İZMIR 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/181 Esas
KARAR NO : 2024/63
DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 09/09/2016
KARAR TARİHİ : 25/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı yanın, İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. No.lu icra dosyası ile müvekkili firmaya karşı 28/06/2016 tarih ve 55.210,00-TL bedelli çeke dayanarak, 10.08.2016 tarihinde 10 örnek kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığını, müvekkili firmanın davalı yanlara herhangi bir borcu bulunmadığını, alacaklı davalı yanın icra takibinde haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkili firmanın diğer davalı ortaklıkla faturaya dayalı bir mal alışverişinin olmadığını, dolayısıyla müvekkil firmanın davalılardan ... San. Ve Tic.Ltd.Şti. firmasına borçlu olmasına sebep olacak, faturaya veya herhangi bir belgeye dayalı bir alacak bulunmadığını, aksine davalılardan ... İnsan Kaynakları Elekt. San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin müvekkil adına verilmiş avans çeklerinin bulunduğunu beyanla İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. No.lu dosyası ile yürütülen icra takibinin dava sonuna kadar Tedbiren Durdurulmasına, müvekkilin İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. No.lu icra dosyasından davalı yana borçlu olmadığının tespiti ve takibin iptaline, takipte kötü niyeti açık ve aşikar olan davalı yanın davacı lehine % 20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemesinin hüküm altına alınmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davalı ... Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davacı arasında fiili olarak cari hesap ve fatura bulunmakta olduğunu, davacı tarafın bu fatura borçlarına karşılık olarak vermiş olduğu çeklerin karşılıksız çıktığını, bu durumun faturalar ile sabit olduğunu, müvekkilinin davacıya makine yedek parçaları sattığını, davacıya malların bir kısmının işyerinde teslim edildiği bir kısmının ise sevk irsaliyesi ile teslim edildiğini, kaldı ki kambiyo senedi vermiş olan tarafın karine olarak malı teslim almış olarak kabul edildiğini, bu durumda bunun aksini yazılı senetle ispat etme zaruriyetinin davacı tarafta olduğunu beyanla müvekkili hakkında açılmış bulunan işbu menfî tespit davasının reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan borçlu hakkında takip konusu alacağın % 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Dava dilekçesinin ve eklerinin davalılardan ...İnsan Kaynakları Elektrik San.ve Tic. Ltd. Şti.' ne usulüne uygun olarak tebliğ olunduğu ancak davalının davaya cevap vermediği ve duruşmalara katılmadığı anlaşılmıştır.
DOSYANIN SAFAHATI:
Mahkememiz 19/09/2016 tarihli tensip zaptı 8 nolu ara kararı gereğince; davacı vekilinin İhtiyati tedbir talebinin kısmen kabulü ile İİK 72/3 maddesi uyarınca İzmir .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu edilen alacağın %15'i oranında teminat yatırılması koşulu ile belirtilen icra dosyası ile ilgili olarak icra veznesine yatan paranın alacaklıya ödenmesinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına, fazlaya ilişkin talebin reddine, teminat yatırıldığında İzmir .... İcra Dairesine müzekkere yazılarak ihtiyati tedbir karar örneğinin gönderilmesine dair karar verildiği ancak davacı tarafça teminatın yatırılmadığı görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde; 05/06/2018 tarih ... E. ... K.sayılı karar ile; "Davanın Reddine, Koşullar oluşmadığından davalılar lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına" dair karar verilmiş, kararın davacı vekilince istinaf incelemesine konu edilmesi nedeniyle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... H.D'nin 07/01/2021 tarih ... E. ... K. sayılı kararı ile; "....HMK'nun 140.maddesinde ön inceleme duruşmasının ne şekilde yapılacağı,duruşma tutanağının ne şekilde düzenleneceği belirtilmiştir. Tutanakta, tarafların anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğunun tespit edileceği,tutanağın altının hazır bulunan taraflarca imzalanacağı belirtilmiş olup, tahkikatın bu tutanak esas alınarak yürütüleceği öngörülmüştür. Somut olayda, mahkemece yapılan 09.01.2018 tarihli ön inceleme duruşma tutanağında,uyuşmazlığın tespit edildiği kısmın çizilerek,elle düzeltilerek karışıklığa sebebiyet verilmiştir. Mahkemenin yol haritasını oluşturan ön inceleme tutanağının açık, okunabilir, anlaşılabilir ve şüpheye yer vermeyecek şekilde kazıntı, çizik vs hususların bulunmaması gerekir. Şu hale göre, mahkemece yapılması gereken,taraflara usulüne uygun ön inceleme duruşmasına davet için tebligat çıkartarak; HMK'nun 140.maddesine göre yeniden uyuşmazlık konularının açık, anlaşılabilir ve denetlenebilir şekilde tespiti ile tarafların tüm delillerinin toplanıp sonucuna göre karar verilmesi yasal zorunluluktur..." gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kaldırma kararı sonrası dosya Mahkememizin işbu ... Esasına kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir.
DELİLLER:
1-İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... sayılı takip dosyası
UYAP üzerinden dosyamız arasına alınan dosyanın incelenmesinde; alacaklının ... ve Tic. Ltd. Şti., borçluların ... İnsan Kaynakları Elektrik San.ve Tic. Ltd. Şti. Ve ... Org. Ürün. Tar. Gıda Tem. Yur. Oto. Pet. San. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, 05/08/2016 tarihinde başlatılan takip dosyası kapsamında ... Bankasına ait ... seri nolu, 28/06/2016 keşide tarihli 55.210,00-TL bedelli çek dayanak gösterilerek 55.210,00-TL çek bedeli, 632,27-TL (%11 değişen oranlarda avans faizi), 165,63-TL (50,3 komisyon), 5.521,00-TL (%10 çek tazminatı) olmak üzere toplam 61.528,90-TL bakiye alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapıldığı anlaşılmıştır.
2-Takibe konu ... Bankasına ait ... seri nolu, 28/06/2016 keşide tarihli 55.210,00-TL bedelli çek
3-Davalı ... Şti.'ne ait ticaret defter ve belgeler ile faturalar
4-Bilirkişi raporu;
i)Mahkememizce taraflara ticari defterlerini sunmaları veya yerlerini bildirmeleri için kesin süre verilmiş, davacı tarafça ve davalı ... Elektrik San.ve Tic. Ltd. Şti.' nce verilen kesin süre içerisinde ticari defterler ibraz edilmediğinden ve bulunduğu yer de bildirilmediğinden davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak; takibe konu çekin davalı ... şirketi defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, çekin ödenip ödenmediğine ilişkin bir kayıt bulunup bulunmadığı, taraflar arasındaki alacak-borç durumları hususlarında SMMM bilirkişiden aldırılan 06/12/2022 havale tarihli raporda özetle; Davalı ... San. Ve Tic. Ltd Şti. Nin 2015-2016 yılları yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin açılış ibraz onaylarının yasal süresinde yapıldığı, yevmiye defteri kapanış ibraz onaylarının da yasal süresi içerisinde yapıldığı. Davalının ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı. 2015-2016 yılları ticari defter kayıtlarına göre; davacı şirket ile davalı ... Tur. Mak. San. Ve Tic. Ltd Şti. arasında 2015 ve 2016 yıllarında ticari ilişkinin bulunduğu, 28.06.016 keşide tarihli ... seri nolu 55.210,00 TL lik takip konusu çekin davalı ticari yasal defter kayıtlarında bulunmadığı, takip konusu çeke ilişkin olarak ticari defterlerde hem çek kaydının bulunmadığı ayrıca takip konusu çeke ilişkin ödeme kaydının bulunmadığı, davalı ... Mak. San ve Tic. Ltd. Şti. nin davacı ... nden takip tarihi itibariyle 13.323,62 TL alacağının bulunduğu.
Davalı ... Mak. San. Ve Tic. Ltd Sti. nin 2015-2016 yılları ticari defter kayıtlarına göre; davalı ... San. Ve Tic. Ltd Şti. ile diğer davalı ... Ltd. Şti. arasında herhangi kayda rastlanmadığı. rapor edilmiştir.
ii) Davalı ... Tur. Mak. San. Ve Tic. Ltd Sti.'nin bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları doğrultusunda SMMM bilirkişiden aldırılan 13/12/2023 havale tarihli ek raporda özetle; davalının itirazları neticesinde 28.06.2016 keşide tarihli ... seri nolu 55.210,00-TL bedelli takip konusu çekin davalı şirketin ticari yasal defterlerinde bulunup bulunmadığının incelenmiş olduğunu ve 06/12/2022 havale tarihli esas bilirkişi raporunun ekinde de davacı şirkete ait muavin kayıtlar ve ilgili mahsup fişlerin de davalı şirketin kaşe imzası ile sunulmuş olduğu, incelenen belge ve ticari yasal defterlerde takip konusu çek kaydına rastlanmamış olduğu ve bu durumun esas bilirkişi raporunda da irdelenerek belirtildiği, davalı şirket tarafından da bilirkişi raporunun sunuluş tarihinden sonra mahkeme dosyasına ayrıca bir belge sunulmadığının görüldüğü, esas bilirkişi raporunda sunulan görüşlerde bir değişiklik olmadığı, rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller, iddia ve savunmalar ile tüm dosya kapsamı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde;
Dava, İİK'nun 72. maddesi uyarınca takipten sonra açılan menfi tespiti davası olup davacı takip dayanağı çekin avans çeki olması dolayısıyla borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmektedir.
