İSTANBUL ANADOLU 12. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/365
KARAR NO : 2024/163

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))
DAVA TARİHİ : 25/05/2022
KARAR TARİHİ : 27/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı -----Şirketi tarafından müvekkili şirket aleyhine -----. İcra Müdürlüğü'nün----- Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmışsa da müvekkili şirketin davalı tarafa icra takibine konu herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkili şirket adına kayıtlı olan ve icra takibi borçlusu ----- sevk ve idaresinde bulunan----- plakalı araç, 29.07.2020 tarihi saat 16.45 civarında -----Sahil yolu----- mevkünde kırmızı ışıkta beklerken önündeki dava dışı----- sevk ve idaresinde bulunan ----- plakalı araç, kendi önündeki dava dışı ----- sevk ve idaresinde bulunan ----plakalı araca hızla çarparak durduğunu, müvekkili şirket adına kayıtlı olan ve icra takibi borçlusu ----- sevk ve idaresinde bulunan---- plakalı araç ise-----plakalı araca çarpmamak için ani fren yaparak ancak durabildiğini, 29.07.2020 tarihi saat 16.45 civarında meydana gelen kaza neticesinde-----plakalı aracın ön tampon kısmında,------plakalı aracın ise arka ve yan kısmında hasar meydana geldiğini, müvekkili şirket adına kayıtlı aracın şoförü -----, meydana gelen kazaya karışmadığını, kazaya ilişkin herhangi bir kusurunun bulunmadığı ve polis memurları tarafından kendisine müsaade edildiği için olay mahallini terk ettiğini, -----olay mahallini terk etmesi akabinde dava dışı -----plakalı aracın şoförü ----- ile----- plakalı aracın şoförü ----- sigorta şirketinden ödeme alabilmek maksadıyla aralarında hileli işlem tesis ederek gerçeğe aykırı kaza tespit tutanağı düzenlediklerini, hukuka ve maddi gerçekliğe aykırı bir şekilde tutulan 29.07.2020 tarihli kaza tespit tutanağı esas alınarak davalı sigorta şirketi tarafından yapılan hasar ödemesinin müvekkil şirketten rücu talebi ile başlatılan------ İcra Müdürlüğü ---- Esas sayılı icra takip dosyasına ilişkin olarak müvekkili şirketin davalı sigorta şirketine herhangi bir borcunun bulunmadığını beyanla; davanın kabulü ile 29.07.2020 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebi ile müvekkil şirketin davalı sigorta şirketine borçlu olmadığının tespitine, davalı tarafın icra takibine konu asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahküm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA
Davalı yan kendisine yapılan usulüne uygun tebliğe rağmen davacı yanın dava dilekçesine cevap vermemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, meydana gelen trafik kazası nedeni ile sigorta şirketinin yaptığı ödeme nedeni ile alacağın rücuen tahsili için başlatılan icra takibi sebebi ile borçlu olunmadığına yönelik açılan menfi tespit davasıdır.Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Bilirkişi tarafından verilen raporda özetle; " Davalı ----- Anonim Şirketi tarafından dava dosyasına sunulan hasar dosyası incelendiğinde davadışı 14/09/2020 hasar tarihli dosya ve hasar fotoğrafları sunduğu ve evraklarda davadışı araçların yer alması nedeniyle değerlendirilemeyeceği; fotoğrafta bulunan; hasarının bulunmadığının davacı tarafından iddia edildiği; ----- plaka nolu,-----marka, araç fotoğrafta siyah renkli olduğu; aynı zamanda diğer kazaya karışan araçlar ile beraber görüntülenemediği için bu fotoğrafın kazaya ait olup olmadığının anlaşılamadığı, buna karşın dava dosyasına eklenen araç tescil belgesine göre; işaretlendiği gibi --- renkli olduğu, kaza yeri fotoğraflarındaki, araçların duruş şekillerinin kaza krokisi ile uyumlu olmadığı, ----- plaka nolu,----- model----- marka, ----- model, Yolcu Nakli - Hususi, otomobil ---- renkli araç “arka kısmından hasarlanmış olarak” gözükmediği, davalı ----- Şirketi tarafından düzenlenen belgede------ plaka nolu, araç hasar onarımı için 16.623,25 TL tazminat ödendiğinin ifade edildiği, buna karşın dava dosyasında ödeme yapıldığına dair banka dekontu ve ayrıca sigorta ekspertiz raporu, onarım faturası bulunmadığı, takdirin Mahkemenizde olduğu, ----- plaka nolu, ---- model,----- marka, ----model, Yolcu Nakli-hususi, otomobil ----- - renkli araç (sahibi: 30/10/2019 tarihi itibariyle araç özet raporuna göre ------trafik sigorta: ----- Sigorta) için Sigorta ve Bilgi Gözetim Merkezi evrakları (ekspertiz raporu, sigorta poliçesi, hasar fotoğrafları) bulunmadığı, ------ plaka nolu,------ model, ----- marka----- model, Yolcu Nakli — Hususi, otomobil------ renkli araç (sahibi:---- trafik sigorta: -----Sigorta) için Sigorta ve Bilgi Gözetim Merkezi evrakları (ekspertiz raporu, sigorta poliçesi, hasar fotoğrafları) bulunmadığı;----- plaka nolu,----- model, ----marka, -----model, minibüs (----- tek katlı) yolcu nakli kullanım şekli Ticari, araç tescil belgesine göre ---- renkli araç (sahibi: ----- Şirketi; trafik sigorta: ----- için Sigorta ve Bilgi Gözetim Merkezi evrakları (ekspertiz raporu, sigorta poliçesi, hasar fotoğrafları) bulunmadığı; tüm bu hususlar değerlendirildiğinde, değerlendirme yapılamadığı, " şeklinde rapor sunulmuştur.Bilirkişi tarafından verilen ek raporda özetle, "----- plaka nolu, ---- şasi nolu, ----- model minibüs (---- tek katlı) yolcu nakli kullanım şekli TİCARİ, araç (----- Şirketi; trafik sigortası, ---- Sigorta, araç sadece sürücü-----tarafından beyan edildiği, buna karşın sürücü ----- aracının -----marka) hasar fotoğraflarına ve servis onarım kaydına göre arkasında hasar bulunmadığı, aynı zamanda ------plakalı araç diğer kazaya karışan araçlar ile beraber görüntülenemediği için dava konusu kazaya karışıp karışmadığı anlaşılamadığı, dava konusu kazada atfı kabil bir kusurunun olmadığı, hasar sorumluluğu bulunmadığı, -----plaka nolu-----model, -----marka-----model, yolcu nakli - hususi, otomobil ----- renkli araç (sahibi: 30/10/2019 tarihi itibariyle araç özet raporuna göre------, trafik sigorta: ---- Sigorta) sürücü -----: önde bulunan araca çarparak maddi hasar meydana geldiği, dava konusu kazada gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek kazaya sebebiyet verdiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, madde 52 b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak, Madde 56 c) Araçlar arasındaki mesafe: Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar, hususunu ihlal ettiği ve aynı kanunun madde 84 Araç sürücüleri trafik kazalarında; d) Arkadan çarpma, hallerinde asli kusurlu sayılırlar hususu göz önünde bulundurulduğunda; %100 asli kusurlu olduğu;----- plaka nolu, ------ model,---- marka, ----- model, Yolcu Nakli - Hususi, otomobil -----renkli araç (sahibi: ---- trafik sigorta: ----- sürücü -----: dava konusu kazada istikametinde ilerlediği esnada arkasından gelerek çarpan aracın kazayı meydana getirmesinde atfı kabil bir kusuru olmadığı; " şeklinde rapor sunulmuştur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.Aynı kanunun 91. Maddesinde ise “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir. Sorumluluk sigortaları TTK.nın 1473. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. “(1) Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.” şeklinde belirtilmiştir.Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.Motorlu araçların işletilme tehlikesine karşı, zarar gören üçüncü şahısları, korumak amacıyla getirilmiş olan bu düzenleme ile öngörülen sorumluluğunun bir kusur sorumluluğu olmayıp, sebep sorumluluğu olduğu; böylece araç işletenin sorumluluğunun sebep sorumluluğunun ikinci türü olan tehlike sorumluluğuna ilişkin bulunduğu, öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir (----.).
2918 sayılı Kanunun 86. maddesinde ise, bu Kanun’un 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir.Bu düzenlemelere göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.Bir zarar sigortası türü olan zorunlu mali sorumluluk sigortasında sigortacı işletenin sorumluluğunu yine ancak sorumlu olduğu çerçevede karşılamakla yükümlüdür. Bu bakımdan zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi ile işletenin poliçe limiti dahilinde tazminat sorumluluğunu yüklenen sigorta şirketi gerçek zarardan, işletenin ve eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru oranında sorumlu tutulabilecektir (Yargıtay ------. HD'nin -----.sayılı kararı). Türk Ticaret Kanunu'nun 1409. maddesine göre de 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A-1. maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.Aynı kanunun 91. Maddesinde ise “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” şeklinde belirtilmiştir. Sorumluluk sigortaları TTK.nın 1473. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. “(1) Sigortacı sorumluluk sigortası ile, sözleşmede aksine hüküm yoksa, sigortalının sözleşmede öngörülen ve zarar daha sonra doğsa bile, sigorta süresi içinde gerçekleşen bir olaydan kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle zarar görene, sigorta sözleşmesinde öngörülen miktara kadar tazminat öder.” şeklinde belirtilmiştir.Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda davalı sigorta şirketi 29/07/2020 tarihinde meydana gelen trafik kazası sebebiyle sigortalısına sorumluluk sigortası kapsamında ödediği zarar miktarını kazaya karışan ------plakalı aracın olan maliki olan davacıya rücu için -----İcra Müdürlüğünün------. Sayılı dosyası ile takip başlatmış olup davacı taraf ise kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunmaması sebebiyle zararın kendisine rücu edilemeyeceğini iddia etmektedir.
Usul ve yasaya uygun bilirkişi raporunda kazaya karışan ----- plakalı aracın arka kısmında hasarı ve hasar onarımı olmadığı, kaza krokisindeki beyana uygun olmadığı,-----plakalı aracın kazaya karıştığının duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilemediği, kazanın meydana gelmesinde -----plakalı aracın %100 kusurlu olduğu tespit edildiğinden davacıya ait sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde atfı kabil bir kusuru bulunmadığından davacının davalı sigorta şirketine rücu sebebiyle başlatılan icra dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
İİK. 72/5 maddesine göre; “Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir.” hükmünü içermektedir.
Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere menfi tespit davası açmak zorunda bırakılan borçlunun tazminat talep edebilmesi için gerekli koşullar; bu yönde bir talep olması, borçluya karşı icra takibi yapılmış bulunması ile takibin haksız ve kötü niyetli olmasıdır. Davalının takipte kötü niyetli olduğunu ispat yükü; davacının (borçlunun) üzerindedir. Davacı tarafından davalının kötüniyetli olduğu ispat edilemediğinden kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, ----- İcra Müdürlüğü-----Esas sayılı icra takip dosyasına konu edilen trafik kazasından kaynaklanan alacak sebebiyle başlatılan icra takibinden dolayı davacının davalıya borcu olmadığının tespitine, takibin davacı yönünden iptaline,
2-Koşulları bulunmadığından davacının kötüniyet tazminatı isteminin reddine,
3-Karar harcı 1.275,81-TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 318,96-TL harcın mahsubu ile bakiye 956,85-TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvurma harcı, 318,96-TL peşin nispi harc olmak üzere toplam 399,66‬- TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine
5-Davacı tarafından yapılan 101,75 -TL tebligat ve müzekkere gideri, 1.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.601,75-TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Dair; davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.