözleşmesi yapmayı teklif ettiği, müvekkili şirketlerin davacı şirkete borcu bulunmamakla, alacağının mevcut olduğu, takibe konu faturalar incelendiğinde davacının dolar üzerinden kur farkı talep ettiğinin görüldüğü ancak bu husus taraflar arasındaki sözleşmeye ve genel hükümlere aykırılık teşkil ettiği, davacının sulh sözleşmesi ile evvelki davalardan bahsettiği, oysa bu davalarda karşı davanın da mevcut olduğu, taraflar sulh sözleşmesi ile karşılıklı edim ve yükümlülükler üstlendiği ancak davacının bu yükümlülüklerini yerine getirmemiş olup yapılan tespit ile davacı aleyhine açılan İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile derdest olduğu, işbu dosyanın huzurdaki yargılamayı etkileyecek olması nedeniyle huzurdaki dosyanın bahsedilen dosya ile birleştirilmesinin talep edildiği belirtilerek açıklanan nedenlerle davacının haksız ve mesnetsiz davasının öncelikle dava şartı yokluğundan usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine; bununla birlikte davacının da talep ettiği üzere işbu davanın taraflar arasında aynı sözleşme nedeniyle derdest olan İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi... E. Sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir.
DELİLLER:
Beşiktaş Vergi Dairesine, Bornova Vergi Dairesine, Menemen Sulh Hukuk Mahkemesine, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesine, Türkiye ... A.Ş.'ne yazılan müzekkerelere cevap verildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Yapılan inceleme neticesinde; Mahkememiz davacısı ile davalının ve dava dışı birtakım şirketlerin 23/12/2017 tarihinde Mahkememiz davacısı konumundaki yüklenicinin sözleşmenin diğer tarafları olan iş sahibine karşı İstanbul ... İcra Müdürlüğünde başlatılan ... Esas, ...,... Esas, ... Esas ve ... Esas sayılı icra takiplerine konu alacakların toplamının 705.700 USD kabul edilerek bu rakamla sabitlendiği ve söz konusu sözleşme ile borcun ödenmesine dair detayların belirlenmesi ve iş sahibine ait olmak üzere kurulan güneş enerji santrallerinde yapılması gereken işlerin tespiti ile yapılacak işlere dair detayların belirlenmesi konulu sözleşmenin imzalandığı, Mahkememiz davacısı yükleniciye yapılacak ödemelerin sözleşmenin 3.2 maddesinde belirtildiği şekilde çekler ile yapılacağının kararlaştırıldığı, yine aynı maddenin son paragrafında kur farkının uygulanmasına dair birtakım düzenlemeler yapıldığı konularında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespit göz önüne alındığında taraflar arası uyuşmazlığın; bahse konu sulh sözleşmesi gereği tarafların edim yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davacının bahse konu sulh sözleşmesi gereği yüklendiği edimi süresinde yerine getirip getirmediği, söz konusu sulh sözleşmesinden kaynaklı davalı yanın zararının olup olmadığı, bahse konu sulh sözleşmesinden kaynaklı eksik ve tamamlanmayan işlere yönelik yargılamanın yapıldığı Mahkememizin... Esas sayılı dosyasının mevcut dava dosyası açısından önemli olup olmadığı ve bu dosyada verilecek kararın mevcut dava dosyasına verilecek kararı etkileyip etkilemeyeceği, sulh sözleşmesi ile kararlaştırılan çek bedellerinin davacı tarafça tahsil edilip edilmediği ile bahse konu sözleşmenin 3.2 maddesinde belirlendiği şekilde davacının kur farkından kaynaklı davalıdan alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise icra takibine konu tutarın yerinde olup olmadığı, bu anlamda davalı yanca icra dosyasına yapılan itirazın haklılık teşkil edip etmediğinin ve ayrıca talep konusu icra inkar tazminatının yerinde olup olmadığının ve ayrıca davalının takas, mahsup ve ödemezlik definin yerinde olup olmadığı ile bunun mevcut dava dosyasına konu edilen alacağı etkileyip etkilemeyeceğinin değerlendirilmesine yönelik yapılacak inceleme neticesi varılacak kanaate esas dayanak sulh protokolüne ilişkin kur farkından kaynaklı alacağın tahsiline yönelik açılan itirazın iptali davası olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan uyuşmazlık tespiti kapsamında dosyaya kazandırılan evraklara göre taraflar arasında çekişmesiz olan 23/12/2017 tarihli sulh sözleşmesi başlıklı belge ile yüklenici konumundaki davacı tarafından iş sahibi konumundaki davalı aleyhine başlatılan İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ..., ...,..., ... ve ... esas sayılı takiplerine ilişkin alacağın toplam tutarının 705.700,00 USD olarak kabul edildiği ve 3/2 maddesinde iş sahibi tarafından yüklenici konumundaki davacıya yapılacak ödemelerin vade ve tutarlarının belirlendiği göz önüne alınmakla bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde bahse konu maddede belirtilen çeklerin yazı cevaplarından da anlaşıldığı üzere tahsil edildiği ve aynı maddenin devamında çeklerin imzalandığı tarihteki TL kuru üzerinden TL çeki olarak tanzim edildiği ve her bir çekin ödeme tarihindeki merkez bankası satış kuru alacağının TL karşılığı bulunarak aradaki farkın kur farkı olarak davacıya ödeneceğinin ve buna dair davacının fatura keseceğinin anlaşılması karşısında sulh sözleşmesi kapsamındaki ödeme tutarlarının ve ödeme tarihlerinin Mahkememizce net bir şekilde tespit edildiği bir kısım çekler yönünden bakiye fark tutarının olmadığı bir kısım çekler yönünden ise bakiye fark tutarlarının olduğu anlaşılmakla ise de takibin USD üzerinden girişildiği göz önüne alınmakla birlikte sonuçta alacağın kur farkı alacağı olmakla birlikte kur farkının yabancı birimi üzerinden değil kur farkı olarak talepte bulunulması zorunlu olduğundan davacının alacağının USD cinsi üzerinden dayanak takibe konu etmesi bakımından takibin usule aykırı ileri sürüldüğü göz önüne alındığında usule aykırı takip sebebi ile davanın dayanağı takipten kaynaklı olarak ortada dava şartı noksanlığı bulunduğu kanaati ile açılı davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/2 maddesi uyarınca aynı yasanın 115/2 gereği usulden reddine karar verilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/2 maddesi uyarınca aynı yasanın 115/2 gereği USULDEN REDDİNE,
2- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harcının 496,57 peşin harçtan mahsubu ile hazineye irad kaydına, fazladan alınan 68,97 TL harcın talep halinde ve kesinleşmesinden sonra DAVACIYA İADESİNE,
3- Davacı tarafından yatırılan başvuru harcının, yukarıda mahsubuna karar verilen peşin harcın ve gider avansından kullanılan yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına,
4- Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFA İADESİNE,
5- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
6- Dava açmadan evvel dava şartı kapsamında başvurunun yapıldığı sabit olduğundan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin Hazine tarafından ilgili arabulucu ...na ödenmesi halinde, bu ücretin 6831 sayılı Kanun kapsamında DAVACIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu hususta Hazineye müzekkere yazılmasına,
7- Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 14/02/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı