İSTANBUL 7. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/142
KARAR NO:2024/93

DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:16/02/2022
KARAR TARİHİ:14/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin .... Cra Müdürlüğü ... esas sayılı dosysaı ile icra takibi başlatıldığı, icra takibine esas çeke ilişkin bir borcu olmadığı, zira ticari ilişkisi gereği satın alım yapmış ve aldığı mal bedelini ödediğini, ilgili çekin ise ileri bir alım için verildiği, yani gelecekte satın almayı palanladığı bir ödemeyi ifa amacıyla verdiği, satın alımı palanladığı tarihe kadar iflas etmiş olduğu ve ilgili satın alımını yapmadığı mal ve hizmetin satın alınmadığı, ticari ilişkiyi ispata yarar bir fatura teslim alındı belgesi hiçbir evrak sunmaksızın çeki .... İcra Ceza Mahkemesi ... esas sayılı dosyası ile şikayet ekonu etmiş olduğu, ticari defter ve cari kayıtlarını hiçe saydığı, faturanın bile alacağın varlığını ispata yaramadığı, çekin önceden verilmesinde ticari ilişkide güven sağlamak ve ürünü tedarik etme garantisi elde etmek amacıyla çeki verdiği, fakat iflas etmesi ile satın alımı yapamadığı, dava konusu yapılan çekin suç mahsulü olduğu dikkate alınarak, İİK 72/2 maddesi gereğince icra takibinin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesinin tayep edildiği, kötü niyet de söz konusu olduğunu, dava ve hukuki hakların saklı kalması kaydıyla çek miktarından %20'sinden az olmayacak şekilde takdir edilen tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı borçlu ... arasında 25/03/2021 tarihinde faktoring sözleşmesinin imzalandığı, iş bu faktoring sözleşmesi kapsamında ödeme bordrosu düzenlenmek suretiyle ödemenin gerçekleştirildiği, dava konusu çeklerin ibraz süresi içinde tahsil edilmesi için bankaya müracaat edildiği, çeklerin karşılığının bulunmaması üzerinde de üzerinde banka hesabında para bulunmadığına ilişkin şerh düşüldüğü, karşılıksız kalan çekler üzerinde de İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi ... sayısı ile davacı ... ve dava dışı borçlu ... hakkında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, keşide etmiş olduğu çeklerden kaynaklanan borcu sebebi ile kendisine icra takibi başlatıldığı bunun üzerinde menfi tespit davası ikame edildiği, borçlu tarafından ödeme gerçekleştirildiğine dair hiçbir ödeme belgesi, dekont ve belgenin de dosyaya sunulmadığı, davacının iddialarının tamamen mesnetsiz olduğu, sunulmuş olduğu çeklerin de icra takibine konu çekler olmayıp dava ile ilişkisinin ne olduğunun anlaşılamadığı, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;
Dava;İİK 72.maddesi gereğince açılan, çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti davasıdır.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 27/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının dava dışı borçlu ibraz ettiği iki adet soğan alım faturası karşılığında 2 adette biri 15.000,00 TL ve biri 20.000,00 TL olmak üzere toplam 35.000,00 TL iki adet verdiği, ...'ünde bu çekleri ...'e cira edip, fatura ile birlikte zilyetlik ve alacağın devredilmek suretiyle tahsilat yaptığı, ... ile dava dışı borçlu ... arasında 25/03/2021 tarihli 800.000,00-TL tutarında sözleşme imzalandığı, davacı şirketin alacağını kuvvetlendirmek ve keşide düzenleyicisi ve emre yazılı ... dışında başka ciranta olmaması nedeniyle tedbir ve koruma amaçlı da olsa faura dışında keşide düzenleyicisinden teyid kaydı almadığı, sevk irsaliyesinin de olup olmadığının sorgulanmadığı, bununla ilgili teyid kaydı ve sevk irsaliyesinin dosyada mevcut olmadığı, ... ile dava dışı ... arasında düzenlenen sözleşmenin mevzuata uygun olduğu, çeklerin vadesinde ödenmemesi, sadece yasal zorunluluk olan çek başına yaprak bedeli olan o dönemde 2.670,00-TL tahsil edildiği, geri kalan tutar için .... İcra Müdürlüğü nezdinde ... esas sayılı dosya ile 08/09/2021 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu yapılacak takipte 34.546,96-TL üzerinde ödeme emri gönderildiği,Davacı ...'nın yukarıdaki Ödeme emrine yönelik durdurulmasına yönelik tedbir talepli menfi tespit davası açmış bulunduğu, 15.000.-TL'lık çekin vadesinin 20.07.2021 ve 20.000.-TL'lık Çekin vadesinin 10.07.2021 Tarihli olduğu, çeklerin vadesin de ödenmediği, karşılıksız kaldığı, Davacı ...'nın TC ... Belediyesinin 11.05.2022 tarihli gönderisinde sosyal destek hizmetleri Müdürlüğünde kaydının bulunmadığı, Davacı ...'nın TC İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü'nün 06.05.2022 tarihli yazısında ; 2 firmada yetkili görevinin bittiği, sicil no 307690-5 Güntülü Organik Tarım Ürünleri San.ve Tic. Ltd.Şti. Firmasında tek ortak olarak 17.06.2021 tarihinde göreve başladığının tespit edildiği, Yine TC Sosyal Güvenlik Başkanlığı , İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, Sultangazi Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü'nün 11.04.2022 tarihli yazısında 2009 yılı 10. Ayından beri Sigortalı olduğu, 2022 yılı Nisan ayına değin 3 ayrı firmada tam maaşı bilinmemekle birlikte geçmiş dönemde 3 ayrı firmada asgari ücretli olarak çalıştığının tespit edildiği, Yukarıda ki açıklamalar doğrultusunda gerek şirket ortaklığı, gerekse ücretli olarak çalıştığının tespit edildiği, Aktif çalışma temposu içinde olduğu, İlgili Belediyeden de sosyal destek hizmeti almadığının anlaşıldığı tespit edildiği, davacı ...'nın ... Esas sayılı dosya da Menfi tespit davasında ileri sürdüğü argümanlardan ; icra takibine dayanak olarak gösterilen çeke ilişkin müvekkilin herhangi bir borcu mevcut değildir, İlgili çek ileri vadeli bir alım için davalıya verildiği, satın alımı planlandığı tarihe kadar iflas etmiş ve ilgili satın alımı yapamadığı, fatura da bu alacağın varlığını ispata yaramaz denilmekte olduğu, ödemeye ilişkin bir belge bulunmamaktadır. İspat yükümlülüğü bulunmadığı, borçluyu borcundan kurtardığına yönelik bir ödeme belgesi ibraz edilmediği, tacir sıfatıyla düzenlenmiş bir çek vardır. Tacir ise Ticari işletmesi ile ilgili bir iş sebebiyle keşide ediyor ise , o durumda Tacir çeki keşide etmek zorunda olduğu, çeklerin soğan alınmak suretiyle düzenlendiği ve fatura kesildiğinin belirlendiği, doğrudan iflasın anlamı ; Alacaklının icra dairesinde iflas takibi yapmadan doğrudan Ticaret Mahkemelerinde borçlunun iflası için iflas davası açması gerektiği, bu alacaklıların talebi ile olabileceği gibi (İİK 177) Borçlunun müracatıyla da olabilir(İİK 178). İflas talebi sadece Ticaret Mahkemelerine yapılabildiği, borçlunun müracaat etmesi halinde borçlu bütün aktif ve pasifleri ile alacaklıların isim ve adreslerini gösteren mal beyanını da iflas talebine eklemek zorundadır. Bu belge Mahkemeye ibraz edilmedikçe iflasına karar verilmeyeceği, talep yurt düzeyinde tirajı en yüksek 5 gazeteden biri ile birlikte iflas edenin işlem merkezinin bulunduğu bir gazetede ve ticaret sicil gazetesinde ilan edilir denildiği, hırsızlık yapıldığına dair bir tutanak bir ihbar kaydı, savcılık başvurusu, zarar dökümü kamera kaydı, tanık ifadesi 2022/142 esas sayılı dosyada bir belge bulunmadığı, fatura ödemeyi tahsil etmesi için satıcı tarafından alıcıya verilen bir belge olduğu, satın alınan ürünlerin veya alacıya verilen hizmetlerin maliyetini içerdiği, fatura ayrıca satıcı ve müşterinin adlarını, mal veya hizmetin tanımını, fiyatını içeriyorsa yasal kayıt işlemi görebilir denildiği, fatura kayıt tutmak bir işlemin kanıtı olmak muhasebeye yardımcı olmak yasal destek olmak pazarlama analizi yapılmasının da yardımcı olduğu, fatura ticari hayatın vazgeçilmez bir belgesi ve kanıt olma özelliğini de bünyesinde bulundurduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 16/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ...'nın Dava dışı ...'e keşide ettiği toplam 35.000,00 TL. ( 15.000,00 x 20.000,00 ) tutarlı çeklerin, Dava dışı ...'ün Davacı ...adına düzenlemiş olduğu ve toplamları 35.350,00 TL. ( 15.150,00 x 20.200,00 ) olan 2 adet faturaya mahsuben verildiği, söz konusu 2 adet faturanın Davacı tarafından mükellefi bulunduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne KDV hariç 35.000,00 TL. Olarak Form Ba ile beyan edilmiş oldukları, karşılıksız çıktıkları ve banka şerhinin bulunduğı 5.340,00 TL. ( 2.670,00 + 2.670,00 ) zorunlu yükümlülük bulunduğu, 29.660,00 ödenmemiş tutar kaldığı, çeklere bankanın davalı ..., Davacıdan tahsil edemediği, takip konusu 29.660,00 TL. asıl alacak ve işlemiş faiz ile ferileri olmak üzere toplam 34.546,96 TL. alacağı bulunduğu, taraflar tacir olduklarından 3095/2 sayılı yasaya istinaden, Davalının 29.660,00 TL. asıl alacağına, 08.09.2021 takip tarihinden itibaren başlamak üzere % 16,75 ve değişen oranlarda avans faizinin uygulanması gerekeceği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava, davalı tarafça icra takibine konu edilen çekin, davacı tarafça dava dışı cirantaya avans çeki olarak verildiği, bedelsiz olduğu iddiasıyla menfi tespit davasıdır.
Davalı ... A.Ş. ile dava dışı .../... arasında Faktoring Sözleşmesi akdedildiği, dava dışı .../... kaşe ve yetkili imzasına havi Alacak Bildirim Formu ve Fatura/Çek Tevdi Bordrosu düzenlenerek, davacı ... adına tanzim edilmiş, toplam 20.200,00 TL'lik fatura döküm ve suretleri, 10/07/2021 tarihli, 20.000,00-TL tutarlı çekin ve davacı ... adına tanzim edilmiş, toplam 15.150,00 TL'lik fatura döküm ve suretleri, 20/07/2021 tarihli, 15.000,00-TL tutarlı çekin teminatı ile Faktoring Sözleşmesi hükümlerince ... A.Ş.'ne 19/03/2021 ve 23/03/2021 tarihinde gayri kabili rücu devir ve temlik edildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu çeklerin 10/07/2021 ve 20/07/2021 keşide tarihleri nazara alındığında, uyuşmazlığın 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 13/12/2012 tarihinden sonra meydana gelmiş bulunması sebebiyle 6361 Sayılı Yasa kapsamında olduğu, Yasanın 9. Maddesi’nde ‘Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktöring şirketine devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktöring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki faktöring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.’ hükmü yer almaktadır.
Faktoring Şirketlerinin yasadan doğan hakkını kullanması bir başka yasa veya yasa maddesi ile yasaklanmadığı sürece her zaman savunma olarak ileri sürülebilir. TMK 2. maddesinde ve 6361 Sayılı Yasa'nın 9. maddesinde iyi niyet savunmasının Faktoring Şirketleri tarafından kullanılmasını yasaklayan yasa maddesi mevcut değildir. TMK 3. maddesinde belirtildiği üzere Faktoring şirketi ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermediği taktirde iyi niyet iddiasında bulunamaz.
Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2. maddesine göre; Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler düzenlemesi uyarınca, faktoring şirketlerinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklanıyor olsa bile, alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmeleri gerekmektedir.
Kanun ve Yönetmelikte açıkça, faktoring şirketlerinin kambiyo senedine dayalı olsa bile, bir mal satışından veya hizmet arzından doğmayan alacakları devralamayacakları düzenlenerek, kambiyo senedinin içerdiği hakkın soyutluğu ilkesi ortadan kaldırılmıştır. Buna göre faktoring şirketleri, ancak bir mal satışından ya da hizmet arzından doğan alacağın ifası için verilen kambiyo senetlerini, ciro ve teslim yolu ile devralabilmektedirler. Burada kambiyo senedindeki hakkın devri için yapılan ciro ve teslim, alacağın devrinin hukukî sonuçlarını doğurmaktadır. Senet borçlusu, faktoring işleminden haberdar olduğu andan itibaren, faktoring müşterisine karşı ileri sürebileceği şahsî defileri, faktöre karşı da ileri sürebilmektedir.
Şahsî defilerin faktoring şirketine karşı ileri sürülebilmesi, işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olmasına bağlıdır. Buna göre, senette düzenleyen ya da keşideci, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin de ciro ve teslim yolu ile lehtardan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, lehtar ile arasındaki temel ilişkiden kaynaklanan şahsî defıleri, faktoring şirketine karşı ileri sürebilmektedir. Ciro ve teslim yoluyla devraldığı bir senedi, aradaki temel ilişki nedeniyle devreden borçlu, senedi kendisinden devralan ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesinin bulunması ve senedin, ciro ve teslim yoluyla kendisinden devralandan faktoring şirketine geçmesi hâlinde, temel ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri faktoring şirketine karşı ileri sürebilecektir.
Çek bir ödeme aracı olup kural olarak aksi yöndeki iddiayı ispat yükü davacı taraftadır. Davacı vekili çekin avans çeki olduğunu iddia etmiş, iddianın ispatı için tarafların ticari defter ve kayıtlarını göstermiştir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Davaya konu çeklerin keşideci olan davacı tarafından lehtar ilk ciranta dava dışı .../... verildiği, daha sonra da ciroyla davalı ... A.Ş'ye cirolandığı ve kişisel defilerin (çekin avans olarak verildiği, bedelsiz kaldığı) davalıya karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olduğu da gözetildiğinde tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılarak sonuca ulaşılacaktır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemes 16. Hukuk Dairesi 2019/... esas, 2021/... karar)
Somut olayda, dava konusu faktoring işlemin taraflarının, kambiyo ilişkisinin sıralı tarafları olduğu, senette düzenleyen ya da keşidecinin düzenlediği çekin, lehtar ile faktoring şirketi arasında faktoring sözleşmesine konu edilerek, çekin dava dışı lehtar .../... tarafından ciro ve teslim yolu ile davalı faktoring şirketine geçtiği, bu durumda davacı keşidecinin, lehtara karşı ileri sürebileceği bedelsizlik şahsi defiini davalı faktoringe karşıda ileri sürebileceği, fakat bu bedelsizliği, yani çekin avans olarak lehtara verildiği iddiasını kanıtlaması gerektiği anlaşılmaktadır. Davacı ticari defterlerinin incelenmesinde, faktoring işleminin konusu 2 adet faturanın, davacı tarafından ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne Form BA ile beyan edilmiş olduğu, ticari defterinde de bu faturanın kayıtlı olduğu anlaşılmakla, çeklerin bu faturaya karşılık kural olarak ödeme aracı olması sebebiyle verildiğinin aksi ispat edilemediğinden davanın reddine dair aşağıdak şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 597,71-TL harçtan mahsubu ile geri kalan ‭170,11‬-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 17.900,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacının yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/02/2024

Katip ...
E-imzalıdır

Hakim ...
E-imzalıdır