İSTANBUL ANADOLU 9. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/528
KARAR NO: 2024/98
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/07/2022
KARAR TARİHİ: 25/01/2024

DAVA:Davacı vekili mahkememize sunduğu 20/07/2022 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle: Müvekkili adına kayıtlı -------- plakalı aracın, dava dışı ------- sevk ve idaresindeyken 14.01.2022 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, mezkur kazanın oluşumunda davalı -------- sevk ve idaresindeki -------- plakalı aracın, 2918 sayılı K.T.K'nın 57/1A''ya göre asli kusurlu bulunduğunu, müvekkili şirket adına kayıtlı araç hakkında herhangi bir ihlal tespit edilmediğini, işbu hususun -------- Amirliği'nin 14.01.2022 tarihinde düzenlediği maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında da sabit olduğunu, müvekkilinin mezkur kaza sonrasında sahibi bulunduğu -------- plakalı araçta meydana gelen hasarın onarımını, KDV dahil 34.035,84 TL bedelle kasko poliçesi kapsamında sağladığını, her ne kadar aracın onarımı sağlanmış olsa da; müvekkile ait araçta meydana gelen hasar dolayısıyla piyasa rayicinde değerinin düştüğü ve aracın tamirde kaldığı sürece müvekkilin araçtan mahrum kaldığı aşikar olduğunu, gelinen noktada araç değer kaybının ve araç mahrumiyet bedellerinin talep edilmesi için işbu davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, müvekkile ait araçta meydana gelen değer kaybının tespiti için taraflarınca Kara Araçları Eksperi ve ------- Bilirkişisi --------- rapor hazırlanmasının istendiğini, hazırlanan rapora göre müvekkile ait araçta piyasa şartlarına göre 45.000,00 TL'lik değer kaybının mevcut olduğunun tespit edildiğini, hasar gören aracın onarım süresi boyunca kullanılamaması sebebiyle ortaya çıkan zarar araç mahrumiyet tazminatı ya da araçtan yoksun kalma tazminatı olarak tanımlanmakta olduğunu, onarım süresince kullanılamayan araçlardan dolayı kazada kusuru bulunan araç sahibi ve sürücüsünün müteselsil olarak sorumlu olduğunu, mezkur kaza neticesinde müvekkilin, -------- plakalı aracını onarım süresince kullanamamış olup; aracından mahrum kaldığını, meydana gelen araç mahrumiyet bedelinin davalı sürücü------ ve davalı işleten ---------Ş.'den müştereken ve müteselsilen tazminini talep etmiş, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 5.000,00 TL değer kayıp bedeli ve 269,87 TL ekspertiz hizmet bedeli olmak üzere toplam 5.269,87 TL'nin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınmasına hükmedilmesine, şimdilik 1.000,00 TL'lik araç mahrumiyet bedelini davalı sürücü -------- , davalı işleten -------- şirketi ve davalı --------- şirketinden müştereken ve müteselsilen faizi ile tahsiline ,yargılama ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP : Davalı ------- şirketi vekili mahkememize sunduğu 15/08/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle: Davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yarar olmadığını, pasif husumet yetkisinin mevcut olmadığını, poliçe ve teminat limitinin belirtilmesinin değer kaybı kasko poliçesi kapsamında olmadığını, dava dilekçesinde bahsi geçen 14/01/2022 tarihli kazaya karıştığı belirtilen, -------- plakalı aracın, müvekkil şirkete 10/01/2022-2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davacı vekilinin meydana gelen trafik kazası sebebi ile aracın değer kaybını talep etmekte olduğunu, müvekkil şirkete değer kaybı hakkında KTK m.97 gereği hiçbir yazılı başvuru yapılmadığını, kazada suistimal şüphesi olup, bu durumun araştırılması ve suistimal durumunun varlığı halinde davanın reddinin gerekmekte olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere müvekkili şirketin yürürlükte bulunan kara araçları kasko genel şartları kapsamında ve poliçede