İZMIR 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/695
KARAR NO : 2024/77
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/08/2022
KARAR TARİHİ : 31/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava dilekçesinin incelenmesinde; tarafların aynı sektörde, demir,çelik ve yan ürünleri alım satım ticareti yapan şirketler olduğunu, davalının davacının iş bankası hesabına ,... Türk Katılım Bankası nezdinde bulunan kendi hesabından 07/03/2022 tarihinde demir alımı için kaparo açıklaması ile 200.000 TL EFT yaptığını, ürün tedarikinin geciktiğini bahane eden davalı alımdan vazgeçtiğini ve kaparo nun iadesini telefonla talep ettiğini, bunun üzerine davacının ... hesabından 09/03/2022 tarihinde saat 15.15 de 100.000 TL yi,saat 15,58 de ise yine 100.000 TL yi demir ödemesi iade diyerek EFT yaptığını, Akbank'ın aynı anda 200.000 TL EFT yapmaması sebebiyle iade ödeme 2 ayrı işlemle gerçekleştirildiğini, 09/03/2022 tarihinde saat 14 civarında davalı hemen icra takibine giriştiğini, takipten haberleri olmadığından ve Tebligat Kanun göre 21 e göre tebliğ edilen icra takibi ve ödeme emrinden bankaya haciz konulduktan sonra davacının haberdar olduğunu, yapılan icra takibi TBK da düzenlenen 117.madde aykırı olduğunu, borçlunun temerrüdü Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düştüğünü, demir ticaretinde,tedarik,lojistik gibi engeller nedeniyle teslim birkaç gün gecikebileceğini ,davalının kötü niyetli olduğunu ve iade edileceği aynı gün kendisine söylendiği halde ilk resmi günde icra takibi yapmasından belli olduğunu belirterek, davalının davacı şirketi temerrüde düşürmeden yapmış olduğu torbalı icra müdürlüğünün ... sayılı takip dosyasının haksız ve hukuka aykırı olduğunun tespitiyle, bu dosyadan dolayı müvekkilin uğradığı 30.000 TL nin istirdatına,tazminine yargılama giderleriyle vekalet ücretinin de karşı yana yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Cevap dilekçesinin incelenmesinde; istirdat davasının dava şartılarından birisi geri verilmesi talep edilen paranın icra takibi baskısı (cebri icra tehdidi) altında ödenmiş olması gerektiğini, davacı 200.000,00 TL ödemeyi icra takibinin henüz açıldığını bilmeden ödediğini iddia ettiğini, davacının torbalı icra hukuk mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile ellerine geçen ödeme emrini usulsüz tebliğ aldıklarını, yani icra dosyasından, icra takibinin açılış gününden (ki bu da ödeme yaptıkları 09.03.2022 tarihine denk gelmektedir) sonra haberdar olduklarını iddia ettiklerini, oysa istirdat davasının dava şartlarından birisinin icra takibi baskısı altında borcu ödemek olduğunu, davacının eldeki davada haberdar dahi olmadığı icra takibine dayanak borcu ödemekte olduğunu, istirdat davasının kesinleşmiş icra takiplerinden sonra ödenen borçlar için açıldığını, oysa borçlunun icra hukuk mahkemesine yaptığı itiraz dosyası icra dosyasının kesinleşmesini önleyeceğinden, borçlu genel hükümlere göre sebepsiz zenginleşme davası ikame etmek zorunda olduğunu, eldeki davanın dava şartları oluşmadığını, borçlunun süresi içerisinde borca itiraz hakkı varken itiraz etmeyerek borcu öderse, istirdat davası açamayacağını belirterek davanın reddine, davacının kendisinden haksız tazmin edildiği iddia edilen rakamın avukatlık vekalet ücreti olduğu gözetilerek, yargılama giderleri ve avukatlık vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Dilekçelerin teatisi aşaması usulüne uygun tamamlanmakla taraf teşkili sağlanmış ve yine usulüne uygun olarak tahkikat aşamasına geçilmiştir.
DELİLLER:
Torbalı İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosya uyap örneği, Torbalı İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı yazı cevabı, nitelikli hesaplama bilirkişisi ... tarafından hazırlanan 17/03/2023 tarihli rapor dosyamız arasındadır.
Torbalı İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalısı tarafından davacı aleyhine 200.000,00 TL alacağın tahsiline yönelik ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağının " demir alımı için alınan paranın iadesi" olarak belirtildiği, takibin kesinleştiği, 11/05/2022 tarihli beyan ile haricen tahsil yönünde beyanda bulunulmakla bakiye kısım için hacze devam edildiğinin bildirildiği anlaşılmış, Torbalı İcra Hukuk mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Mahkememiz davacısı tarafından davalı aleyhine Torbalı İcra Müd.'nün ... esas sayılı takip dosyasında gönderilen ödeme emrinin iptaline dair açılan dava neticesinde mahkemece... karar sayılı ilam ile ödeme emrinin tebliğ işleminin geçersiz sayılması ile ödeme emrinin tebliğ tarihinin 17/05/2022 olarak düzeltilmesine dair karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın tevdisi üzerine hazırlanan ve taraflara tebliğ edilmekle itirazlarda bulunulduğu anlaşılan 17/03/2023 tarihli raporda özetle dosya kapak hesabına göre davacının 08/06/2022 tarihinde 6.770,86 TL tutarda fazla ödeme yaptığı ve kapak hesabındaki tahsil harcının hatalı olduğuna kanaat getirilir ise bu sefer davacının 12.474,81 TL fazla ödeme yaptığı yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Taraflar arası uyuşmazlık konusu hususun; Mahkememiz davacısı ile davalı arasında demir alımına dair ticari bir ilişkinin kurulduğu, davacının satıcı, davalının alıcı olduğuna dair kurulan ilişkin kapsamında davalının 07/03/2022 tarihinde " demir alımı için kapora " açıklaması ile davacının ... Türk Katılım Bankası nezdinde bulunan hesabına 200.000,00 TL para gönderdiği, davalının ürün alımından vazgeçtiğini davacıya ilettiği, bunun üzerine davacının 09/03/2022 tarihinde davalının ... hesabına 15:15'te 100.000,00 TL, 15:58'te 100.000,00 TL olmak üzere 200.000,00 TL para gönderdiği, davalı tarafından davacı aleyhine Torbalı İcra Müd.'nün ... esas sayılı dosyası üzerinden yukarıda belirtildiği şekilde 15:39 itibari ile ilamsız takip başlatıldığı, bahse konu icra dosyasına asıl alacağa yönelik ferileri ile vekalet ücretinden oluşan 30.203,94 TL tutarında 08/06/2022 tarihinde davacı tarafça ödemede bulunulduğu konularında olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın değerlendirilmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; davacı aleyhine başlatılan takibin TBK'nın 117 maddesine aykırı olup olmadığı, davalının gönderdiği parayı davacıdan istemesi bakımından davacıyı temerrüte düşürmesinin gerekip gerekmediği, bahse konu icra dosyasında asıl alacağın ferisi niteliğinde ödenen tutarın davacıya iadesinin gerekip gerekmediği, gerekmekte ise talep konusu edilen tutarın ne kadarının ne şekilde davalıdan talep edilebileceği konularının tespit ve değerlendirilmesine yönelik icra dosyasına ödenen tutardan 30.000,00 TL'nin istirdatına yönelik dava olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın değerlendirilmesine geçmeden evvel şu hususun belirtilmesinde fayda vardır; Her ne kadar geçen celse verilen 3 nolu ara karar gereği bekletici mesele kararı verilmiş ise de icra mahkemesi kararının onanması yahut bozulması durumlarının esasen bahse konu yatırılan tutar tarihlerinin hangi tarihte kabul edileceği yönündeki kanaat (takipten önce mi takipten sonra mı) Mahkememize ait olduğundan bu konudaki nihai takdir hakkı kapsamında bekletici mesele ara kararından dönülmesine karar verilmiştir.
Her ne kadar davacı ve davalı taraflarca bilirkişi raporuna karşı itiraz ile ek rapor alınması talep edilmiş ise de yapılan itirazların bir kısmının resen değerlendirilecek itirazlardan olması sebebiyle ek rapor ile giderilemeyeceği, bir kısım itirazların ise esasen halihazırda raporda karşılandığı göz önüne alınmakla yeniden önceki rapor sunan bilirkişiden rapor alınmasını gerektirir bir durum olmadığı kanaati ile itirazların reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafça icra takibinin 6098 sayılı yasanın 117 maddesine aykırı olarak ileri sürüldüğü göz önüne alındığında öncelikli olarak bu hususta değerlendirme yapılması gerektiği kanaatine varılmakla söz konusu yasa maddesinde aynen
"(1) Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
(2) Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır." şeklindeki hüküm kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde taraflar arasındaki sözleşmenin kurulmasına esas iradenin yine taraf iradeleri doğrultusunda edim ve karşı edim yükümlülüğünün icrasına geçilmeden evvel sone erdiği değerlendirilmekle anlaşma konusu demirlerin davalı yana tesliminin ne zaman yapılacağına dair net bir tarih olmamakla birlikte davalı yan bunun aynı gün olduğunu söylemesine rağmen davacı yanca buna dair bir beyan verilmemiş ve davalının yemin deliline başvurmadığı göz önüne alındığında davalının ürün gecikmesi yönündeki savunmasının gerçeği yansıtmadığı ve böylece davacının bu yönden temerrütünün oluşmayacağı ve ancak taraflar arası anlaşmanın son bulduğunun her iki tarafça da bilindiği, 200.000,00 TL'nin 07/03/2022 tarihinde gönderilmesine ve anlaşmanın ertesi gün sone ermesine ve ancak paranın ise bir sonraki gün iki kısımda olacak şekilde iadesinin yapıldığı göz önüne alındığında davalı yanın sebepsiz zenginleşme çerçevesinde gönderilen kaporanın iadesinin istenilmesinde hukuki yararı bulunmakla birlikte davacının alımdan vazgeçildiği bilmesine rağmen kendisine gönderilen paranın iade edilme tarihi ile iade ediliş biçimi göz önüne alındığında davacının davalıyı ayrıca temerrüte düşürmesine gerek olmadan aleyhine icra takibi başlatmasında da hukuki yararının bulunduğu kanaatine varılmış ve bu nedenle takip dayanağı tutarın sebepsiz zenginleşme kapsamında iadesi istenilmekle davalı yan icra takibi açısından söz konusu yasa maddesine aykırı talep olmadığı değerlendirilmiştir.
Her ne kadar davalı yanca takas definde bulunulmuş ise de davalı zararının doğması için davacıyı usulüne uygun olarak temerrüte düşürmesi gerektiği ancak bu hususun dosya kapsamında sabit olmadığı dolayısı ile demirin dışarıdan alımına dair zarar ispatı konusunda takas defi üzerinden ayrıca bir inceleme yapılmamıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dosya taraflar arasında yapılan anlaşma gereği davalı yanın demir alımı için davacıya 200.000,00 TL gönderilmiş ise de ertesi gün alımdan vazgeçtiğini belirtmesi ile paranın iadesinin istenildiği şekilde taraflar arasında kurulan ticari münasebetin esasen başlamadan sona erdiği, davacı tarafça 09/03/2022 tarihinde iki adet olmak üzere para iadesi işlemi yapılmakla karşı edim yükümlülüğünün sona erdiği belirtilmesine rağmen davalı tarafından 09/03/2022 tarihinde ödenen tutarın istirdatına yönelik takip başlatılmakla birlikte haricen tahsil beyanında bulunulduğu ve ancak bakiye alacağın kaldığının belirtildiği, davacı tarafça ise 08/06/2022 tarihinde 30.203,94 TL tutarda ödeme yapılmakla birlikte yapılan ödemenin fazla olduğu ve ancak davalının aksini savunduğu anlaşılmakla bu aşamadan sonra ödeme tarihleri göz önüne alındığında BK 100 uyarınca değerlendirme yapılarak sonuca gidilmesi gerektiği düşüncesi ile bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde yukarıda da belirtildiği gibi davalı yanın gerek paranın iadesinin istenilmesi ve gerekse de icra takibi başlatmasında hukuki yararının bulunduğu kanaatine varılmakla bilirkişi tarafından farklı tutarlar baz alınarak değerlendirme yapılmış ise de bu aşamadan sonra yeniden bilirkişiye tevdi etmek yerine resen de hesaplama yapılabileceği anlaşılmakla 200.000,00 TL'lik ödeme yönünden takibin kesinleşmediği dolayısı ile AAÜT 11. madde göz önünde bulundurulduğunda 3/4 olarak değerlendirilmesi ile ‰ 5 üzerinden peşin harç alınması ile;
