İSTANBUL ANADOLU 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/622 Esas
KARAR NO: 2024/532
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 06/09/2023
KARAR TARİHİ: 13/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı tarafından müvekkile karşı icra takibi başlatıldığını, başlatılan icra takibinin haksız ve mesnetsiz olduğunu, müvekkilin işbu icra takibine itiraz süresinin sehven kaçırdığını, sonrasında sürekli olarak icra ve haciz tehdidine maruz kalan müvekkilin icra dosya borcunun tamamını ödemek zorunda kaldığını, müvekkilin bu dosyada borçlu sıfatında olmasının imkansız olduğunu, müvekkilin alacaklı olduğunu iddia eden tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, söz konusu çeke ilişkin alacaklı olduğunu iddia eden davalı taraf ile müvekkil arasında -------- ve --------- Malzemesi alımı için anlaşılmış olduğunu, yapılan anlaşma neticesinde müvekkil tarafından toplamda 1.035.000,00 TL ticaret için ekte listesi sunulan çekler verilmiştir. Ancak davalı tarafın istediği üzerine -------- Bankası --------- Şubesi ---------- Seri Numaralı 07.03.2023 vade tarihli 300.000,00 TL bedelli çekin, müşteri çeki olarak tek ---------- Şubesi ----------- Seri Numaralı 30/04/2023 tarihli 310.000,00 TL bedelli çek olması sebebi ile --------- ait çek ile değiştirildiğini, ancak, taraflar arasındaki alacak-borç ilişkisi dava konusu çekin vade dönemi için 310.000,00TL değil 300.000,00 TL olduğunu, ---------- ait çekin karşılıksız çıkması sonucunda davalı tarafa 09.05.2023 tarihinde 70.000,00 TL, 12.05.2023 tarihinde 30.000,00 TL, 15.05.2023 tarihinde 40.000,00 TL, 18.05.2023 tarihinde 60.000,00 TL, 26.05.2023 tarihinde 100.000,00 TL ödenmek suretiyle toplamda 300.000,00 TL ödeme yapıldığını, tüm bu ödemelerin akabinde ---------- Noterliğinin ----------- Yevmiye Numaralı 05.07.2023 Tarihli ihtarnamesi ile davalı taraftan itiraz konusu çekin müvekkile teslim edilmesinin talep edilmiş ancak davalı tarafça dava konusu çek teslim edilmediği gibi ihtarnameye her hangi bir cevapta verilmediğini, dava dilekçesi ekinde sunmuş olunan ve davalı tarafça müvekkilden alınan çek listesinden görüleceği üzere ilk verilen çekler arasında dava konusu çek olmadığını, dava konusu çek davalı tarafın isteği üzerine müvekkil ile davalı taraf arasında -------- ve --------- Malzemesi alımı ticareti sebebi ile verildiğini, çekin karşılıksız çıkması neticesinde de yine dava dilekçesi ekinde sunmuş olduğu dekontlardan görüleceği üzere ödendiğini, davalı tarafça icra takibine konu edilen fatura ''vade farkı'' faturası olarak düzenlenmiş olduğunu, müvekkil şirket ile davalının vade farkına ilişkin hiçbir yazılı sözleşmesi bulunmadığını, kaldı ki , müvekkilinin düzenlenen faturaya süresinde iade faturası keserek itiraz ettiğini, mahkememiz tarafından takdir edileceği üzere; Vade farkı, başta sözleşme ilişkisi kurulurken ya da daha sonradan tarafların ortak iradeleri ile kararlaştırılabileceği gibi var olan ticari teamüller sonucu da ortaya çıkabileceğini, vade farkının talep edilebilmesi için; taraflar arasında bir fatura verilmesini gerektiren bir ilişki bulunmalı, bu ticari ilişkiye konu bedelin peşin veya belli bir tarihte ödenmesi kararlaştırılmış olmalı, bedel vadesinde ödenmemiş olmalı, vade farkının alınacağına dair sözleşmede açık hüküm bulunmalı veya vade farkı uygulaması, taraflar arasında sürekli uygulanan teamül haline gelmiş olması gerektiğini, Yargıtay yerleşik uygulaması ve hukuk daireleri arasındaki görüş birliği, vade farkının talep edilebilmesi için yazılı bir sözleşmede kayıtlı olması veya taraflar arasındaki bu doğrultuda oluşmuş bir teamülün bulunması gerektiği yönünde olduğunu, bu iki durum dışında ise vade farkının talep edilebilmesinin mümkün olmadığını, somut olayda müvekkil ile davalı arasında vade farkı ödeneceğine dair yazılı bir sözleşme bulunmadığı gibi, herhangi bir teamül de bulunmadığını, müvekkilin vade farkı ödemeyi hiçbir suretle kabul etmediğini, vade farkı açıklaması ile düzenlenen faturayı da iade ettiğini, buna rağmen kambiyo senetlerine mahsus için icra takibi başlatıldığını, vade farkına ilişkin hukuki şartlar somut olayda oluşmadığından, başlatılan icra takibi haksız ve kötüniyetli olduğunu, davalı taraf kötü niyetlidir. şöyle ki ödeme yapılan çeke ilişkin çeki müvekkile iade etmediği gibi üstelik haksız olarak icra takibi yaptığını, yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde verilen çek bedeli kadar taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı ortaya çıkacağını, bu nedenle, icra dosyasına ödenen bedelin faizi ile beraber davalı tarafından müvekkile iadesi gerektiğini, söz konusu olaya ilişkin arabuluculuk yoluna başvurulmuş olup anlaşma sağlanamadığını, yukarıda arz ve izaha çalıştığımız nedenlerle, müvekkilin borçlu olmadığı halde cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldığı 12.940,00 TL'nin davalıdan alınarak müvekkile faizi ile birlikte iadesine, masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki cari hesap kayıtlarına göre davacı borçlunun alacaklı müvekkile çek borcu bulunmadığını, taraflarınca kambiyo senedinin dayanak olarak gösterildiği icra takibi haklı ve yerinde olduğunu, kambiyo senedine dayalı olarak alacaklı müvekkil, asıl borç ilişkisinin varlığını ve mahiyetini ispat etmek zorunda olmadğını, nitekim icra takibine konu edilen çek borç ilişkisinden bağımsız olarak ileri sürülebilir olduğunu, vade farkının talep edilebilmesi ekte sunulu sözleşme ile kararlaştırılmış olup bu yönde açık bir hüküm sözleşmede yer aldığını, dolayısıyla huzurdaki istirdat davasıyla ilgisi bulunmayan vade farkı faturasının dosyaya sunulabilmiş olması tarafımızca anlaşılamadığını, davacı borçlu hakkında yukarıda da detaylıca izah ettiğimiz üzere bakiye çek alacağı için çeki dayanak göstererek icra takibi başlatılmış olup davacı yan sanki vade farkı faturası kaynaklı ilamsız icra takibi başlatılmış gibi durumu çarpıtmaya kalktığını, dolayısıyla taraflar arasındaki cari hesap kayıtları ve ticari defterlere göre borcu olan karşı taraf için başlatılan kambiyo icra takibi haklı ve yerinde olduğunu, icra takibine vaktinde itiraz etmeyen davacı borçlu huzurdaki davayı ikame ettiğini, icra takibine konu edilen faturanın vade farkı faturası olarak düzenlendiğini, taraflar arasında vade farkına ilişkin hiçbir yazılı sözleşme bulunmadığını, arz ve izah olunan nedenler ile sayın mahkemeniz tarafından resen gözetilecek sebepler muvacehesinde; haksız, "maddi ve hukuki" olgu ve dayanaklardan yoksun iddia ve davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve ücret-i vekâletin de davacıya yükletilmesine karar verilmesini vekâleten arz ederim.
Bilirkişi ---------- 02/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerle, tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesi, Mahkemece tarafıma verilen görev ile sınırlı olarak mezkür surette tahakkuk eden değerlendirme neticesinde; verilen yetki ile davacının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olduğunu; 2023 dönemi Yevmiye, Defteri Kebir ve Envanter defterinin açılış tasdiklerinin Vergi Usul Kanunu'nun “Tasdik Zamanı başlıklı 221 maddesine göre; süresinde yaptırıldığını, davacının 2023 dönemi Yevmiye defteri kapanış tasdikine ilişkin TTK'nun 64/3 maddesi uyarınca süresinin bulunduğu (30.06.2024 tarihine kadar yapılabilecektir.), davacı şirketin ticari defterlerinin V.U.K'nu ve TTK'nuna uygun tutulduğu, davacı şirketin ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığını, kendi ticari defter kayıtlarına göre davalının başlatmış olduğu takip tarihi (04.07.2023) le davalıdan 30.581,33 TL alacaklı gözüktüğünü, verilen yetki ile davalının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; 2023 dönemi Envanter defterinin açılış tasdiklerinin Vergi Usul Kanunu'nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221 maddesine göre; süresinde yaptırıldığı, davacının 2023 döneminde e-defter kullanan mükellef olduğu 2023 yılı Ocak ayı Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerinin ----------- onaylı açılış ve dava tarihi itibariyle Eylül ayı Defteri ve Kebir ile Yevmiye defterlerinin ----------- onaylı beratlarının süresinde alınmış olduğu, davalı şirketin ticari defterlerinin V.U.K'nu ve TTK'nuna uygun tutulduğu, davalı şirketin ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığını, davalının kendi ticari defter kayıtlarına göre dava konusu çekle ilgili başlatmış olduğu takip tarihi 04.07.2023 le davacıya düzenlemiş olduğu vade farkı faturaları nedeniyle 14.518,95 TL mahkememizce verilen görev ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemeler ve açıklamalar doğrultusunda “Bahsi geçilen çeklerin ödenip ödenmediği yönünden” tarafların ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde iş bu dava konusu çekin davalının 02.11.2022 tarihli ----------- seri numaralı tahsilat makbuzu ile davacıdan tahsil etmiş olduğu -------- Bankası --------- Şubesi ---------- Seri Numaralı 07.03.2023 vade tarihli 300.000,00 TL bedelli çekin yerine verilmiş olduğu, 300.000,00 TL bedelli çekin iadesine ilişkin kaydın her iki tarafın defterinde de yer aldığı, davacı tarafından davalı tarafa 09.05.2023 tarihinde 70.000,00 TL, 12.05.2023 tarihinde 30.000,00 TL, 15.05.2023 tarihinde 40.000,00 TL, 18.05.2023 tarihinde 60.000,00 TL, 26.05.2023 tarihinde 100.000,00 TL ödenmek suretiyle toplamda 300.000,00 TL ödeme yapıldığı, bu ödemelerin her iki tarafın ticari defterlerinde yer aldığını, böylelikle davacı tarafından iade alınan 300.000,00 TL çek bedelinin davacı yanca az yukarıda gösterilen tarih ve tutarlarda toplamda 300.000,00 TL olarak ödenmiş olduğunu, Dava konusu olan ---------- Şubesi 30/04/2023 günlü ----------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çekin davalıya teslimine ve davalıdan iade alındığına yönelik tarafların ticari defter kayıtlarında kayıt bulunduğunu, dava konusu çekin arka kısmında bulunan bilgilere göre 02.05.2023 tarihinde ---------- Bankası ------------ Şubeye ibraz edildiği, ilgili şubece takas sistemi kapsamında imzası uyuşmadığı için çekin iade edildiği, ilgili çekin ---------- İcra Müdürlüğü --------- E. Sayılı dosyasına kalan alacak olarak dayanak yapılması ve aynı zamanda da davacı tarafından ---------- Noterliği 05.07.2023 tarih ve ----------- yevmiye numarası ile gönderilen ihtarnamede de ilgili çekin iadesinin talep edildiği, davalı tarafından başlatılan takibin kesinleşmesi neticesinde davacı tarafından 31.07.2023 tarihinde ilgili İcra Müdürlüğüne 12.940,00 TL olarak ödeme yapıldığı akabinde iş bu davanın ikame edildiğini, dava konusu takip dayanağı çekle ilgili davalının kendi ticari defter kayıtlarında bir alacı olmadığına ilişkin yapılan incelemede ise; raporun hesap incelemesi ve genel değerlendirme detayları gösterilen ticari defter kayıtlarına göre davalının takibe dayanak gösterdiği --------- Şubesi 30/04/2023 günlü ---------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çekten dolayı kendi ticari defter kayıtlarında alacaklı gözükmediğini, “-----------İcra Müdürlüğünün ----------- esas sayılı dosyadaki takip dayanağının ne olduğu, takibin çek alacağından mı vade farkı alacağından mı kaynaklandığı yönünde” davalının--------- İcra Müdürlüğü ---------- E. Sayılı dosyasındaki takip dayanağının aynı zamanda bu dava konusu olan ---------- Şubesi 30/04/2023 günlü ------------ Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çek olduğunu, Vade farkı alacağı var ise taraflar arasındaki vade farkı alacağına ilişkin sözleşme olup olmadığını, daha önce vade farkına ilişkin sözleşme yapılıp yapılmadığına ilişkin de inceleme yapılmasına, davacının davalıdan takip tarihi itibariyle talep edebileceği bedelin belirlenmesinin istenilmesine taraflar arasındaki ticari ilişki ile ilgili taraflarca dosya içeriğine sunulmuş bir sözleşme bulunmadığını, ancak davalı vekilinin cevap dilekçesi ekinde sunmuş olduğu tarafların kaşe ve imzası bulunan 01.11.2022 tarih ----------- nolu ----------- şeklinde belge olduğu, bu belgenin ödeme şekli başlığında “vadesinde ödenmeyen bakiyeler için üretici firmanın tarafımıza uyguladığı vade farkı müşteriye yansıtılır." şeklinde bir hüküm yer aldığı, davalının sunmuş olduğu belgede tarafların sadece KDV dahil 270.774,95 TL tutarında mal alımına ilişkin bir anlaşmasının olduğu davalının sunmuş olduğu bu belgenin bir kısım mal alımını kapsadığı bütünü yansıtmadığı, ilgili belgede vade farkı uygulanabilmesi için üretici firmanın kendilerine uyguladığı bir vade farkının olması gerektiği ancak bunun müşteriye yansıtılacağının kararlaştırıldığı böyle bir olayın varlığının davalı tarafından somutlaştırılması gerektiğini, yine davalının incelenen ticari defter kayıtlarında davacı adına ilk olarak 16.05.2023 tarihinde 10.000,00 TL, sonrasında 24.05.2023 tarihinde 4.720,00 TL toplamda ise 14.720,00 TL vade farkı faturası düzenlediği, sonrasında davacı tarafından bu faturaların süresi içerisinde iade faturası düzenlemek suretiyle iade edildiği, defalarca tekrarlanan bu işlem neticesinde davalının takip tarihi itibariyle davacıdan 14.518,95 TL alacaklı gözüktüğü , davacının kabulünde olmayan ve her seferinde içerisinde iade faturası düzenlemek suretiyle iade ettiği vade farkı faturalarına yönelik alacağın davalı yanca somutlaştırılması gerektiği, ayrıca vade farkları nedeniyle düzenlenen faturaların bu davanın konusu olmadığı, değerlendirilmiş olup yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmeler neti davacının istirdat talebine yönelik nihai değerlendirmenin mahkememize sunulmuştur .

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE : Dava --------- İcra Müdürlüğünün ----------- esas sayılı icra takip dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminat talebine ilişkindir. Mali inceleme;Tarafların ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde iş bu dava konusu çekin davalının 02.11.2022 tarihli ---------- seri numaralı tahsilat makbuzu ile davacıdan tahsil etmiş olduğu --------- Bankası ---------- Şubesi ---------- Seri Numaralı 07.03.2023 vade tarihli 300.000,00 TL bedelli çekin yerine verilmiş olduğu, 300.000,00 TL bedelli çekin iadesine ilişkin kaydın her iki tarafın defterinde de yer aldığı, Davacı tarafından davalı tarafa 09.05.2023 tarihinde 70.000,00 TL, 12.05.2023 tarihinde 30.000,00 TL, 15.05.2023 tarihinde 40.000,00 TL, 18.05.2023 tarihinde 60.000,00 TL, 26.05.2023 tarihinde 100.000,00 TL ödenmek suretiyle toplamda 300.000,00 TL ödeme yapıldığı, bu ödemelerin her iki tarafın ticari defterlerinde yer aldığı, böylelikle davacı tarafından iade alınan 300.000,00 TL çek bedelinin davacı yanca az yukarıda gösterilen tarih ve tutarlarda toplamda 300.000,00 TL olarak ödenmiş olduğu, Dava konusu olan ----------Şubesi 30/04/2023 günlü ---------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çeki davalı 03.02.2023 tarihinde kendi ticari defterine kaydettiği, sonrasında aynı çek için 15.05.2023 tarihinde iade kaydı girdiği, davacı kayıtlarında da ise ilgili çekin 03.01.2023 tarihinde davalıya verildiği ve 03.05.2023 tarihinde de davalıdan iade alındığına yönelik kayıt bulunduğu ancak az yukarıda gösterilen dava konusu çekin arka kısmında bulunan bilgilere göre 02.05.2023 tarihinde ---------- Bankası --------- ibraz edildiği, ilgili şubece takas sistemi kapsamında keşideci imzası uyuşmadığı için iade edildiği, ilgili çekin---------- İcra Müdürlüğü ----------- E. Sayılı Dosyasına kalan alacak olarak dayanak yapılması ve aynı zamanda da davacı tarafından ----------- Noterliği 05.07.2023 tarih ve ---------- yevmiye numarası ile gönderilen ihtarnamede de ilgili çekin iadesinin talep edildiği görülmüştür. Davalı tarafından başlatılan takibin kesinleşmesi neticesinde davacı tarafından 31.07.2023 tarihinde ilgili İcra Müdürlüğüne 12.940,00 TL olarak ödeme yapıldığı akabinde iş bu davanın ikame edildiği görülmüştür.Dava konusu takip dayanağı çekle ilgili davalının kendi ticari defter kayıtlarında bir alacağı olup olmadığına ilişkin yapılan incelemede ise; Davalının --------- İcra Müdürlüğü ---------- E. Sayılı dosyası ile başlattığı takibe dayanak olarak gösterdiği --------- Şubesi 30/04/2023 günlü ---------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çekten dolayı kendi ticari defter kayıtlarına göre alacaklı olmadığı görülmüştür.Davalının ---------- İcra Müdürlüğü ----------- E. Sayılı dosyası ile başlattığı takip incelendiğinde takip dayanağının aynı zamanda bu dava konusu olan ---------- Şubesi 30/04/2023 günlü ------------ Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çek olduğu Davalının incelenen ticari defter kayıtlarında davacıdan 14.518,95 TL alacaklı gözüktüğü bu alacağın dayanağı incelendiğinde ise davacı adına ilk olarak 16.05.2023 tarihinde 10.000,00 TL, sonrasında 24.05.2023 tarihinde 4.720,00 TL toplamda ise 14.720,00 TL vade farkı faturaları düzenlenmesi nedeniyle oluşan davalı kayıtlarında açılışta davacı alacağı olarak gözüken 201,05 TL’nin mahsubu sonrası kalan (14.720,00-201,05) = 14.518,95 TL’den kaynaklandığı, davacı adına düzenlenen aynı zamanda da davacının kabulünde olmayan ve her seferinde süresi içerisinde iade faturası düzenlemek suretiyle iade edilen vade farkı faturaları ve alacağın iş bu davanın konusu olmadığı değerlendirilmiştir. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı tarafından çekten kaynaklı ödenen bedelin istirdatı talepli yapılan icra takibine itirazın iptali davasıdır. Mali inceleme neticesinde, davacı ve davalı şirketin ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, Tarafların ticari defter kayıtlarının incelenmesi neticesinde iş bu dava konusu çekin davalının 02.11.2022 tarihli ----------- seri numaralı tahsilat makbuzu ile davacıdan tahsil etmiş olduğu Dava konusu olan --------- Şubesi 30/04/2023 günlü---------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çekin davalıya teslimine ve davalıdan iade alındığına yönelik tarafların ticari defter kayıtlarında kayıt bulunduğu, dava konusu çekin arka kısmında bulunan bilgilere göre 02.05.2023 tarihinde ---------- Bankası --------Şubeye ibraz edildiği, ilgili şubece takas sistemi kapsamında keşideci imzası uyuşmadığı için çekin iade edildiği, ilgili çekin --------- İcra Müdürlüğü ----------- E. Sayılı dosyasına kalan alacak olarak dayanak yapılması ve aynı zamanda da davacı tarafından --------- Noterliği 05.07.2023 tarih ve --------- yevmiye numarası ile gönderilen ihtarnamede de ilgili çekin iadesinin talep edildiği, davalı tarafından başlatılan takibin kesinleşmesi neticesinde davacı tarafından 31.07.2023 tarihinde ilgili İcra Müdürlüğüne 12.940,00 TL olarak ödeme yapıldığı akabinde iş bu davanın ikame edildiği,
Davalının --------- İcra Müdürlüğü ---------- E. Sayılı dosyasındaki takip dayanağının aynı zamanda bu dava konusu olan ----------- Şubesi 30/04/2023 günlü --------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çek olduğu, vade farkları nedeniyle düzenlenen faturaların bu davanın konusu olmadığı anlaşılmakla, Kural olarak bir ödeme vasıtası olan çekin mevcut bir borcun tediyesi amacı ile verildiğinin kabulü gerekeceğinden davacı tarafından davalı tarafa verilen ---------- Şubesi 30/04/2023 günlü ----------- Seri Nolu 310.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıdan ödediği bedelin tahsilini talep edemeyeceği değerlendirilmekle iş bu istirdat davasının reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 427,60 TL harcın, davacı tarafça peşin olarak yatırılan 170,78 TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 256,82 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı vekili lehine 2024 yılı AAÜT tarifesine göre hesaplanan 12.940,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,
5-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulün anlatıldı.13/06/2024