İSTANBUL 9. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2024/125 Esas
KARAR NO :2024/296

DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:21/02/2024
KARAR TARİHİ:24/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; ... ... Şubesinin ... çek numaralı, keşidecisi ...olan, 19/09/2022 keşide tarihli, 167.000-TL bedelli çek müvekkili ... yetkilisi ... ...'ın uhdesinde iken rızası dışında zilyetliğinden çıktığını, ilgili çeklerin müvekkili şirketi yetkilisi ... ...'ın cüzdanının çalındığı sırada cüzdanla beraber çalındığını, müvekkili tarafından, çekin zayii olması sebebiyle iptali talepli olarak çek iptal davası açıldığını, müvekkili şirketi ilgili çeki ...şirketine sattığı mallara karşılık olarak teslim aldığını, müvekkili şirketi tarafından kesilmiş fatura ve çek tahsilat makbuzları da mevcut olduğunu, davalı taraf kötü niyetle iktisap ettiği çeki .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile takibe koyduğunu, çekin arkasından görüleceği üzere ...şirketinin cirosundan sonra gelen ... ... ... arasında hiçbir ticari ilişki mevcut olmadığını, çek çalındıktan sonra çeki bulan kötü niyetli kişiler tarafından sırf ... şirketini iyi niyetli gibi göstermek amacıyla yapılmış ciroların sonucu olduğunu, bu şirketler ile ...şirketinin hiçbir ticari ilişkisi ve hiçbir bağı bulunmadığını, tüm bu açıklanan nedenlerle davalı ... ve ... Ambalajdan sonra gelen diğer cirantaların carilerinin ve gerekirse ticari defterlerinin incelenerek dava konusu çeki iktisapları noktasında basiretli bir tacir gibi özenli davranarak gerekli yükümlülükleri yerine getirip getirmedikleri, faktoring mevzuatına uygun hareket edip etmedikleri hususlarında bilirkişi incelemesi yapılarak rapor alınmasını, ... ... Şubesinin ... çek numaralı, keşidecisi ...olan, 19/09/2022 keşide tarihli, 167.000-TL bedelli çekin TTK 792. maddesi uyarınca kötüniyetli davalıdan istirdatını, müvekkili şirketin haklı ve yetkili hamil olduğunun tespitine, çeklerin müvekkile teslimini, yargılama neticesinde ilgili çeklerin iptaline karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; alacaklı müvekkilinin bahse konu çekin iyi niyetli son meşru hamili olduğunu, bahse konu çekin, müvekkili şirket tarafından usul ve yasaya uygun şekilde devir alınmış olduğunu, müvekkili şirketin, çeki ciro yolu ile iktisap etmiş olup çeke ilişkin mahkeme kararı olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığını, müvekkili şirketin çekin iktisabında iyi niyetli olduğunu, zira karşı taraf tarafından bahsedilen çeke ilişkin ilanın, müvekkili şirketin çeki devir aldığı tarihten sonra yayımlanmış olduğunu, sonuç olarak müvekkili şirket çekin iktisabında iyi niyetli olduğunun, çek devir işlemlerinin tamamen usul ve yasaya uygun şekilde gerçekleştirildiğinin ve davacı tarafından ikame edilen çek iptal davasına ilişkin ilanın müvekkili şirketin çeki temlik aldığı tarihten sonra yayımlanmış olması birlikte değerlendirildiğinde huzurdaki davanın haksız ve mesnetsiz olduğu görüleceğini, izah olunan gerekçelerle müvekkili şirketin söz konusu çeki iyi niyetli olarak ve muntazam ciro silsilesi ile devir almış olduğunu, bu nedenle huzurdaki dava kapsamında çeki iade yükümlülüğü bulunmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.
DELİLLER VE GEREKÇE;
....İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E.sayılı çek iptali davası dosyası, Faktoring Sözleşmesi, çek tevdi bordrosu, çek fotokopisi ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş ve tüm deliller toplanmıştır.
Dava, davacının, hamili olduğunu iddia ettiği davaya konu çekin, rızası hilafına elinden çıktığını, çekin TTK.792. madde hükmü gereği davalıdan istirdadı istemine ilişkindir.
....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E.sayılı sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, Mahkememiz davacısı tarafından, davaya konu çek ve diğer bir kısım çeklerin zayi için dava açıldığı, anlaşılmıştır.
Davaya konu çek fotokopisinin incelenmesinden; ... ... Şubesine ait, ... nolu, 20/12/2023 keşide tarihli, 167.000-TL bedelli, keşidecisinin dava dışı ..., lehdarının (1.cirantanın) dava dışı ...A.Ş., 2.cirantanın dava dışı ...ve Ür.Hizm.A.Ş., 3.cirantanın dava dışı ... Tid.Ltd.Şti., 4.cirantanın dava dışı ...Sat.Dağ.Lyd.Şti., 5.cirantanın dava dışı ... ... ... San. Tic.Ltd.Şti., 6.cirantanın dava dışı ... Tem.Amb. ve Ofis Malz. San. Ve Tic. Ltd.Şti., hamil ve çeki ibraz edenin davalı ... A.Ş. olduğu, çekin 20/12/2023 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından verilen ödeme yasağı kararı gereğince herhangi bir işlem yapılmadığı yönünde şerh düşüldüğü görülmüştür.
....İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı icra takibi dosyasının celp edilip incelenmesinde; davaya konu çeke istinaden 14/01/2024 tarihinde davalı alacaklı ... A.Ş. tarafından dava dışı borçlular (keşideci, lehdar ve cirantalar) aleyhine işlemiş faiz ve fer'ileri dahil olmak üzere toplam 194.513,68-TL. üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, dosya borcunun, dava dışı borçlu lehdarının (1.cirantanın) dava dışı ...A.Ş. tarafından ödendiği anlaşılmıştır.
6102 sayılı Yasanın 790.maddesine göre; "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır".,
6102 sayılı TTK'nın 792. Maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."
6102 sayılı TTK. 686/2 madde (TTK.nun 598/2. Maddesindeki) “poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa...”ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15.baskı, s. 154 vd.)(bkz.HGK.13.06.2012 trh 2012/19-185 E. ve 2012/386 K.)
6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince,” cirosu kabil bir çeki ödeyecek muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir.” hükmünü içerdiği, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.( Yargıtay 11. HD. 19.10.2015 tarih 2015/3692 E. ve 2015/10648 K.)
Bu madde hükmüne göre, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki geri vermekle yükümlüdür. Kötü niyetle iktisap veya iktisapta ağır kusurun ispatı ise çek istirdadını talep eden davacıya aittir.
Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı ile somut olaya bakıldığında, dava konusu çekin davacı tarafından, çalınmış olduğunu iddiası ve bu suretle davacının elinden rızası hilafına çıkması tek başına, hamilin çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermez. (bkz. Yargıtay 11. HD. 08.02.2016 tarih 2015/9998 E. ve 2016/1058 K.)
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez."
Aynı Yasanın 9/3.maddesine göre ise "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun."
04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 madesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Nitekim, faktoring işlemlerinde alacağın temliki hükümlerinin uygulandığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03.11.2010 tarih, 2010/19-488 E, 2010/557 K sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir. Öte yandan aynı kararda faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu da açıklanmıştır. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1.maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir. Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1.maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.
6361 sayılı Yasanın 9/3. Maddesi ise, faktoring işleminin yukarıda belirtilen tarafları dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hükümdür. Başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasanın 9/3. maddesi hükmü uygulanacaktır.
Davalı tarafın yükümlülüğü 6361 sayılı yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun temliki sağlamak ve çekin ciro silsilesinin TTK 801. maddesine uygunluğunu denetlemektir.
Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı yanca, davaya konu çekin yasal hamili olduğu, çekin elinden rızası dışında çıktığı, davalının kötüniyetli, ağır kusurlu olarak çeki iktisap ettiği iddiası ile davalıdan TTK.792. madde hükmü gereği çekin istirdatı talep edilmiş ise de, davacının, davaya konu çek üzerinde, ne keşideci, ne lehdar, ne de ciranta olarak hiçbir şekilde yer almadığı, kaldı ki davacının, bir an için çekin hamili olduğunu ispat ettiği düşünülse dahi, bu haliyle davada ispat yükünün davacıda olup, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği, TTK 790. Maddesi gereğince, davaya konu çekteki ciro silsilesi müteselsil ve birbirini takip ettiği, şeklen düzgün olduğu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, kaldı ki davalının, dava dışı ... Tem.Amb. ve Ofis Malz. San. Ve Tic. Ltd.Şti.ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden, 6361 sayılı Kanununu ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Yönetmeliği kapsamında, yükümlülüğünü yerine getirdiği, ciro silsilesi şeklen düzgün olan davaya konu çeki, fatura ile tevsik edilen alacağa karşılık olarak çek tevdi bordrosu ile temlik aldığı, yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği, davacı yanca, davalının çekin iktisabında kötü niyetli olduğu, bile bile borçlunun zararına hareket ettiği iddiasının kanıtlanamadığı (İstanbul BAM 16.HD., 05/03/2021 T.,2018/1484 E.-2021/436 K., İstanbul 44.HD. 22/09/2022 T., 2022/1109 E.-2022/1287 K.,03/03/2022 T.,2020/820 E.-2022/349 K.), anlaşıldığından davacının davasının reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının, davasının reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 427,60-TL. harç peşin alındığından, bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 26.720-TL. vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize verilecek ya da başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/04/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır