İSTANBUL ANADOLU 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/739 Esas
KARAR NO: 2024/342
DAVA: Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)
DAVA TARİHİ: 28/09/2023
KARAR TARİHİ: 06/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket --------Ş'nin, müvekkili -------- ve 4 kardeşi olan -------- tarafından 12.10.1999 tarihinde 1/5 oranında eşit paylarla kurularak ticari faaliyetine başladığını, tüm kardeşler grup şirketleri olan ---------Şti ve --------Şti isimli şirketleri de aynı şekilde eşit paylarla kurduklarını, müvekkilinin uzun yıllar şirketlerin Yönetim Kurulu Başkanı ve Müdürü olarak görev yaptığını, kardeş olan hissedarlar arasında yaşanan sorunlar nedeni ile 2017 Ocak itibariyle yönetim görev ve yetkilerini bıraktığını ve belirtilen tarihten bu yana şirketlerin yasal ve fiili tüm iş, işlem ve yönetimi hissedarlar -------- ve --------- tarafından sürdürüldüğünü, davalı şirketin hissedarları -------- ve Yönetim Kurulu üyeleri --------- ve --------- aralarında gizlilik kaydı ile hisse devir sözleşmesi yaptığını, sözleşme ile --------- şirketteki %20 payını -------- ve -------- devrettiğini, hisse devri ile Yönetim Kurulu üyeleri gizlilik sözleşmesi ile başkaca gelirleri olmadığından şirketin kaynaklarını kullanarak toplamda %60 oranında pay sahibi olarak hakim ortak haline geldiklerini, çoğunluğu sağlayan ve hakim ortak haline gelen yönetim kurulu üyelerinin, aynı zamanda kardeş oldukları halde şirketin iş ve işlemleri ile ticari faaliyetleri hakkında istenilen bilgileri ve belgeleri vermedikleri gibi özen ve sadakat yükümlülüklerine aykırı davranmakta ve tarafımızca talep edilen bilgi ve belgeler defalarca ihtar etmemize rağmen istediğimiz şekilde verilmediğini, önce --------Noterliğinin 13.08.2023 tarih ve --------- yevmiye nolu ardından ---------Noterliğinin 13.09.2023 tarih ve --------- yevmiye no'lu ihtarnamesi ile --------- şirketi ------- Ortaklara Borçlar,--------- Ortaklaran Alacaklar,-------- Müşteriler,---------- tedarikçiler hesaplarına ilişkin Muavin Hesap Dökümü talep edildiğini, yaptıkları çalışmada diğer aile şirketlerinde olduğu gibi davalı --------Ş nin ticari defter ve kayıtlarında oldukça fazla miktar ve sayıda usulsülük ve yolsuzluk olduğu tespit edildiğini belirterek TTK'nın 437/4. maddesi uyarınca dilekçemizde belirtilen hususlara ilişkin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilgi edinme ve inceleme, incelenen belge ve kayıtlardan suret alınmasına izin ve yetki verilmesine, incelemenin bir uzman ve noter katibi eşliğinde yapılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ---------Ş'nin 18.10.1999 yılında -------- Şirketi unvanı ile aynı zamanda kardeş olan ---------tarafından her ortak eşit paya sahip olmak üzere o tarihte geçerli olan paraya göre 20.000.000,00 TL sermaye ile kurulduğunu, kuruluşundan bir müddet sonra sermaye artışı yapılarak o tarihte geçerli olan paraya göre önce sermayesini 50.000.000.000-TL{50.000-YTL}artırdığını, devam eden süreçlerde de ser- maye artışı yapmak sureti şirket sermayesi 11.250.000-TL'ye kadar yükseltildiğini, şirket ortaklarından --------payını 01.03.2021 tarihinde payının yarısını --------- diğer yarısını da --------- devretmek sureti ile ortaklıktan ayrılmıştır. Bu arada davacının iş bu pay devrine ilişkin beyanları asılsız olup bilgi alma talepli açılan iş bu davanın da konusu olmadığını, dava konusu olamamasına rağmen şirketin eski ortaklarından --------- şirket hisselerini gizli sözleşmelerle sattığı iddiasına cevap vermek zarureti hasıl olduğunu, şirketin eski ortaklarından ------- şirketteki %20 payını -----------Noteliği’nin 01 Mart 2021 tarihli -------- yevmiye no.lu hisse devir sözleşmeleri ile payın %10’nu -------- %10’unu ise -------- noter huzurunda devrettiğini, söz konusu pay devrinin ticaret sicilde yayınlanma zorunluluğu bulunmamasına rağmen pay devrine ilişkin devir sözleşmesi 01.03.2021 tarihli ve --------- sayılı Yönetim Kurulu kararı ---------- Noterliğince 02.03.2021 tarih ve --------- yevmiye numarası ile onaylatıldığını ve 05.03.2021 tarih -------- sayılı --------- yayınlandığını, ayrıca pay devir bedeli, bedelin ödenip ödenmediği, ödeme şekli müvekkili şirketi ilgilendirmediği gibi bu hususların pay devir sözleşmesinin taraflarını ilgilendirdiği izahtan vares olduğunu, bir müddet sonra şirket ortaklarından--------- ise 04.02.2022 tarihinde vefat etmesi üzerine ortaklık payı mirasçılarına miras payları oranında intikal ettiğini, halihazırda şirketin 11.250.000 TL’lik esas sermayesini temsil eden payların %30’ u oranın-daki kısmının---------, % 30' u paranındaki payı ---------, %5' i oranındaki payı ---------- %5 i oranındaki payı --------, %5 i oranındaki payı ---------, %5 i oranındaki payı --------- ve % 20 si oranındaki payı ise davacı --------- ait olduğunu, başkaca bir söyleyişle, mevcut ortaklık yapısı itibariyle -------- herhangi bir kişinin tek başına hâkimiyet oluşturması da söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin -------- --------- markası ile ayçiçek yağı dolumu yaparak ticaret hayatına başladığını, küçük ölçekli bir şirket iken devam eden süreçte ticari hayatına gıda sektöründen ayrılarak -------- Organize sanayi bölgesinde Temizlik Kağıtları ve Hijyen ürünleri üreten bir işletme haline geldiğini, hali hazırda 270 çalışanı ile 500’ün üzerinde ürün çeşidi ile üretim yapan iç piyasa ve dış piyasaya pazarlayan bir şirket olarak ticari hayatına devam ettiğini, ---------, TK m. 397 ve bu son maddenin uygulanma şartlarını gösteren “Bağımsız Denetime Tabi Olacak Şirketlerin Belirlenmesine Dair Karar” gereğince belirlenen (çalışan sayısı, yıllık cirosu ve aktif malvarlığına ilişkin) ölçütleri aştığından 01.01.2018 tarihinden itibaren bağım-sız denetime tabi olduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :Dava, davacı ortağın davalı şirkete karşı yönelttiği bilgi alma ve inceleme hakkı verilmesi, şirkete kayyım atanması taleplidir.Davacı, genel kurulda yönetimin, bilgi alma talebini baştan savan cevaplarla geçiştirdiğini, yeterince bilgi verilmediğini, şirket organının görevlerini ifasında aksaklıklar olduğunu, -------- gizli bir anlaşma ile hisselerini -------- ve -------- devrettiğini, sonrasında bu iki ortağın şirkette hakim pozisyona geçerek hesap vermediklerini ileri sürerek bilgi alma hakkının kullanılmasına izin verilmesini talep etmiştir. Davalı şirket, davacının yakın zamana kadar yönetimde yer aldığını, yönetimden ayrıldıktan sonra da şirketin faaliyetine devam ettiğini, ortaklık yapısındaki değişikliğin şirketin işleyişini etkilemediğini, bilgi alma isteminde bulunduğu hususlarda bilgi verildiğini ayrıca şirketin bağımsız denetime tabi olduğunu ve bağımsız denetim raporunun paylaşıldığını, belirli konularda bilgi alma isteminde bulunulabileceğini, davacının ortaklıktan çıkma arzusu içinde olup soyut taleplerde bulunduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.Davalı şirketin ticaret sicil kayıtları, davacı tarafından gönderilen ihtarname, tebliğ şerhi, davalının cevabı ihtarı dosyaya sunulmuştur.Bilgi alma ve inceleme hakkı başlıklı TTK nun 392. Maddesi şu şekildedir: “ (1)Her yönetim kurulu üyesi şirketin tüm iş ve işlemleri hakkında bilgi isteyebilir, soru sorabilir, inceleme yapabilir. Bir üyenin istediği, herhangi bir defter, defter kaydı, sözleşme, yazışma veya belgenin yönetim kuruluna getirtilmesi, kurulca veya üyeler tarafından incelenmesi ve tartışılması ya da herhangi bir konu ile ilgili yöneticiden veya çalışandan bilgi alınması reddedilemez. Reddedilmişse dördüncü fıkra hükmü uygulanır. (2) Yönetim kurulu toplantılarında, yönetim kurulunun bütün üyeleri gibi, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişiler ve komiteler de bilgi vermekle yükümlüdür. Bir üyenin bu konudaki istemi de reddedilemez; soruları cevapsız bırakılamaz. (3) Her yönetim kurulu üyesi, yönetim kurulu toplantıları dışında, yönetim kurulu başkanının izniyle, şirket yönetimiyle görevlendirilen kişilerden, işlerin gidişi ve belirli münferit işler hakkında bilgi alabilir ve görevinin yerine getirilebilmesi için gerekliyse, yönetim kurulu başkanından, şirket defterlerinin ve dosyalarının incelemesine sunulmasını isteyebilir. (4) Başkan bir üyenin, üçüncü fıkrada öngörülen bilgi alma, soru sorma ve inceleme yapma istemini reddederse, konu iki gün içinde yönetim kuruluna getirilir. Kurulun toplanmaması veya bu istemi reddetmesi hâlinde üye, şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Mahkeme istemi dosya üzerinden inceleyip karara bağlayabilir, mahkemenin kararı kesindir. (5) Yönetim kurulu başkanı, kurulun izni olmaksızın, yönetim kurulu toplantıları dışında bilgi alamaz, şirket defter ve dosyalarını inceleyemez. Yönetim kurulu başkanının bu isteminin reddedilmesi hâlinde başkan, dördüncü fıkraya göre mahkemeye başvurabilir. (6) Yönetim kurulu üyesinin bu maddeden doğan hakları kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Esas sözleşme ve yönetim kurulu, üyelerin bilgi alma ve inceleme haklarını genişletebilir. (7) Her yönetim kurulu üyesi başkandan, yönetim kurulunu toplantıya çağırmasını yazılı olarak isteyebilir.TTK'nun 437 maddesinde; " (1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir. (2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz. (3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir. (4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir. (5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir. (6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." düzenlemesi mevcuttur.
Tüm bilgi ve belgeler ile noter ihtarnameleri, 18/09/2023 tarihli genel kurul toplantı tutanağı bir arada değerlendirildiğinde; bilgi alma talebi üzerine genel kurulun 25/072023 tarihinden 18/09/2023 tarihine ertelendiği, davacının bilgi alma istemi bakımından genel kurulda makul ölçüde bilgi verildiği, bunun ötesinde davacının bilgi alma istemini dayandırdığı somut bir vakıanın olmadığı, TTK.nun 437 maddesindeki şartların oluşmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiş; TTK.nun 437/5 maddesi uyarınca kesin olan kararımıza dair dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının bilgi alma ve inceleme talepli davasının, koşulları oluşmadığından REDDİNE;
2-Alınması gerekli 427,60-TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 269,85-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan 157,75-TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
5-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
6-Davalı kendini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre takdir olunan 8.950,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda TTK.nun 437/5 maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 06/05/2024