İSTANBUL 7. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2022/118 Esas
KARAR NO :2024/298

DAVAI:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:15/02/2022
KARAR TARİHİ:08/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı tarafın 05.09.2020 tarih ve ... no' lu sözleşme konusu makine ve ekipmanın ithalatından kaynaklanan Gümrük Vergisinin müvekkili taraftan talep etmiş olduğunu, davalı tarafın kusurundan kaynaklı olarak ödenmiş olan bu tutarın ve söz konusu bedele işletilen faizin müvekkili tarafa yükletilmesinin mümkün olmadığını, Müvekkili tarafından haksız bir şekilde talep edilen tutar ile ilgili davalı tarafça gerçekleştirilen alternatif çözüm yolarından sonuç alınamadığından iş bu davanın ikamesinin zorunlu hale geldiğini, davalı tarafın ... no' lu Finansal Kiralama sözleşmesinin 3/e maddesinde sözleşmenin yürürlüğe girmesi için zorunlu şart olan hüküm yerine getirilmeden ve Yatırım Teşvik Belgesi kullanılmadan sözleşme konusu makine ve ekipmanın ithalatının yapıldığını, 3.madde de kısaca şayet Teşvik belgesi var ise kiralayana devir edilmesi gerektiğinin belirtildiğini, davalı tarafından 01/10/2020 tarihinde “Teşvik belgelerininiz hazırsa tarafımıza göndermenizi rica ederiz” şeklinde mail gönderilmiş olduğunu ve aynı gün ilgili evrakların ve teşvik belgesinin mail olarak gönderildiğini, buna rağmen teşvik belgesi kullanılmadan teşvik kapsamında olan sözleşme konusu makine ve ekipmanın ithalatının yapıldığını ve bu haliyle ithalatın gerçekleşmesini davalı tarafın kusurundan kaynaklandığını, davalı tarafın hatalı işleminden kaynaklı teşvik kapsamında olan makineye davalı tarafından Gümrük Vergisi ödendiğini ve ödenen 293.058,65 TL bedelin müvekkilinden talep edildiğini, mail olarak kesin ödeme planı ve masraf dökümünün gönderildiğini, davalı tarafa gönderilen ihtarnameler ile itiraz edildiğini, arabuluculuk sürecinin de başlatıldığını ve anlaşmaya varılamadığını, iş bu davanın ikamesinin zorunlu hale geldiğini Yatırım Teşvik Belgesinin kullanılmaması sebebiyle yeniden yatırım teşvik belgesi alınmak istenildiği takdirde söz konusu bedel kadar yine makine yatırımı yapılması gerektiğini, müvekkilinin mağdur olduğunu, SGK ödemeleri hususunda da zarara uğratıldıklarını dava dilekçesinde belirtmişlerdir. Sonuç olarak; ... no.lu Finansal Kiralama Sözleşmesine aykırı olarak teşvik kapsamında olan malzeme ve ekipmanın teşvik kapsamı dışında ithal edilmesi sonucunda ortaya çıkan 293.058,65 TL Gümrük vergisi asıl alacak, faiz ve ferileri masraf kalemlerinden davacı müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığının tespitine, iş bu alacak kalemlerine ilişkin yapılan ödemelerin ticari faizi ile davalı taraftan istirdadına, tüm menfi müspet zararlarının tespiti ile davalı yandan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Açılan Menfi tespit davasına karşın, Davalı tarafın 14.03.2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle: davacı şirket ile imzalanan finansal kiralama sözleşmesinde gerek genel şartlar, gerekse proforma faturada işlemin teşvikli yapılacağına ilişkin bir husus bulunmadığını, finansal kiralama sözleşmesinin teşvikli olması halinde sözleşmenin özel şartlar bölümünde Ek-i-B de işlemin teşvikli olacağının açıkça belirtildiğini, yine ödeme planı ve uygulama esaslarında işlemin teşvikli yapılacağının açıkça gösterildiğini, ayrıca kiracıdan sözleşme ekinde teşvik taahhütnamesinin alındığını, oysa dava konusu ... numaralı finansal kiralama sözleşmesinde işlemin teşvikli olacağına ilişkin hiçbir beyan, ibare, anlaşma ve kararlaştırma olmadığını, davacı tarafından belirtilen sözleşmenin 3/e maddesinin genel bir madde olduğunu, bütün sözleşmelerde yer aldığını, davacının basiretli davranıp, imzaladığı sözleşmenin teşvikli olup olmadığını bilmesi gerektiğini ve sözleşmenin başında işlemin teşvikli olacağını yazılı olarak bildirmesi gerektiğini, davacı tarafından mail atılan 01.09.2020 tarih B-... sayılı teşvik belgesinin finansal kiralamaya konu makine yönünden geçerli olmadığını ve işlemler tamamlandıktan sonra paylaşıldığını, başta teşviksiz olarak konuşulan işleme konu makinenin teşvikinin olmaması veya mevcut teşviğe dahil edilmemiş olmaması durumlarında tüm kiracılar aynı yöntem ile hak cihetine gideceğini , teşvik kapsamında olan ekipmanın teşvik kapsamı dışında ithal edilmesinin davalıya hiçbir menfaatinin olmadığını, işlemin teşvikli olmaması durumunda ekipmanın tedariki ile ilgili ödenmesi gereken mali yükümlülüklerin kendilerinden istendiğini, bunun da kredi riskine eklendiğini belirtmistir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların; taraflar arasındaki ... no.lu Finansal Kiralama Sözleşmesine aykırı davranıldığı, yatırım teşvik kapsamında olduğu iddia olunan malzeme ve ekipmanın teşvik kapsamı dışında ithal edilmesi nedeniyle haksız yere ödenen 293.058,65-TL Gümrük Vergisi asıl alacak, faiz ve ferileri masraf kalemlerine ilişkin yapılan ödemelerin ticari faizi ile davalı taraftan istirdadına, tüm menfi müspet zararlarımızın tespiti ile tahsili isteminden ibaret olduğu görüldü.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 01/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Davacı ... Cam San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... A.Ş arasında ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesinin akdedildiği, Davacının iddiası ve dava konusunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'nün 11.05.2023 tarih ... sayılı yazısı ile cevaplandırıldığı ve dava konusu 2020/... referans numaralı sözleşme ile ilgili herhangi bir teşvik belgesi bulunmadığı, Teşvik belgesinin, sözleşmenin imzalandığı tarih öncesinde kullanıma hazır olduğu ve ithalat aşamasında kullanılmasında bir engel gözükmediği, teşvik belgesinin davaya konu sözleşme kapsamında kullanılması halinde, makinenin GÜMRÜK VERGİSİ+KDV den istisna olduğu, Sözleşmenin 3/e maddesinde teşvik belgesi ile ilgili hükümlere yerveldiği ancak, teşvik belgesinin sözleşmeye dahil edilmediği, belgenin kullanılmaması sebebiyeti hakkında somut bir tespit yapılamamakla birlikte, teşvik belgesinin ithalat aşamasında kullanılmasına engel bir kıstasa rastlanılmadığı, dolayısıyla sözleşme aşamasında hazır halde olan teşvik belgesinin neden kullanılmadığı, dolayısıyla sözleşme aşamasında hazır olmasına ragmen teşvik belgesinin neden kullanılmadığı/ kullanıldırılmadığı konusu, her iki taraafın ispatına muhtaç kaldığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Dava; taraflar arasında imzalanan ... no.lu Finansal Kiralama Sözleşmesinden kaynaklı, finansal kiralama konusu yatırım teşvik kapsamında olduğu iddia olunan malzeme ve ekipmanın teşvik kapsamı dışında ithal edilmesi nedeniyle 293.058,65-TL gümrük vergisi, faiz ve ferileri masraf kalemlerinden davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile buna ilişkin yapılan ödemelerin ticari faizi ile davalı taraftan istirdadı istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 05/09/2020 tarih ve ... nolu finansal kiralama sözleşmesi akdedildiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık finansal kiralama konusu malların teşvik belgesi kapsamında ithalatının gerekip gerekmediği noktasında toplanmakta olup neticeten finansal kiralama konusu malların ithal edilmesi sırasında teşvik belgesi ile işlem yapılmamasından kaynaklı ödenmesi gereken gümrük vergisi ve ferilerinden sorumluluğunun davacı kiracıda mı davalı kiralayanda mı olduğunun çözümlenmesi gerekmektedir.
Mahkememizce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta, davacı adına bakanlık tarafından ... sayılı yatırım teşvik belgesinin düzenlendiği ve söz konusu belge kapsamında; ... A.Ş'den ... sayılı finansal kiralama sözleşmesi kapsamında 2 adet çift taraflı cam rodaj makinesi, 1 adet otomatik cam transfer makinesi ve 1 adet cam yıkmama makinesinin finansal kiralama yoluyla temin edildiği ve bu makine ve teçhizat dışında herhangi bir makinenin finansal kiralama yoluyla temin edilmesi amacıyla gerek finansal kiralama şirketinin gerekse ... Ltd. Şti'nin bakanlığa herhangi bir müracaatının bulunmadığına yönelik cevap verilmiştir.
Mahkememizce dosya Gümrük Müşaviri ve Finansal Kiralama Uzmanı bilirkişilere tevdi edilmiş, 28/02/2024 tarihli raporda Gümrük Müşaviri bilirkişi, taraflar arasında imzalanan ... nolu 25/09/2020 tarihli Finansal Kiralama Sözleşmesi ile ithal edilecek emtianın dosya ekinde ...numaralı 510.000,00 USD bedelli 8514.10.80.00.11 GTİP'li 2020 model ... model makineye ilişkin olduğu, 01/09/2020-B-... sayılı yatırım teşvik belgesi incelendiğinde, belgenin ithal makine teçhizat ithali için 361.000,00 USD tutarı kapsadığı, teşvik belgesinin, sözleşmenin imzalandığı tarih öncesinde kullanıma hazır olduğu ve ithalat aşamasında kullanılmasında bir engel gözükmediği, teşvik belgesinin davaya konu sözleşme kapsamında kullanılması halinde, makinenin gümrük vergisi+kdv'den istisna olduğu, sözleşmenin 3/e maddesinde teşvik belgesi ile ilgili hükümler yer verildiği ancak teşvik belgesinin sözleşmeye dahil edilmediği, belgenin kullanılmaması sebebiyeti hakkında somut bir tespit yapılamamakla birlikte, teşvik belgesinin ithalat aşamasında kullanılmasına engel bir kıstasa rastlanılmadığı, dolayısıyla sözleşme aşamasında hazır olmasına rağmen teşvik belgesinin neden kullanılmadığı/kullandırmadığı konusu, her iki tarafın ispatına muhtaç kalmıştır kanaatini bildirmiş, Finansal Kiralama Uzmanı bilirkişi ise, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin herhangi bir bölümünde işlemin teşvikli olacağı konusunda bir maddenin olmadığı, davacının dava dilekçesinde belirttiği 3/e maddesinin, finansal kiralama sözleşmesinin teşvikli olması halinde geçerli olan genel ve matbu bir madde olup taraflar arasında imzalanan sözleşmenin teşvikli olması hususu şartı sağlanmadığından genel bir madde olma konusunda sınırlı kaldığı kanaatini bildirmiştir.
Taraflar arasında imzalanan ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesinin, Sözleşmenin Yürürlüğe Girmesi Başlıklı 3. Maddesi "İşbu sözleşme, aşağıdaki şartların işbu sözleşmenin imza tarihinden itibaren 60 (altmış) gün içinde eksiksiz, mevzuata ve usulüne uygun olarak gerçekleşmesi halinde yürürlüğe girecektir. Kiralayan altmış günlük süreyi yazılı bildirim yapmak suretiyle uzatabilir. Sözleşme yürürlüğe girmediği ve kiralayanın herhangi bir zararı olduğu takdirde 45. Madde hükmü uygulanacaktır" düzenlemesini içermekte olup aynı maddenin "e" bendi "İşbu sözleşmenin konusunu teşkil eden kiralanan ile ilgili kiracıya T.C Ticaret Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermeye Genel Müdürlüğü tarafından bir Yatırım Teşvik Belgesi verilmiş ise, söz konusu Teşvik Belgesi'nin aynı teşviklerle kiralayana devredilmesinin sağlanması, kiracıya bir teşvik belgesi verilmemiş ve kiracı ile kiralayan teşvik belgesi almak için birlikte müracaat edecek ise, başvurunun sonuçlanıp kiralanan ile ilgili Yatırım Teşvik Belgesinin kiracı ve kiralayan adına temin edilmiş olması" şeklinde düzenlenmiştir.
Tüm dosya kapsamından, gümrük müşaviri bilirkişi tarafından da tespit olunduğu üzere 01/09/2020-B-... sayılı yatırım teşvik belgesinin ithal makine teçhizat ithali için 361.000,00 USD tutarı kapsadığı, teşvik belgesinin, sözleşmenin imzalandığı tarih öncesinde kullanıma hazır olduğu ve ithalat aşamasında kullanılmasında bir engel gözükmediği, teşvik belgesinin davaya konu sözleşme kapsamında kullanılması halinde, makinenin gümrük vergisi+kdv'den istisna olduğu mahkememizce görülmüş ise de finansal kiralama uzmanı bilirkişi tarafından da kanaat getirildiği üzere taraflar arasında imzalanan ... nolu Finansal Kiralama Sözleşmesinin herhangi bir bölümünde finansal kiralama işleminin teşvikli olacağına ilişkin bir madde bulunmadığı, davacının dava dilekçesinde bahsettiği sözleşmenin 3/e maddesinin ise sözleşmenin yürürlüğe girmesine ilişkin işlemin teşvikli olması halinde yapılması gereken prosedürlerden ibaret olduğu, dolayısıyla dava konusu finansal kiralama sözleşmesine konu emtianın ithalatının teşvik belgesi kapsamında ithal edileceğini göstermeyeceği, yine davalı çalışanı ...'ın 01/10/2020 tarihli "Teşvik belgeleriniz hazırsa tarafımıza göndermenizi rica ederiz." e-postasının, 10/08/2021 tarihli "İşlem zaten 28/09/2020 tarihin satın almaya geçti. Acaba teşvik vardı da bu ekipman sonradan mı eklenecekti. Çünkü 2 gün için işleme teşviksiz devam etmeyiz. Attığınız mailde teşvik ekleri bulunmuyor. Hangi ekipmanları kapsıyor vs. göremiyoruz. İşlemin teşvikli olabilmesi için bu belge yeterli değildir. Yeterli olsa bile ayrıca maillerime baktığımda teşvik belgelerinin geldiği maili göremiyorum maalesef. Yeni çıkan teşvik bizimle paylaşıldı mı?" ve 10/08/2021 tarihli "Biz sözleşmeyi imzalarken bu teşvik var mıydı yani? Neden teşvikli imzalanmadı o halde?" e-postaları ile birlikte değerlendirilmesinde e-postaların finansal kiralama sözleşmesinin teşvik belgeli düzenlendiği hususunu ispata yeterli olmadığı, davalı çalışanı tarafından sözleşmenin teşvik belgesi kapsamında düzenlendiği kabul edilmediği gibi sözleşme konusu emtiayı içerir teşvik belgesinin kendisine gönderilmediği beyanı karşısında, finansal kiralama sözleşmesi imzalanması aşamasında teşvik belgesi hazır ise de sözleşmenin "teşvikli" imzalandığı ya da sözleşme konusu emtiaları kapsar teşvik belgesinin davalıya gönderildiği davacı tarafça ispatlanamadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 5.004,68 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 4.577,08 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 45.958,50-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
4-Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL’nin davacıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/05/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır