İSTANBUL ANADOLU 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/580 Esas
KARAR NO:2024/240
DAVA: Alacak(Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:05/08/2022
BİRLEŞEN -------ESAS, -- KARAR SAYILI DOSYASI
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 04/11/2022
KARAR TARİHİ: 27/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı taraf ile -----alan --------- adresinde ki arsa üzerinde yapılacak işler için ----- tarihinde davalı ile inşaat işleri için sözleşme imzalandığı, ancak Davalı taraf haksız ve hukuka aykırı bir şekilde Söz konusu sözleşmenin ----Maddelerini gerekçe göstererek sözleşmeyi fesih ettiğini----- tarihli ihtarı ile davacıya Bildirdiğini ancak davacı şirket gönderilen fesih bildirimi kabul etmemiş-------yevmiye numaralı ihtarı ile feshi kabul etmediğini davalıya bildirmiş ve cevap ihtarına cevaplarını 7 gün içinde tarafımıza bildirmesinin istendiğini ancak davalı taraf ihtara cevap vermediği gibi başka bir firma ile sözleşme imzalandığı, davacı sözleşme gereği üstüne düşen tüm edimleri yaptığı gibi davalının talebiyle ve yazılı onayı ile inşaat yapılacak yerin temelini attığını ve bu temele ciddi harcamalar yaptığını, yapılan imalatlar ile ilgili --------- dosyasında tespit yaptırıldığını, yapılan tespitte imalatların 188.950,00 TL değerinde olduğu tespit edildiğini, davacı firma tarafından yapılan imalatlar davalı tarafından halen kullanılmakta olup yapılan işler nedeniyle davacı firmanın bu bedelleri isteme hakkı olduğu-------- da sabit olduğu belirterek sözleşmenin davalı tarafça haksız fesih edildiğinin tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili aleyhine ve davalı lehine meydana gelen sebepsiz zenginleşme miktarı ile müvekkil firmanın sözleşmeye duyduğu güven sebebiyle yapmış olduğu masraflar ve menfi zararların tespit edilmesi ve bu bedellerin toplamı olan şimdilik 10.000-TL'nin 28.03.2022 tarihinden itibaren bankalarca Türk Lirasına uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte ile davalıdan alınarak tarafımıza verilmesine, tespit davası masraf ve vekalet ücretleri, arabuluculuk masraf ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının da kabul ettiği gibi taraflar arasında 24.01.2022 tarihli inşaat işleri sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin götürü bedel esaslı anahtar teslim sözleşmesi olduğunu, sözleşmenin ---- maddelerinde bedelin götürü bedel olarak tespit edilmiş olması yapılacak olan işin bedeninin önceden kesin olarak belirlendiği sözleşmede olup, yüklenici fiyat tespiti yapılırken yapacağı her türlü masrafı ortaya çıkacak işin değerini ve kendi emeğini göz önünde tutmuş olmasının esas olduğunu, bunun tespiti Türk Borçlar Kanunu 480 maddesi ikinci ve üçüncü fıkralarında değinildiği üzere kural olarak belirlenen söz konusu bedelin işin tamamlanmasında sonra maliyetin işin değerinden az ya da çok olması halinde değiştirilemeyeceği esas olduğunu, nitekim sözleşmenin 3.02.3. maddesinde sözleşme ve bedelinin oluşturulması başlığı altında düzenlendiğini ve davacının teklif vermeden önce uygulama projelerini tüm çizimlerini, hesaplamaları, raporları incelemiş olduğunu, meteorolojik ve yeraltı koşullarına ilişkin incelemeler yapmış olduğunu, işin sahası, çevresi, zemin yapısını incelemiş olduğu, hatta işlerle ilgili tüm riskleri beklenmedik durumları incelemiş olduğunu ve sözleşme ve bu şartlar altında belirlendiğini kabul ettiğini, davalı şirket ve davacı şirket İnşaat maliyetini fiyat farkından etkilenmemesi için sözleşme bedelini 3.02.4 maddesinde Türk Lirası değil Euro yani döviz cinsinden 925.000 Euro olarak belirlendiğini, bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin 3.03 maddesinde sözleşme bedelinin değişmezliğini karar altına alındığını, sözleşmenin niteliği götürü bedel esaslı olması ve ayrıca bu konuda özel bir madde ile istisnası olmayacak şekilde düzenlendiği, bu maddeye göre yüklenici davacının sözleşme bedelini arttırılmasını istemeyeceğini şartsız, istisnasız ve kesin olarak kabul ve beyan taahhüt ettiğini ancak davacı şirket bir süre sonra maliyetlerin arttığını ve sözleşmede bedel artışı yapılması istendiğini davalı tarafa beyan ettiğini, nitekim davacı taraf göndermiş olduğu ihtarname cevabında fiyat değişikliği talebini açıkça kabul ettiğini, sözleşmeye açıkça aykırı olmasına rağmen sözleşmenin müvekkili tarafından derhal feshedilmediğini, davacı ile yazışmalar ve toplantılar yapıldığını, davacı tarafa 15/03/2002 tarihinin tarihte gönderilen e-posta ile sözleşme bedelinin arttırılmayacağı gerekçeleriyle anlatan bir e-posta gönderildiğini belirterek fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen----------- sayılı dosyası yönünden davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin mevcut üretim alanın büyütülmesi ve farklı ürünlerin yurtdışı yerine ülkemizde üretilmesi amacıyla mevcut fabrika binasının yanındaki alanda üretime geçmek üzere, inşaat projesi hazırlattığı ve bu projenin uygulanması kapsamında davalı şirket ile -------- imzalandığı, işe başlandıktan sonra davalının 15 Mart 2022 tarihinde inşaat faaliyetini sonlandırdığı ve beton kırma işini yarım bırakarak inşaat sahasını terkettiği, olayın gelişimine bakıldığında, inşaatı yarım bırakması yanında sahayı terketmesinin, davalının bu işi bu fiyata yapmayacağını da eylemli olarak gösterdiği, davalı şirketin, Sözleşmenin ---------- göre, sözleşmenin imzalanmasından sonra 7 İşgünü içerisinde Sözleşme Bedelinin %10'u oranında kesin banka teminat mektubunu vermeyi taahhüt ettiği, ancak vermediği, Sözleşmenin imzalanmasından itibaren 2 ay geçmesine rağmen, teminat mektubunu yazılı ve sözlü tüm uyarılara rağmen, davalının taahhüt ettiği teminat mektubunu vermediği, Sözleşmenin 14.04.02 maddesinde "Diğer fesih halleri” başlığının 1. fıkrasında yer aldığı üzere, davalının sadakat borcünu yerine getirmediğinin kesin olarak ortaya çıktığı, davalı ile bu koşullarda güvene dayalı bir ilişki tesis edilmesinin mümkün olamayacağından Sözleşmenin müvekkili tarafından haklı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak --------- yevmiye no.lu ihtarname ile haklı olarak ve sözleşme koşullarına uygun olarak feshedildiği, müvekkilinin davalı şirket ile imzalanan sözleşme için 133.434,37.-TL, sözleşmenin feshi nedeniyle 28.571,65-TL olmak üzere toplam 162.006,02.-TL damga vergisi ödediği, müvekkilinin sözleşmenin noter masrafları için 12.887,62.-TL. ödediği, davalı şirket ile toplam 925.000- Euro üzerinden anlaşma yapılmış iken, davalı ile imzalanan sözleşmenin feshinden sonra --------- imzalanan sözleşmenin malzeme bedeli 914.170.-EURO + işçilik vb. bedelinin 2.895.500.-TL. olduğu, ikinci sözleşmede davalı lehine olan 10.830 EURO azalma karşılığı 10.830.-EURO x ----- 18.4043.-TL. = 199.318,57.-TL mahsup edildikten sonra, her iki sözleşme bedeli arasında müvekkili aleyhine doğan zararı olan 2.895.500.-TL - 199.318,57.-TL.= 2.696.181,43.-TL. Fazla bedel ödemek zorunda kaldıkları, müvekkilinin inşaat işlerinin ileriye sarkması ve artan kur farkı nedeniyle, davalı şirket ile imzalanan sözleşmeye göre o dönemde ödeyeceği EURO kuru karşılığının çok daha fazlasını da ödemek zorunda kaldıkları, müvekkilinin daha sonra imzalanan sözleşme nedeniyle euro kurundaki artıştan dolayı henüz tam zararı bilinmediğinden şimdilik 10.000.- TL. kur farkı zararı taleplerinin olduğu, müvekkilinin, inşaat işlerinin gecikmesi nedeniyle üretime başlayamadığı ve aradan geçen süre kadar üretim ve kâr kaybına uğradığı, bu kapsamdaki zararın bilirkişi incelemesi ile belli olacağından, şimdilik 10.000.-TL, talep edildiğinden bahisle toplamda 2.891.075,07 TL'nin tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir. Birleşen--------- sayılı dosyası yönünden davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Sözleşmenin davacı tarafça haksız fesih edildiğinin tespiti ile asıl davanın kabulü ile karşı tarafça açılan birleşen dosya davasının reddine karar verilmesini, gerek asıl dava gerek karşı tarafça açılan birleşen dosya davası ile ilgili tespit davası masraf ve vekalet ücretleri, arabuluculuk masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:Asıl davada yüklenici sözleşmeden dönerek menfi zararlarının tahsilini; birleşen davada davacı iş sahibi sözleşmeyi feshederek, yüklenicinin sebep olduğu zararların tahsilini talep etmiştir.Dava şartlarının tamam olduğu görülmüş, esasa geçilerek tarafların delileri toplanmıştır.Taraflar arasında 24/01/2022 tarihli inşaat işleri sözleşmesi aktedilmiştir. Sözleşme götürü bedellidir. Yükenici --------Yapı, çelik ayaklar dikerek asma kat inşaa etme işini üstlenmiştir. İş sahibi olan---- ücret ödemeyi kabul etmiştir.Yüklenici inşaat yapılacak yerin temelini attıklarını, ciddi maliyet artışlarının meydana geldiğini, davalının bu maliyet artışlarına karşın bedeli ödemeye yanaşmak istemediğini, sözleşmeyi feshederek başka bir firmaya işi verdiğini, kendileri tarafından yapılan işlerden menfaat sağladığını ileri sürerek sözleşmenin iş sahibi tarafından haksız feshedildiğinin tespitini, sözleşme nedeniyle yaptıkları masraflar ve uğradıkları zararlar için şimdilik (kısmi dava) 10.000 TL'nin tahsilini talep etmiştir. Birleşen davada iş sahibi, sözleşmenin götürü bedel ile kararlaştırıldığını, yüklenicinin ek ödeme isteme hakkının olmadığını, ek ödeme olmayınca işi bıraktığını, ayrıca sözleşmeye göre teminat gösterme şartını da yerine getirmediğini, bu sebeple sözleşmeyi haklı olarak feshettiklerini, işi dava dışı ---- verdiklerini, davacının kusurlu hareketleri sebebiyle doğan zararlara ilişkin damga vergisi (162.006,02-TL), noter masrafı (12.887,62-TL), sözleşme farkı (2.696.181,43-TL), kur farkı (10.000,00-TL), üretim yapılamadığından doğan zarar (10.000,00-TL) olmak üzere 5 kalem maddi tazminat isteminde bulunmuştur. Asıl davada davacı yüklenici -----------sözleşmeden doğan menfi zararlarının tahsilini istemekle sözleşmeden dönme iradesini koymuştur. Davalı-birleşen dosya davacısı da birleşen davada sözleşmeyi feshettiğini ihtar ederek sözleşmeye bağlı olarak çıkan zararlarını talep etmekle sözleşmede fesih iradesini ortaya koymuştur. İki tarafın karşılıklı iddiaları değerlendirilerek öncelikle fesih konusunda hangi tarafın haklı olduğunun değerlendirilmesi gerekmiştir. Bunun için de tarafların üstlendikleri edimleri sözleşme uygun şekilde yerine getirip getirmediklerine bakmak gerekmiştir.Önce tanıkların dinlenmelerine, sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.Yüklenici --------- tanık olarak dinlenmiş, beyanında Ukrayna’da çıkan savaş sebebiyle ithal edilen çelik malzemesinde öngörülemeyen artışlar olduğunu, iş sahibi şirketin ruhsa al işlemlerinin tahmin edilen sürede tamamlamadığını, maliyet artışı konusunu iş sahibinin görüşmeye yanaşmayarak sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini beyan etmiştir. İş sahibi ---- firmasının tanığı ---- tanık olarak dinlenmiş, beyanında --- proje müdürü olarak çalıştığını, ara kat inşaat işini -------- şirketine verdiklerini, mimari projenin hazırlatılması ve ruhsatın alınması işlemleri yapılırken beton kesme, kırma ve zemin güçlendirme işlemlerine başlandığını, yüklenicinin çelik fiyatlarındaki artışı bahane ederek fiyatı güncellemek istediğini, güncelleme yapılmayınca da işi bıraktığını, yüklenicinin sözleşmeye göre teminat mektubu verme yükümlülüğü olduğunu ancak defalarca istenmesine rağmen sunulmadığını beyan etmiştir. ------ beyanında satın alma müdürü olarak çalıştığını, sözleşmede fiyatın sabit olacak şekilde kararlaştırıldığını, sözleşmenin --------tarihinde imzalandığnı, sözleşmede yazılı olmasına rağmen yüklenicinin teminat mektubunu vermediğini, mart ayında da fiyat artışı istediğini, iş sahibi olan ------- da zaten döviz üzerinden anlaşma yapıldığı için fiyat artışı talebini kabul etmediğini ve sözleşmeyi feshettiğini beyan etmiştir.Bir inşaat mühendisi, bir mali müşavir, bir nitelikli hesap uzmanından oluşturulan bilirkişi heyetinden taraf iddiaları ve talepleri ile ilgili rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişiler 22/11/2023 tarihli raporda, asıl davaya ilişkin olarak; davacının bu davada, fesih tarihini kadar yapmış olduğu işin değerinin (karşılığının) delil tespiti raporunda 188.950,00 TL olarak hesaplandığını, bu tutarın davalı tarafından kendisine ödenmesi gerektiğini, ilgili delil tespiti raporunda, fesih tarihine kadar davacı/yüklenici tarafından yapılmış olan işin karşılığı 188.950,00 TL hesaplandığını, bu durumlar sebebiyle davacının davalıdan, dava tarihi itibariyle, fesih tarihine kadar yapmış olduğu işin karşılığına ilişkin 188.950,00 TL tutarında alacağı bulunduğunu, davalının, dava tarihinden önce (sözleşmenin feshedildiği tarihte) bu alacağın ödenmesi hususunda temerrüde düşmediği
için (ki fesih tarihinde davacının bu alacağı sadece muaccel/talep edilebilir olmuş olup, davalı bu alacağın ödenmesinde temerrüde düşmemiştir) davacı alacağının dava tarihinden itibaren
işletilecek temerrüt faizi (kanaatlerince avans faizi) ile birlikte tahsili gerektiği kanaatine varıldığını; birleşen davaya ilişkin olarak; Davacı/işsahibinin öncelikle, feshedilen sözleşmeyi davalı/yüklenici ile akdetmek için 133.434,37 TL masraf yaptığını, bu sözleşmenin feshedilmesi için de 28.571,65 TL masraf yaptığını iddia ettiğini ve bu masraflar sebebiyle uğradığı zararların tazminini (sözleşmenin kurulması ve sona ermesi masraflarının tazminini talep ettiğini, davacı/işsahibinin sözleşmenin akdedilmesi için yapmış olduğu masraf sebebiyle uğradığı zarar, “müspet zarar” niteliğinde olmayıp “menfi zarar” niteliğinde olduğu için, işbu zarara kaleminin tazminini talebe hak kazanamadığı kanaatine varıldığını, sözleşmenin feshedilmesi sebebiyle yapmış olduğu masraf sebebiyle uğradığı zararın ise “müspet zarar” niteliğinde olduğundan, davacı/iş sahibinin bu zarar kaleminin tazminini talebe hak kazandığı kanaatine varıldığını, davacı/işsahibinin talebe hak kazandığı bu zarar kaleminin tutarının, raporlarında mali kısmındaki tespitlere göre 28.571,65 TL olduğunu, davacı/iş sahibinin ayrıca, feshedilen sözleşmede kararlaştırılmış olan iş bedeli tutarı (925.000 Euro) ile sözleşmenin feshedilmesinden sonra davadışı/---------- işlerin tamamlanması için akdedilmiş olan sözleşmede kararlaştırılmış olan iş bedeli tutarı (914.170,00 Euro malzeme bedeli + 2.895.500 TL İşçilik vb. bedeli) arasındaki “fiyat farkı” sebebiyle uğramış olduğu zararının tazminini talep ettiğini, davacı/işsahibinin talep ettiği bu zarar kalemi, sözleşmenin haklı sebeple feshedilmesi sebebiyle uğranılan bir “müspet zarar” kalemi niteliğinde olduğundan, davacı/işsahibinin işbu zarar kaleminin tazminini davalı/yükleniciden talebe hak kazandığı kanaatine varıldığını, raporun III-1A/9 ve 10. Maddelerinde detaylı olarak belirtildiği gibi 2.694.092,32 TL talep edebileceğini, davacı/iş sahibi, inşaat işlerinin ileriye sarkması ve artan kur farkı nedeniyle davalı/yüklenici ile imzalanan sözleşmeye göre o dönemde ödeyeceği Euro kuru karşılığının çok daha fazlasını da ödemek zorunda kalmış olduğunu, bu sebeple de zarara uğramış olduğunu, iddia etmiş ve bu zararının da tazminini talep ettiğini, davalı/yüklenici ile davacı/işsahibi arasında akdedilmiş olan 24/01/2022 tarihli birinci sözleşmede iş bedelinin tamamı 925.000 Euro olarak kararlaştırıldığını, davacıı/işsahibi ile davadışı/------arasında akdedilmiş olan 30.03.2022 tarihli ikinci sözleşmede ise, iş bedelinin bir kısmı 914.170 Euro olarak, bir kısmı ise 2.895.500 TL olarak kararlaştırıldığını, taraflar arasındaki ve dava dışı şirket ile yapılan sözleşmelerin her ikisinin de döviz cinsinden olduğundan dolayı davacı/işsahibinin ayrıca kur farkı talebinin yerinde olmadığının düşünüldüğünü, davacı/iş sahibi ayrıca, inşaat işlerinin yapılmasının gecikmesi nedeniyle üretime başlayamaması nedeniyle kar kaybına ilişkin talebinde bulunduğunu ancak dosya kapsamında talep edilen kâr kaybına ilişkin somut herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığından dolayı bu talebinin de yerinde olmadığının düşünüldüğünü mütalaa etmişlerdir. Rapor taraflara tebliğ olmuştur. Yüklenici --------rapora itirazda, ruhsat alınmasının işin olmazsa olmazı olduğunu, iş sahibinin ruhsat alamadığını, çelik malzeme fiyatlarının arttığını, iş sahibinin mimar müellif ile ilgili sorun yaşadığını, kendilerinin ruhsat için özel çaba ve emek gösterdiğini, buna rağmen sözleşenin feshedildiğini, teminat verilmemesi iddiasına ilişkin de işsahibinin bilgisi ve onayı ile gecikme yaşandığını, fesih için bahane yapıldığını ,iş sahibi firmanın gizlice başka bir firma ile görüşerek yapılan imalatlardan faydalandığını belirterek rapora itiraz etmiş, tarafsız olmayan bilirkişi heyetinin değiştirilmesini ve başka bir heyetten rapor alınmasını talep etmiştir.İş sahibi ------------ firması ise, rapora itirazında, ilk sözleşmenin yapılması sırasında ödenen noter masrafının da menfi zarar olarak talep edilebileceğini, kur farkı talep edebileceklerini, iki sözleşme arasında kur değiştiği için zarara uğradıklarını, ayrıca yüklenicinin feshe kadar yaptığı kısmın sözleşmenen -------- numaralı kısmında yazılı “Zemin kesme, kırma, harfiyat, dolgu, sıkıştırma tevsiye “ işleri olduğunu, ancak bu işlerin çok az bir kısmını yapmış olmasına rağmen bu işler için sözleşmede yazılı 355.294 TL nin yarısı gibi bir tutarı hak ettiği görüşünün hatalı olduğunu belirterek rapora itiraz etmiş, ek rapor alınmasını yahut itirazlar gözetilerek talep gibi karar verilmesini talep etmiştir.Her iki tarafın itirazları ile rapor tekrar incelenmiş, ancak esaslı bir itiraz görülmemiştir. Tüm deliller bir arada değerlendirilerek mahkememizce varılan kanaat şudur: Taraflar arasındaki 24/01/2022 tarihli sözleşmenin götürü bedelli olduğu açıktır. Taraflar arasındaki esas ihtilaf sözleşme bedelidir. Yüklenicinin teminatı teslim etmemiş olmasından ziyade, fiyatın güncellenmesi talebi sebebiyle sözleşme feshedilmiştir. Yüklenici bu noktada, iş sahibi tarafından ruhsatın öngördükleri sürede alınamadığını ileri sürmüşse de, olayların kronolojik sırasına ve tarih aralığına bakıldığında, sözleşmenin 24/01/2022 tarihinde imzalandığı, tarafların fiyata ilişkin mailleştiği, iş sahibinin 28/03/2022 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiği görülmektedir. Sözleşmede işin toplam süresi de 90 gündür. Diğer bir ifadeyle sözleşme tarihi ile fesih tarihi arasında, sözleşmenin uyarlanmasını talep etmeyi haklı gösterecek mahiyette uzun bir süre yoktur. Sözleşme götürü bedelle imzalanmış, 3.03.3 maddesinde açıkça malzeme fiyatlarının artışı sebebiyle bedelin artırılmasının istenemeyeceği kararlaştırılmıştır. Yüklenicinin, maliyetlerdeki ciddi artış sebebiyle fiyat güncellenmesi talebinin haklı olmadığı ve gönderilen 16/03/2022 tarihli e-postada, “fiyat artışı sağlanamıyorsa projenin uygulanamayacağını” belirtmiş olması karşısında artık, iş sahibinin feshinin haksızlığından söz edilemez. Sözleşme iş sahibi tarafından haklı sebeple feshedilmiş olup, feshe kadar yüklenicinin yaptığı işlerin bedelini isteme, iş sahibinin de fesih sebebiyle uğradığı müspet zararlarının isteme hakkı vardır. Yüklenici dava açmadan evvel ----------- dosyasında yaptığı işlerin bilirkişi marifetiyle tespitini istemiş, inşaat mühendisi ------- tarafından hazırlanan 27/04/2022 tarihli rapor da dosyaya girmiştir. İş sahibi bu rapora itiraz etmişse de, bilirkişi raporunda bu itirazlar ve iş sahibinin dava dışı firmalara yaptırdığı incelemeler karşılaştırılmış, irdelenmiş ve davacının yaptığı iş bedelinin 188.950 TL olduğuna ilişkin tespitin kadri maruf olduğu belirtilmiştir. Raporda işin sözleşmedeki adımları, süresi, çalışma saati ve tespit dosyasındaki fotoğraflar birlikte irdelendiğinden rapora itibar edilmiştir. Böylece Asıl davada yüklenicinin 188.950 TL talep edebileceği kabul edilmiştir. Dava kısmi dava olarak açılıp sonradan ıslahla talep artırılmış, artılıan kısım için faiz ıslah tarihinden başlatılmıştır.Birleşen davada iş sahibinin talepleri bakımından, sözleşmenin feshi , dönme gibi geriye etkili olmayıp, iş sahibi, yüklenicinin yaptığı kısmi işlerden de faydalanarak projeyi üçüncü kişiye tamamlatmıştır. Sözleşme ayakta iken, ileriye etkili feshedilmiş ve yüklenicinin o ana kadar yaptığı imalatlardan istifade edilmiştir. Dolayısıyla, sözleşmeyi yapmasaydı cebinden çıkmayacak masrafları(menfi zararları) değil, yüklenicinin sözleşmeyi gereği gibi ifa etmemesi sebebiyle uğradığı müspet zararlarını talep edebilecektir.Birleşen davada işsahibinin taleplerinin bir kısmı müspet, bir kısmı menfidir. Sözleşmenin yapılması için yaptığı 12.887,62 TL lik noter masrafını, fesih geriye etkili olamadığından talep edemeyecektir. Damga vergisi olarak talep ettiği 162.006,02 TL nin 133.434,37 TL sini sözleşmeyi aktederken ödemiş olup, bu kısmını geri isteyemeyecek, feshederken ödediği 28.571,65 TL lik damga vergisini ise yükleniciden isteyebilecektir. İş sahibi, yüklenici -----yapı şirketine 925.000 euro ödeyerek yaptıracağı işi, dava dışı firmaya 914.170 euro ve 2.895.500 TL bedelle yaptırmak durumunda kalmıştır. İş sahibi fazladan ödemek zorunda kaldığı tutarı yükleniciye yansıtabilir. Bilirkişiler Euro kalemindeki 925.000-914.170 euro= 10.830 euro tutarı dava tarihindeki alış kuru ifadesi olarak 18,5972 ile çarparak 201.407,68 TL bulmuş, bunu da 2.895.500 TL lik TL kaleminden düşmüş, iş sahibinin 2.694.092,32 TL fazladan ödeme yapmak sorunda olduğunu hesap etmiştir. Esasen, İş sahibinin açtığı davanın dava tarihi 04/11/2022 olup, o tarihteki ---------- satış kuru 18,2451’dir. 10.830X 18,2451= 197.594,43’tür. Bu tutarın 2.895.500den düşülmesi ile (2.895.500- 197.594,43= 2.697.905,56 TL) iş sahibi 2.697.905,56 TL fazladan ödeme yapmak zorunda kalmıştır. Ancak davacının dava dilekçesindeki talebi 2.696.181,43 TL olup, taleple bağlı kalınarak ve bilirkişi hesabının bu yönüne açık bir itiraz da olmadığından, alış kuruna göre yapılan bilirkişi hesabı kararda benimsenmiştir. Yine sözleşme farkı talebi yönünden, üçüncü kişiyle kararlaştırılan ücret de yapılan işe uygun/kadri maruf bulunmuştur. Diğer bir deyişle üçüncü kişiye fahiş yüksek ücretle iş yaptırılmamış, defterlere göre iş bedeli işi yapan dava dışı firmaya ödenmiş olup; sonuç olarak aradaki farkın yükleniciden istenebileceği kabul edilmiştir. Kur farkı ve üretim yapılamadığı için uğranılan kar kaybı zararları ise soyut kalmış haklı görülmemiştir. Bu sebeplerle bilirkişi raporu hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş, ek rapor veya yeni bir heyetten rapor alınması istemleri yerinde görülmemiş, aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere ;
I-Asıl davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE;
1-Sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti isteminin REDDİNE,
2-188.950,00 TL’nin 10.000,00 TL'sine dava tarihi olan 05/08/2022 tarihinden itibaren, bakiyesine ıslah tarihi olan 26/02/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline,
3-Alınması gerekli 12.907,17-TL harcın, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 170,78-TL peşin harç ile 3.250,00-TL ıslah harcının toplamı olan 3.420,78-TL harcın mahsubu ile bakiye 9.486,39-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70-TL başvurma harcı, 3.420,78-TL peşin ve ıslah harcın toplamı olan 3.501,48-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından sarfedilen toplam 12.130,00-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren olmak üzere 12.130,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından sarfedilen toplam 12.400,00-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren olmak üzere davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
8-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 30.232,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
10-6325 sayılı Kanunun'un 18-A/13. bendi uyarınca Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan 1.560,00-TL zorunlu arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazine adına irad kayına,
II-Birleşen davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİNE;
1-162.006,02 TL damga vergisi talebinden, 28.571,65 TL'si yönünden kabulü ile 28.571,65 TL'nin birleşen dava tarihi olan 04/11/2022 tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine; fazlaya ilişkin kısmın REDDİNE;
2-12.887,62 TL noter masrafının tazmini talebinin REDDİNE;
3-Sözleşme bedeli farkı olarak istenen 2.696.181,43 TL'nin, 2.694.092,32 TL'sinin KABULÜ ile 2.694.092,32 TL'nin birleşen dava tarihi olan 04/11/2022 tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine; fazlaya ilişkin kısmın REDDİNE;
4-Kur farkı talebi olarak istenen 10.000,00 TL'lik talebin REDDİNE;
5-Kar kaybı olarak istenen 10.000,00 TL'lik talebin REDDİNE;
6-Alınması gerekli 185.985,18-TL harçtan birleşen davada davacı tarafından peşin olarak yatırılan 49.372,34-TL harcın mahsubu ile bakiye 136.612,84-TL'nin birleşen davada davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
7-Davacı tarafından dava açılırken yatırılan 80,70-TL başvurma harcı, 49.372,34-TL peşin harcın toplamı olan 49.453,04-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından sarfedilen toplam 12.000,00-TL yargılama giderinin haklılık oranına göre takdiren (%94,17 kabul, %5,83 ret oranında) olmak üzere 11.300,98-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın birleşen davada davacı üzerine bırakılmasına,
9-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
10-Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana iadesine,
11-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 274.133,20-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
12-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 26.945,78-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
13-6325 sayılı Kanunun'un 18-A/13. bendi uyarınca Adalet Bakanlığı tarafından karşılanan 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk ücretinin 2.938,25-TL'sinin davalıdan tahsiline, kalan 181,75-TL'nin davacıdan tahsili ile hazine adına irad kayına,
Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 27/03/2024