İZMIR 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İZMİR
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/412 Esas
KARAR NO : 2024/388
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/05/20222
KARAR TARİHİ : 26/04/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.
İDDİA VE TALEP:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle;davacıların altyapı sektöründe faaliyet gösteren tüzel kişiler olduklarını, davalı İdare tarafından 17/08/2021 tarihinde yapılan..., Karaburun İlçesi, Mordoğan Atıksu Arıtma Tesisi İnşaatı' ihalesine ortak girişim olarak teklif sunduklarını, idare tarafından ihale üzerinde bırakılarak sözleşme imzaladıklarını, Kamu İhale Sözleşmesi imzalandıktan sonra, işin yapılacağı yerde halihazırda bulunan mevcut yolun sözleşme konusu edimin yürütülmesini olanaksız kıldığı, bu nedenle de yerinin değiştirilmesi gerektiği hususunun tespit edilerek davalı idareye bildirildiği, davalı idarenin 02/03/2021 tarihli yazısı ile yol güzergahının değiştirilmesine ilişkin tespitin uygun görüldüğü ve çalışmalara başlandığı, 21/06/2021 tarihli yazıyla da gerekli işlemlerin tamamlandığının belirtildiği, bu durumun yükleniciden kaynaklanmayan bir gecikme olması sebebiyle davacı şirketlere 84 takvim günü uzatım verildiği, anılan süre uzatımı işlemi üzerine taraflar arası sözleşmenin 14.2. maddesinde yer alan düzenleme gereğince revize iş programı yapılarak fiyat farkı ödenmesini talep ettiklerini, ancak idare tarafından bu talebin uygun görülmemesi üzerine 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Ek 1 maddesi gereğince Yüksek Fen Kuruluna başvuru talebinin iletildiğini, Yüksek Fen Kurulu'nun 06/10/2021 tarih ve... sayılı kararında 'İdaresince verilen süre uzatımına karşılık, bu süre içerisinde harcanacak sözleşme ödeneğinin de aktarılması ve bu hususun revize iş programında dikkate alınarak 2020,2021 ve 2022 yılı ödeneklerinin, dolayısıyla da bu yıllara ait aylık ödenek dilimlerinin de ilk iş programına göre revize edilmesine' şeklinde karar verdiği, kararın yerine getirilmesi için idareye başvurulmuşsa da davalı idarenin işlemiyle 30/10/2020 ile 16/01/2021 tarihleri arasında gerçekleştirilen işlerin daha önce fiyat farkı işlemine tabi tutulduğundan konuyla ilgili ödenek aktarımlarının yapılmadığı belirtilerek talebin reddedildiği, uyuşmazlığın idare tarafından davacılara ödenecek fiyat farkı tutarına ilişkin olduğunu, İdarenin 2021 yılı Sayıştay denetiminde yapılan 'ödenmiş olan hakedişlerdeki fiyat farkının sabit tutulması ve sonraki hakedişlere yönelik ödenek aktarımı yapılması gerektiği' tespitinden hareketle süre uzatımı verilmesinden önceki hakedişlere herhangi bir uygulama yapılamayacağını belirttiğini, davacıların işin başından beri bütün hakedişleri taraflar arasındaki sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39'uncu maddesi gereğince ihtirazi kayıtla imzaladıklarını, Sayıştay denetiminde geçtiği ileri sürülen 'ödenmiş olan hakedişlerin sabit tutulması' durumunun bu sözleşmede söz konusu olmadığını, çünkü hakedişler ödense dahi bu hakedişlerin içeriğinin taraflar arasında uyuşmazlık konusu olduğunu ve Yüksek Fen Kurulu'nun bu uyuşmazlığı davacıların lehine çözdüğünü, Yüksek Fen Kurulu'nun sözleşme uyuşmazlıkları ile ilgili kararlarının istişari değil icrai nitelikte olduğu, sözleşme konusu işin yapım kısmının davacılarca tamamlandığı, ekli karşılaştırma tablolarından da görüleceği üzere davalı idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle davacı şirketlerin 1.112.846,80 TL alacağıın ödenmediği hususları ileri sürülerek davalı idarenin 4735 sayılı Kanun'un Ek-2'nci maddesinde düzenlenen açık kurala aykırı hareket ettiğinin tespiti ve idarenin hukuka aykırı işlemi nedeni ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL'lik kısmının işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili talep ve dava edilmektedir.
CEVAP VE SAVUNMA:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davalı idarenin... İKN'lı 'İzmir İli Karaburun İlçesi Mordoğan Atıksu Arıtma Tesisi İnşaatı' işinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yapılan ihale sonucunda 33.753.033,00 TL toplam bedelle davacı iş ortaklığına ihale edildiğini, 21.10.2020 tarihinde sözleşme imzalanarak 30.10.2020 tarihinde yer teslimi yapıldığını, işin sözleşmesine göre yapım işi bitim tarihinin 24.10.2021, işletmeye alma ve eğitim süresi bitim tarihinin ise 22.04.2022 olarak belirlendiğini, yapım işine başladıktan sonra yüklenici tarafından üç ana başlık altında süre uzatımı talebinde bulunulduğunu ve iş programının revize edilmesinin istenildiğini, yüklenici iş ortaklığının beton santrali kurulmasından ve Covid-19 salgınından kaynaklanan süre uzatım taleplerinin yerinde görülmediği, yol deplasesi ile ilgili süre uzatımı talebi hakkında ise tesis sınırları içerisinde kalan yolun kapatılması ve burada yapılamayan kısmın işe olan tesiri dikkate alınarak imar planına uygun gerekli yol düzenlemelerinin ivedilikle yapılmasının İdarece sağlandığı, bu kısım için talep edilen süre uzatımının uygun bulunarak yüklenici iş ortaklığa İdare Yönetim Kurulu'nun 10.06.2021 tarih ve...sayılı kararı ile 84 takvim günü süre uzatımı verildiğini, süre uzatımı ile birlikte yüklenicinin İdareye sunduğu revize iş programının İdarece incelendiğini ve sözleşmenin eki olan yapım işleri genel şartnamesinin 17.3 maddesi gereğince gerekli düzeltmeler yapılarak belgenin yeniden düzenlenerek onaylandığını, revize iş programı -1'in onaylanması sonrasında yapılan ara hakedişlerde revize iş programı-1 dikkate alınarak fiyat farkı hesaplamalarının yapıldığını, revize iş programlarındaki yıllık ödeneklerin dilekçe ekinde tablo olarak mukayese edildiğini, tablodan görüleceği üzere 2020 yılı hariç olmak üzere 2021 ve 2022 yıllık ödenek dilimlerinde değişimler yaşandığını, ilk iş programında 2021 yılı ödeneğinin %81,42 iken revize iş programı-1'de %77,18 oranına indirgendiğini, arada açığa çıkan %4,24 oranındaki farkın 2022 ödeneğine aktarıldığını, 2022 ödeneği ilk iş programında %1,50 iken, revize iş programı-1'de bu oranın %5,74'e çıktığını, bu nedenle davacı ortaklığın dava dilekçesinde yıllık ödenek dilimlerinde aktarım yapılmadığı yönündeki iddialarının uygun olmadığını, ilk iş programı ve revize iş programı-1'de 2020 yılına ait ödenek dilimi %17,08 olarak sabit kalmasının nedeninin revize iş programı yapılırken fiyat farkı hesaplanması öngörülen sözleşmelerde iş programının geriye dönük aylık ödenek dilimlerinin revize edilemeyeceği hususu olduğu, iş programının revize edilmeden önce tahakkuka bağlanarak ödenmiş hakedişler için fiyat farkı hesaplanmasının mümkün olmadığını, revize iş programı öncesinde gerçekleştirilen ve hakedişe bağlanan ödemelerde fiyat farkının geriye dönük olarak yeniden hesaplanıp güncellenmesinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. Maddesi kapsamında kamu zararı olarak değerlendirildiğini, ilk iş programı ile revize iş programı-1'de aylık/yıllık ödenek dilimleri ile sözleşmede tanımlanan yıllık ödenek dilimlerinin birbiriyle uyumlu olduğu, Yüksek Fen Kurulu kararında belirtildiği gibi ödenek aktarımı yapılması öngörülen yıllarda işin durduğu ve yüklenici tarafından edimin ifa edilmemiş olmasının gerektiği, oysaki dava konusu işin ifasında 2020 yılına ilişkin öngörülen imalat tutarının tamamının gerçekleşmiş olduğunu ve yüklenicinin 2020 yılında çalışmadığı ya da idarenin işin ifasını durdurduğu bir günün olmadığı, yüklenici tarafından ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmış olan ilk iş programında 2020 yılı için öngörülen ödeneğin tamamının hakedişe bağlanarak ödendiği hususları ileri sürülerek davanın reddi istenilmektedir.
DAVA:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan fiyat farkı alacak istemine ilişkindir.
DELİLLER:
-İzmir Büyükşehir Belediyesinin 20/06/2022 tarihli yazısı ve eki,
-Bilirkişiler ..., ..., ... 'nın 29/05/2023 tarihli kök raporu,
28/07/2023 tarihli ek raporu ile 25/01/2024 tarihli ek raporu.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davacının, davacı şirketler ile davalı kurum arasında İzmir ili Karaburun İlçesi Mordoğan Atıksu Arıtma Tesisi inşaatı ihalesine ilişkin sözleşme imzalandığı, sözleşmenin imzalanmasından sonra işin yapılacağı yerde mevcut yolun sözleşme konusu edimin yürütülmesini olanaksız kıldığı, bu durumun tespit edilerek davalı kuruma bildirildiği, davalı kurum tarafından 02/03/2021 tarihli yazı ile yol güzergahının değiştirilmesinin uygun görüldüğü, 21/06/2021 tarihli yazı ile de işlemin tamamlandığının davacı şirketlere bildirildiği, bu durumun kendilerinden kaynaklanan bir gecikme olmadığı, bu gecikme nedeniyle 84 gün süre uzatımı verildiği, bu süre uzatım işlemi nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin 14.2 maddesi uyarınca davalı idareden revize iş programı yapılması ve fiyat farkı ödenmesinin talep edildiği, bu talebin davalı idarece kabul edilmemesi üzerine 4735 sayılı yasanın ek-1 maddesi uyarınca Yüksek Fen Kuruluna başvuru yapıldığı, Yüksek Fen Kurulu tarafından 06/10/2021 tarih ve 2021/218 sayılı karar ile davalı idarece verilen süre uzatımına karşılık bu süre içerisinde harcanacak sözleşme ödeneğinin de aktarılması ve bu hususun revize iş programında dikkate alınarak 2020-2021-2022 yılı ödeneklerinin, dolayısıyla bu yıllara ait aylık ödenek dilimlerinin de ilk iş programına göre revize edilmesine dair karar verildiği, bu karara göre davalı idarenin revize edilen iş programına göre ödenek aktarımı yaparak fiyat farkı ödemesi gerektiği, davalı idareye bu kapsamda yapılan başvurunun davalı idarece reddedildiği, 4735 sayılı yasanın ek-2 maddesi uyarınca davalı idarenin Yüksek Fen Kurulu kararı ile bağlı olduğu, süre uzatımdan sonraki dönem yönünden davalı idarenin hak edişlerde fiyat farkı hesabı yapması gerektiği, yapılan fiyat farkı ödemesinin eksik olduğu iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalı idarenin Yüksek Fen Kurulu kararı gereğini yerine getirmemesinin 4735 sayılı yasanın Ek-2 maddesine aykırı olduğunun tespitine, 5.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine karar verilmesini talep ettiği, davalının 21/10/2020 tarihinde sözleşmenin imzalandığı, 30/10/2020 tarihinde davacılara yer teslimi yapıldığı, sözleşmede iş bitim tarihinin 24/10/2021, işletmeye alma ve eğitim süresinin bitim tarihinin ise 22/04/2022 olarak belirlendiği, davacıların arıtma tesisinin yapılacağı parsel içerisinde beton santrali kurulumu, Covid 19 hastalığının çalışma süresine etkisi ve mevcut yolun tesisin sınırları içerisinde kaldığından bahisle yolun güzergahının değiştirilmesi talepleri ile süre uzatım talep ettiği, davacıların yol güzergahının değiştirilmesi talebi dışındaki taleplerinin reddedildiği, yol güzergahı değişikliğine ilişkin işlemlerinin hızlıca yapıldığı ve davacı şirketlere bu kapsamda 84 gün süre uzatımı verildiği, davacılar tarafından süre uzatımı sonrasında sunulan revize iş programının idarece incelenerek düzeltmeler yapıldığı ve onaylandığı, revize iş programı sonrasında 2020 yılı hariç 2021-2022 yılları ödenek dilimlerinde değişiklikler yaşandığı, davacıların ödenek aktarımı