200.000,00 TL takip çıkış tutarı
16.912,50 TL vekalet ücreti
80,70 TL başvuru harcı
1.000,00 TL peşin harç
3.540,00 TL tahsil harcı olmak üzere toplam tutarın 221.533,20 TL'ye ulaştığı, bu tutardan ödeme tutarının düşümü ile bakiye 21.533,20 TL alacak kaldığı anlaşılmakla bu tutara 08/06/2022 tarihli ödeme tarihine kadar faiz işletildiğinde;
Tutar
Başlangıç
Bitiş
Oran
Faiz
21.533,20
09/03/2022
08/06/2022
% 9
557,50 TL
şeklinde hesaplanan faiz miktarına ödeme tarihine kadar yapılan masraf bedeli olan 211,00 TL'nin de eklenmesi ile bu tarih itibariyle davalı alacağının 22.301,70 TL'ye ulaşmasına karşılık davacı yanca 30.468,47 TL ödeme yapıldığı tespiti ile davacının davalıdan 7.902,24 TL tutarda fazla ödeme sebebiyle alacaklı olduğu hesaplanarak her ne kadar aksi ileri sürülmekte ise de aleyhine derdest şekilde olan takibe yönelik yapılan ödemenin icra tehdidi altında bir ödeme olması sebebiyle fazla ödenen tutarın istirdadına yönelik şartın da somut olayda gerçekleştiği değerlendirilmekle bu tutar yönünden talebinde haklı olduğu sonucuna varılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1- Davanın KISMEN KABULÜ ile; Torbalı İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibinden dolayı davacının davalıya 7.902,24 TL tutarında borçlu olmadığının TESPİTİNE,
- Kabul edilen tutar yönünden takibin haksız ve kötü niyetli olduğuna kanaat getirilmediğinden davacı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına,
- Reddedilen tutar yönünden İİK 72/4 uyarınca şartın gerçekleşmediği anlaşılmakla davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına,
- İİK 72/5 uyarınca icranın eski haline iadesine, icra dosyası kapsamında davacıdan fazladan yapılan 7.902,24 TL'lik tahsilatın 08/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile DAVALIDAN İSTİRDATI İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,
- Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2- Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 539,80 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 512,33 TL harcın mahsubu ile hazineye irad kaydına, bakiye 27,47 TL karar ve ilam harcının DAVALIDAN TAHSİLİ HAZİNEYE İRAD KAYDINA, söz konusu tutar ile ilgili 492 sayılı harçlar kanunu 28. Madde uyarınca kararın tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde tahsil harç müzekkeresi düzenlenmesine,
3- Davacı tarafından yatırılan 593,03 TL (512,33 TL peşin harç ile 80,70 TL başvuru harcından oluşan) harç ile gider avansından kullanılan (tebligat ücreti, posta masrafı ve bilirkişi ücretinden oluşan) kısmın ret kabul oranına göre hesaplanan 349,54 TL'si yargılama giderinden oluşan toplam 942,57 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4- Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFA İADESİNE,
5- Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince kabul tutarı üzerinden hesaplanan 7.902,24 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
6- Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince ret tutarı üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
7- Dava açmadan evvel dava şartı kapsamında başvurunun yapıldığı sabit olduğundan arabuluculuk ücreti olan 1.560,00 TL'nin Hazine tarafından ilgili arabulucu ...'a ödenmesi halinde, bu ücretin 6831 sayılı Kanun kapsamında 6325 sayılı yasanın 18/A - 11 maddesi gereği haklılık durumuna göre;
- 1.149,09 TL'sinin DAVACIDAN,
- 410,91 TL'sinin ise DAVALIDAN TAHSİLİ İLE HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu hususta Hazineye müzekkere yazılmasına,
8- Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 31/01/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı