İSTANBUL ANADOLU 13. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/621
KARAR NO : 2024/196

DAVA/TALEP : Ticari defterlerin ziyaı halinde Zayi Belgesi Verilmesi (Maktu)
DAVA/TALEP TARİHİ : 19/09/2023
KARAR TARİHİ : 07/03/2024

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Ticari defterlerin ziyaı halinde belge verilmesi (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA/TALEP;
Davacı/talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; Davacı şirketin turizm ve gayrimenkul sektöründe faaliyet göstermekte olup, tek ortaklı anonim şirket olduğunu, davacı şirket yetkilisi 12.09.2023 tarihinde şirket genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kayıp olduğunu tespit ettiklerini, yapılan detaylı aramada söz konusu defter bulunamadığını, söz konusu genel kurul toplantı ve müzakere defteri davacı tarafça gerekli tüm dikkat ve özenin gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan, irade dışı bir nedenle kaybolmuş ve zayi hale geldiğini, işbu defterin zayi olması sebebiyle genel kurul yapılamamakta olup yakın tarihte genel kurul düzenleme ihtiyacı doğduğunu, yapılan açıklamalar ve Mahkemece resen nazara alınacak nedenlerle; şirket genel kurul toplantı ve müzakere defteri için taraflarınca zayi belgesi verilmesi hususunda karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP /TALEP : Talep, HMK'nin 382 (2) e-1( Ticari defterlerin ziyaı halinde belge verilmesi) maddesi gereğince çekişmesiz yargı işidir.

DELİLLER : Ticaret Sicili Kayıtları, Nüfus Kayıtları, ----- ve ----- Vergi Dairesi Müdürlüğü Kayıtları,----- CBS'nin ------soruşturma, Nüfus Kayıtları, Dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ:
Talep, 6102 sayılı TTK'nin 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayi nedeniyle belge verilmesi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nin 382 (2) e-1 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebi çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385/1 maddeleri gereğince basit yargılama usulü ile 6102 sayılı TTK'nin 82/7 ve 6100 Sayılı HMK'nin 385/2 maddeleri gereğince resen araştırma ilkesi uygulanır.6102 sayılı TTK'nin 82.maddesi uyarınca işbu talep ticari işletmenin bulunduğu yer mahkemesinden istenebileceğinden şirketin ve talep eden temsilcinin merkezine/adresine göre (-----) Mahkememizin yetkili ve görevli olduğu anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 ve TTK'nin 82/7 maddeleri uyarınca resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılarak ön inceleme duruşması icra edilmiş, talep ve sorun belirlenmiş ve tahkikata geçilerek tahkikat işlemleri yerine getirilmiş, tüm deliller toplanmış, incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta son duruşmaya katılan talep eden vekilinin son sözleri de dinlenip zapta geçilerek aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.
6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinde belgelerin saklanması ve saklama süresi başlığı altında düzenleme yapılmış bu kapsamda her tacirin ticari defterlerini sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Bilindiği üzere 6102 sayılı TTK 82/7 maddesinde, tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin maddede öngörülen hallerde ziyaı halinde zayi belgesi verileceği düzenlenmiş, aynı maddenin 82/1-d maddesinde de, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu öngörülmüş, Yasa'nın 64/1 maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. 6102 sayılı TTK'nin 64 maddesinin 4. fıkrasına göre de ; Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir. 6102 sayılı TTK'nin 82. maddesinin 7. Fıkrasında ' Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren (Değişik İbare----- 05.07.2022 ----No: ----- Kanun No:----- otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.' düzenlemesi bulunmaktadır. Yasada geçen otuz günlük süre; hak düşürücü süre olup resen gözetilmelidir.
Yargıtay-----. Hukuk Dairesi'nin yerleşmiş içtihatlarında belirtildiği üzere 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılırsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir (Yargıtay ------ Hukuk Dairesi'nin -----Esas,------ Karar). Yine tacirin defterlerini gerekli özen ve dikkatle saklaması icap etmektedir. Öte yandan 6102 Sayılı TTK'nin 18/3 maddesine göre her tacirin ,ticarethanesine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir.Yukarıda açıklanan hususlar ve anılan yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; davacı tarafça zayi olduğu bildirilen şirketin genel kurul toplantı ve müzakere defterinin iradesi dışında kaybolduğu ileri sürülmüştür. Talep dilekçesindeki açıklama ve olayın gerçekleşme biçimine göre tacir sıfatına haiz olan talep edenin ticari defterlerin saklanması ve korunması bakımından tacir olmanın hüküm ve sonuçları bakımından basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğünü yerine getirmediği düşünülmüştür. Zira zayi olduğu iddia edilen ve 6102 Sayılı TTK'nin 64/4 maddesi gereğince ticari defter olduğu kabul edilen genel kurul toplantı ve müzakere defterinin aynı yasanın 82/1-d ve 82/5 maddeleri gereğince on yıl süreyle özenle korunması ve sınıflandırılmış şekilde saklanması şarttır. Buna karşın somut olayda yasanın aradığı yangın, su baskını, yer sarsıntısı, hırsızlık ve benzeri gibi somut bir vakıaya dayanılmadığı açıktır. Ticari defterlerin olayda olduğu gibi sırf sahibinden kaynaklanan nedenlerle kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesinin yasal dayanağının bulunmadığı sonuç ve kanaati hasıl olmuştur. Binaenaleyh, TTK'nin 82/7, TMK'nin 6. ve HMK'nin 190. maddeleri kapsamda ispat edilemeyen ve koşulları oluşmayan talebin reddine karar verilmek suretiyle; 6100 sayılı HMK'nin 297/2 maddesi gereğince aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın/Talebin REDDİNE,
2-)Yapılan giderlerin (talebin çekişmesiz yargıya tabi olması nedeniyle de) talep eden üzerinde bırakılmasına,
3-)Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 157,75‬ TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-)6100 sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra kullanılmayan avansın yatırana iadesine, (Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri İle Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 207/1 maddesi gereğince Yazı İşleri Müdürü tarafından re'sen işlem yapılmasına), Dair, talep eden vekilinin yüzüne karşı ; 6100 sayılı HMK'nin 341/1, 342, 343, 344 ve 345/1 maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf harç ve giderleri yatırılmak suretiyle mahkememize veya başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçeyle;-----Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.