yapılmadığına ilişkin iddiasının gerçeği yansıtmadığı, iş programı revize edilmiş olmakla birlikte geriye dönük aylık ödenek dilimlerinin revize edilmesinin mümkün olmadığı, tahakkuka bağlanarak ödenmiş hakedişler için fiyat farkı hesaplamasının mümkün olmadığı, taraflar arasındaki sözleşmede 2020 yılı için öngörülen imalat tutarının tamamının gerçekleştiği, davacı yüklenicilerin bu süre içerisinde çalışmaya kesintisiz olarak devam ettiği, ilk iş programında 2020 yılı için öngörülen ödeneğin tamamının davacılara ödendiği, 2020 yılına ait ödeneğin aktarılmasına dair bir durumun bulunmadığı, Yüksek Fen Kurulu Kararının uyulup uyulmaması hususundaki incelemenin adli mahkemelerce yapılamayacağını savunduğu, taraflar arasında yapım işine ilişkin eser sözleşmesi ilişkisi bulunduğu ve dava konusu iş nedeniyle davacı şirketlere süre uzatım verildiği hususu ihtilafsız olup, davalı idarece davacılara yapılan fiyat farkı ödemesinin sözleşme ve mevzuata uygun olup olmadığı, davacıların bakiye farkı alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının ne kadar olduğu, ayrıca davacıların davalı idarenin işlemlerinin Yüksek Fen Kurulu kararına aykırı olduğunun tespiti talebinde bulunup bulunamayacağı hususlarında uyuşmazlık bulunduğu anlaşılmıştır.
Her iki tarafı tacir olan ve tarafların ticari işletmesini ilgilendiren, eser sözleşmesinden kaynaklanan nispi ticari dava niteliğindeki uyuşmazlıkta mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce davacı şirketlerin dava konusu eser sözleşmesi kapsamında süre uzatım talebinde bulunup bulunmadığı, talep var ise bu taleplerin hangi maksat ve sebeplerle yapıldığı, davalı tarafından kabul edilen talep olup olmadığı, davacının hak edişlerde ihtirazi kaydının olup olmadığı, süre uzatımının fiyat farkı ödenmesini gerekli kılıp kılmadığı, davalı tarafından davacı şirketlere süre uzatım nedeni ile fiyat farkı ödenip ödenmediği, yapılan ödemenin yapılması gereken ödemeye eşdeğer olup olmadığı, davacıların bakiye fiyat farkı alacağının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise miktarının ne kadar olduğu vs. hususlarında dosyanın inşaat mühendisi, emekli Sayıştay denetçisi ve kamu ihale konusunda uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetinin 29/05/2023 tarihli raporunda, davacı iş ortaklığı ile davalı İZSU arasında “Mordoğan Atıksu Arıtma Tesisi İnşaatı” için ...İhale kayıt numaralı 21/10/2020 tarihli sözleşme yapıldığı, 30/10/2020 tarihinde davacılara yer teslimi yapıldığı, taraflar arasında düzenlenen ihale sözleşmesinin 33.753.033,00 TL toplam bedelli, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olduğu, yer teslimine müteakip 30/10/2020-31/01/2021 tarihleri arasında üç aylık dönemde davacılar tarafından toplam 443.757,63 TL tutarında imalât yapıldığı ve 1 nolu hak ediş düzenlendiği, hakediş bedelinin ödendiği, bu hak edişte 45.612,10 TL fiyat farkı olmak üzere davacılara KDV dahil 577.456,28 TL ödendiği, davacı yüklenicilerin 2021 yılı şubat ayında da çalışmaya devam ettiği, 30/04/2021 tarihine kadar 4.270.632,35 TL tutarında iş yapıldığı, düzenlenen 2 nolu hak ediş ile yapılan iş bedelinin yanında 580.360,95 TL fiyat farkı olmak üzere davacılara KDV dahil 5.039.346,17 TL ödendiği, davacıların arıtma tesisinin yapılacağı parsel içerisinde beton santrali kurulumu, Covid 19 hastalığının çalışma süresine etkisi ve mevcut yolun tesisin sınırları içerisinde kaldığından bahisle yolun güzergahının değiştirilmesi talepleri ile süre uzatım talep ettiği, davacıların yol güzergahının değiştirilmesi talebi dışındaki taleplerinin reddedildiği, yüklenicinin 13/02/2021 tarihi itibariyle beton imalâtına başlamadığı, betonu zamanında temin edemediği için itiraz etmediği iş programının 2020 kasım ve aralık ayları programı gerisinde kaldığı, 2020 yılı ödeneğini tüketemediği, davacı yüklenicilerin 1.hakedişe göre 30/10/2020-31/01/2021 tarihleri arasında beton işi dışında 443.757,63 TL tutarında iş yaptığı, pursantaja göre inşaat işlerinin gerçekleşme yüzdesinin %46,862171 olduğu, 2020 Yılı ve 2021 yılının ilk ayında yapılan işin gerçekleşme yüzdesinin 1,314719 olduğu, işletme işlemleri için ayrılan %3,746526 ve inşaat yüzdesi çıkartıldığında geriye kalan yaklaşık işin yarısının en son yapılacak olan beton işi ve yolun değiştirilmesini müteakip beton imalatı ve sonrasında yapılacak olan mekanik, elektrik işleri olduğu, itiraz edilmeyen ilk iş programına bakıldığında, 2021 mart ayına kadar yapılması gereken beton imalâtının, yüklenicinin 13/02/2021 tarihli dilekçesinden de anlaşılacağı gibi beton temin edilememesi nedeniyle yapılmadığı, itirazsız iş programının gerisinde kalındığı, bunun da sorumlusunun, ihaleye katılmadan önce nasıl beton temin edeceğini belirleyemeyen yüklenici davacı olduğu, yer tesliminden itibaren bu işlere ayrılan ilerleme yüzdesinin %23,33 olduğu, bu yüzdeye isabet eden ödeneğin 7.685.229,72 TL olduğu, 01/02/2021-30/04/2021 arasında yüklenici tarafından 2. Hakedişe göre yapılan işin 4.195.804,60 TL, ilerleme yüzdesinin %12,4 olduğu, yüklenicinin deplase edilecek yolun etkileyeceği inşaatlara daha gelmeden pursantajın ve 2020 ödeneğinin çok gerisinde kaldığı, 30/04/2021 tarihine kadar davacılarca çalışılmayan gün olmadığı, bu günler için 1 ve 2 nolu hak edişlerin yapıldığı, düzenlenen hak edişlerden, hakedişlerdeki imalât yüzdelerinden anlaşılacağı gibi, yüklenici kaldırılacak yol içinde kalan imalâta sıra gelinceye kadar, beton santralini zamanında kuramadığından, yol içinde kalan inşaatlardan önce yapması gereken imalatta geriye kaldığı, verilen sürenin bu dönemde yapılacak işlerle ilgili olmayıp, revize iş programına göre, 2021 haziran ve sonrası aylarda, o imalâtlara sıra geldiğinde yapılacakiş nedeniyle olduğu, yeni iş programının 1 ve 2. nolu hak ediş dönemlerini etkilemediği, yüklenici bu dönemde idareye atfedilemeyecek olan, beton temininde kendinden tahaddüs eden sebepler muvacehesinde programın gerisinde kaldığı, süre uzatımının verilmesinin bu dönemle ilgisinin bulunmadığı, yüklenicinin bu dönemde yaptığı imalâta karşılık birinci hak edişte 45.612,10 TL, ikinci hak edişte, birinci hakedişle birlikte toplam 580.360,95 TL fiyat farkı aldığı, ilgili mevzuatta revize iş programında süre uzatım tarihinden önceki dönemlere ilişkin aylık ödeneklerin revize edilmesi ve buna paralel olarak bu aylar için ödenecek fiyat farklarının da yeniden hesaplanmasının gerektiğine dair herhangi bir düzenleme bulunmadığı, idarece fiili hak edişlere göre fiyat farkının hesaplandığı, 33.753.033,00 TL tutarlı ihalede fiili hak edişlere göre toplam 18.585.644,25 TL yani iş bedelinin %56’sı oranında fiyat farkı ödendiği, davacının buna itirazının bulunmadığı, davacı itirazının süre uzatımına dair uygulanan fiyat farklarının 1 ve 2.Hakedişleri kapsamamasına ilişkin olduğu, ödemelerin fiili hak ediş tarihlerine göre hesaplanmış olduğu, geçmiş dönemlerde hesaplanmış ve tahakkuka bağlanmış fiyat farklarının da yeniden hesaplanmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığı, davacı yüklenicinin başkaca fiyat farkı alacağının olmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Davacı tarafça 29/05/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporuna itiraz edilmesi üzerine mahkememizce bilirkişi heyetinden davacı itirazlarını karşılar şekilde ek rapor düzenlenmesinin istenildiği, 28/07/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda, davacı itirazlarının teker teker cevaplandığı, kök raporda değişiklik yapılmasını gerektirir herhangi bir sebep bulunmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Davacının 28/07/2023 tarihli ek rapora itiraz üzerine mahkememizce dosyanın Ankara Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği, talimat mahkemesinden davacının 29/05/2023 ve 28/07/2023 tarihli bilirkişi kök ve ek raporuna ilişkin itirazları gözetilerek dosyanın inşaat mühendisi, emekli Sayıştay denetçisi ve kamu ihale konusunda uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdinin istenildiği, talimat mahkemesince alınan 25/01/2024 tarihli raporda, davalı idarece süre uzatımının idareden kaynaklanan nedenlerle (yolun deplase edilmesi) çalışılamayan günlere karşılık verildiği ve bu sürenin işin bitim tarihine eklendiği, süre uzatımında çalışamayan günler göz önünde bulundurularak hazırlanacak revize iş programında 2020, 2021 ve 2022 yılı aylık ödenek dilimlerinin ilk iş programına göre revize edilmesi edilmesi gerektiği, ancak bu revize işleminde, süre uzatımı öncesi düzenlenen hakedişlerde yer alan imalatlar ilk iş programına göre fiyat farkına tabi tutulduğundan revize iş programı ile geçmişe dönük olarak söz konusu bedeli ödenmiş imalatlar için yeniden fiyat farkı hesaplanması yapılamayacağından önceki hakedişler ödenmiş olan fiyat farkı toplamının sabit tutulması, devam eden hakedişlerdeki imalatların ise revize iş programı ile belirlenen ödenek dilimlerine göre fiyat farkının hesaplanması gerektiği, davacı yüklenici tarafından 84 günlük sure uzatımı verilen deplase edilecek yolun etkilediği imalatlar için çalışma aşamasına gelinmeden ilerleme yüzdesinin ve 2020 yılı ödeneğinin gerisinde kalındığı, bu nedenle süre uzatımı verilen imalatlar bakımından 30.04.2021 tarihine kadar idareden kaynaklı nedenlerle çalışma yapılamayan gün bulunmadığı, bu nedenle 1 ve 2 Nolu Hakedişlere denk gelen imalat bedellerine ait ödenek dilimlerinin revize-1 iş programında sabit tutulduğu ve bu hakedişlerde yapılan fiyat farkı ödemelerinin revize-1 iş programındaki ödenek dilimlerine uygun olduğu, dolayısıyla geçmişe dönük olarak bu hakedişlerdeki imalatların fiyat farklarının yeniden hesaplanmadığı, davacı yüklenicinin talebine istinaden davalı idarece verilen 84 günlük süre uzatımı sonrası hazırlanan revize-1 iş programının idarece onaylanmasından sonra düzenlenen 3 Nolu Hakedişten itibaren ise, revize programda ödenek dilimlerine karşılık gelen aylık ödenek dilimlerine göre fiyat farkı hesabının yapıldığı, davacıların talep edebileceği herhangi bir fiyat farkı alacağının bulunmadığı yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacılar ile davalı idare arasında İzmir ili Karaburun İlçesi Mordoğan Atıksu Arıtma Tesisi inşaatı işine ilişkin sözleşme kapsamında davalı idarenin yapmış olduğu fiyat farkı ödemesinin yeterli olup olmadığı, davacıların bakiye fiyat farkı talebinde bulunup bulunamayacağı hususunda uyuşmazlık bulunduğu, mahkememizce dava konusu uyuşmazlığa ilişkin ihale sözleşmesi ve eklerinin dosyaya kazandırıldığı, 2 ayrı bilirkişi heyetinden rapor alındığı, mahkememizce alınan 29/05/2023, 28/07/2023 ve 25/01/2024 tarihli bilirkişi kök ve ek raporlarında davacı yüklenicilerin 2020 yılından 2021 yılı Nisan ayına kadar dava konusu iş kapsamında düzenlenen ilk iş programının gerisinde kaldığı, sözleşmeye uygun olarak 1. ve 2. Hakedişlerde fiyat farkı hesaplanarak davacılara ödendiği, yol güzergahının değiştirilmesi gerekçesi ile davacı şirketlere 84 gün süre uzatım verildiği, bu süre uzatımı sonrasında iş programında revize yapıldığı, yapılan revize doğrultusunda 3.hakedişten itibaren ödenek aktarımı yapıldığı ve aktarılan ödeneklere göre fiyat farkının hesaplanarak davacılara ödendiğinin tespit edildiği, her ne kadar davacı yer tesliminden itibaren davalı idareden kaynaklanan nedenlerle iş süresinin uzadığını iddia etmiş ve uzatılan 84 günlük sürenin tüm sözleşme süresine ve hak edişlere uygulanmasını talep etmiş ise de mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında saptandığı üzere 1 ve 2 nolu hakedişlerde davacı idareden kaynaklanan herhangi bir gecikme sebebinin bulunmadığı, davacıların bu süre içerisinde çalışmaya ara vermeksizin devam ettiği, süre uzatımına konu olan yol güzergahı değişiminin iş programında üçüncü hakediş ve sonrasında öngörülen imalatları etkilediği, nitekim davacılar tarafından davalı idareye yöneltilen ilk süre uzatım talebinin 15/02/2021 tarihinde olduğu, revize iş programından önce hakedişe bağlanmış, tahakkuku yapılmış ve idareden kaynaklanmayan sebeplerle iş programının gerisinde kalmış olan davacıların daha sonraki dönemde gerçekleşen süre uzatım nedeniyle geçmiş döneme ilişkin olarak fiyat farkı isteminde bulunmasının taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile bu sözleşmeye dayanak ihale mevzuatına uygun olmadığı, davacıların bakiye fiyat farkı isteminin yerinde olmadığı, mahkememizce alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun, gerekçeli ve denetime elverişli olduğu, iddianın ileri sürülüş biçimi, savunmanın kapsamı ve mahkememizce yapılan incelemenin niteliğine göre başkaca araştırma yapılmasına lüzum bulunmadığı anlaşılmakla davacının fiyat farkı bakiye alacak talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Davacılar tarafından davalı idarenin 4735 sayılı yasanın ek-2 maddesine aykırı hareket ettiğinin tespiti talep edilmiş ise de, dava konusu uyuşmazlıkta davacının alacak talebinde bulunduğu, aynı talep yönünden tespit isteminde bulunmasında hukuki yarar bulunmadığı gibi maddi vakıaların tek başına tespit davasının konu olamayacağı anlaşılmakla davacıların bu isteminin usulden reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 85,39 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 342,21 TL harcın davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Mahkememizce bu yargılama nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin davacılar üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1-4. maddesi uyarınca takdir edilen 5.000,00 TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE,
5-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,
6-İzmir Arabuluculuk Bürosu'nun ...luculuk dosyasında suçüstünden karşılanan 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A. maddesi uyarınca davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.26/04/2024

Katip ... Hakim ...
E-İMZA E-İMZA