belirlenen esaslar çerçevesinde sorumlu olacağının açık olduğunu, poliçe teminatı dışında olan taleplerin reddinin gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin poliçe kapsamında araç mahrumiyet bedeline yönelik herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını beyanla, pasif husumet ehliyeti ve sigorta müracaat dilekçesi olmadığından dava şartı eksikliği nedeniyle reddine, davacının taleplerinin kasko poliçesi kapsamı dışında kalması nedeniyle reddine, red talepleri kabul edilmez ise; müvekkili şirketin sorumluluğunun Genel Şartlar ve poliçede sayılan hal ve koşullar altında ve yukarıda açıklanan çerçevede değerlendirilmesine, aykırı hallerin tespiti halinde anılan taleplerin reddine, poliçe teminatı dışında olan değer kaybı, yargılama gideri ve faize ilişkin taleplerinin reddine, müvekkili şirket temerrüde düşmediğinden aleyhe faize hükmedilmemesine; aksi halde başvuru tarihinden itibaren taraflar açısından yasal faiz uygulanmasına, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı -------- şirketi vekili mahkememize sunduğu 05/092022 tarihli cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin poliçe limiti dahilinde, sigortalısının kusuru oranında sorumlu olduğunu, 04/08/2021 - 04/08/2022 vadeli Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta poliçesi uyarınca müvekkil şirketin sorumluluğu, sigortalısının kusuru oranında araç başına 43.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun belirlenmesi için kazaya karışan araçların kusur oranlarının denetime elverişli bir biçimde tespit edilmesinin gerekmekte olduğunu, uyuşmazlık konusu kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur oranına ilişkin herhangi bir tespit yapılmaksızın, meydana gelen zararın, müvekkil sigorta şirketinden talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı tarafından dosyaya sunulan ekspertiz raporunda yapılan değer kaybı hesaplamasının dikkate alınmasının hukuka aykırı olacağını, davacı tarafından talep edilen ekspertiz ücretinin poliçe teminatı kapsamında yer almamakta olup müvekkil şirketten tahsilinin talep edilmesinin mümkün olmadığını, değer kaybına ilişkin talepler bakımından 19.06.2021 tarihinde KTK 90. maddesinde yapılan değişiklik gözetilmeli ve zmms genel şartları ekinde yer alan teminat dışı haller ve hesaplama yönteminin dikkate alınması gerektiğini, dava konusu alacağın zamanaşımına uğradığını beyanla, tüm bu nedenlerden ötürü davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. Davalı ------- şirketi vekili mahkememize sunduğu 08/092022 tarihli cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili -------- şirketinin bugün itibari ile-------, -------- ve -------- şehirlerinde mobil uygulama vasıtasıyla otomobil cinsi araçların kiralanmasına yönelik faaliyet gösteren teknoloji şirketi olduğunu, faaliyet gösterdiği sektörde oldukça popüler ve sık kullanılan ------- veya ------- uygulamasında yer alan ----------- sekmesinden mobil uygulamaya erişim sağlayan kullanıcıların kendilerine en yakın konumda bulunan araçları tercihlerine göre istedikleri süre ile -dakikalık veya günlük- kiralama imkanına sahip olduğunu, uyuşmazlık konusu trafik kazasına karışan sürücü --------- müvekkili şirket uygulaması üzerinden --------- plakalı sayılı aracı 14.01.2022 tarihinde saat 19:18:30 ile saat 21:56:11 arasında kiraladığını, aracın ----------- kiralandığına ilişkin kayıtların da mevcut olduğunu, bununla birlikte davacı tarafın ruhsatta aracın sahibinin ------- şirketi olduğunu tespit etmesine rağmen huzurdaki davayı araç işleten sıfatının müvekkil şirkete ait olduğu iddiası ile ruhsat sahibi yerine müvekkil şirket aleyhine ikame ettiğini, müvekkili şirketin -------- plakalı aracın işleteni olmadığını, söz konusu araç üzerindeki fiili ve ekonomik yararın dava dışı ------- şirketine ait olduğunu, müvekkil şirketin kaza nedeni ile sorumlu olmamakla beraber kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacıya kaza sonucunda zorunlu mali mesuliyet sigorta şirketinden ve/veya kasko sigorta şirketinden ödenen tazminatların hükmedilecek tazminattan mahsup edilmesinin gerekmekte olduğunu, müvekkili şirketin kaza nedeni ile sorumlu olmamakla beraber kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bir an için müvekkili şirketin sorumlu olacağı varsayılacak olsa dahi davacının taleplerini trafik ve kasko poliçesi kapsamında, öncelikle diğer davalı sigorta şirketlerine yöneltmesi gerektiğini beyanla, davanın müvekkili şirket yönünden husumetten reddine, haksız ve hukuka aykırı olarak ikame edilmiş olan davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı --------- mahkememize sunduğu 15/092022 tarihli cevap dilekçesinde özetle: Aracının karışmış olduğu bir kaza sonucu, diğer araç olan -------- plakalı araçta çeşitli zararlar oluştuğunu, bu zararların karşılığında kullandığı aracın Zorunlu Trafik Sigortası tarafından 34.035,84-TL'lık bir ödeme ile aracın zararının giderildiğini ve tarafınca sigortaca aracın hasarının tamamen karşılandığını, davacının talep edeceği bir miktar kalmadığını, davacının zararının eksiksiz olarak giderildiğini, davacının işbu dava ile kaza nedeni ile aracında değer kaybı oluştuğu iddiası ile bu davayı açtığını, dava dilekçesinde özel bir ekspertiz firmasına yaptırılan tespit sonucu araçta 45.000 TL zarar oluştuğunun tespit edildiğinin belirtildiğini, 45.000 TL'lik raporun gerçeğe uygun olmadığını, söz konusu belirlemenin çok fahiş olduğunu, araçtaki zararın tazminini bile daha aşağıda tutarken değer kaybının bu kadar yüksek olduğunu iddia etmenin gerçeğe uygun olmadığını, dava dilekçesinde kusurun tamamının kendisinde olduğunun belirtildiğini fakat kusuru kabul etmediğini ve kusur oranının tespit edilmesinin gerektiğini, ayrıca zamanaşımı itirazının bulunduğunu beyanla, davacının tüm zararı karşılandığındın haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER:-------Ş.'nin 09.01.2023 tarihli müzekkere cevabı,
--------Ş.'nin 04.01.2023 tarihli müzekkere cevabı,
-Hasar dosyaları ve poliçeler,
----------Birliğinin 04.01.2023 tarihli müzekkere cevabı,
--------- Vergi Dairesinin 16.02.2023 tarihli müzekkere cevabı,
-Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyetinin 13.04.2023 tarihli raporu,
-Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti mahkememize sunduğu 13.04.2023 tarihli raporunda sonuç olarak: "Sürücü ------- sevk ve idaresindeki -------plakalı aracın 2918 sayılı KTK'nun madde 57-1- A ve 47/1-C (kurallarını ihlal etmiş olduğu ve asli ve %100 kusurlu olduğuna, sürücü -------- sevk ve idaresindeki -------- plakalı aracın atfı kabil kusurunun olmadığına, 14.01.2022 tarihli kazada hasar gören -------- plakalı aracın değer kaybının, kadri marufunda 51.920,00TL olacağına, aracın toplam tamir süresi iş durması-kazanç kaybı bedelinin (4.200,00 TL - 210,00 TL = 3.990,00 TL olacağına, --------- plakalı aracın -------- şirketi nezdinde 43.000 TL teminatlı Zorunlu Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu ve davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybının 43.000 TL'sinden sorumlu olacağı, 05.07.2022 tarihinde temerrüte düştüğü, ------- plakalı aracın davalı -------- şirketi nezdinde 500.000 TL teminatlı İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu, davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybından trafik teminatını aşan kısım olan 8.920 TL'den dolayı --------Ş'nin sorumluluğu olacağı, 09.08.2022 tarihinde temerrüte düştüğü, ayrıca ---------Ş'nin davacı tarafa ait araçta oluşan kazanç kaybına ilişkin 3.990 TL'den dolayı sorumluluğunun olacağı, kazanç kaybı yönünden davadan önce başvuru yapılmadığından temerrüdünün oluşmadığı, davacı tarafça talep edilen 269,87 TL ekspertiz masrafının yargılama gideri kapsamında bulunduğu, her iki davalı sigorta şirketinin bu gider yönünden müştereken müteselsilen sorumlu olacağı, --------- plakalı davalı araç maliki ve araç sürücüsünün de meydana gelen zarar kalemleri yönünden sorumluluğunun oluştuğu kanaat getirilmiştir." şeklinde rapor ibraz etmiştir. Davacı vekilinin hasar bedelinin ödemesine ilişkin değerlendirme yapılmadığından sorumluluk tutarlarının yanlış hesaplandığına ilişkin itirazları ile taraf vekillerinin rapora itirazlarının değerlendirilmesi amacıyla dosya Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.-Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyeti mahkememize sunduğu 04.08.2023 tarihli ek raporunda sonuç olarak: "Kök rapordaki görüşler aynen korunmuş olmakla; Sürücü --------- sevk ve idaresindeki ------- plakalı aracın 2918 sayılı KTK'nun madde 57-1- A ve 47/1-C (kurallarını ihlal etmiş olduğu ve asli %100 kusurlu olduğuna, sürücü -------- sevk ve idaresindeki -------- plakalı aracın atfı kabul kusurunun olmadığına, 14.01.2022 tarihli kazada hasar gören --------- plakalı aracın değer kaybının, kadri marufunda 51.920,00TL olacağına, aracın toplam tamir süresi iş durması - kazanç kaybı bedeli 4.200,00 TL - 210,00 TL =3.990,00 TL olacağına, -------- plakalı aracın-------- şirketi nezdinde 43.000 TL teminatlı Zorunlu Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu ve davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybının 43.000 TL'sinden sorumlu olacağı, 05.07.2022 tarihinde temerrütte düştüğü, -------- plakalı aracın davalı ------- şirketi nezdinde 500.000 TL teminatlı ihtiyari Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu, davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybından trafik teminatını olan kısım olan 8.920 TL'den dolayı ---------Ş'nin sorumluluğu olacağı, 09.08.2022 tarihinde temerrüde düştüğü, ayrıca --------Ş. 'nin davacı tarafa ait araçta oluşan kazanç kaybına ilişkin 3.990 TL'den dolayı sorumluluğunun olacağı, kazanç kaybı yönünden davadan önce başvuru yapılmadığından temerrüdünün oluşmadığı, davacı tarafça talep edilen 269,87 TL ekspertiz masrafının yargılama gideri kapsamında bulunduğu, her iki davalı sigorta şirketinin bu gider yönünden müştereken müteselsilsen sorumlu olacağı, -------- plakalı davalı araç maliki ve araç sürücüsünün de meydana gelen zarar kalemleri yönünden sorumluluğunun oluştuğu kanaat getirilmiştir." şeklinde ek rapor ibraz etmiştir. -Davacı vekili 24/10/2023 tarihli ıslah dilekçesinde; "fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, müvekkilin aracında meydana gelen ve dava dilekçemizde talep olunan; 5.000,00 TL değer kaybı tazminatının, 46.920,00 TL daha artırılarak 51.920,00 TL olarak bilirkişi raporu doğrultusunda; 43.000-TL'sinin, 05.07.2022 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, davalılardan -------- şirketi tarafından alınıp müvekkile ödenmesine, (sınırlı sorumlu) , 8.920-TL'sinin, 09.08.2022 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, davalılardan ---------Ş.'den alınıp müvekkile ödenmesine, (sınırlı sorumlu) 51.920-TL'nin, dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, diğer davalılar -------- şirketi ve --------- tarafından müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, 1.000,00 TL araç mahrumiyet (kazanç kaybı) bedelinin, 2.990,00 TL daha artırılarak 3.990,00 TL olarak bilirkişi raporu doğrultusunda; dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılar -------- şirketi -------- şirketi ve --------- tarafından müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, 269,87 TL ekspertiz hizmet bedelinin korunarak, dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, bilirkişi raporu doğrultusunda; tüm davalılar -------- şirketi, --------- şirketi, -------- şirketi ve --------- tarafından müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, olmak üzere toplam 6.269,87-TL olan alacağımızın 49.910,00-TL daha artırılarak 56.179,87-TL’ye çıkartılması hususundaki bedel artırım talebimizin kabulü ile alacağımızın yukarıda belirtildiği gibi (bilirkişi raporu doğrultusunda) tahsiline, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygıyla vekaleten arz ve talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuş ve eksik peşin harç tamamlanmıştır.Davacı vekilinin bedel arttırım dilekçesi tüm davalılara tebliğ edilmiş, davalı -------- şirketi vekilinin bedel arttırım dilekçesine karşı itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, trafik kazası sebebiyle oluşan araç değer kaybına ve kazanç kaybına dayalı tazminat istemine ilişkindir. Dosyada yer alan belgeler ve yazı cevabının incelenmesi neticesinde -------- plakalı aracın davacı şirket adına kayıtlı olduğu,-------- plaka sayılı otomobil cinsi aracın dava dışı --------- şirketi adına hususi olarak kayıtlı olduğu ve kaza tarihinde davalı --------- şirketi Nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğu, diğer davalı -------- şirketi nezdinde kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğu ve Mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.Davacı vekilinin davalılardan -------- şirketi ile araç maliki ------- şirketi arasındaki "uzun süreli araç kiralama ilişkisine" dayalı faturaları dosyaya ibraz ettiği anlaşılmıştır.2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.2918 sayılı KTK 3 maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır . Bu nedenle taraflar arasındaki kiralama sözleşmesi dikkate alınarak, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediğinin, gerektiğinde davalı malik ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği, davalının işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususlarının araştırılması gerekmektedir.Davalı aracın üçüncü kişiye kiralandığı ileri sürülmüş olduğuna göre, bu husus bir ön sorun olarak görülerek, taraflar arasında yapılan kira sözleşmesinin uzun süreli ve üçüncü kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyeti ve ekonomik yararlanmanın olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin maliye ve vergi dairelerine bildirilip bildirilmediği, ibraz edilen sözleşme yükümlülüklerinin kim tarafından yerine getirildiği incelenmemiş ve dava konusu -------- plaka sayılı otomobil cinsi aracın dava dışı -------- şirketi tarafından davalı -------- şirketine . 20 ay süreli kiralandığı ve olay günü --------- sürücü olduğu anlaşılmıştır.2918 sayılı KTK'nın 85. maddesinde, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı belirtilmiştir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. madde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur" hükmünü içermektedir.Davacının değer kaybı zararına ilişkin talebinin değerlendirilmesinde tazminat kapsamının ne olduğu konusunda TBK'daki genel hükümlerde bir açıklık yoktur. Bu konuda, Yargıtay'ın müstakar hale gelmiş içtihatları bulunmakta olup, yüksek yargı kararlarında değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki fark olarak tanımlanmakta ve araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra 2. el satış değerinin tespiti ve arasındaki farkın göz önüne alınması gerektiği yerleşik hale gelmiştir. Nitekim, ------- sayılı kanun yararına bozma ilamında da, değer kaybının, işaret edilen bu esaslar dahilinde yapılacak inceleme ile belirlenmesi gerektiği yönünde içtihatta bulunulmuştur.
Bu sebeplerle; değer kaybının, objektif değer kaybı esasına göre belirlenmesi gerektiği değerlendirilmiş ve dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.Makine Mühendisi ve Sigorta Uzmanı bilirkişi heyetinin 13.04.2023 tarihli raporun ile: "Sürücü -------- sevk ve idaresindeki --------- plakalı aracın asli ve %100 kusurlu olduğuna, sürücü -------- sevk ve idaresindeki ------- plakalı aracın atfı kabil kusurunun olmadığına, 14.01.2022 tarihli kazada hasar gören -------- plakalı aracın hasar onarımının 34.035,84 TL olduğu ve aracın 41.031 km'de olduğu, serbest piyasa rayiç değerine göre değer kaybının 51.920,00TL olacağına, aracın toplam tamir süresi iş durması-kazanç kaybı bedelinin 4.200,00 TL( 7 gün x 1 günlük kira bedeli) - 210,00 TL ( aracın kullanılmadığı günlerde eskime payı) = 3.990,00 TL olacağına, ---------- plakalı aracın --------- şirketi nezdinde 43.000 TL teminatlı Zorunlu Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu ve davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybının 43.000 TL'sinden sorumlu olacağı, --------- plakalı aracın davalı --------- şirketi nezdinde 500.000 TL teminatlı İhtiyari Mali Mesuliyet sigortasının mevcut olduğu, davacı tarafa ait araçta oluşan değer kaybından trafik teminatını aşan kısım olan 8.920 TL'den dolayı --------Ş'nin sorumluluğu olacağı, ayrıca ---------Ş'nin davacı tarafa ait araçta oluşan kazanç kaybına ilişkin 3.990 TL'den dolayı sorumluluğunun olacağı, kazanç kaybı yönünden davadan önce başvuru yapılmadığından temerrüdünün oluşmadığı, davacı tarafça talep edilen 269,87 TL ekspertiz masrafının yargılama gideri kapsamında bulunduğu, her iki davalı sigorta şirketinin bu gider yönünden müştereken müteselsilen sorumlu olacağı, --------- plakalı davalı araç maliki ve araç sürücüsünün de meydana gelen zarar kalemleri yönünden sorumluluğunun oluştuğu kanaat getirilmiştir." şeklinde rapor ibraz etmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kusur tespitinin olayın oluş şekli ve trafik kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğu ,Mahkememizce alınan 13/04/2023 tarihli bilirkişi raporunun -------- sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesi ve 92. maddesinin ilgili bentlerinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiş olması nedeniyle davacının zararının ve zararın kapsamının 2918 sayılı KTK.nın ve 6098 sayılı TBK.nın haksız fiile ilişkin hükümlerine ve Yargıtay uygulamalarına göre belirlenmesi gerektiğinden dava konusu aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile aracın onarıldıktan sonraki piyasa rayiç bedeli arasındaki farkı değer kaybı olarak belirlemiş olması ve davacıya ait aracın daha önce hasar kaydının bulunmaması nedeniyle değer kaybı hesaplamasının yerinde olduğu yine dava konu araçta meydana gelen kazanç kaybının belirlenmesinde 7 günlük tamir süresi ve aracın kaza tarihi itibariyle günlük kira bedeli üzerinden hesapalandığı anlaşılmış olup bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu kanaatine varılmıştır.Davacı vekilinin hasar bedelinin ödemesine ilişkin değerlendirme yapılmadığından sorumluluk tutarlarının yanlış hesaplandığına ilişkin itirazı üzerine Mahkememizce davalı -------- şirketine 22/12/2022 tarihli celsede kaza nedeni ile ödeme yapılıp yapılmadığı sorulmuş davalı yazı cevabı ile hasar dosyasını ve ------- kayıtlarını dosyaya sunmuş bunun üzerine ek rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ise de gelen belgeler arasında bu hususta yapılan ödemeye ilişkin dekont sunulmadığından bilirkişi heyeti kök rapordaki görüşünü aynen korumuştur. Davalı -------- şirketi vekilinin ek rapora karşı itirazında hasar bedeli nedeniyle ödeme yapıldığına ilişkin bir beyanının da bulunmadığı görülmüştür. Davacı vekili 24/10/2023 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile 5.000,00 TL değer kaybı tazminatının, 46.920,00 TL daha artırılarak 51.920,00 TL olarak bilirkişi raporu doğrultusunda; 43.000 TL'sinin, 05.07.2022 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, davalılardan -------- şirketi tarafından alınıp müvekkile ödenmesine, (sınırlı sorumlu) , 8.920-TL'sinin, 09.08.2022 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, davalılardan ---------Ş.'den alınıp müvekkile ödenmesine, (sınırlı sorumlu) 51.920-TL'nin, dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, diğer davalılar -------Şirketi (Uzun süreli kiralamada kiracı / İşleten sıfatıyla) ve -------- (Araç sürücüsü) tarafından müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, 1.000,00 TL araç mahrumiyet (kazanç kaybı) bedelinin, 2.990,00 TL daha artırılarak 3.990,00 TL olarak bilirkişi raporu doğrultusunda; dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılar -------- şirketi, ------Şirketi ve ---------- tarafından müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, 269,87 TL ekspertiz hizmet bedelinin korunarak, dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte, tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesini talep etmiş olduğu anlaşılmış olup bilirkişi raporu ve davacı vekilinin bedel arttırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulü ile dava konusu 51.920,00 TL araç değer kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatın; taleple bağlılık ilkesi gereğince davalılar ------- ve -------- şirketi yönünden dava tarihi olan 20/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı -------- şirketi Yönünden KTK 99. maddesi gereğince davacının sigorta şirketine başvuru tarihi olan 25/06/2022 tarihinden itibaren sekiz iş günü içinde ödenmemesi nedeniyle 07/07/2022 tarihinde temerrüte düşmüş sayılacağından temerrüt tarihi olan 07/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (mükerrer ödeme olmamak kaydıyla kaza tarihindeki 43.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı olarak), davalı ------- şirketi Yönünden TTK 1427/2 maddesi gereğince 45 gün sonunda ödenmemesi nedeniyle 09/08/2022 tarihinde temerrüte düşmüş sayılacağından temerrüt tarihi olan 09/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (mükerrer ödeme olmamak kaydıyla kaza tarihindeki poliçe limitini aşmamak üzere taleple bağlılık ilkesi gereğince 8.920,00 TL ile sınırlı olarak) davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Dava konusu 3.990,00 TL kazanç kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatın davalılar -------, ------- şirketi ve ---------Ş.'den (sigorta şirketi yönünden kaza tarihindeki poliçe limiti sınırlı olarak) daha önce kazanç kaybı talebi yönünden temerrüte düşürülmediğinden taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi olan 20/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ---------, -------- şirketi ve ----------Ş.'den müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 269,87 TL ekspertiz hizmet giderinin yargılama gideri olarak tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-Davanın KABULÜ İLE;
a-Dava konusu 51.920,00 TL araç değer kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatın; taleple bağlılık ilkesi gereğince davalılar -------- ve ------- şirketi yönünden dava tarihi olan 20/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ------- şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 07/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (mükerrer ödeme olmamak kaydıyla kaza tarihindeki 43.000,00 TL poliçe limitiyle sınırlı olarak), davalı -------- şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 09/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (mükerrer ödeme olmamak kaydıyla kaza tarihindeki poliçe limiti aşmamak üzere taleple bağlılık ilkesi gereğince 8.920,00 TL ile sınırlı olarak) davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b-Dava konusu 3.990,00 TL kazanç kaybı nedeniyle oluşan maddi tazminatın davalılar --------, -------- şirketi ve ---------Ş.'den (sigorta şirketi yönünden kaza tarihindeki poliçe limiti sınırlı olarak) taleple bağlılık ilkesi gereğince dava tarihi olan 20/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli olan 3.819,21TL karar ve ilam harcından başlangıçta peşin olarak alınan 107,08 TL peşin harç ve 852,34 TL ıslah/tamamlama harcı olmak üzere toplam 959,42 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.859,79 TL karar ve ilam harcının davalılardan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu başvuru harcı 80,70 TL, peşin harç 107,08 TL ve 852,34 TL ıslah/tamamlama harcı olmak üzere toplam ‬1.040,12‬ TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu posta ve tebligat gideri 487,00 TL, bilirkişi ücreti 2.000,00 TL, KEP masrafı 3,00 TL, e-tebligat masrafı 159,00 TL , dava dosyası masrafı 6,50 TL ve 269,87 TL ekspertiz hizmet giderinin olmak üzere toplam 2.925,37 TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı taraf yargılama sırasında kendini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Karar kesinleştiğinde, HMK Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi uyarınca artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
7-Arabuluculuk aşamasında -------- tarafından ödenen arabulucu ücreti 1.640,00 TL'nin davalılar ------- şirketi.,------- şirketi ve ---------Ş.'den alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin, davalı -------- vekilinin ve davalı -------- yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile ------- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, istinaf yoluna başvurulmasının İİK'nın 36. maddesi saklı kalmak kaydıyla kararın icrasını durdurmayacağı, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesin hüküm ve kesin delil oluşturacağı açıklanmak suretiyle açık duruşmada verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/01/2024