İZMIR BÖLGE ADLIYE MAHKEMESI 11. HUKUK DAİRESİ

T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/26 Esas
KARAR NO:2024/489

DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:12/01/2022
KARAR TARİHİ:05/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
ASIL DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... A.Ş. ... markası ve kurumsal kimliği altında ülkemiz genelinde faaliyet gösteren akaryakıt dağıtım şirketi olduğunu, davalı ... (...) ile müvekkili arasında 16.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi 11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü akdedildiğini, davalı ... ayrıt zamanda protokolde belirtilen borçların 500.000.- TL tutarına kadar 10 yıl süre ile kefil-garantör olduğunu protokolün son sayfasında el yazısı ile yazarak imzaladığını, davalı tarafın 5 yıllık sözleşme 16/12/2023 yılında sonlanması gerekirken olağan bitiş süresinden çok daha önce 16.04.2021 tarihinde, ... Noterliği'nin ... nolu ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın feshettiğini, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin 4.maddesinde; sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi halinde 300.000-TL cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, davalı tarafın 16.12.2023 tarihinde sona ermesi gereken sözleşmeyi hiçbir haklı neden bulunmaksızın erken fesih ettiği için bu ceza-i şarttan sorumlu olduğunu, bu nedenle şimdilik 50.000-TL ( fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak yadıyla kısmi olarak) bayilik protokolünün 4. Maddesinden kaynaklı ceza-i şart talebi bulunduğunu, davalı sözleşmeden kaynaklı satış taahhütlerini de yerine getirmediğini, davalının her bir sözleşme yılı 1.500 m3 ürün satması gerekmekteyken hiçbir zaman bu kadar ürün satışı yapmadığını, davalıya satış taahhütlerine yerine getirmesi için ihtarnameler gönderildiğini, Bayilik Sözleşmesinin süresinden önce fesih edilmesi nedeni ile davalının yoksun kalınan kardan sorumlu olduğunu, davalının cari hesap borcu bulunduğunu, Bayilik ilişkisi nedeni ile davalıya teslim edilen ariyetlerin aynen iadesi, mümkün değilse bedelinin tahsili gerektiğini belirterek, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile sözleşmenin haklı bir neden olmaksızın süresinden önce sona erdirilmiş olması nedeni ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 4. Maddesinde ön görülen ceza-i şart alacağının şimdilik 50.000-TL' lik kısmının, Davalı şirketin sözleşmenin erken feshi nedeni ile eksik sattığı yakıt bedelinin şimdilik 50.000-TL'lik kısmının, Sözleşmenin olağan süresine göre hesaplanacak kar mahrumiyetinin şimdilik 10.000-TL' lik kısmının, 2.198,34-TL cari hesap alacağının, Davalıya teslim edilen ariyetlerin aynen iadesi, mümkün olmaması halinde ariyetlerinin bedellerinin karşılığı olan şimdilik 20.000-TL kısmi alacağın, Protokolün 3.1.8 maddesi uyarınca ariyetlerin teslim edilmemesi ve teslimde gecikme olmasından kaynaklanan ceza-i şart alacağının şimdilik 5.000-TL kısmının Davalıdan tahsiline, tüm alacak kalemlerine dava tarihinden itibaren taraflar arasındaki sözleşme şartları (Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi m. 42) uyarınca hesap edilen avans faizine 20 puan eklenmek sureti ile tespit edilecek faiz oranında faiz işletilmesine, bu talebimiz kabul edilmez ise dava tarihinden geçerli olmak üzere avans faizi oranında faiz işletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız ve kötü niyetli davanın reddi gerektiğini, taraflar arasında Bayilik Sözleşmesinin bulunduğu, 16.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik
Sözleşmesi uyarınca Dağıtıcı ve Bayilik ilişkisi kurulduğu, ayrıca taraflar arasında Bayilik Protokolü akdedildiği, Müvekkilinin sözleşmeyi haklı nedenlerle fesih ettiği, Protokolün 3 .2.3 maddesi gereğince “..Dağıtıcı davacı tarafından Bayi olan müvekkile m3 bazlı olarak verilen motorin satışlarında 125 m3/ay ... + 1 üzeri + % 0,01 şeklinde faturalandırma yapması gerektiği, Dağıtıcı firma Bayilik ilişkisinin tesisinden itibaren yaklaşık 2-2,50 aylık süre boyunca ticari şartlara uygun faturalandırma yaptığı, 2019 yılı başından itibaren ortada geçerli makul hiçbir sebep göstermeden tamamen keyfi bir uygulama ile Piyasa koşulları üzerinde ... + 3 veya + 4’e varan oranlarda faturalandırma yapmaya başladığı, Ve bayilik ilişkisinin sona erdiği tarihe kadar bu uygulamaya devam ettiğini, bu uygulamaya son verilmesi için defalarca sözlü olarak uyarılarda bulunulmuş olmasına rağmen sonuç alınamaması üzerine ... Noterliği 02.09.2019 tarih ... yevmiyeli İhtarnamesi ile yine akabinde ... Noterliği 06.05.2020 tarih ... yevmiyeli İhtarnamesi ile Sözleşmeye aykırı uygulamalara son verilmesi yazılı olarak ihtar edildiği, davacıya keşide edilen ihtarnamelere sessiz kalındığı ve her hangi bir cevap verilmediği, Davacının, protokole aykırı olarak faturalandırma yapılması nedeniyle, müvekkilin pompa satış fiyatı üzerinden kar ve piyasada rekabet edemez duruma düştüğü, Davacı, Gerek tüm dünyada yaşanan Pandeminin olumsuz ekonomik etkileri gerekse davacı dağıtıcının kötü niyetli olarak müvekkile protokole aykırı olarak yüksek fiyatlı mal satışı sebebiyle müvekkilin piyasa koşullarının olumsuz etkilenmesi sebebiyle satışlarının azalması ve yapılan satışlardan da kar marjının çok düşmesi sebebiyle Bayilik Sözleşmesinin devamının beklenmesi müvekkil açısından objektif iyi niyet kuralları açısından imkansız duruma geldiği, izah edilen sebeplerle, Müvekkil haklı nedenle bayilik sözleşmesini 16.04.2021 tarihinde fesih ettiği, davacının Bayilik Sözleşmesinin 4. Maddesi uyarınca Cezai şart talebinin haksız talep olduğu, Müvekkilince sözleşmenin fesih sebebi, davacı dağıtıcının protokole aykırı olarak haksız ve fahiş fiyat politikasının yanı sıra, pandeminin olumsuz koşulları da eklendiğinde müvekkilin devam edebilme şansının kalmadığı, işletmelerin önceliği kar elde etmesi olduğu, davacının haksız fiyat politikası nedeniyle zarar etmeye başladığı, davacı, ...’taki bayiler arasında dahi eşit fiyat politikası uygulamadığı, farklı Fiyatlandırmalarda bulunduğu, Davacının kötü niyetli olduğu Müvekkil sözleşmeyi haklı nedenle fesih ettiğinden cezai şart talebinin reddi gerektiği, Davacının, eksik satıştan kaynaklı Cezai şart talebinin de hukuken kabul edilebilirliğinin bulunmadığı, öncelikle söz konusu satış taahhüt miktarı 2 adet akaryakıt İstasyonu için geçerli olduğu, Nitekim Sözleşmede bu husus açıkça belirtildiği, müvekkilince dağıtıcının 2.Bayiliğini almayı düşündüğü “ ... .../... “ adresindeki ... Akaryakıt’a ait Akaryakıt İstasyonuna bayilik alacağı düşüülerek toplam 2 adet akaryakıt istasyonu için verilen toplam taahhüt olduğu, Belirtilen Akaryakıt İstasyonu müvekkil tarafından alınamadığı ve buraya davacı bayilik vermediği, Ancak Protokolde 2 İstasyon için verilen toplam taahhüt yazıldığı, bu nedenle söz konusu taahhüt hükmünün uygulanma ihtimali bulunmadığı, ayrıca, bir tür cezai şart olan söz konusu eksik satıştan kaynaklı davacı talebi dağıtıcının protokolden doğan ticari satış şartlarına uymamasından dolayı uygulanamayacağı, çünkü, satış taahhüdüne ilişkin rakamsal satış değeri 125 m3/ay ... + %1 üzeri
... + % 0,01 olduğu, dağıtıcı bu şartlara uymadığı, söz konusu cezai şart hükmünün de uygulanamayacağı, Davacı keyfi fiyatlandırma ile ... + %3, ... + %4 oranlarında faturalandırma yaptığı, davacının işbu fahiş fiyatlandırma ve faturalandırmalarının, Sözleşmeyi sürdürmenin fiili imkansızlık halini aldığı, davacı tarafından gönderilen ihtarlara müvekkiline bu yönde cevaplar verildiği, Yargıtay kararlarına göre, Ürün vermeye devam eden dağıtıcının ileride eksik ürün satışı nedeniyle talepte bulunmayacağının ortaya konduğu, bu nedenle de davacı taleplerinin yersiz olduğu, Müvekkil tarafından gönderilen ... Noterliğinin 02.09.2019 tarih ... yevmiyeli İhtarnamesi ve akabinde keşide edilen ... Noterliğinin 06.05.2020 tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile sözleşmeye aykırı uygulamalara son verilmesi ihtarlarına davacının sessiz kaldığı ve cevap vermediğini, belirtilen sebeplerle davacı