Dava ve takibe konu,... Bankası Kemalpaşa şubesine ait 28/06/2016 keşide tarihli ve 56.500-TL bedelli, ... numaralı çekin keşidecisi davalılardan ... Kay.Elek.San ve Tic.Ltd. Şti., lehtarı ve ilk cirantası davacı, son ciranta ve hamili ise davalılardan ... Tic.Ltd. Şti.'dir. Çek hamil tarafından ibraz edildiğinde karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğu, akabinde hamil- davalı .... San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, davacı şirket ve davalı ... Kayn.Elek.San.ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine İzmir .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyası ile 10/08/2016 tarihinde 61.528,90-TL alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin icra dosyası davalısı ... Peyzaj şirketine 12/08/2016 tarihinde usulüne uygun şekilde tebliğ olunduğu, takibin derdest olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce BAM kaldırma kararı sonrası, taraflara ticari defterlerini sunmaları veya yerinde incelenebileceği adresin bildirmesi için kesin süre verilmiş, davacı tarafça ve davalı ... Gıda İnsan Kaynakları Elektrik San.ve Tic. Ltd. Şti.'nce verilen kesin süre içerisinde ticari defterler ibraz edilmediğinden ve bulunduğu yer de bildirilmediğinden davalı ... ve Tic. Ltd. Şti. defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak; takibe konu çekin davalı ... şirketi defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, çekin ödenip ödenmediğine ilişkin bir kayıt bulunup bulunmadığı, taraflar arasındaki alacak-borç durumları hususlarında SMMM bilirkişiden 06/12/2022 tarihli kök ve 13/12/2023 havale tarihli ek rapor aldırılmış, alınan rapor kapsamında çekin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, ticari defterlerde çeke ilişkin herhangi bir ödeme kaydının yer almadığı, davalının davacıdan 13.323,62-TL alacaklı olduğuna ilişkin kaydın yer aldığı tespit edilmiştir.
Dava konusu çekte davacının lehtar (1. ciranta) davalılardan ... İns.Kay.Elek.San ve Tic. Ltd. Şti. keşideci, diğer davalı ise 2. Ciranta ve hamil olarak görünmekle, davacı lehtarın keşideci aleyhine menfi tespit davası açmasında hukuki yararı bulunmadığından davalı ... yönünden davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine karar verilmiştir.
Bilindiği gibi, kural olarak çek bir ödeme aracı olup, mevcut bir borcun tasfiyesi amacıyla verilmektedir. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme hakime aittir. Çekin ödeme dışında başka bir amaçla -avans olarak- verildiğini iddiasının davacı tarafça (HMK’nın 200. maddesi gözetilerek) ispatlanması gerekmektedir. Somut olayda, davacı tarafça çekin avans olarak verildiği, karşılığında malın teslim edilmemesi sebebiyle bedelsiz kaldığı iddia edilmekle ispat yükü malın teslim edilmediğini iddia eden yana düşmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207'nci maddesinin ikinci fıkrasına göre sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, satıcı ve alıcının edimlerini aynı anda ifa etmekle yükümlü oldukları, bu ilkenin aksini iddia edenin ispat yükü altında bulunduğu, davacının çekin bedelsiz kaldığı yönündeki iddiasına yönelik yazılı delil sunmadığı, açıkça yemin deliline de dayanmadığından davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ... yönünden davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle reddine,
2- Davalı ... yönünden davanın reddine,
3-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL red harcının başlangıçta alınan 942,85-TL peşin harç ile tamamlama harcı olarak yatırılan 110,43-TL harçtan mahsubu ile bakiye 625,68-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya iadesine,
4-Yapılan harç ve masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, davalılar tarafından yapılan bir masraf bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...ne verilmesine,
6-Kararın kesinleşmesi halinde, ayrıca karar yazmaya gerek görülmeden kalan gider avansının resen taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 25/01/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı