İSTANBUL 7. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/201
KARAR NO :2024/220

DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:15/03/2021
KARAR TARİHİ:27/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının belirtilen adresinde 25/12/2020 akşamında hırsızlık eylemi gerçekleştiğini, bu hırsızlık sonucunda davacının kasasında bulunan imzalı imzasız yaklaşık 50 adet müşteri çeki, bir miktar parası ve ziynet eşyaları çalındığını, davacının elinde kaybolan hamili bulunduğu çeklerle ilgili olarak .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...esas sayılı dosyasıyla ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından çek iptali davacı açıldığını, dava dosyasına çek bedellerinin %15'i oranında teminat yatırılarak çeklere ilişkin ödemeden men yasağı kararı verildiği ve bu kararın ilgili bankalara müzekkerelerle bildirildiği, dava konusu çek .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından iptal davasından iptal davasına konu edildiği, dava dışı ciranta ... ... Tic. A.Ş. İle yapılan ticaret karşılığında teslim alınan keşideci keşidecisi ... Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Olan ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... numaralı 27/02/2021 tarihli 5.000,00-TL bedelli çeke ödemeden men kararı işlendiği, davacı hamili lehdarı olduğu çekler ... ilişkisi olduğu diğer firmalara verilmek üzere cirolu ve imzalı bir şekilde kassında muhafaza edilmekte iken kimliği belirsiz kişilerce çalındığını, çek teslim bordrolarında da dava konusu çek gerçek bir ticaret karşılığında dava dışı ... ... Tic. A.Ş. Teslim alındığı, dava konusu çekin davalı ... A.Ş. Tarafından ibraz edildiği, davalı icra takibine konu çalıntı çek bakımından yetkisiz hamil olduğu, müvekkili şirkete başlatılan icra takibinin haksız olduğunu, müvekkilinin kendisinden sonra gelen yetkisiz ciranta ve davalı ile herhangi bir ilişkisi söz konusu olmadığını, .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından icra takibine konu edilen ... ... Tic. A.Ş.'den teslim alınan keşideci ... Gıda İnş. 27/02/2021 tarihli 5.000,00 TL bedelli çekin yetkili hamil olan davacı rızası hilafına hırsızlık suçuna konu edilmesi sebebiyle icra dosyasına ödenen paranın alacaklıya ödenmemesi ve davacının yetkili son hamili olduğu takibe konu çekin davacı lehine istirdadına, icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından üzerine düşen tüm yükümlülükler yerine getirildiği, tüm işlemlerin usul ve yasaya uygun hale yapılmış olması karşısında davacı yanın çekinin kaybolmuş olması karşısında müvekkili şirkete hiçbir kusur izafe edilemeyeceğinin ortada olduğu, müvekkili şirkete karşı dava açılması hukuki dayanaktan yoksun olduğu, davacı vekilince çekte cirosu olmasına rağmen davacının icra takibinde borçlu gösterilmeyerek dava şansının alınma peşinde olduğunu belirtildiği, bu hususun kabulü mümkün olmadığı, davacı yanca açılmış bulunan bir dava bulunmuş olması sebebiyle icra takibinde borçlu gösterilmediği, davacı tarafından dava açılmış olması dava şansının elinden alınma niyeti ile hareket edilmediğini ortaya koymakta olduğu, davacı vekilince müvekkilinin yetkili hamil olduğuna karar verilmesi talep edildiği, yetkili hamilin usul ve yasaya uygun olarak faktoring sözleşmesi akdeden müvekkili şirket olduğu görülmekte olduğu, davacı yanın talebinin reddine karar verilmesi gerektiği, davacı yanın yetkili hamil olmaması sebebiyle çekin istirdatı ödenmemişse bedelinin iade edilmesi talebinin de reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;hırsızlık sonucu çalınan çekin bedelsizliği iddiasıyla çekin istirdatı veya bedelin ödenmesi halinde ödenen bedelin iadesi isteminden ibarettir.
Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup 25/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı faktoring şirketinin ... defter, kayıt ve belgeleri üzerinde yapılan inceleme neticesinde davalı faktoring şirketinin dava konusu keşideci ... ...San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından dava dışı ... Ltd. Şti. Emrine keşide edilen ... seri numaralı, 27/02/2021 vade tarihli, 5.000,00 TL tutarlı, ... ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesi çekini usulüne uygun faktoring işlemleri sonucunda elde ettiği ve iktisabında kötü niyetli sayılamayacağı, davacının rızası hilafına elinden çıktığı anlaşılan dava konusu çekin akıbetine, bedelinin tahsiline, icra işlemlerine vs. İlişkin kararların Mahkememizin takdirleri içinde bulunduğu sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;
Davacı, dava dışı ... ... Tic. A.Ş'den ... ilişki nedeniyle alınan ... Bankası ... ... Şubesi' nin ... Seri No' lu 27.02.2021 ödeme tarihli, 5.000,00 TL'lik çekin işyeri kasasında cirolanmış vaziyette bulunurken çalındığını, davalı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numaralı takip dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, çekin çalıntı olması sebebiyle davalının yetkili hamil olmadığını dava dilekçesinde beyan etmiştir.
.... İcra Dairesinin ... sayılı takip dosyasının incelenmesinde, alacaklısının mahkememiz dosyası davalısı ... A.Ş, borçlularının dava dışı ..., ... ...Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ... ... Ürünleri İthalat İhracat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Limited Şirketi, ..., ... ... Şirketi, ... Limited Şirketi, ... ... Ticaret Anonim Şirketi olduğu, davalının takip borçluları arasında gözükmediği, takip dayanağının ... Bankası ... ... Şubesi' nin ... Seri No' lu 27.02.2021 ödeme tarihli, 5.000,00 TL'lik çek gösterildiği, çekin keşidecisinin dava dışı ... ...Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, lehtarının ve ilk cirantasının ... ... Ürünleri İthalat İhracat Pazarlama Sanayii Ve Ticaret Limited Şirketi, sonraki cirantalarının sırasıyla ..., ... ... Ticaret Anonim Şirketi, davacı ..., ... ... Şirketi, ... olduğu, çek bedeli ile işlemiş faiz ve komisyon olmak üzere toplam 5.024,18 TL üzerinden takibe başlanıldığı, dava dışı keşideci tarafından 16/03/2021 tarihinde icra dosyasına 6.013,97 TL yatırıldığı görülmüştür.
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacısının mahkememiz dosyası davacısı ... olduğu, davanın kıymetli evrak iptali davası olduğu, çekin çalındığını, savcılığa suç duyurusunda bulunulduğu beyanla davacının davaya konu çekin iptalini talep ettiği, mahkemenin 13/01/2021 tarihli müzekkeresi ile ... Bankasına çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğine dair kararı gönderdiği görülmüştür.
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasının incelenmesinde, müştekinin davacı ... olduğu, şüphelilerin dava dışı ... ve diğerleri olarak gösterildiği, şikayet konusunun müşteki/davacının çalınan çekleri olduğu, soruşturma aşamasının devam ettiği görülmüştür.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 2022/... esas, 2023/... karar sayılı, 23/11/2023 tarihli kararında;
"Davacı taraf; davaya konu çekin yapılan işin karşılığı ...'ya verildiğini ve ...elinde iken çalınmasına rağmen bedelinin ....'ya ödendiği ve .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile ödemeden men yasağı verildiği halde, davalılardan ... A.Ş. icra takibi başlattığından, dava konusu ... Şubesine ait ... seri numaralı, 31/03/2014 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı .... yönünden yapılan istinaf incelemesinde; Davalı ...., dava konusu çekin bedelinin (... şubesi ... numaralı 31.03.2014 keşide tarihli 15.000TL bedelli) davacı keşideci tarafından tarafına ödendiğini beyan etmiş olup, dava, bu davalı yönünden kabul edildiğinden, davada haksız çıkan taraf aleyhine yasa gereği vekalet ücretine hükmedileceğinden, vekalet ücretine hükmedilmesi için kusur aranmadığından bu yöndeki istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacı taraf yönünden yapılan istinaf incelemesinde;
Dava konusu çek .... adına düzenlenmiş olup TTK'nın 778/2-D maddesi yollaması ile TTK 677.maddesi gereğince dava konusu çekte lehtar ve birinci cirantanın imzasının ona ait olmaması davacı keşideciyi sorumluluktan kurtarmayacağı ve imzaların istiklali prensibi uyarınca lehtar imzasının sahte olması bu imzadan sonra çeki ciro ile iktisap eden kişinin meşru hamil olmasına halel getirmeyeceği gibi imzasını inkar etmeyen keşidecinin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı, bu nedenle davacının keşideci olarak davalıların kötü niyeti ispatlanmadığı sürece çek bedelinden sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Dava ve takip konusu çek karşılığında ... Grup'a finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/...-... esas ve 2016/... karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, davacı keşidecinin imzasını ikrar etmemesi nedeniyle çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek ... tarafından, usullüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olup olmadığının araştırılmaması ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa ait olup, usule uygun kanıtlanmadığından, davacı vekilinin tüm istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir." şeklinde karar vermiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2022/... esas, 2024/... karar sayılı, 22/03/2024 tarihli kararında;
"Mahkemenin de kabulünde olduğu gibi, dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, aksi ispatlanamadığı için davalı taraf iyi niyetli yetkili hamil konumundadır. Davalı hamil, çeki kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki iade ile yükümlü olup, dosyada mevcut delil durumuna göre bu husus ispatlanamadığı gibi, çek arkasında dava dışı başkaca cirantalar da olduğu dikkate alındığında davanın reddi yönünde hüküm kurulmasında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davacının istinafının esastan reddi gerekmiştir."
Yukarıda bahsi geçen istinaf ilamında da belirtildiği üzere, davacı çek istirdatını talep etmiş olmakla davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunduğunu ispat etmekle yükümlüdür. Davacı bu iddiasına dayanak olarak çekin çalındığına dair soruşturma dosyasını, ödeme yasağı kararını ve kendisinden sonraki ciranta ile ... ilişkisinin bulunmamasını öne sürmüştür. İstinaf ilamında da açıklandığı üzere, dava ve takip konusu çek karşılığında ...'e finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/...-... esas ve .../... karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, davacının imzasını ikrar etmemesi nedeniyle çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek ... tarafından, usulüne uygun temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olup olmadığının araştırılmaması ... Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Davacı faktoring ilişkisinin 3 sac ayağından biri olmayıp, faktoring ilişkisinin tarafları ... ... Ltd. Şti., ... ve ... şirketi olduğundan, davacı kendisinden sonraki cirantanın çeki usulüne uygun iktisap etmediğini, çekin kendisinden çalınması sebebiyle kendisinden sonraki ciranta ile ... ilişkisinin bulunmadığını hamile faktoring şirketine karşı ileri süremeyecektir. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa ait olup, mahkememizce ... Başkanlığına yazılan müzekkere ile faktoring işlemi konusu faturanın GİB nezdinde kayıtlı bir fatura olduğu, Finansal Kurumlar Birliği tarafından dava konusu çek ile ilgili bildirimin üyelere 10/05/2021 tarihinde duyurulduğu, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasından ödeme yasağı kararının 13/01/2021 tarihinde bankaya bildirildiği, buna karşın faktoring işleminin 29/12/2020 tarihinde yapıldığı anlaşılmakla faktoring şirketinin faktoring işlemi yaparken çekin iktisabında ağır kusurlu olduğundan bahsedilemez. Ayrıca ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... sayılı dosyasında davalı faktoring şirketi ya da çalışanları hakkında yürütülen bir soruşturma bulunmadığından, cirantalar hakkında soruşturma/kovuşturma yürütülmesi ya da sonuçlandırılması tek başına faktoring şirketinin kötü niyetli olduğunu ispatlayamayacağından, ceza soruşturma dosyasının da sonucu beklenilmeksizin davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın reddine,
2-Yasal şartlar oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,
3-İhtiyati tedbir kararı verilmekle birlikte; icra dosyasına dava dışı 3. Kişi tarafından yapılan ödemenin, alacaklıya ödendiği görülmekle davacı aleyhine tazminat takdirine yer olmadığına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 85,39-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan ‭342,21-TL davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 5.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
6-Davalı tarafından yapılan 42,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olarak karar verildi.27/03/2024

Katip ...
E-imzalıdır

Hakim ...
E-imzalıdır