taleplerinin hukuken kabul edilemeyeceği, davacının, bayilik Sözleşmesinin erken fesih sebebiyle yoksun kalınan kar talebinin de haklı fesih nedeniyle yerinde olmadığı, müvekkil, davacının fahiş fiyatlandırma ve faturalandırmalarının yanı sıra, Pandeminin de olumsuz etkileri sebebiyle, sadece haklı nedenlerle bayilik sözleşmesini fesih etmediği, akaryakıt sektöründeki tüm faaliyetlerini de sonlandırdığı ve akaryakıt istasyonunu kapattığı, Davacının tüm cezai şart taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğundan reddi Gerektiğini, müvekkilinin davacıya her hangi bir borcu bulunmadığını, Protokole aykırı olarak faturalandırma nedeniyle borç bulunduğu, 15.02.2021 tarihli mutabakat mektubu ve bu mektup gereği müvekkilce düzenlenen 26.03.2021 tarihli iade faturasından da anlaşılacağı üzere müvekkilin davacıya her hangi bir borcu bulunmadığını, ariyetlerle ilgili olarak ise davacının teslim ettiğini iddia ettiği ariyetlerle ilgili bedel ve bunların teslim edilmemesi ile Cezai şart taleplerinin de hukuki dayanağı bulunmadığını, davacı tarafından müvekkiline teslim edilmiş her hangi bir ariyet, otomasyon, kurumsal kimlik bulunmadığını, davacının faiz talebine ilişkin olarak avans faizine 20 puan eklenmek suretiyle talebinin de yerinde olmadığı ve reddi gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVA :
Karşı Davacı vekili karşı dava dilekçesinde; taraflar arasındaki 16.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesine güvenerek, müvekkil tarafından büyük yatırımlar yaptığı, İmzalanan Protokolün 3.2.3 Ticari Şartlar başlıklı maddesi gereğince Davacı/karşı davalı tarafından, bayi olan müvekkile m3 bazlı verilen motorin satışlarında 125 m3/ay ... + %1 üzeri + % 0,01 şeklinde faturalandırma yapması gerektiği, Dağıtıcı firma Bayilik ilişkisinin tesis edildiği andan itibaren yaklaşık 2-2,5 ay ticari şartlara uyduğu, ancak devamında ortada geçerli ve haklı hiçbir neden yok iken keyfi olarak protokole aykırı bir şekilde ... + %3, %4 oranlarında faturalandırma yaptığı, ve sözleşmenin sonlandırmasına kadar devam ettiği, Dağıtıcının işbu protokole aykırı fiyatlandırma ve faturalandırma sebebiyle ... Noterliğinin 02.09.2019 tarih ... ve ... Noterliğinin 06.05.2020 tarih ... yevmiyeli ihtarnameleri ile protokole aykırı uygulamalara son verilmesi ihtar edildiği, ihtarlara sessiz kalındığı, karşı davalının Protokole aykırı fiyatlandırma ve faturalandırma sebebiyle aradaki farktan kaynaklanan alacakları talep etme zarureti hasıl olduğu, bu nedenle fazlaya ilişkin hakların saklı kalması kaydıyla kısmi olarak protokole aykırı fazla faturalandırma sebeyle şimdilik 20.000 TL alacak talebine ilişkin karşı davanın açıldığı, söz konusu alacak talebi ile ilgili olarak Arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu, İstanbul arabuluculuk Bürosu 2021/... sayılı dosyası ile 02.06.2021 tarihli son tutanak sunulduğu, Davacı/karşı davalının açtığı davada tüm taleplerin reddine, Karşı davanın kabulüne, Protokolün 3.2.3 maddesi gereğince aykırı Fiyatlandırma ve faturalandırma nedeniyle fark alacaklar için fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere şimdilik 20.000 TL alacağın dava tarihinden itibaren ve ıslah etme hakkı saklı kalmak kaydıyla 16.04.2021 ihtar tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Davanın; taraflar arasında 16/12/2018 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesinin akdedildiği asıl davanın davalının erken feshinden dolayı cezai şart, kar mahrumiyeti, ariyet bedelinin aynen iadesi olmadığı takdirde bedelinin iadesi, cari hesap alacağı talebi olduğu karşı davanın ise protokolden kaynaklı protokol ve sözleşmeden kaynaklı aykırı olarak ürünleri litre bazında fazla fiyata fatura etmekten doğan alacak davası, zarar gelir kaybı tazminat talebinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili davada; Bayilik Sözleşmesi, Bayilik Protokolü, Fesih İhtarı, İhtarnameler, ariyetlere ilişkin faturalar, cari hesap dökümü, bilirkişi incelemesi, keşif ve sair her türlü delile dayanmıştır.
Davalının ikametgahının bulunduğu ... Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığı ile bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Mali Müşavir Bilirkişi ... 24/10/2022 tarihli raporunda özetle; Davacı ... A.Ş. ... ile Davalı ...(...) arasında 16.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve 11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü akdedildiği, 11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü'nün 1/8. Sayfasında Madde 2 Amaç Ve Konu Taraflar arasında imza ediler işbu Protorol ün amacının ... ile Bayi arasında ... Mahallesi ... Caddesi No Bo/1 ... Kasabası adresinde bulunan ve tapuda “... İli ... İlçesi ... Mahallesi 301 ada, L23.a.04.c.2c-3b pafta, 1 Parselde Akaryakıt İstasyonu ve müştemilatı vasıflı taşınmaz “ üzerinde bulunan akaryakıt istasyonunun (Bundan böyle İstasyon olarak anılacaktır) işletilmesi ile ilgili olarak 5 yı! süre ile kurulması kararlaştırılan istasyonlu akaryakıt bayilik ilişkisine ait ; kuruluş şartlarının bir kısım ticari şartlarının ; taraflar arasında istasyon ile ilgili olarak kurulması kararlaştırılan istasyonlu akaryakıt bayilik ilişkisi #sözleşmesinin ilave nitelikteki bir kısım yükümlülük, ek sözleşme hükümlerinin belirlenmesi olduğunu, 11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü'nün 7/8, Sayfasında ... e yazısı ve imzası ile “ Bayinin ... nezdinde iş bu protokolün 3.1.maddenin belirtilen borçların 500.000.- TL sinin kadar 10 yıl süreyle Garantör olduğunu Kabul Beyan ve taahhüt Ederim. “ şeklinde ibare bulunduğu belirlendiğini, davalı ... (...) 'e ait 2021 Yılı Yasal Muavin Defter ( e-defter ) Kayıtları ile Detay Mizan'a göre ; 28.04.2021 tarihi itibariyle Davacı ... A.Ş. nin Davalı ... (...) 'den 2.198.34 TL alacaklı durumda olduğu ve Dava tarihi olan 12.01.2022 tarihi itibariyle Borcun Likit olduğu Gecikme sebebiyle Yasal/Ticari faiz oranları üzerinden faiz hesaplanması gerektiği sonucuna varıldığını, dava dosyasında davalı ... (...) tarafından davacı ... A.Ş'ne 2.198.34 TL nin ödendiğine dair Banka dekontu, ödeme makbuzu vs belge bulunmadığını, varsa dosyaya ibraz edilmesi gerektiği hususu tespit ve rapor edilmiştir.
Makine Mühendisi bilirkişi ayrık rapor sunmuş olup bilirkişi ... 24/10/2022 tarihli raporunda özetle; İstasyonda ... kurumsal giydirme tespit edilemediği, dava konu istasyon mahallinde 4 kalem 9 adet ariyet tespit edildiği hususunu bildirmiştir.
Mahkememizce seçilen Mali Müşavir ... ve Nitelikli Hesap Uzmanı...'dan oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti 02/10/2023 tarihli raporlarında özetle;
Asıl Davada :
Cari Hesaptan Kaynaklanan alacak talebi:
Taraflar arasındaki Sözleşmesel ticari ilişki çerçevesinde her iki taraf ticari defter kayıt ve muavin kayıtlarına göre davacının Davalıdan Cari hesaptan kaynaklı alacağının 28.04.2021 tarihi itibariyle 2.198.34 TL olduğu,
Eksik Ürün alımından kaynaklanan Cezai şart Bedeli:
Davalının, Sözleşmenin ve protokolün feshinin davalının iddia ettiği hususların davalı tarafından İspatlanması halinde Sözleşme ve Protokol Şartlarına (Bayilik Protokolü’nün 3.2.3 Ticari Şartlar” Başlığındaki Faturalandırma hükmüne göre) davacının uygun faturalandırma yapmadığının
kabulü gerekeceği ve Protokolün 3.1.2- Satış Yükümlülükleri “ Başlığı altındaki beher yıllık ürün alım miktarı olarak 1.500 m3 üründen eksik alımdan dolayı beher m3 eksik ürün için 250 TL/M3 Cezai şart bedel talebinin yerinde olmayacağı, Aksi durumda ise : Davalının sebep olarak ileri sürdüğü iddiasının haklı bir neden olarak kabulünün mümkün olmadığı yönünde kanaate varılması halinde, Davalının, Protokolün 3.1.3 Satış Yükümlülükleri başlık maddesi gereğince beher yıl için taahhüt edilen 1.500 m3 beyaz ürün (Benzin+ Motorin) alımından eksik ürün alımı nedeniyle 16.12.2018/16.12.2020 yılları arasındaki 2 yıllık dönem içinde 3.000 m3 – 1481 m3 = 1.519 m3 eksik ürün alımı yapıldığı ve 1.519 m3 x 250 TL/m3 = 379.750.00 TL Cezai şart bedeli hesaplanabileceği, Davacı fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000.00 TL cezai şart
bedeli talebinin makul olarak görülmekle takdir ve değerlendirmenin mahkemeye ait olduğu, Sözleşmenin ve Protokolün Davalı tarafından süresinden önce fesih etmesi nedeniyle
Protokolün 4. Maddesine istinaden Talep edilen Cezai Şart bedeli: Taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi ve Bayilik Protokolünün, Davalı tarafından haksız olarak erken Fesih edildiğinin Kabulü halinde: Protokolün Madde.4 Cezai Şart Uygulaması “ başlığı altında: “……...’in BAYİ eylemeleri sebebiyle oluşan zarar-ziyan ve tazmimat hakları saklı kalmak ve ...’in Akaryakıt Bayilşik İlişkisini feshedip etmeme seçimlik hakları saklı kalmak üzere; Bayi ve/veya Kefil, ...’in ilk yazılı talebinde ve ...’in hiçbir kanuni merasim yürütmesine gerek olmaksızın 300.000 TL tutarındaki parayı ...’e nakten ve defaten ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder…….” Hükmü uyarınca Davacının davalıdan 300.000 TL Cezai şart bedelinin talep edilebileceği, ancak, davacı şimdilik 50.000.00 TL cezai şart bedeli talebinin 50.000.00 TL cezai şart bedeli talebinin değerlendirilmesi ve miktarı yönünden kabulü konusunda takdirin mahkemeye ait olduğu,Davacı tarafından davalıya Protokolün 3.1.8 Maddesi uyarınca teslim edildiği iddia edilen
Ariyetlerin Teslimini, teslim edilmemesi halinde Cezai şart olarak şimdilik 5.000.00 TL cezai Şart bedelinin talebi ile ilgili olarak: Davacı tarafından davalıdan ariyet malzeme ve demirbaşlarının davalı yana teslim edildiğinin somut belgelerle ispata muhtaç olduğu, işbu ariyetlerle ilgili somut belgeleri ve teslim tutanaklarına ilişkin her hangi bir somut belge sunulmaması nedeniyle, davacının bu yöndeki taleplerinin yerinde olmadığı , Asıl davada davacının davalıdan talep edebileceği alacaklar için dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince değişen oranlarda Ticari avans faizi talebinin Mahkemenin takdirlerinde olduğu, Cezai Şart Bedellerinin Davalının İktisaden Mahvına sebep olup
olmadığına İlişkin Değerlendirme, Davalı şirketin 21.04.2021 tarihli ara bilançosuna göre Özkaynakları 1.129.454.72 TL tutarda olduğu ve Ödenmiş Sermayenin tamamının özkaynaklar içinde muhafaza edildiği tespit edildiği, cezai şart olarak tespit edilen tutarların, Dosyaya en son sunulan davalı şirkete ait 21.04.2021 tarihli Mali Tabloları esas alındığında: cezai şart bedeli olarak hesaplanan toplam : 379.750.00 TL eksik Ürün alımından kaynaklı Cezai Şart, 300.000.00 TL Sözleşmenin davalı tarafından haksız fesih edildiğinin benimsenmesi halinde cezai şart talebi, 8.410.50 TL Sözleşmenin davalı tarafından haksız feshinin kabulü halinde davacının kar mahrumiyet talebi olmak üzere toplam 688.160.50 TL’lık toplam bedellerin ödenmesinde Davalının mevcut Mali gücünü aşar tutarda olduğunun kabulü gerektiği değerlendirilmiş olup, Mahkemenin takdirlerinde olduğu,
Karşı Dava :
Karşı davacının, Karşı davalıdan Protokol Şartlarına (Bayilik Protokolü’nün 3.2.3 Ticari Şartlar” Başlığındaki Faturalandırma hükmüne göre) karşı davalının uygun faturalandırma yapmadığı iddia edilerek talep edilen zararlara ilişkin olarak, Sözleşme ve protokolün yürürlükte kaldığı 852 gün içinde karşı davalıdan satın alınan toplamda 1.480.964 Kg (yaklaşık 1.481 m3 beyaz ürün) ve karşı davalının işbu ürünler için karşı davacıya fatura ettiği 8.041.767.15 TL’nın ... + %1 üzerinden değil de, ... + % 3, % 4 üzerinden fiyatlandırıldığının Karşı davacı tarafından somut belge ve bilgilerle ispata muhtaç olduğu, Karşı davacı, karşı davalının Protokol hükümlerine aykırı faturalandırma yaptığına dair somut belge ve bilgi sunulmadığından bu hususta tespit, hesaplama ve değerlendirme yapılamamış olup, mahkemenin takdirlerinde olduğu hususu tespit ve rapor edilmiştir.Tarafların beyan ve itirazları doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Bilirkişi heyeti 13/04/2024 tarihli ek raporunda özetle; asıl dava yönünden inceleme, tespit ve değerlendirmelerimizde her hangi bir isabetsilik olmaması nedeniyle, kök rapordaki görüş ve kanaatlerinin mahkemenin takdirlerinde olduğu, davacının, Cezai şart talepleri ile ilgili olarak, İşbu taleplerin, halen ticari faaliyette olmayan ve ticareti terk eden, Davalının incelenen en son mali verileri üzerinden yapılan tespit ve değerlendirmeler sonucunda; Davalının İktisaden de Mahvına sebep olabilecek tutarlarda olduğu ve işbu husustaki nihai takdirin Mahkemeye ait olduğu, Karşı dava yönünden, Davalının, sözleşmenin ve protokolün feshine ilişkin ileri sürülen iddiaların dosyaya sunulan ... birim fiyatları ile faturalandırmadaki birim fiyatları karşılaştırılmasında doğrulanamadığı, İşbu hsusunda Mahkemenin takdirlerinde olduğu hususları tespit ve rapor edilmiştir.
Taraflar arasındaki hukuki ihtilafın 16/12/2018 tarihinde akaryakıt bayilik sözleşmesinin akdedildiği asıl davanın davalının erken feshinden dolayı cezai şart, kar mahrumiyeti, ariyet bedelinin aynen iadesi olmadığı takdirde bedelinin iadesi, cari hesap alacağı talebi olduğu karşı davanın ise protokolden kaynaklı protokol ve sözleşmeden kaynaklı aykırı olarak ürünleri litre bazında fazla fiyata fatura etmekten doğan alacak davası, zarar gelir kaybı tazminat talebinden ibaret olduğu,
Davacı ... A.Ş. ... ile Davalı ...(...) arasında 16.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve 11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü akdedildiği,
11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü'nün 1/8. Sayfasında Madde 2 Amaç Ve Konu Taraflar arasında imza ediler işbu Protorol ün amacının ... ile Bayi arasında ... Mahallesi ... Caddesi No 80/1 ... Kasabası adresinde bulunan ve tapuda “... İli ... İlçesi ... Mahallesi 301 ada, L23.a.04.c.2c-3b pafta, 1 Parselde Akaryakıt İstasyonu ve müştemilatı vasıflı taşınmaz “ üzerinde bulunan akaryakıt istasyonunun (Bundan böyle İstasyon olarak anılacaktır) işletilmesi ile ilgili olarak 5 yıl süre ile kurulması kararlaştırılan istasyonlu akaryakıt bayilik ilişkisine ait ; kuruluş şartlarının bir kısım ticari şartlarının ; taraflar arasında istasyon ile ilgili olarak kurulması kararlaştırılan istasyonlu akaryakıt bayilik ilişkisi / sözleşmesinin ilave nitelikteki bir kısım yükümlülük, ek sözleşme hükümlerinin belirlenmesi olduğu,
11.12.2018 tarihli Bayilik Protokolü'nün 7/8, Sayfasında ... e yazısı ve imzası ile “ Bayinin ... nezdinde iş bu protokolün 3.1.maddenin belirtilen borçların 500.000.- TL sinin kadar 10 yıl süreyle Garantör olduğunu Kabul Beyan ve taahhüt Ederim. “ şeklinde ibare bulunduğu,
Tarafların birbirlerine karşılıklı ihtarnameler gönderdiği, taraflar arasında imzalanan 16/12/2018 başlangıç 16/12/2023 bitiş tarihli bayilik sözleşmesi ve 11/12/2018 tarihli bayilik protokolünün davalı tarafından keşide edilen ... Noterliğinin 16/04/2021 tarih ... yevmiyeli ihtarname ile belirtilen sebeplerle davalı tarafından feshedildiği,
Asıl dava bakımından davacının Cari Hesaptan Kaynaklanan alacak talebi yönünden taraflar arasındaki Sözleşmesel ticari ilişki çerçevesinde her iki taraf ticari defter kayıt ve muavin kayıtlarına göre davacının Davalıdan Cari hesaptan kaynaklı alacağının 28.04.2021 tarihi itibariyle 2.198.34 TL olduğu,
Eksik Ürün alımından kaynaklanan Cezai şart Bedeli yönünden davalının sebep olarak ileri sürdüğü iddiasının haklı bir neden olarak kabulünün mümkün olmadığı, davalının, Protokolün 3.1.3 Satış Yükümlülükleri başlık maddesi gereğince beher yıl için taahhüt edilen 1.500 m3 beyaz ürün (Benzin+ Motorin) alımından eksik ürün alımı nedeniyle 16.12.2018/16.12.2020 yılları arasındaki 2 yıllık dönem içinde 3.000 m3 – 1481 m3 = 1.519 m3 eksik ürün alımı yapıldığı ve 1.519 m3 x 250 TL/m3 = 379.750.00 TL Cezai şart bedeli Hesaplandığı, ancak davacının cezai şart bedeli olarak 50.000,00-TL talep ettiği ve taleple bağlı kalınarak bu bedel üzerinden hüküm kurulduğu (davacının bu cezai şart bedeli yönünden 50.000,00-TL talep ettiği, davalı şirketin mali bilançosu incelendiğinde 21.04.2021 tarihli bilançosuna göre öz kaynakları 1.129.454,72-TL tutarda olduğu ve ödenmiş sermayenin tamamını öz kaynaklar içinde muhafaza edildiği, talep edilen cezai şart bedelinin davalının iktisaden mahvına sebebiyet vermeyeceğinden dolayı ve taleple bağlı kalınarak 50.000,00-TL üzerinden cezai şart bedeline hükmedilmiştir)
Sözleşmenin ve Protokolün Davalı tarafından süresinden önce fesih etmesi nedeniyle Protokolün 4. Maddesine istinaden Talep edilen Cezai Şart bedeli yönünden
Taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi ve Bayilik Protokolünün, Davalı tarafından haksız olarak erken Fesih edildiği, Protokolün Madde.4 Cezai Şart Uygulaması “ başlığı altında: “……...’in BAYİ eylemeleri sebebiyle oluşan zarar-ziyan ve tazmimat hakları saklı kalmak ve ...’in Akaryakıt Bayilşik İlişkisini feshedip etmeme seçimlik hakları saklı kalmak üzere; Bayi ve/veya Kefil, ...’in ilk yazılı talebinde ve ...’in hiçbir kanuni merasim yürütmesine gerek olmaksızın 300.000 TL tutarındaki parayı ...’e nakten ve defaten ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder…….” Hükmü uyarınca Davacının davalıdan 300.000 TL Cezai şart bedelinin talep edilebileceği,ancak davacının cezai şart bedeli olarak 50.000,00-TL talep ettiği ve taleple bağlı kalınarak bu bedel üzerinden hüküm kurulduğu (davacının bu cezai şart bedeli yönünden 50.000,00-TL talep ettiği, davalı şirketin mali bilançosu incelendiğinde 21.04.2021 tarihli bilançosuna göre öz kaynakları 1.129.454,72-TL tutarda olduğu ve ödenmiş sermayenin tamamını öz kaynaklar içinde muhafaza edildiği, talep edilen cezai şart bedelinin davalının iktisaden mahvına sebebiyet vermeyeceğinden dolayı ve taleple bağlı kalınarak 50.000,00-TL üzerinden cezai şart bedeline hükmedilmiştir)
Davacının kâr mahrumiyeti yönünden talepleri incelendiğinde Taraflar arasında imzalanan protokolün "3.2.3. Ticari şartlar “ başlığı altındaki ...+% 1 fiyatı üzerinden faturalandırma yapılacağı şartının davacı tarafından uygulandığı, taraflar arasındaki sözleşme ve protokolün yürürlükte kaldığı 852 günlük süre içinde davacı tarafından davalıya yapılan akaryakıt satışları için fatura edilen toplam tutarın 8.041.76 TL olduğu (davacı kayıtlarından) nazara alındığında işbu fatura edilen ürünlerin % 1 ilavesiyle yapıldığı ve davacının işbu satışlardan sağlaması gerektiği karın (8.041.767.15 TL x 100 /101=) 7.962.145.69 TL x % 1=79.621,46-TL kar elde ettiği, Sözleşme ve protokolün yürürlükte kaldığı 852 günlük süre nazara alındığında günlük kar tutarının ise: 79.621.46 TL / 852 gün = 93.45 TL/gün olarak hesaplandığı, Sözleşme ve Protokolün yürürlükte kalmadığı 973 gün esas alındığında davacının kar kaybının 93.45 TL/gün x 973 gün =90.926.85 TL olduğu, ancak kar mahrumiyetine ilişkin emsal niteliğindeki Yerleşik Yargıtay İçtihatları gözetildiğinde Kar Mahrumiyetine ilişkin taleplerde Makul süre dikkate alınarak tespit ve hesaplama yapılması gerektiği,buna göre günlük bazda hesaplanan Karın 93,45 TL/ gün x 30 gün x 3 ay = 8.410.50 TL Mahrum Kalınan Kar olarak hesaplandığı,Davacı tarafından davalıya Protokolün 3.1.8 Maddesi uyarınca teslim edildiği iddia edilen Ariyetlerin Teslimini, teslim edilmemesi halinde Cezai şart olarak şimdilik 5.000.00 TL cezai Şart bedelinin talebi yönünden davacı tarafından davalıdan ariyet malzeme ve demirbaşlarının davalı yana teslim edildiğinin somut belgelerle ispata muhtaç olduğu, işbu ariyetlerle ilgili somut belgeleri ve teslim tutanaklarına ilişkin her hangi bir somut belge sunulmaması nedeniyle, davacının bu yöndeki taleplerinin yerinde olmadığından talebinin reddine ,Karşı Dava Yönünden karşı davacının, Karşı davalıdan Protokol Şartlarına (Bayilik Protokolü’nün 3.2.3 Ticari Şartlar” Başlığındaki Faturalandırma hükmüne göre) karşı davalının uygun faturalandırma yapmadığı iddia edilerek talep edilen zararlara ilişkin olarak, Sözleşme ve protokolün yürürlükte kaldığı 852 gün içinde karşı davalıdan satın alınan toplamda 1.480.964 Kg (yaklaşık 1.481 m3 beyaz ürün) ve karşı davalının işbu ürünler için karşı davacıya fatura ettiği 8.041.767.15 TL’nın ... + %1 üzerinden değil de, ... + % 3, % 4 üzerinden fiyatlandırıldığının Karşı davacı tarafından somut belge ve bilgilerle ispata muhtaç olduğu, Karşı davacı, karşı davalının Protokol hükümlerine aykırı faturalandırma yaptığına dair somut belge ve bilgi sunulmadığından karşı davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-ASIL DAVA bakımından davacının davasının KISMEN KABULÜNE;
-Eksik satıştan kaynaklı50.000,00-TL nin cezai şart alacağının dava tarihi olan 12/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince değişen oranlarda ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
-Bayilik protokolünden kaynaklı (davalı tarafından haksız fesih nedeni ile ) 50.000,00-TL nin cezai şart alacağının dava tarihi olan 12/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince değişen oranlarda ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Kar mahrumiyetinden kaynaklı 8.410,50-TL' nin 12/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince değişen oranlarda ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
-Cari hesaptan kaynaklı 2.198,34-TL' nin 12/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince değişen oranlarda ticari faiz ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
-Davacının ariyet bedeli ve buna ilişkin cezai şart bedeli yönünden davasının REDDİNE,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 7.555,69 -TL harçtan peşin alınan 2.343,02-TL harcın mahsubu ile bakiye 5.212,67-TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalı-karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Davacı tarafından yapılan 80,70-TL başvurma harcı, 2.343,02-TL peşin harç, 11,50-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 2.435,22-TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davalıya verilmesine,
Davacı-karşı davalı tarafından yapılan 630,50- TL davetiye/tezkere gideri 7.800,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.430,50 -TL yargılama giderinden kabul oranına göre 6.796,60-TL sinin davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davalıya verilmesine,
-Davacı-karşı davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davalıya verilmesine,
-Davalı-karşı davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00 -TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan tahsili ile davalı-karşı davacıya verilmesine,
-Karar kesinleştiğinde tarafların gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine,
2-KARŞI DAVA bakımından davacının davasının REDDİNE,
-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 427,60-TL harçtan peşin alınan 345,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 82,60-TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
Karşı davacının yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
-Davacı-karşı davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan tahsili ile davacı-karşı davalıya verilmesine,
-Davalı-karşı davacının karşı dava ile ilgili olarak yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dair, Davacı / karşı davalı vekili ve davalı/ karşı davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/07/2024

Katip ... Hakim ...
e-imzalıdır e-imzalıdır