İSTANBUL 8. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/602 Esas
KARAR NO :2024/31

DAVA:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:08/01/2020
KARAR TARİHİ:17/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... Taah Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan taşeronluk sözleşmesi gereğince mal ve hizmet karşılığında ... ... bankası şubesine ait 30.09.2018 keşide tarihli ... seri numaralı 100.000,00TL bedelli çek verildiğini, ancak sözleşmeye bağlatan ve karşılığında sıralı çekler verilen iş taşeron tarafından ita edilmediği gibi çeklerin de müvekkiline iade edilmeyerek faktoring şirketlerine devredildiğini, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas menfi tespit dosyasında bedelsiz oluşu nedeniyle davacı müvekkilinin bu çekten dolayı borçlu olmadığına karar verildiğini, Finansal Kiralama Factoring ve finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesine göre factoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve doğacak fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın alamayacakları veya tahsilini üstlenemeyeceklerini, çekin bedelsiz olduğu ve söz konusu bedelsizlik savunması kanununda yeralan iyi niyetli 3. kişi korunmasının faktoring şirketlerini kapsamadığının Yargıtay kararıyla da sabit olduğunu, davalının çekin bedelsiz olduğunu bildiğini, cirantanın çek karşılığı işin yapıldığına dair herhangi bir fatura sunmadığını, ancak davalı faktoring şirketinin kötü niyetli olarak herhangi bir araştırmaya girmeden çeki devraldığını, TTK ve 6361 sayılı yasanın 38.maddesi gereğince basiretli bir iş adamı gibi davranma yükümlülüğünde olduğunu, bu yükümlülük gereği çeke ilişkin araştırma yapmak zorunda olduğunu, kanunun yüklediği araştırma yükümlülüğünü aykırı davranan davalı faktoring şirketinin iyi niyetli olmadığını, bu nedenlerle tüm maddi ve manevi tazminat hakları saklı kalmak kaydıyla bedelsiz olduğu ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E sayılı karan ile hüküm altına alınmış olan çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, ... Bank ... Şubesine ait ... şıbesine ait 30.09.20l8 keşide tarihli ... ser numaralı 100.000,00 TL bedelli çekin iadesine ve iptaline, kötü niyetli davalı aleyhine %40 tan az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, bu nedenle davanın öncelikle yetki yönünden reddi gerektiğini, müvekkili şirketin yerleşim yerinin yani ticari faaliyet adresinin İstanbul olup yetkili mahkemenin İstanbul Ticaret Mahkemesi olduğunu, bu nedenle davanın yetki yönünden reddini talep ettiklerini, müvekkili şirketin faktoring mevzuatına uygun olarak hareket ettiğini, tedavül kabiliyeti bulunan bir kıymetli evrak olan çeki keşide eden davacının çekin piyasada tedavül görmesinden sonra, iyiniyetli meşru hamil konumundaki müvekkiline karşı menfi tespit/istirdat davası açmasının mümkün olmadığını, huzurdaki davaya konu olay bakımından müvekkili şirketin taraf sıfatı bulunmadığını, müvekkilinin davacı ile arasında herhangi bir ticari ilişkisinin de mevcut olmadığını, müvekkilinin bir faktoring şirketi olup, müvekkilinin ticari ilişkisinin bulunduğu kişi, faktoring sözleşmesi imzalamış olduğu dava dışı ... taahhüt ticaret limited şirketi olduğunu, bu nedenlerle öncelikle davanın yetki yönünden reddine, davanın haksız ve mesnetsiz olması nedeni ile esas yönünden de reddine, müvekkilini zarara uğratma kastı ile hareket eden davacının alacağın % 20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davaya konu çekin bedelsiz olup olmadığı, bu iddianın davalıya karşı ileriye sürülüp sürülemeyeceği ile bu kapsamda davacının, davalıya borçlu olup olmadığının tespitine ilişkindir.
... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) 21/04/2021 tarihli ... sayılı ilamı ile yetkisizlik kararı verilmesi üzerine dava dosyası mahkememize tevzi edilerek yargılamaya devam olunmuştur.
... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... İcra Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, davaya konu çekin verildiği ... Bankası kayıtları, Ticaret Sicil Kayıtları ile taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar (alacak bildirim formları, ödeme araçları tevdi bordrosu) incelenmiş, 6102 sayılı TTK'nın 83. Maddesi hükmü de dikkate alınarak uyuşmazlığa konu çekin taraf şirketlerin ticari defterlerine yansıyış şeklini tespit noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Davacının adresi itibari ile ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması bakımından talimat mahkemesi aracılığıyla mali müşavir bilirkişi görevlendirilmiş olup, bilirkişi 12/05/2022 tarihli talimat raporunda; "davaya konu olan çekin VUK'a göre usulüne uygun olarak kayıtlara alınmış olup davacı ... Ve Sanayi Limited Şirketi'nin defterleri usulüne uygun olarak düzenlendiğini ve tasdik edildiğini" rapor etmiştir.
Sunulan bilirkişi raporunda davaya konu çekin verilme nedeninin yeterince irdelenmediği gibi davacının bedelsizlik iddiası bakımından da herhangi bir değerlendirme yapılmadığının anlaşılması nedeniyle bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiştir.
Bilirkişi 31/08/2022 tarihli ek raporda; "Davaya konu olan çekiri VUK”a göre usulüne uygun olarak kayıtlara alınmış olup davacı ... Ve Sanayi Limited Şirketi'nin defterleri usulüne uygun olarak düzenlenmiş ve tasdik edildiğini, dava konusu çek; işlerin eksik kalmaması için davacı tarafından ... Ltd. Şti'ne verildiğini, davalının dava konusu çekin karşılığına bakmakla yükümlü olduğunu, dosya ekinde bunu destekleyecek bir fatura resmi evrak veya çekin bedelli olduğunu gösteren belge bulunmadığını, davalı faktoring firmasının ön inceleme yapmadan çeki devraldığı" şeklinde görüş bildirmiştir.
Davalı şirketin ticari defterleri ile dosya kapsamında inceleme yapılması suretiyle rapor tanzimi bakımından görevlendirilen mali müşavir bilirkişi 24/02/2023 tarihli raporunda; "Dava konusu uyuşmazlığın esası, davacının davalı Faktoring şirketi aleyhine, davacı ve dava dışı ... Taah.Ltd.Şti. arasında yapılan taşeronluk sözleşmesi uyarınca, mal ve hizmet karşılığında ... ... şubesine ait 100.000,00 TL çek verilmesi ve fakat davacı tarafından verilen sıralı çekler karşılığında yapılması ve ifa edilmesi gereken işlerin yapılamaması dolayısıyla alınan çeklerin davacıya iade edilmeyerek Faktoring şirketine devredilmesi kaynaklı menfi tespit istemi olduğunu, davacı şirketin ... İcra Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile dava konusu çek nedeniyle karşılıksız çek suçundan ceza verildiğinin anlaşıldığı, dava konusu çekin davacı şirket tarafından taşeron olan ... Ltd.Şti.ye aralarında akdedilen sözleşme gereği olarak yapılması gereken işlerin bedeli olarak verildiği, Uyuşmazlığın esasının ise, Dava dışı firmanın gerekli olan iş ve edimlerini ifa etmediği gibi verilen çekleri iade etmek yerine işbu davanın davalısı Faktoring şirketine devretmesinden kaynaklandığı, İşbu dava konu uyuşmazlığa konu olan dava dışı firmanın sözleşmenin gereklerini yerine getirmediğinin gerek bilirkişi raporları gerekse de yukarıda bahsi geçen dava dosyaları ile tespit edildiğinin anlaşıldığı, Çeki Ciranta eden Dava dışı ... Ltd.Şti'nin çek karşılığı işin yapıldığına dair fatura vs sunmadığı ve dolayısıyla çekin karşılığının olmamasına yol açtığı yani borç ilişkisindeki karşı edimin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi nedeniyle oluşan bedelsizliğin ortaya çıktığı, dosyada mübrez bilirkişi raporu ile de ticari defter ve kayıtlarının ayrıntılı incelendiğinin görüldüğü, Davacı şirketin ticari defterlerinde de verilen çeklerin sipariş avansları adı altında 153 kodlu “verilen sipariş avansları” hesabında takip edildiğinin yani işin tamamlanmadığının tespit edildiği" şeklinde tespitlerde bulunmuştur.
... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacının davaya konu taşeronluk sözleşmesi gereğince ... Bankası ... Şubesine ait 30/10/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 100.000 TL bedelli çek hususunda borçlu olmadığının tespitine, bu çekin davacıya iadesine ve iptaline karar verildiği, davalı vekili tarafından istinaf edildiği, dosyanın istinaf incelemesinden henüz dönmediği görülmüştür.
... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (ATM sıfatıyla) ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; mahkemece 17/12/2019 tarihli ... esas ... karar sayılı ilamı ile davanın kabulüne davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine yönelik karar verildiği, verilen kararın tarafların istinaf etmemesi üzerine 01/07/2020 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Davacı tarafından sunulan .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/10/2021 tarihli ... esas ... karar sayılı dosyası incelendiğinde; mahkemece davanın reddine karar verildiği, davacı vekilinin kararı istinaf ettiği, dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 22/09/2023 tarihli... esas ... karar sayılı ilamı ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacının ... ... Bankası şubesine ait 30/11/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 100.000,00TL bedelli çekle ilgili davalıya borçlu olmadığının tespitine, ... ... Bankası şubesine ait 30/11/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 100.000,00TL bedelli çekin iptaline dair yeniden karar verilerek hüküm kurulduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde,
6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içerdiği, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacağın alacağın temliki hükümlerine tabi olduğu, (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 03/11/2010 tarih, 2010/19-488 Esas, 2010/557 Karar) faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının bulunduğu, faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 sayılı Kanun’un 9/2 ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerektiği Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, 6361 sayılı Kanun’un 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyiniyetli ya da kötüniyetli olmasının sonuca etkisinin bulunmadığı, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta), onlar hakkında 6361 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi hükmünün uygulanması gerektiği, alacağını davalıya temlik eden ... Taahhüt Tic. Ltd. Şirketi’nin davacı ile yaptığı sözleşme ile yapımını üstlendiği işi yapmadığının tespit edildiği, bu gerekçeyle davacının faktoring işleminin tarafı olan dava dışı ... Taahhüt Tic. Ltd. Şirketi’ne borçlu olmadığına hükmedildiği, davaya konu çekin de aralarında bulunduğu bir kısım çeklerin iptaline de karar verildiği, kararın kesinleştiği anlaşılmakla, davacının bedelsizlik defini davalı faktoring şirketine karşı ileri sürmesinin mümkün olduğu, davalının dava dışı şirketten temlik aldığı alacakla ilgili davacının borçlu olmadığı kesinleşmiş mahkeme kararı ile tespit edildiğinden ve davacı tarafça bedelsizlik defi devalıya karşı da ileri sürülebileceğinden, davacının davalıya borçlu olmadığına dair davanın kabulüne, davacı ve davalının kötüniyetle hareket ettiğinin dosya kapsamıyla ispatlanamadığı tarafların kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir suretiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ ile, ... ... Bankası şubesine ait 30/09/2018 keşide tarihli, ... çek nolu ve 100.000,00 TL bedelli çekle ilgili olarak davacının, davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, iş bu çekin İPTALİ ile davacıya İADESİNE,
2-Davacının kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,
3-Davalının kötü niyet tazminatı isteminin REDDİNE,
4-Alınması gereken 6.831‬,00-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 1.707,75‬-TL harcın mahsubu ile eksik kalan ‭‭‭5.123,25‬-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.707,75‬-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacının yaptığı ilk masraf ‭‭54,40 TL, bilirkişi ücreti 2.200,00 TL, posta gideri ‭‭‭690,4‬0 TL olmak üzere toplam ‭‭‭2.944,80‬ TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davalının yaptığı ‭yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
8-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE,
9-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.17/01/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır

e-imzalıdır e-imzalıdır