İZMIR 2. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/499 Esas
KARAR NO : 2024/29
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/04/2017
KARAR TARİHİ : 16/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in kamu ihaleleri almak suretiyle inşaat işleri yaptığını, ... ile davalı firma arasında ... Bornova Arşiv Müdürlüğü projesinin dış cephe işlerinin yapılması hususunda 11.11.2016 tarihli iş sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme uyarınca yapılacak iş karşılığında müvekkili tarafından KDV dahil toplamda 796.000.-TL tutarındaki iş bedeline ilişkin olmak üzere bu bedelin 600.000 TL'sine ilişkin sıralı çeklerin davalı firmaya teslim edildiğini, davalı tarafa teslim edilen tüm çeklerin vadesinde ödendiğini, ancak davalı firmanın iş sözleşmesinde vadettiği iş programına uymadığını, davalı tarafından kaynaklanan gecikme nedeniyle davalı firmaya ihtarname çekildiğini, işin gecikmesinden dolayı müvekkilinin zarara uğradığını, müvekkili tarafından toplamda 367.000 TL ödeme yapılmış olmasına rağmen davalı firmanın vadettiği iş takviminin oldukça gerisinde kaldığını, edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenlerle davalı firma lehine verilen çeklerden ... Mardin Şb 12.04.2017 keşide tarihli, ... no'lu 58.500,00.-TL bedelli, ...Mardin Şb 15.04.2017 keşide tarihli, ... no'lu 58.500,00.-TL bedelli,... Mardin Şb 20.04.2017 keşide tarihli, ...no'lu 58.000,00.-TL bedelli, ... Mardin Şb 20.04.2017 keşide tarihli,... no'lu 58.000,00.-TL bedelli olan toplamda 230.000 TL tutarındaki çekler üzerine teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı konularak ibraz edildiğinde ödemesinin durdurulmasına ve çeklerin müvekkiline iadesine mümkün olmadığı taktirde iptaline, ayrıca davalı şirket ile yapılan 11.11.2016 tarihli sözleşme dolayısıyla belirlenen yükümlülüklerin davalı şirket tarafından kasten yerine getirilmemiş olması sebebiyle davacı müvekkilinin davalı şirket lehine keşide ettiği senetler karşılığında davalı şirkete herhangi bir borcunun olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiş olmakla yapılan açık yargılama sonunda;
Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde; taraflar arasında ... Bornova Arşiv Müdürlüğü projesinin dış cephe işlerinin yapımı konusunda tarafların 11.11.2016 tarihli sözleşmenin imzalandığını, müvekkilinin verilen işi aldıktan sonra işi eksiksiz ve sözleşmedeki şartlara göre yerine getirmek üzere tüm malzemeyi temin ettiğini ve işi yapacak ekibi hazır bir şekilde işe başlattığını, sözleşmeye uygun davranmayan ve yükümlülükleri ihlal eden tarafın davacı taraf olduğunu, sözleşme ile müvekkiline verilmesi gereken evrakların süresinde teslim edilmediğini, daha sonra gelen evrakların çek geçmişinden dolayı firmaların kabul etmek istemediğini, işe başlamanın davacının edimini yerine getirmemesi sebebiyle geciktiğini, malzeme sevkiyatının 23.12.2016 tarihinde yerine getirildiğini, 04.01.2017 tarihinde işe başlandığını, müvekkilinden kaynaklanmayan direğin davacının yerine getirmesi gereken görevleri yerine getirmemesi sebebiyle işin aksadığını, ancak bundan dolayı müvekkilinin hazır tuttuğu ekibe çalışma olmadığı halde ücret ödemek zorunda kalındığını, hava şartlarından dolayı ve iş güvenliği sorunları nedeniyle şantiyenin ... tarafından kapatıldığını, bu dönemde müvekkilinin bu nedenle iş yapamadığını, şantiye açıldıktan sonra müvekkiline imalat yapması için verilen otoparkın devamlı olarak su baskınına uğradığını ve elektrik kaçakları nedeniyle imalat yapılamadığını, çalışma ortamında hiçbir güvenlik önleminin alınmadığını, çalışma için uygun ortamın sağlanmadığını, bu nedenle müvekkilinin ekonomik kaybına yol açtığını, zarara uğrayan tarafın müvekkili firma olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde dördüncü maddede işverenin çalışma sahasını montaja uygun hale getirme yükümlülüğünün bulunduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 17/07/2017 tarihli bilirkişi ön raporunun sonuç kısmına göre; "1- Davalının işi bıraktığını iddia eden davacının , İşin bırakıldığı anda davalı tarafından şantiyede işlenen Profil miktarı,
2- DışCephe kaplama malzemesinden ne kadarlık kısmının şantiyeye indirildiği,
3- Davacı tarafından şantiyeye ye sevk edilen Malzeme dökümü ve / veya davalının yaptığı işlere ilişkin teknik hesapların sunulması gerektiği,
4- Davalı tarafında da , Davacı ile yapılan sözleşme kapsamında ürettiği Sözleşme içeriğinde yer alan imalatlara ilişkin tüm bilgi / belgelerin ,
5- Sözleşmedeki ( 7) Kalem İmalat için ayrı ayrı Sözleşme bedeli üzerinden, her
bir imalatın tutarına ilişkin bilgi ve belgelerin ,
6- Uygulamaya esas Mimari Projelerin ve Doğrama detaylarının, Kompozit Detaylarının Taraflardan Dosyaya celbi gerekecektir.
Aksi takdirde Teknik olarak, İşin Bırakıldığı andaki Seviyeye ilişkin bilgiler taraflarca sunulmadan ; Davalının hakkettiği iş bedelinin, Sözleşme şartlarında hesabı mümkün görülmemektedir. Saygılarımızla arz ederiz . " şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyetinden alınan 27/03/2018 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "Bu Durumda Davalının yapılan İş Seviyesine Göre Talep edebileceği Tutar ;
675.000,00 TL * % 26,49 = 178.796,66 + kdv = 210.980,00 TL
Mertebesinde iş yaptığı hesaplanmıştır. Ancak Davalının Kompozit Levhaları sahaya indirdiği dikkate alındığında ; Onaylı Proje kapsamında yapılan hesaplamada 2.880,00 M2 kompozit panel miktarı tespit edilmekle;
Bu tutarın %13,25’i imalata dönüştüğü, bakiye kalan ;
59,27% - % 13,25 = %26,77
Oranında kompozit Levha malzemesinin getirildiği tespit edilmekle; ( Bu Tutar İhzarat halindedir )
İmalatın Adı Miktar Fiyat Tutar
Kompozit levha 2.498,60 M2 60 149.880,00 TL
Kdv’li Tutar 176.858,00 TL
Davalının 176.858,00 TL tutarında malzeme getirdiği ,
Bu Durumda davalının yaptığı iş bedelinin ;
Toplam yapılan iş: 210.980,00 TL
Kompozit Levha : 176.858,00 TL
Toplam : 387.838,00 TL
İş Yapılmış olduğu görülmektedir. Davacı ise İşin Yapımı İçin Sözleşme anında
600.000,00 TL çek verdiğine göre ; Davacının davalıdan ;
600.000,00 TL — 387.838,00 TL= 212.161,00
Alacaklı durumda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nihai Takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere Saygılarımızla arz ederiz . " şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyetinden alınan 18/09/2019 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre; "Sayın mahkemenin 14.06.2017 tarihli ara kararında Sözleşme kapsamında nelerin yapıldığı, hangi edimlerin gerçekleştiğinin tespiti için mahallinde 18.07.2017 Tarihinde Keşif yapılmasına karar verilmiştir. Heyetimizde Keşif anındaki Fiziki durum Tespitini yaparak Sözleşme kapsamında teknik olarak yapılan iş tutarını hesaplamaya çalışmıştır. Ancak; Davacı itirazında Tespit yapmak görevi olan heyetimizin sanki davacı 600.000 TL çeki ödemiş gibi borç / alacak ilişkisine girdiği yönünde beyanda bulunduğu görülmektedir. Dosyada henüz mali İnceleme yapılmamış durumdadır. Davadaki talep ve İddia ile davalı savunması da incelenerek , davacının 600.000,00 TL ödeme yaptığının ( Çekle ) Kabulü halinde ortaya çıkan teknik durum kök raporda değerlendirilmiştir. Teknik olarak Mahkemece mali inceleme ile ortaya konulacak Ödeme tutarı, Teknik olarak yapılan İş Tutarı ile çarpıldığında davalının hakkettiği bedelde hesaplanabilecektir. Teknik Heyet olarak mali inceleme olmadığından, davacının 600.000,00 TL ödeme yaptığı kabulü ile hesaplama çıkartılmıştır. Ancak Nihai olarak yapılan İş Yüzdesi de teknik olarak ortaya konulmuştur. Raporda gezilebilir teras çatı isimli iki bölümde yapılan imalatların yer almadığını bu yönüyle raporun eksik olduğu belirtilse de Keşfen yapılan incelemede gezilebilir teras çatıda imalat gösyerilmemiş olup , fotolarda da yer almamaktadır. Bu Yönüyle bilgi / Belge sunulması halinde ( İmalata ilişkin veriler ) değerlendirme yapılabilecektir. İş bu Görüş ve Kanaatimizi İçerir raporumuzu Nihai Takdir Sayın mahkemeye ait olarnk üzere Saygılarımızla arz ederiz."şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Bilirkişi heyetinden alınan 29/11/2019 tarihli bilirkişi 2. ek raporunun sonuç kısmına göre; "Davacı Kök rapora olan İtirazında ; Keşif Sırasında Şantiyede Çalışan İşçilerin Ödemelerinin Kendileri Tarafından Yapıldığını Defalarca Belirttiklerini Ve Zaten, Davalı Tarafça İşçilerin Çalıştırılıp Ödemelerin Yapıldığına Dair Bir Belge Dosyaya Sunmadıklarını, Arka cephede yapılan kompozit panel kaplama imalarının sanki davalı firma tarafından yapılmış gibi rapor hazırlandığını, Davalı tarafından şantiyede montajı yapılan hiç bir imalatın bulunmadığını Malzeme ve imalat açısından 3 adet çekin bekletildiğini malzemenin şantiyeye indiğinde çeklerin davalıya verilerek tahsil edildiğini, işin geri kalan kısmının tamamen müvekkili davacı tarafından tamamlandığını, ve ödemelerinin karşılandığını, İmzalanan sözleşmedeki mutabık kalınan fiyatlandırma üzerinden malzeme alımının yapıldığını, Ayrıca işin tamamlanması neticesinden Müvekkil davacı firmanın bir zarara uğradığının kesin olduğunu, belirttiği görülmektedir.
Taraflar arasındaki Sözleşmenin İş kapsamı ; Alüminyum Kompozit Levha Cephe, Alüminyum Doğramalar, Isıcam, Fotoselli Kapı, Güneş Kırıcılar, Stor Sineklik, Boru Küpeşte toplam 796.500,00.-TL KDV dahil olduğu,
Dolayısıyla, Davalının sadece Dış Cephe Kompozit malzeme cve alt Profilleri sahaya indirdiği ve dava tarihi itibari iİle hiçbir montaja başlamadığı davacı beyanı ile ikrara edilmiş olup , Davalı ise savunmasında v işi eksiksiz ve sözleşmedeki şartlara göre yerine getirmek üzere tüm malzemeyi temin ettiğini ve işi yapacak ekibi hazır bir şekilde işe başladığını ,
Malzeme sevkiyatını, 23/12/2016; işe başlama tarihinin ise 04/01/2017 işle ilgili çalışmaya hazır hale getirdiği, ekibi şantiye sahasında beklettiğini, imalatın davacının zamanında ödeme edimi yerine getirmemesi ve o dönem hava muhalefeti nedeni ile çalışma yapılamadığı, müvekkilinin tüm edimini yerine getirmek için gerekli malzemeyi alıp depoladığı, ancak uygun olmayan ve davacıdan kaynaklı şartlar sebebi ile işin sürüncemede kaldığı, zamanında bitmediği, işe başladığı tarihten bugüne kadar şantiye sahasında hazır olarak beklediği, davalının cevap dilekçesi 3. Sahifesinde açıkça ikrar edilmiştir.
Kök raporda yapılan hesaplamalardaki fiziki seviyeye tekabül eden montaj işçiliklerinin, davalının davaya verdiği cevapta da ikrar edildiği üzere malzemenin davalı tarfaından sahaya getirildiği ancak montajın davalı tarafından yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu Durumda davalının yaptığı iş oranının %42'ye tekabül ettiği ve tamamlanan iş tutarının 333.140,00.-TL olduğu sonucuna ulaşılmıştır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.
Taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde; işverenin ... olduğu, taşeronun Murat Bilgiç Ltd. Şti. Olduğu, iş konusunun iş sahibi ...'in uhdesi altında bulunan İzsu Bornova Arşiv Müdürlüğü'nün dış cephesinde yapılacak alüminyum kompozit levha cephe işi, alüminyum doğrama işi, ısıcam temini ve montajı, fotoselli kapı montajı, güneş kırıcı uygulaması, stor sineklik imalatı ve montajı, boru küpeşte montajı gibi işleri kapsadığı, işin bedelinin KDV dahil 796.500 TL olduğu, ödemenin 17 taksitte çeklerle yapılacağı belirlenmiştir. Sözleşmenin 4. Maddesinde iş programı düzenlenmiştir. Buna göre belirlenen iş kalemleriyle ilgili olarak malzeme temininin yaklaşık olarak 45 iş günü bir tedarik süreci öngörüldüğü, tedarik süreci içerisinde işverenin çalışma sahasını montaja uygun hale getirmesi gerektiği, bu süreçten sonra atölye ortamında imalatlara başlanacağı, imalatların tamamlanmasına müteakip montaja başlanacağı, montajın tamamlanma tarihinin tedarik tarihinden 120 iş günü sonra olduğu, montaj periyotu içerisinde şantiye ortamındaki elektrik kesintileri, inşaat sahasındaki diğer işlerden dolayı oluşan nedenlerden ve hava muhalefetiyle doğal afetlerden dolayı çalışılamayan sürelerin işin bitiş sürecine ilave edilerek süre uzatımı sağlanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. İş programı bölümünde taşeronun montaj planına yukarıda belirtilen sebepler dışında gecikme söz konusu olması durumunda gecikme tazminatının belirlendiği anlaşılmıştır. Taşeronun işverenden kaynaklı gecikmelerden dolayı hiçbir şekilde sorumlu tutulamayacağı belirtilmiştir. Öte yandan 6. Maddede özel hükümler ve sorumluluklar bölümünde şantiye sahasındaki her türlü yatay ve düşey taşıma, nakliye işleri ve bu işlerin bedellerinin taşerona ait olduğu, şantiye yönetiminin diğer işleri aksatmaması kaydı ile iş makinelerini bedelsiz olarak iyi niyet çerçevesinde taşeronun kullanımına verebileceği, imalatlar sırasında kullanılan elektrik bedelinin işverene ait olacağı belirlenmiştir. 9. maddede sözleşmenin feshi düzenlenmiştir. Buna göre işveren firmanın taşeron firmanın sözleşmeye aykırı davranışlarda bulunması durumunda iş programına uymaması durumunda tebligat adresine durumun yazılı olarak bildirileceği ve 15 gün içerisinde sorunun çözümünün isteneceği, sorunun çözümlenmemesi halinde taşeronun konu ile ilgili yazılı savunması alınarak taşeronun haklılık durumuna bakılacağı ve taşeronun haklı olmadığı durumlarda işverenin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedilebilme hakkı tanındığı görülmüştür.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan davacı/işverenin eksik iş sebebiyle menfi tespit ve varsa yaptığı fazla ödemelerin istirdadı istemine ilişkindir.
Açılan dava öncelikle mahkememizin ... Esas sayılı sıra numarasına kaydedilmiş ve 24/12/2020 tarihinde; " Davanın KABULÜ İLE; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacının ... Mardin Şubesi 12/04/2017 tarih ... nolu 58.500,00.-TL bedelli, ...Mardin Şubesi 15/04/2017 tarih... nolu 58.500,00.-TL bedelli, ... Mardin Şubesi 20/04/2017 tarih ... nolu 58.000,00.-TL bedelli, ... Mardin Şubesi 20/04/2017 tarih... nolu 58.000,00.-TL bedelli çeklerden dolayı davalıya borcunun bulunmadığının tespitine" karar verilmiş verilen karara karşı taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, İzmir BAM ...Hukuk Dairesi 02/06/2023 tarih ve ... Karar sayılı ilamı ile "Mahkemece usulüne uygun yargılama yapılarak keşfe gidilmiş, 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor ve 2 ayrı ek rapor alınmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiş, bilirkişiler usul ve yasaya uygun olarak toplam yapılan iş bedelinin 33.140,70 TL olduğu, davacının iş yapımı için sözleşme anında 600.000,00 TL'lik çeki verdiği, fiziki oran kurarak %42 oranında işin yapıldığı, böylece fiziki orana göre davacının davalıdan 266.859,30 TL alacaklı olduğu yönünde rapor verdiği, yapılan yargılama keşif ve bilirkişi raporlarının usul ve yasaya uygun olduğu, ancak mahkemece davacı vekilinin fazla alacak için istirdat talebi olduğu halde bu hususun göz ardı edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda mahkemece yapılması gereken;
1-Harç
Davacı dava değerini 233.000,00 TL olarak gösterdiği ve nispi harcını bunun üzerinden yatırdığı, ancak dava dilekçesinde istirdat talebi de olduğu dikkate alındığında, davacının alacağından çek bedelleri düşüldüğü takdirde davacının 33.859,30 TL daha istirdat olarak alacaklı olduğu anlaşılmakla, 33.859,30 TL'nin 492 sayılı Harçlar Yasası'nın 27 ve devam eden maddeleri ile HMK 150 maddesi de dikkate alınarak eksik harcın tamamlatılması için davacıya gelecek celseye kadar süre verilmelidir.
2-Harç yatırıldığı takdirde davacı vekilinin fazla alacak bedelinin istirdatı konusunda hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekir.
Tüm bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a-4 ve 6 maddeleri gereğince kaldırılmasına, davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun ise bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. " şeklinde hüküm tesis ederek mahkememizce verilen kararı kaldırmıştır.
İzmir BAM ...Hukuk Dairesi 02/06/2023 tarih ve ... Karar sayılı kaldırma ilamındaki eksikliğin giderilmesi için davacı vekiline, eksik harcın tamamlanması yönünde kesin mehil verilmiş ve süresi içerisinde eksik harç tamamlanmıştır.
Somut olayda; mahkememizce keşfe gidilmiş, 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor ve 2 ayrı ek rapor alınmış olup sonuç itibariyle toplam yapılan iş bedelinin 133.140,70 TL olduğu, davacının iş yapımı için sözleşme anında 600.000,00 TL'lik çeki verdiği, fiziki oran kurarak %42 oranında işin yapıldığı, böylece fiziki orana göre davacının davalıdan 266.859,30 TL alacaklı olduğu yönünde rapor verildiği, kaldırma ilamında da belirtildiği üzere yapılan yargılama keşif ve bilirkişi raporlarının usul ve yasaya uygun olduğunun açıkça belirtilmesi karşısında iş bu rapor mahkememizce hükme esas alınmış olup, davalı/yüklenicinin menfi ve/veya müspet zarara ilişkin takas-mahsup talebi bulunmadığından feshin haklılığı konusunda ayrıca bir araştırma yapılmasına gerek görülmeyerek, kullanılan yemin delili sonucunda da yapılan eser karşılığında davalı/yüklenicinin fazla tahsilat yaptığı anlaşılmakla fazla ödenen bedellerin istirdadına hükmetmek gerekmiştir.
Her ne kadar davalı vekili İİK' nun 72. Maddesi gereği davanın istirdata dönüşmesinin mümkün olmadığını savunmuş ise de, menfi tespite konu yapılan 4 adet çekte davacının keşideci, davalının lehtar konumunda yer aldığı, lehtarın cirosu sonucu çeklerin 3. Kişilere devredildiği ve hamil tarafından davacı ve davalının da borçlu olarak gösterildiği icra takiplerinin başlatıldığı, akabinde borçlu konumunda yer alan davacı tarafından çek bedellerinin ödendiği bu hali çeki ciro suretiyle 3. Kişilere devreden davalının çekler sebebiyle sebepsiz zenginleştiği açık olduğundan çek bedelleri yönünden davalının savunmasına itibar edilmemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-266.859,30 TL' nin davalıdan dava tarihi olan 07/04/2017' den itibaren işleyecek avans faiz ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 18.229,15 TL karar ve ilam harcının yatan 4.559,06 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 13.670,09 TL' nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
3-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 4.559,06 TL peşin harç, 31,40 TL başvurma harcı, 221,80 TL keşif harcı, 332,80 TL posta ve diğer giderler ile 1.200,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 6.345,06 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yatırılan ve harcanan yargılama giderinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 42.028,90 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
6-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek ve 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,
Dair, taraf vekilinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/01/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır