İSTANBUL 8. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2020/201
KARAR NO:2024/208

ASIL DAVA:Alacak
ASIL DAVA TARİHİ:17/03/2020
KARŞI DAVA:Alacak
KARŞI DAVA TARİHİ:29/06/2020
KARAR TARİHİ : 29/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan alacak davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı/karşı davalı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin Almanya menşeli ... marka sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, müvekkil şirketin temizlik ürünlerinin alınması karşılığında işletmelere mülkiyet devri olmaksızın kullanmak üzere konsinye bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları vermekte ve aynı zamanda belli mali promosyonlar sağlamakta olduğunu, davalı ile bu kapsamda anlaşma sağlandığını ve kullanılmak üzere bulaşık makinalarının davalıya teslim edildiğini, bu sayede davalı şirketin, bedelleri çok yüksek olan endüstriyel makineleri bedelsiz olarak temin ederek ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, davalı ile 02/05/2016 tarihinde sözleşme imzalandığını, bu sözleşmelere göre davalı şirketin merkez üretim tesislerinde ve ... markalı açacağı tüm tesislerinde 01/01/2017 tarihinden itibaren başlamak üzere birinci yıl çin 85.000,00-TL+KDV, ikinci yıl için 110.000,00-TL+KDV, üçüncü yıl için 110.000,00-TL+KDV, dördüncü yıl için 110.000,00-TL+KDV ve beşinci yıl için 110.000,00-TL+KDV ürün almayı taahhüt ettiğini, yapılan sözleşme gereğince müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve sipariş edilen ürünleri eksiksiz olarak davalı şirkete teslim ettiğini, buna karşın davalı şirketin alım taahhütlerine uygun davranmadığını, bu durumun tarafların ticari defterleri incelendiğinde açığa çıkacağını, davalı şirketin alım taahhütlerine uymaması nedeniyle bir kaç kez ihtar edildiğini, sözleşme başlangıç tarihinden sözleşmenin feshedildiği tarihe kadar toplam 305.000,00-TL+ KDV kimyasal ve kağıt ürünü alımı yapması gerekirken, bugüne kadar toplam 203.208,78-TL alım yaptığını, müvekkilinin önce, .... Noterliğinin 17/01/2019 tarihli ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile eksik alım yaptıkları ve alım taahhütlerine uygun davranmalarının ihtar edildiğini, akabinde ... 4. Noterliğinin 25/04/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle cevabi ihtarname olarak 15 günlük mühlet verilerek davalı şirketten taahhüde uygun olarak alım yapması ve eksik alımları tamamlamasının istendiğini, ancak ilerleyen zamanda belirtilen durumlarda hiçbir değişiklik olmaması üzerine taraflarınca ... 4. Noterliğinin 01/11/2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmelerin daha önceki ihtarnamede belirtilen sebeplerle haklı nedenle feshedildiği; kıstelyevm hesabına göre ödenmesi gereken 46.346,02-EUR cezai şart bedelinin üç gün içerisinde müvekkiline ödenmesinin ihtar edildiğini, sözleşmenin süresinden önce herhangi bir nedenle sona ermiş olmasının, cezai şart alacağının doğması için yeterli olduğunu, cezai şartın ödenmesi ile makinelerin mülkiyetinin davalıya geçecek olması nedeniyle, sözleşmede cezai şart bedelinin her durumda müvekkiline ödeneceğinin kararlaştırılmış olduğunu, cezai şart alacağını, karşı tarafı cezalandırma amacından ziyade, davalıya sağlanan menfaatler nedeniyle sözleşmeye konulduğunu, taraflarınca arabuluculuk başvurusu yapılmış ise de, anlaşma sağlanamadığını, tüm bu nedenlerle şimdilik 1.000,00-EUR cezai şart bedelinin temerrüt tarihi olan 22/11/2019 tarihinde itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı/karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesi ile; tarafların, 02/05/2016 tarihinde yapılan sözleşme ile 01/01/2017 tarihinden itibaren 5 yıl boyunca temizlik ürünlerinin satın alınması karşılığında, konsinye olarak bulaşık makineleri temin edilmesi ve sözleşme sonunda da bu makinelerin mülkiyetinin bedelsiz olarak müvekkiline verilmesi hususunda anlaştıklarını, taraflar arasında imzalanan sözleşmede 5 yıllık süre için toplam 525.000,00-TL tutarında bir alım kotası belirlendiğini, yine sözleşmede yılda bir kere (ÜFE+TÜFE)/2 oranında zam yapılacağı kararlaştırıldığı halde, davacının yükselen döviz kurunu bahane ederek 2018 yılında 3 kere ve %100'ü aşan miktarlarda fahiş zamlar yaptığını, davacı tarafın tüm itirazlarına ve döviz kurunun düşmesine rağmen piyasanın en az 2-3 katı fiyatına ürünleri müvekkiline fatura etmeye başladığını ve müvekkilinin itirazları üzerine de sözleşmeyi feshetmek ile tehdit ettiğini, taraflarınca ... 59. Noterliğinin 01/03/2019 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile haksız ve fazla tahakkuk ettirilen fatura içeriklerine itiraz edildiğini ve haksız şekilde zamlı gönderilen tüm faturaların peşinen iade edildiği ve yapılan fazla ödemelerin de iadesinin talep edildiğini, bunun üzerine davacı tarafın da müvekkilinin ürün alım kotasına uymadığını bahane ederek sözleşmeyi haksız şekilde feshettiğini ve cezai şartın ödenmesi talepli huzurdaki davayı açtığını, davacı tarafın sözleşmede belirlenen %70 oranındaki iskontoyu uygulamadığını, itirazlara rağmen sürekli haksız zamlar yaptığını, şube alımlarını dikkate almayarak kota kadar alım yapılmadığını ileri sürdüğünü ve sözleşme uyarınca vereceği konsinye makinelerin çoğunu vermeyerek sözleşmenin birçok maddesini ihlal ettiğini, iş bu dava ile de vermediği makinelerin bile bedelini talep etmekte olduğunu, ayrıca huzurdaki davanın konusunun, sözleşmeden doğan cezai şartın tahsili olduğunu ve dava değerinin belirlenemez nitelikte olmadığını, zaten davacı tarafın da dava dilekçesinde yaptığı hesaplama ile 46.346,78-EUR talep ettiğini beyan etmiş olduğunu ve belirsiz bir talebinin bulunmadığını, davacı tarafın dava harç ve mahkeme masraflarından kaçınmak için davayı bilinçli şekilde belirsiz alacak davası şeklinde ikame ettiğini, davacının tek taraflı olarak talep ettiği cezai şartın hukuken geçersiz olduğunu, sözleşmenin cezai şarta ilişkin 10/B maddesinin, karşılıklık prensibinin bulunmaması nedeniyle hükümsüz olduğunu, bir an için sözleşmede düzenlenen cezai şartın geçerli olduğu düşünülse dahi, cezai şartın ödenmesini talep etme şartlarının oluşmadığını, müvekkili şirketin belirlenen kotanın dahi üzerinde alım yapmış olduğunu, sözleşmede 01/01/2017 tarihinden itibaren başlamak üzere 5 yıllık sürede 525.000,00-TL'lik toplam ürün alımı yapılacağının kararlaştırıldığını, her ne kadar her yıl için bir hedef belirlenmiş ise de, 5 yıl dolmadan belirlenen tüm kotanın doldurulması halinde de sözleşmenin sona ereceğinin belirlenmiş olması nedeniyle sözleşmedeki kotanın genel 5 yıllık bir süre içerdiğinin açıkça görülmekte olduğunu, müvekkili şirket ve şubeleri ile franchising işletmelerinin de taraflar arasında imza edilen sözleşme çerçevesinde davacıdan alım yaptığının, ancak davacı tarafın sözleşmede yazılı olduğu halde müvekkili şirketin şube ve franchising işletmeleri ile bağlı şirketi ... firmasının alımlarını dikkate almadığını, bu nedenle davacıya bu alımların da dikkate alınması gerektiğini içerir ... 8. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 06.11.2019 tarihli cevabi ihtarnamenin gönderildiğini, ancak davacının yalnızca sözleşmeye aykırı şekilde müvekkili merkez şirketinin alımlarını hesaplayıp ürün alımı kotasının dolmadığını ileri sürdüğünü, ayrıca davacının taraflarına gönderdiği ihtarnamelerde dahi hesap hataları olduğunun açıkça ortada olduğunu, 10.000,00-TL civarındaki alımın da yine davacı tarafça silindiğinin, kendi ihtarnamelerinden açıkça görülmekte olduğunu, davacının dava dilekçesinde de yine taraflarına gönderdiği ihtarnamelerdeki miktarlardan farklı bir miktar olan 203.208,78-TL alım yaptıklarını belirttiğini, ancak davacı tarafın 24 Temmuz 2019 tarihinde müvekkili şirkete e-mail olarak gönderdiği 49 sayfalık alımlara dair dökümde, sözleşme süresi içerisindeki toplam alımın KDV hariç 298.396,00-TL olduğunu belirttiğini, müvekkili şirketin bazı şube ve franchisingler hariç en az 390.258,00-TL'lik alım yaptığının açıkça görülmekte olduğunu, davacı tarafın, sözleşmeyi fesih etmekteki amacının, sözleşmeye konu makineleri müvekkiline bedelsiz bırakmak yerine bir bahane ile sözleşmeyi feshedip satmak olduğunu, davacı tarafın, kötü niyetli olarak sözleşmeyi yeterli kâr elde ettikten sonra bir bahane ile feshederek makinelerin de bedelini almaya çalışmakta olduğunu, bir an için müvekkilinin eksik alım yaptığı düşünülse dahi, davacının 2017 ve 2018 yılında eksik alım yapıldığı iddiasını 2019 yılına ileri sürmesinin de sözleşmeye aykırı olduğunu, müvekkili tarafından Ekim 2019 tarihinden itibaren sipariş edilen ürünlerin de davacı tarafından haksız şekilde verilmediğini ve müvekkilinin mağdur edildiğini, davacı/karşı davalı tarafın, yapmış olduğu fahiş zamlarla bilinçli olarak sözleşmeyi uygulanamaz hale getirmeyi amaçladığını, karşı taleplerini içerir hususların arabuluculuk görüşmesinde davacı/karşı davalıdan talep edildiğini, ancak herhangi bir anlaşma sağlanamadığını, tüm bu nedenlerle davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar olmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddini; mahkememizin aksi kanaatte olması durumunda davacı/karşı davalı tarafından yapılan fesih işleminin haksız olduğunun tespiti ile davanın reddini, karşı davalarının kabulü ile sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğramış olduğu maddi zararların; müspet zararların, yaptıkları alımlara karşılık taraflarına teslim edilmemiş konsinye makinelerin bedelleri, faturalarda uygulanmayan %70 iskonto bedeli, haksız zamlar sebebiyle fazla tahsil edilen bedeller ve sözleşmenin feshi sebebiyle oluşan ve oluşacak diğer maddi zararlar tespit edilmek kaydıyla fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik 10.000,00-TL'nin en tüksek ticari avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalıdan alınarak müvekkili şirkete ödenmesini talep etmiştir.
Davacı/karşı davalı vekili, cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesi ile; talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olduğu durumlarda kısmi dava açılabileceğini, talep konusunun para alacağı olduğunu, para alacaklarının bölünebilir niteliğinin bulunması nedeniyle kısmi dava açılmasında bir engel bulunmamakta olduğunu, davalı/karşı davacının bu konuya ilişkin itirazının yerinde olmadığını, davalı/karşı davacının neticei talep kısmında teslimi gereken, ama teslim edilmeyen makine bedeli ile neyi talep ettiğinin taraflarınca anlaşılamadığını, öncelikle sözleşmede belirtilen bütün makinelerin davalı/karşı davacıya teslim edildiğini, bu makinelerin konsinye olarak olarak bırakıldığını, sözleşmenin süresinden önce sona ermiş olması nedeniyle de davalı/karşı davacının ancak sözleşmede belirtilen cezai şartı ödeyerek makinelerin mülkiyetini kazanacağını, makine bedellerine karşılık belirlenen cezai şartı ödemeyen davalı/karşı davacının üstüne kendisine emanet olarak bırakılan makine bedellerini talep etmiş olmasının, anlamsız bir talepten öteye geçmemekte olduğunu, ayrıca müspet zararın tespiti talebinin de hukuki bir karşılığının bulunmamakta olduğunu, cevap/karşı dava dilekçesinde bir yanda müvekkili şirketin ürünlerinin piyasadaki diğer ürünlerden daha fahiş satıldığını iddia eden davacının, diğer yanda neticei talep kısmında müspet zararın tazminini talep ettiğini, davalı/karşı davacının iddiaları ve taleplerinin birbiri ile çelişmekte olduğunu, bir an için iddiasında haklı olduğu ve müvekkili şirket ürünlerinin piyasaya göre daha pahalı olduğu varsayımında, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesinde davalı/karşı davacının zararı değil; yararının olacağını, bu sayede davalı/karşı davacının sözleşme ile bağlı olmaktan kurtulacağını ve piyasada daha ucuza bulduğu ürünleri alma imkanına kavuşacağını, diğer yandan sözleşme devam etse mülkiyeti kendilerine geçecek makineler nedeniyle müspet zararın olduğu iddiasının da gerçeği yansıtmamakta olduğunu, sözleşme kapsamında makinelerin davalı/karşı davacının kullanımına ücretsiz olarak sunulduğunu, sözleşmenin feshedilmesinden sonra da makinelerin halen davalı/karşı davacı tarafından kullanılmakta olduğunu, sözleşmenin sona ermesi nedeniyle taraflarına iade edilen bir makine bulunmamakta olduğunu, davalı/karşı davacının herhangi bir bedel ödemeden makineleri kullanmaya devam etmekte olduğunu, sözleşmede "döviz kurlarında beklenmedik değişiklikler ve Türk Lirası'ndaki satın alma gücünün öngörülmeyecek oranda düşmesi, sözleşmeye konu ürünlerin ham maddelerinde makul bir şekilde tahmin edilmeyecek ya da engellenemeyecek orandaki artışların sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin ifasını önemli derecede zorlaştırması halinde, ürün fiyat listelerinin ... tarafından meydana gelen artış oranları nispetinde uyarlanacağı" hususunun kararlaştırıldığını, sözleşmede ürün fiyatlarının mevcut duruma uyarlanması yetkisinin müvekkili şirkete bırakıldığını ve davalı/karşı davacının onay vermesi şartının aranmadığını, müvekkili şirketin sözleşmede yer alan maddelere uygun olarak fiyat listesinde artış ve uyarlamalar yaptığını, yapılan artışın, uyarlamalardan ve uygulanan iskontodan sonra davalı/karşı davacıya faturalar kesildiğini, davalı/karşı davacının kendilerine gönderilen faturalara karşı herhangi bir itirazda bulunmadığını, bu şekilde düzenlenen faturalara itiraz edilmemesinin yanı sıra, davalı/karşı davacı tarafından fatura bedellerinin de ödendiğini, fiyat listesindeki artış veya uyarlamalardan sonra hiçbir itirazda bulunmayan, düzenlenen faturalara yasal süresi içinde itiraz etmeyen ve fatura bedellerini ödeyen davalı/karşı davacının, sözleşmenin feshinden sonra bu iddiaları ileri sürmesinin, iddialarının ne denli ciddiyetten uzak olduğunu göstermekte olduğunu, müvekkili şirketin sözleşmeye uygun arttırım, uyarlama yaptığını ve ürün bedellerine iskonto yaptığını, sözleşmede her yıl için bir alım alt limit kotasının belirtildiğini, davalı/karşı davacının dilekçesinde ifade ettiği gibi 5 yıl için belirlenen bir kota/taahhüt bulunmamakta olduğunu, sadece davalı/karşı davacının yıllara dağıtılan alım taahhüdünü erken yakalaması halinde sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğinin ifade edildiğini, davalı/karşı davacının sözleşmede belirtilen alım taahhüdüne uygun alım yapmadığını, sözleşmenin kim tarafından haklı ya da haksız şekilde sona erdirildiğinin, cezai şartın ödenip ödenmeyeceğine bir etkisi bulunmamakta olduğunu, tüm bu nedenlerle karşı davanın reddini, asıl davanın kabulü ile şimdilik 1.000,00-EUR cezai şart bedelinin, temerrüt tarihi olan 22/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Asıl dava, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince davalı/karşı davacı şirketin temizlik ürünleri alım kotasının altında kalması nedeniyle sözleşmenin haklı feshedilmesine dayalı olarak davacı/karşı davalı şirketçe verilen konsiye makineler nedeniyle cezai şart bedelini ödemediğinden bahisle, cezai şart bedelinin tahsili; karşı dava ise aynı sözleşme gereğince davacı/karşı davalı tarafından iskontoların gerçekleştirilmediği, konsinye makinelerin tamamının teslim edilmediği, sipariş edilen sarf ürünlerin gönderiminin sağlanmadığı ve sarf malzeme fiyatlarına fahiş oranlarda zam yapılarak sözleşmenin uygulanamaz hale getirilerek haksız olarak feshedildiğinden bahisle, maddi zararların tazmini istemine ilişkin bulunmaktadır.
Eldeki dava dosyası kapsamında asıl dava ilk olarak 121,77-TL peşin harç ikmal edilerek 1.000,00-EUR ve karşı dava ise ilk olarak 171,00-TL peşin harç ikmal edilerek 10.000,00-TL esas değer üzerinden ikame edilmiş ve dosya, mahkememiz tekli hakimi tarafından başlanmış, mahkememiz dosya kapsamında bilirkişi heyet rapor ve ek raporu temin edilmesi neticesinde davacı/karşı davalı vekili, 27/09/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile asıl davasını 43.257,58-EUR arttırarak toplamda 44.257,58-EUR(44.257,58-EURx28,7652-TL=1.273,078,15-TL)'a ıslah ederek 28/09/2023 tarihinde 21.249,75-TL ıslah harcını ikmal etmiş, mahkememizin 03/10/2023 tarihli ara kararı ile, davacı tarafça harçlandırılan dava değeri itibari ile davanın heyetçe görülüp karara bağlanması gereken bir dava halini almış olması sebebiyle dosyanın heyete tevdiine karar verilmesi üzerine yargılamaya mahkememiz heyetince devam olunmuş, mahkememizin 07/12/2023 tarihli celsesinde karşı davacı vekiline, davasını ıslah etmek üzere iki haftalık süre verilmiş, davalı/karşı davacı vekili 20/12/2023 tarihli dilekçesiyle karşı davasını 132.287,27-TL arttırarak toplamda 134.287,27-TL'ye ıslah ederek aynı tarihte 2.123,00-TL ıslah harcını ikmal etmiştir.
Mahkememizce taraflar arasında akdedilen 02.05.2016 tarihli sözleşme ile ekleri, ürün fiyat listeleri, e-mail yazışmaları, ÜFE/TÜFE oranlarına ilişkin TÜİK verileri, sevk irsaliyeleri, faturalar, konsinye makine teslim belgeleri, francising şubeleri ve şubelerin zarar listeleri, İTO toptan eşya indeksleri, tarafların ticari defter ve kayıtları, alım listeleri, ... 59. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 03.02.2017 tarihli ihtarnamesi, ... 59. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 01.03.2019 tarihli ihtarnamesi, ... 59. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 12.04.2019 tarihli ihtarnamesi, ... 8. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 06.11.2019 tarihli ihtarnamesi, ... 13. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 10.02.2017 tarihli ihtarnamesi, ... 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 17.01.2019 tarihli ihtarnamesi, ... 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 25.03.2019 tarihli ihtarnamesi, ... 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 25.04.2017 tarihli ihtarnamesi, ... 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve 01.11.2017 tarihli ihtarnamesi vs. dosyamız arasına alınmış, davalı/karşı davacı tanıkları dinlenmiş, yeminli mali müşavir ve borçlar hukuku uzmanı bilirkişilerden oluşan heyetten rapor ve ek rapor temin edilmiştir.
Yeminli mali müşavir ... ve borçlar hukuku uzmanı Prof. Dr. ...tarafından düzenlenerek mahkememiz dosyasına sunulan 08/09/2022 havale tarihli rapor ile; dosya içeriğinden, 01.01.2017 tarihinden itibaren 5 yıllık süre için imzalanan 02.05.2016 tarihli sözleşmeden önce de taraflar arasında ticari ilişkinin bulunduğunun anlaşıldığı, ticari defter kayıtlarına göre dava konusu sözleşmeden önceki ticari ilişki nedeniyle 21.187,12-TL olan davalı şirket borcunun 2017 yılına devrettiği, 2017’de davacı şirketçe düzenlenen faturalar toplamı
84.856,98-TL olup, 17.01.2017 tarihinde davacı tarafça sunulan malzeme satış listesinde olmayışı nedeniyle mal satış faturası olarak değerlendirilmeyen davalı cari hesabına borç kaydedilen 21.223,44-TL ile birlikte davalı borcunun 127.267,54-TL olduğu, borca karşılık davalı şirketçe düzenlenen alış iade faturalarının 2.545,58-TL olup, çekle 112.915,00-TL ve şubelerce 12.283,43-TL ödeme yapıldığından cari hesaba toplam 127.744,01-TL alacak kaydedildiğinden, 31.12.2017 tarihindeki davalı şirket alacağının 127.744,01-TL-127.267,54-TL=476,47-TL olarak bulunduğu, 2018 yılında davalı şirket adına düzenlenen faturaların toplam tutarı 86.393,32-TL olup, 2017 yılından devreden bakiye nedeniyle 476,47-TL, alış iade faturaları nedeniyle 1.760,85-TL, çekle yapılan ödemeler nedeniyle 74.197,00-TL havale ve nakit tahsilatlar nedeniyle 3.450,00-TL olmak üzere davalı cari hesabına toplam 79.884,32-TL alacak kaydedildiğinden, 31.12.2018 tarihindeki borç bakiyesinin 86.393,32-TL-79.884,32-TL=6.509,00-TL olduğu, 2019 yılında davacı şirketçe düzenlenen faturalar toplamı 37.951,68-TL olup, 2018 yılından devreden 6.509,00-TL ile birlikte toplam davalı borcunun 44.460,68-TL olduğu, davalı şirketçe
düzenlenmiş alış iade faturası bulunmadığı, davacı tarafa havale yoluyla 27.325,20-TL ve 8.609,09-TL olmak üzere toplam 35.934,29-TL ödeme yapıldığından, 31.12.2019 tarihindeki davalı şirket borç bakiyesinin 44.460,68-TL-35.934,29-TL=8.526,39-TL olduğu, kota hesaplamasına ilişkin olarak sözleşmede ürün alımının açıkça davalı şirket merkez üretim tesisleri, ... markalı firmalar tarafından yapılacağı yazılı olduğundan, davalı tarafça alınan ürünlerin toplam kotası hesaplanırken her üç markanın merkez ve şubelerinin davacıdan yaptığı alımların değerlendirmeye dahil edilmesi gerektiği, söz konusu firmalara teslim edilen malzemelere dayanak olarak, firma ve ürün bazında
ayrıntılı listeler sunulmuş ise de, anılan listedeki ürünlerin çok kapsamlı oluşu nedeniyle, listedeki TL tutarların, davalı şirkete ait muavin defter dökümlerindeki işlemlerle örnekleme yoluyla karşılaştırıldığı, ancak diğer firmalara ait muavin defter dökümleri bulunmadığından teslim edilen ürünlerin karşılaştırılamadığı,
dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden 2017 yılında alımı yapılan ürünlerin KDV hariç tutarları 78.545,73-TL olduğundan, 2017’deki eksik alım tutarının KDV hariç 6.454,27-TL olarak hesaplandığı, 2018 yılında alımı yapılan ürünlerin KDV hariç tutarları 78.646,89-TL olduğundan, 2018’deki
eksik alım tutarının KDV hariç 31.353,11-TL olarak hesaplandığı, 2019 yılında fesih tarihine kadar yapılan alımların KDV hariç tutarları 46.016,16-TL
olduğundan, 2019’daki eksik alım tutarının KDV hariç 63.983,84-TL olarak hesaplandığı, özetle ilk 3 yıl için 85.000,00-TL+110.000,00-TL+110.000,00-TL=305.000,00-TL’lik mal alım taahhüdüne
karşılık, 78.545,73-TL+78.646,89-TL+46.016,16-TL= 203.208,78-TL tutarında alım yapıldığından, toplam eksik alım tutarının KDV hariç 305.000,00-TL-203.208,78-TL=101.791,22-TL olarak hesaplandığı, tüm davacı şirket faturalarının davalı şirket kayıtlarına da alınmış olduğu, 31.12.2019 tarihindeki
davacı şirket alacağında da 0,06-TL farkla mutabakat bulunduğu, davalı şirketçe düzenlenmiş olan alış iade faturalarının 506,90-TL’lik kısmının ise davacı kayıtlarında gözükmediği, 02.05.2016 tarihli sözleşme öncesi döneme ait sevk irsaliyeleri ile KDV hariç 54.461,00- EUR tutarında 11 adet, sözleşme sonrası döneme ait sevk irsaliyeleri ile KDV hariç 62.671,00-EUR tutarında 5 adet olmak üzere davalı şirkete KDV hariç 117.132,00-EUR tutarında 16 adet makinenin
teslim edildiği,
3 adet makinenin toplam tutarı 11.525,00-EUR olup, %40 ıskontolu tutarı 6.915,00-EUR olacağından, sözleşme maddeleri uyarınca toplam cezai şart miktarının 60.000,00-EUR+6.915,00-EUR=66.915,00-EUR olarak hesaplandığı, ilk üç yıl için taahhüt edilen alım tutarı KDV hariç 305.000,00-TL olup, bu süre içinde davalı tarafça KDV hariç 203.208,78-TL tutarında ürün alımı yapıldığına göre, davalı taahhüdünün gerçekleşme oranının 203.208,78-TL÷305.000,00-TL=%67 olduğu, %33 oranındaki alım taahhüdünün
gerçekleşmediği, davacı talebinin kabulü halinde talep edilebilecek cezai şart miktarının 66.915,00-EURx%33=22.081,95-EUR olarak hesaplandığı, sözleşmenin 5.A.A maddesi uyarınca uygulanması gereken %70 iskontonun uygulanmadığı iddiasına dayanak somut bilgi ve belge sunulmadığı için inceleme yapılamadığı, haksız zamların yapıldığı iddiası incelendiğinde, fiyat farkının %44 olarak belirlendiği tespit edilmiş
olup, davalı iddiasının kabulü halinde zarar miktarının 84.856,98-TL+86.393,40-TL+37.951,66-TL=209.202,04-TLx%44=92.048,90-TL olarak hesaplandığı, müspet zararlar ve diğer maddi zarar taleplerini açıklığa kavuşturacak bilgi ve belge sunulmadığından inceleme yapılamadığı, ihtarnamelerden ve sözleşme maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden anlaşıldığı üzere bir zammın söz konusu olmadığı, davacı tarafından yapılan fiyat artışının, sözleşmenin 5.A.B. maddesiyle davacıya verilen yetkiye dayanılarak yapılan tek taraflı uyarlamadan ibaret olduğunun anlaşıldığı, uyarlamanın yapılabilmesi için gerekli koşulların madde metninde ifade edildiği dikkate alındığında, davacının bu koşulların somut olarak gerçekleştiğini ortaya koyamadığının görüldüğü, dava dosyasında satıcı Wınterhalter tarafından ürün fiyatlarına uygulanan artış miktarlarına yer verilmediği, döviz kurlarında meydana gelen beklenmedik artışın 5.A.B maddesi uyarınca sözleşme konusu edimlerin ifasını ne şekilde etkilediği ve ne kadar fiyat artışına hangi gerekçeyle gereksinim duyulduğunun da açıklanmadığı ve somut olarak delillendirilmediği, bu
kapsamda takdir mahkemeye ait olmak üzere, davacı tarafın madde 5.A.B’deki uyarlama koşullarının gerçekleştiğini ve yaptığı fiyat değişikliklerinin sözleşmeye uygun olduğunu somut olarak ortaya koyamadığı, buna bağlı olarak feshin de haklı olmadığı tespit edilmiş, aynı heyet tarafından düzenlenen 19/09/2023 havale tarihli rapor ile, davalı/karşı davacı tarafın zarar hesabının kök rapor içerisinde 134.287,27-TL olarak belirlendiği, ancak sonuç kısmında sehven 92.048,90-TL olarak kaleme alındığı tespit edilmiştir.
Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; taraflar arasında 02/05/2016 tarihinde "Sözleşme" başlıklı bir sözleşme düzenlendiği, 01/01/2017 tarihinden itibaren 5 yıl boyunca davalı/karşı davacı şirketin sözleşme gereğince sözleşme ekinde bulunan kimyasal ürünleri davacı/karşı davalıdan almayı ve davacı/karşı davalının ise bunun karşılığında davalı/karşı davacı şirkete konsinye olarak bulaşık makineleri temin etmeyi ve sözleşme sonunda da bu makinelerin mülkiyetini bedelsiz olarak davalı/karşı davacı şirkete bırakmayı taahhüt ettiği, söz konusu sözleşmenin 2.A maddesi ile ürün alımının davalı şirket merkez üretim tesisleri, ...
markalı firmalar tarafından yapılacağının düzenlendiği, sözleşmenin 4.A maddesi ile sözleşmenin, 01/01/2017 tarihi itibariyle birinci yıl çin 85.000,00-TL+KDV, ikinci yıl için 110.000,00-TL+KDV, üçüncü yıl için 110.000,00-TL+KDV, dördüncü yıl için 110.000,00-TL+KDV ve beşinci yıl için 110.000,00-TL+KDV ürün alımına kadar süre akdedildiği, alıcının sözleşmedeki taahhütleri doğrultusunda toplam ürün alım tutarı olan 525.000,00-TL'ye ulaşılması halinde sözleşmenin öngörülen süre bitimi beklenmeksizin kendiliğinden sona ereceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 4.B maddesi ile ürün alımı ile ilgili şartlara uyulmaması halinde alıcıya ihtarname çekileceği ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde düzenli ürün alımı ile ilgili aykırılıkların giderilmemesi durumunda ...'in sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih hakkına sahip olduğunun düzenlendiği, sözleşmenin 5. maddesi ile mali yükümlülüklerin ve ödeme şartlar başlığında 5.A.A. maddesi ile ... tarafından fiyatların sözleşme müddeti boyunca güncellenerek cari satış fiyat listelerinin sözleşme konusu faaliyette esas alınacağının, yıllık fiyat artışı oranının İTO%:(ÜFE+TÜFE)/2 olarak uygulanacağı, fiyat listesindeki artışların, sözleşme sona erene kadar her bir yıl için Ocak ayında aynı hesap yöntemi ile belirleneceği ve alıcıya liste dışında kalan kağıt ve kimyasal ürünler için %70 fatura altı iskonto uygulanacağının düzenlendiği, sözleşmenin 5.A.B. Maddesi ile döviz kurlarındaki beklenmedik değişiklikler ve Türk Lirası'ndaki satın alma gücünün öngörülemeyecek oranda düşmesi, sözleşmeye konu ürünlerin hammaddelerinde makul bir şekilde tahmin edilemeyecek ya da engellenemeyecek orandaki artışların sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerin ifasını önemli ölçüde zorlaştırması hallerinde, ürün fiyat listelerinin ... tarafından meydana gelen artış oranları nispetinde uyarlanarak yeniden düzenleneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 6.A maddesi ile, ...'in sözleşmede belirtilen ve (KDV hariç) toplam 80.000,00-EUR tutarındaki sanayide kullanılan 13 adet bulaşık makinesini konsinye olarak alıcının kullanımına sunmayı kabul ettiği, yine sözleşmenin 6.A maddesinde ...'in, alıcıya sözleşme alım kotasının tamamlanması ile tüm konsinye bulaşık makinelerin mülkiyetinin bedelsiz olarak alıcıya devredeceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin fesih ve sonuçları başlıklı 10.A maddesinde alıcının sözleşmede üstlendiği yükümlülükleri kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde ...'in konuya ilişkin olarak alıcıya ihtarname çekmekle yükümlü olduğu ve ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde sözleşmedeki ihtarname konusu taahhütlere ilişkin aykırılıkların giderilmemesi durumunda ...'in yeniden bir ihtara gerek kalmaksızın sözleşmeyi feshedebileceği, sözleşmenin 10.B maddesi ile sözleşmenin ... tarafından haklı olarak feshinde, ve/veya alıcı tarafından haksız herhangi bir nedenle öngörülen süreden önce feshedilmesinin, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi halinde, promosyonların karşılığı olan 60.000,00-EUR meblağı tutarını sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içerisinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınarak kıstelyevm hesabı ile bulunan tutarın ...'e ödenme ve cezai şartın ödenmesine müteakip ...'in, 13 adet bulaşık makinesinin bedelsiz olarak devredeceğini kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 10.C maddesinde alıcının, ...'in sözleşme yükümlülüklerini gereği gibi veya hiç yerine getirmemesi halinde ...'e ihtar çekmek ve yükümlülüklerini yerine getirmesine ilişkin uyarısını bildirmek zorunda olduğu, ...'in ihtarın kendisine tebliğinden itibaren 15 gün içinde sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, alıcının sözleşmeyi fesih hakkına sahip olduğu, böyle bir fesih halinde alıcının, promosyonlar karşılığı olan 60.000,00-EUR meblağ tutarını sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınarak kıstelyevm hesabı ile bulunan tutarı ...'e ödemek zorunda olduğu, cezai şartın ödenmesine müteakip ...'in, 13 adet bulaşık makinesinin bedelsiz olarak devredeceğini kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 10.E maddesinde ise sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın borçlanmaya veya gerçek zararın ne kadar olduğuna bağlı olmadığını ve bunu aşan zararların talep edilmesi hakkını etkilemeyeceği, cezai şartın alıcıya KDV'siz düzenlenen sözleşme fesih bedeli faturası ile fatura edileceği, ...'in alıcı tarafından verilmiş teminat mektubu, senet veya çek üzerinden cezai şartı tahsil etme hakkına sahip olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına sunulan belgeler ve teslim tutanaklarının incelenmesinden, satıcı tarafından, sözleşme ile kararlaştırılan makinelerin alıcıya teslim edildiği anlaşılmıştır. Sunulan beyan ve belgeler ve temin edilen bilirkişi raporları dikkate alındığında, alıcı tarafından, sözleşme ile her yıl için alım taahhüdünde bulunulan miktar kadar ürün alınmadığı sabittir. Ancak, alıcı bu durumun, satıcının ürünlere fahiş zam yapmış olmasına dayandığını, yapılan fahiş zamların kabul edilmeyerek, bu durumun noter aracılığıyla satıcıya ihtarname ile bildirildiğini, bu nedenle satıcı tarafından, sözleşmenin haksız olarak feshedilmiş olduğunu ileri sürmektedir. Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.A.B. maddeleri dikkate alındığında, bu maddeler ile ürünlere zam yapılması değil, daha çok ürün fiyatlarının günün koşullarına göre uyarlanmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Davacı satıcı, söz konusu madde gereğince ürün fiyatlarını belirlediğini belirterek, buna dayanak olarak, döviz kurundaki artışı ve bir kaç ürün hammaddesindeki yaklaşık % 30 civarındaki fiyat artışını belirtmiştir. Davacı satıcı, tacir(limited şirket) olup, kendisinden basiretli bir tacir gibi davranması beklenmektedir. Ülkemiz koşullarında döviz kurunun artmış olması, sözleşme şartlarında değişiklik gerektirecek olağanüstü bir durum niteliğinde değildir. Yine davacı satıcı tarafından, bir kaç ürün hammaddesindeki % 30 oranında artış gerekçe gösterilerek, ürün fiyatlarının sözleşme ile kararlaştırılan orandan daha fazla bir fiyat belirlenmesi de mümkün bulunmamaktadır. Bu hususlar birlikte dikkate alındığında, davacı tarafça, sözleşmenin 5. A. B. maddesi ile kararlaştırılan fiyat artışına aykırı olarak ürünlerin fiyatlarının belirlendiği anlaşılmıştır. Davalı alıcı, yapılan fiyat artışlarından sonra 2019 yılında davacı satıcıya gönderdiği ihtarnameler ile bu durumu davacı satıcıya iletmiş, kesilen faturaları iade etmiştir. Bu kapsamda değerledirme yapıldığında, davalı satıcı tarafından sözleme ile her yıl için kararlaştırılan miktarda ürün alınmamış ise de, bu durumun davacı satıcının, ürünlerin fiyatlarını sözleşme ile kararlaştırılan miktardan çok daha fazla artırmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla, davacı satıcının, ürün alım taahhüdüne uyulmadığı gerekçesiyle sözleşmeyi feshetmesinde haksız olduğu sonucuna varılmıştır. Davacı satıcı, eldeki dava ile sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle cezai şart talebinde bulunmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin 10.B maddesi ile sözleşmenin ... tarafından haklı olarak feshinde, ve/veya alıcı tarafından haksız herhangi bir nedenle öngörülen süreden önce feshedilmesi, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi halinde cezai şart alacağının talep edilebileceği düzenlenmiş bulunmaktadır. Söz konusu madde ile davacı satıcının, cezai şart talebinde bulunabilmesi açıkça, sözleşmenin haklı nedenle feshine tabi kılınmıştır. Yukarıda belirtilen nedenlerle, davacı satıcı tarafından, sözleşme haksız olarak feshedilmiş olduğundan, davacı satıcının davalı alıcıdan cezai şart talep edemeyeceği anlaşılmakla, davacı satıcı tarafından, davalı alıcı aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir. Karşı davada davacı alıcı, sözleşme nedeniyle davalı satıcı tarafından yapılan haksız uygulamalar ve sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğramış olduğu zararların tahsilini talep etmiştir. Dosya kapsamında temin edilen 06/09/2022 tarihli kök rapor ile 19/09/2023 havale tarihli rapor ile, satıcı tarafından haksız olarak yapılan zamlar nedeniyle davalı şirket zararının 92.048,90-TL, davalı şirkete bağlı ... firmasının zararının 42.238,37-TL olmak üzere davalı/karşı davacı tarafın zararının 134.287,27-TL olduğu tespit edilmiştir. Davalı/karşı davacı, taraflar arasındaki sözlemenin franchise işletmelerini de kapsadığını, hesaplamaya bu işletmelerinde dahil edilmesi gerektiğini belirtmişse de, taraflar arasındaki sözleşmenin 2.A maddesi ile ürün alımının davalı şirket merkez, üretim tesisleri, ... markalı firmalar tarafından yapılacağının kararlaştırılması dikkate alınarak, sözleşmenin franchise işletmelerini kapsamadığı değerlendirilerek, bu yöndeki talep dikkate alınmamıştır. Bu itibarla, karşı davanın ıslah dilekçesi de dikkate alınmak suretiyle kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Tüm bu nedenlerle, asıl davada, davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın reddine; karşı davada davacı tarafından davalı hakkında açılan davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl davada, davacı ... Ltd. Şti. tarafından davalı ... ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın REDDİNE,
1/1-Asıl davada alınması gerekli 427,60-TL karar ve ilam harcının, asıl davada davacı tarafça yatırılan 121,77-TL peşin harç ve 21.249,75-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 21.371,52‬-TL'den mahsubu ile fazladan yatan 20.943,92‬-TL harcın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde asıl davada davacı tarafa iadesine,
1/2-Asıl davada davalı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 170.038,60-TL vekâlet ücretinin asıl davada davacıdan alınarak asıl davada davalı tarafa verilmesine,
2-Karşı davada, davacı ... ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davalı ... Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın KABULÜ ile, 134.287,27-TL alacağın, karşı dava tarihi 29/06/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti.'nden alınarak davacı ... ve Tic. Ltd. Şti.'ne verilmesine,
2/1-Karşı davada alınması gerekli 9.173,16-TL karar ve ilam harcının, karşı davada davacı tarafından yatırılan 171,00-TL peşin harç ve 2.123,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.294‬,00-TL'den mahsubu ile bakiye 6.879,16‬-TL harcın, karşı davada davalı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına; Karşı davada davacı tarafından yatırılan toplam 2.294‬,00-TL harcın, karşı davada davalıdan alınarak karşı davada davacı tarafa verilmesine,
2/2-Karşı davada davacı taraf kendini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi AAÜT gereğince belirlenen 21.485,96-TL vekâlet ücretinin, karşı davada davalıdan alınarak karşı davada davacı tarafa verilmesine,
3-Arabuluculuk görüşmelerinde arabulucu olarak atanan ...(...)'e 1.320,00-TL ödemenin suçüstü ödeneğinden karşılandığı anlaşıldığından 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu madde 18/A-13'e göre davacı/karşı davalı taraftan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Asıl ve karşı davada, davalı/karşı davacı tarafından yapılan 54,40-TL başvurma harcı, 7,80-TL vekalet harcı, 1.250,00-TL bilirkişi ücreti ve 126‬,00-TL posta ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 1.438,2‬0-TL yargılama giderinin, davacı/karşı davalıdan alınarak davalı/karşı davacı tarafa verilmesine,
5-Asıl ve karşı davada, davacı/karşı davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince davalı/karşı davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının, kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere her hangi bir Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.29/02/2024

Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır