İSTANBUL ANADOLU 8. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/158 Esas
KARAR NO:2024/54 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Teminat Mektubu Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 07/03/2022
KARAR TARİHİ: 24/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Teminat Mektubu Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı aleyhine --------tarihinde teminat mukabilinde ihtiyati tedbir kararı ve yine aynı değişik iş dosyasında 24/02/2022 tarihinde verilmiş ek karar olup süresinde mahkeme nezdinde dava açıldığını, müvekkilinin ------ihalesinde----suni çim halı uygulama işini aldığını, ihaleye uygun malzeme temini için davalı ile 15/11/2021 tarihli sözleşme imzaladığını, sözleşme gereği davalıya ----tarafından düzenlemiş ------numaralı kesin teminat mektubunun 28/10/2021 tarihinde teslim edildiğini,, müvekkilinin sözleşmedeki yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesine rağmen davalının edimlerini yerine getirmediği, Şartnamedeki 9720 m2 ürün uygulamasının yapılmasından sonra --------halının minumum 5 yıllık ----- garanti belgesi, kullanılan halıya ait laboratuvar test sonuçları ve bu sonuçların teknik şartnamedeki değerleri sağlayıp sağlamadığı ----
sahasının test işlemlerini gerçekleştiren ----akredite laboratuvar tarafından bir dilekçe ekinde idareye sunulması ve sahaya sunulan---- belgesinin sunulacağı, buna göre -------belgesi idareye sunulmadan geçici kabul yapılmayacağının kararlaştırıldığını, ---belgesi için ayrıca ek süre verilmeyeceğinin ve işin süresi içerisinde ------ belgesini getirmeyen firmanın sözleşmede belirtilen cezayı ödeyeceğinin kabul edildiğini, süresinde davalı tarafından sunulmayan belge nedeniyle müvekkilinin cezai şart ödemeyle karşı karşıya kaldığını ve maddi zarar oluştuğunu, davalının yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin hakkedişini alamadığı gibi teminat mektubunun paraya çevrilmesi durumu ile karşı karşıya kaldığı belirterek ihtiyati tedbiren teminatsız olarak kesin teminat mektubunun ödenmesinin durdurulmasına, davanın kabulüne, müvekkilinin teminatmektubu nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile sözleşmeye aykırılık nedeniyle şimdilik 1.000 TL zararın tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirketin karşı tarafla imzaladığı 15.11.2021 tarihli sözleşme ile ------- belgeli 9.800m2 55 mm 15 sıklık -------- anlaşma sağlandığını, sözleşme gereği müvekkil şirketin halı üretimini yapıp süresinde sözleşmeden kaynaklı bütün yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, bu durumun tarafların kabulünde olduğunu, sözleşmede müvekkilinin üretip satmış olduğu suni çim halının teminat mektubu vade tarihi olan 25.02.2022 tarihine kadar -----olacağını karşı tarafa taahhüt ettiğini, taraflar arasında sözleşme yapılmadan önce ----- sertifika almak için başvurulmuş olup,------- tarihinde müvekkili şirket adına sertifika düzenlenip, müvekkili şirkete ---- üretimi konusunda lisans verildiğini, karşı taraf şirket yetkilisine de 23.02.2022 tarihinde bildirildiğini, böylelikle müvekkilinin sözleşmeden kaynaklı bütün yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirerek kesin temin mektubunu paraya çevirmeye hak kazandığını, davacının HMK 120 gereği harç ve avansı eksik yatırdığını, müvekkilinin davacı şirkete taahhüdünün 15.11.2021 tarihli sözleşmede belirtildiği üzere -------------- üretimi işi olup sipariş konusu suni çim halıları eksiksiksiz olarak üretip yan malzemelerle beraber teslim ettiğinin tarafların kabulünde olduğunu, üretimi yapılan suni çimlere ilişkin ------- tarinden önce alınıp davacıya bildirildiğini, müvekkili şirketin, sözleşme konusu halılara ilişkin ---------belgesi alacağını taahhüt etmediğini, davacının ödemesini yapmasının da müvekkilinin bu belgeyi alma şartına bağlanmadığını, bu konuda taraflar arasında yapılmış bir sözleşme bulunmadığını, bu taahhüdün davacının -------yapmış olduğu sözleşmede yer alan ve davacının yerine getirmekle yükümlü olduğu bir edim olduğunu, davacının, kendi iç ilişkisinde yer alan yükümlülüğünü müvekkili şirkete yükleyerek ödeme yapmaktan kaçındığını, kötü niyetli olup hukuken korunması gerekli bir menfaati bulunmadığını, müvekkilinin bu güne kadar herhangi bir ödeme almadığını, müvekkilinin sorumluluğunda olmamasına rağmen sözleşme konusu suni çimler için -------- belgesinin de alınarak davacı şirketle paylaşıldığını, davacının ikame ettiği davada teminat mektubu nedeniyle borçlu olmadığının tespitini ve 1.000-TL zararının tazminini talep ettiğini, maddi tazminat taleplerine ilişkin açılacak davalarda Arabuluculuğa başvuru zorunlu dava şartı haline getirilmiş olup davacı yanca bu başvuru yapılmaksızın dava açılmış olduğundan tazminat talebi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan menfi tespit davasının reddi ve müvekkil şirket lehine tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle teminat mektubu nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve sözleşmeye aykırılık nedeniyle maddi tazminat taleplerine ilişkindir. Dava dilekçesinde zarar talebinin karşılığı şimdilik 1.000 TL olarak belirtilmiş olup teminat mektubunun bedeli yönünden ise harç yatırılmadığı dava değerinin 1.000 TL gösterildiği görülmekle, dava değeri olan 1.161.000,00 TL üzerinden eksik harcın tamamlanması için davacı vekiline kesin süre verilmiş eksik harç davacı tarafçatamamlanmıştır.Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin 07/12/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktalarının tespiti ile tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanarak bilirkişi heyetinden rapor alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.Menfi tespit davası zorunlu arabuluculuğa tabi olmayıp bununla birlikte açılan zararın tazmini istemli dava arabuluculuk dava şartına tabi olmakla birlikte zorunlu ara buluculuğa tabi olan ve olmayan taleplerin bir arada ileri sürüldüğü bir davada ara buluculuğa gidilmesi gerekmediğinden davalının aksi yöndeki itirazının reddine karar verilmiştir.---------- ilişkin olarak idare ile davacı arasında düzenlenen tüm ihale işlem dosyası ile ihale uyarınca davacı ile imzalanan sözleşmenin bir örneği istenmiş, ayrıca bu sözleşme kapsamında işin yapılıp teslim edildiğine dair geçici ve kesin kabul evrakları ile davacıya ilişkin hak ediş belgeleri, davacıya cezai şart uygulanıp uygulanmadığı, uygulanmış ise hangi sebep itibariyle uygulandığının miktar ve tarihleri ile birlikte mahkememize gönderilmesi sağlanmıştır. Davacı ile dava dışı ---------arasında düzenlenen 28/09/2021 tarihli sözleşme ve eki teknik şartname incelendiğinde şartnamenin 3.sayfasında -----ile ilgili teknik özelliklerin belirlendiği, 4. Sayfada -----alınacaktır. ----- olan test saha bittikten sonra yapılacaktır. Kullanılacak olan halıya ilişkin------- belgesi ekinde; laboratuvar test (saha testlerinin ve yukarıda teknik özellikleri belirtilen halıya ilişkin teknik özellikleri sağlayacak testlerin) sonuçları -------- tercüme edilerek idareye sunulacaktır. ---- idareye sunulduktan sonra ödenecektir. Sahaya alınacak -------- belgesi ile ilgili tüm işlemler ve giderler yükleniciye aittir." şeklinde düzenleme yapıldığı, yine teknik şartnamenin ----- sayfalarında iş bitim dilekçesi ekinde yüklenici tarafından sunulması gereken belgeler olarak 3. Maddede" Sahaya alınan ------ belgesi idareye sunulacaktır. ---- belgesi idareye sunulmadan geçici kabul yapılmayacaktır. ---- için ayrıca ek süre verilmeyecektir. İşin süresi içerisinde ---- getiremeyen firma işin sözleşmesinde belirtilen oranda cezalı çalışacaktır. ----------- tutarının%30'u ------ idareye sunulduktan sonra ödenecektir." düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmıştır.Taraflar arasında düzenlenen ------ tarihli sözleşme hükümleri incelendiğinde ise sözleşmenin konusu ve teslim süresi -----------İlave imalatlar olması durumunda sözleşmenin konusuna ek yapılacak, ek imalatlara ilişkin bedel karşılıklı mutabakat sonucu belirlenecektir.
Tüm malzemelerin işçilik, montajı ALICI ya aittir . Nakliye Satıcı Firmaya aittir. Teslim süresi 20 iş günüdür. " şeklinde anlaşma yapıdığı, ödemenin iş bu davaya konu teminat mektubu ile yapılacağının kabul edildiği ve sözleşmenin 9 .maddesinde de "Madde-9) SÖZLEŞME İÇİN MÜTEFERRİK HUSUSLAR: Bu sözleşme tarafların imzasından sonra yürürlüğe girer, ilgili hükümler çercevesinde yürürlükte kalır ve sözleşme konusu işler tamamen ya da kısmen Satıcı tarafından hiç bir şekilde herhangi bir 3.şahıs, firma veya kuruma devredilemez. Sözleşme konusu iş bizzat satıcı tarafından yerine getirilecektir. İş bu 10 maddeden müteşekkil sözleşme 15.11.2021 tarihinde 2 (iki) nüsha olarak tarafların rızası ile hazırlanmış olup, taraflarca okunarak kabul edilmiş, imza ve teati edilmiştir." hükmünün yer aldığı görülmüştür. Taraflar arasında düzenlenen bu sözleşmede davacı ile ihale makamı arasındaki sözleşmeye ve teknik şartname hükümlerine hiç bir atıf yapılmadığı, her iki belgenin de bahsinin geçmediği, yine taraflar arasında imzalanan sözleşmede ------ ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, davalının bu konuda bir taahhüdünün olmadığı, yalnızca ürünün --- kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Davacı yan dava dilekçesinde davalının şartname uyarınca ----- belgesini sunamaması nedeniyle işbu belgeyi idareye veremediğini, dolayısıyla da hak edişini alamadığını, cezai şart ödemekle karşı karşıya kaldığını, ve maddi zararının oluştuğunu iddia ederek dava açmış davalı taraf ise davacıya----- ürün taahhüt ettiğini ancak ---- almayı taahhüt etmediğini savunmuştur. Ürünün davacı tarafça teslim alındığı uyuşmazlık konusu olmayıp sunulan fatura ve sevk irsaliyelerinden de anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşme ve yine davacı ile ihale makamı arasında düzenlenen teknik şartname hükümleri bir arada incelendiğinde Teknik şartnamede------2)Yüklenicinin ----- olmayan bir firma olması durumunda: Yüklenici, sözleşmenin imzalanmasından sonra 15 gün içerisinde----- hangi firmanın ----sistemini kullanacaksa; ----------- kapak sayfası,b)---- lisansörü firma arasında yapılmış olan sözleşme sayfasını, (---------- tercümesi ile beraber) Bu belgeler (2.a), (2.b) Lisansör firma tarafından kaşelenip imzalanarak bir dilekçe ekinde idareye sunulacaktır. c)Yüklenici, sözleşmenin imzalanmasından sonra 15 gün içerisinde---------- lisansörü hangi firmanın --------- kullanacaksa; noterden tasdikli ürün kullanım taahhütnamesini dilekçe ekinde İdareye sunacaktır. Yüklenici tarafından 15 gün içerisinde yukarıda belirtilen belgeler İdareye sunulmadığı takdirde, sunulmadığı her gün için 100,00 TL/gün gecikme cezası uygulanacaktır." düzenlemesinin yer aldığı bu madde uyarınca davacının ---- lisansörü bir firma olmaması nedeniyle davalının ---- belgesi bulunduğu için davalı ile anlaşma yaptığı anlaşılmaktadır. Taraf beyanları ve dosyaya sunulan delillerden davalının sözleşme imza tarihi itibariyle ---- Lisansının bulunmadığı, daha sonrasında----- lisanslı hale geldiği sabit olup , davalı vekili müvekkilinin karşı tarafa teminat mektubu vade tarihine (25/02/2022) kadar ------ sertifikası alacağını taahhüt ettiğini ileri sürmektedir. Lisans sözleşmesinin 15/02/2022-21/02/2022 tarihleri arasında geçerli olmak üzere alındığı buna karşılık çim halının daha önce sahaya döşenmek suretiyle davacıya teslim edildiği, davacının ürünü teslim alırken hiçbir ihtirazi kayıt ileri sürmediği anlaşılmaktadır. Davacı ihale makamı ile arasında imzalanan teknik şartname koşullarını ve sonuçlarını bilmesine rağmen davalı ile sözleşme imzalarken davalının şartname koşullarını taşıyıp taşımadığı,------ yapmamış, sonrasında ürünü teslim alırken bir itiraz ileri sürmediği gibi davalıyı uyardığına dair hiçbir delil sunmamıştır.Esasen dava dilekçesinde davalının sözleşmenin imzalanmasını müteakip idareye teslimi gereken belgeleri vermemesi menfi tespit ve zarar iddialarına sebep olarak gösterilmemiş olup dava öncesinde ---- dosyasında ihtiyati tedbir talep dilekçesinde bu hususa değinildiği dava dilekçesinde somut vakıa olarak davalının ------- Belgesini temin etmemesinin gösterildiği anlaşılmış, davalı vekili ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık noktalarının tespiti aşamasında iddianın değiştirilmesi / genişletilmesine muvafakati olmadığını beyan etmiştir. Davacı ile ihale makamı arasında düzenlenen Teknik şartnamede -------- alınarak idareye teslimi davacının taahhütleri arasında mevcut olup bu belgenin idareye teslimi şart koşulmuş olmasına rağmen davacı davalı ile imzaladığı sözleşmede davalıya bu belgeyi alma yükümlülüğünü yüklememiş ve sözleşmede davalının edimlerinin belirlenmesi bakımından teknik şartname hükümlerine atıf da yapılmamıştır. Davalı tarafta bu belgeyi alma yönünde bir taahhüdü olmadığını, bu yönde bir borç altına girmediğini, yine de sonrasında belgeyi temin ederek davacıya teslim ettiğini bildirmiştir. Davacı ile dava dışı idare arasında imzalanan sözleşme ve ekleri davalı şirketi bağlamayacağı gibi davalı imzaladığı sözleşme uyarınca ürünü teslim borcunu hiç bir itirazla karşılaşmadan yerine getirmiştir. TTK. 20/II maddesinde her tacirin ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği , basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümünün objektif bir özen ölçüsü getirdiği ve tacirin ticari işletmesiyle ilgili faaliyetlerinde, kendi yetenek ve imkanlarına göre ondan beklenebilecek özeni değil aynı ticaret dalında faaliyet gösteren tedbirli, öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesinin gerekli olduğu kabul edilmiş olup, gerekli tedbirleri almadan, sözleşme yapmadan öncesinde yeterli araştırmayı yapmayan ve borç altına giren tacirin alabileceği tedbirlerle önleyebileceği bir imkansızlığa dayanmasının kabul edilebilecek bir durum olmadığı, davacının davalı ile sözleşme imzalarken kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediği, basiretli davranmadığı, Şartname ile üstlendiği----- belgesinin temini konusunda sözleşmeye hüküm koymadığı, davalıya bir yükümlülük yüklemediği dolayısıyla davalının bu belgeyi temin ile yükümlü olmadığı ve sözleşme kapsamında ücretini hak ettiği sonucuna varılmış yine sözleşmede davalıya yüklenmeyen bir edimin ifa edilmediği gerekçesiyle oluşan zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiş davacının menfi tespit ve zarar taleplerinin reddine karar verilmiştir. Davalı taraf açılan menfi tespit davasından ötürü tazminat talebinde bulunmuş olup davaya konu teminat mektubunun ödenmesinin durdurulması yönünde verilen ihtiyati tedbir kararı kaldırıldığından, davalının alacağına geç kavuşması gibi bir durum söz konusu olmadığından davalının tazminat talebinin de reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-DAVANIN REDDİNE,
Davalı yönünden tazminat koşulları oluşmadığından talebin REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu'na göre alınması gereken 427,60 TL harcın davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 80,70 TL peşin harç ile 21.192,00 TL tamamlama harcı toplamı 21.272,70 TL harçtan mahsubu ile bakiye 20.845,1‬0 TL harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına
5-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli AAÜT uyarınca hesaplanan 157.710,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
HMK 345. Maddesi hükmü uyarınca kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/01/2024