İSTANBUL 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/766 Esas
KARAR NO : 2024/188

DAVA : Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)
DAVA TARİHİ : 21/11/2023
KARAR TARİHİ : 07/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından ibraz edilen 21/11/2023 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı ... Şirketinin ... Ticaret Sicil Müdürlüğü’nde ...Ticaret Sicil numarası ile kayıtlı olduğu, Şirket’in merkezinin... adresi olarak gözüktüğünü, davacı müvekkilleri ... ve ...'ın birlikte Şirket’in pay sahipleri olduğunu, davacıların davalı Şirkette toplam %24 oranında paylarına sahibi olduğunu, davacıların birlikte azınlık pay sahibi sıfatına haiz olduklarını, 1.000.000.-TL nominal değerdeki şirket sermayesinin %12’sini temsil eden 120.000-TL nominal değerdeki şirket hissesinin davacılardan ...’e, 1.000.000.- TL tutarındaki sermayesinin %12’sini temsil eden 120.000.-TL nominal değerdeki şirket hissesi ise ...’a ait olduğunu, Şirket’in ortaklara ait pay tablosunda davacıların şirkette azınlık pay sahibi konumunda olduklarını, Şirket’in %57,396229'ine tekabül eden 573.962,29.-TL nominal değerdeki hisselerin ise diğer ortak ...'a ait olduğunu, ..., Şirkette hâkim hissedar konumunda olduğunu, Şirket'in %2,60377'sine tekabül eden 26.037,70.-TL nominal değerdeki hisse adedi ...'na, %0,000001'ine tekabül eden 10,00.-TL nominal değerdeki hissesi de ...'a ait olduğunu, Şirket Yönetim Kurulu, 22.08.2022 tarihindeki genel kuruldan evvel aynı zamanda Şirket’in tek başına çoğunluk Pay Sahibi olan Yönetim Kurulu Başkanı ..., kendisinin birinci derece yakını ... ve ...’dan oluşmakta iken, 22.08.2023 tarihli Genel Kurul Toplantı’sında ise çoğunluk pay sahibi ..., ...’nı (temsilen ...) Ve ...’dan oluştuğunu, gerek bir önceki Yönetim Kurulu’nun ibrasına ilişkin gerekse yeni Yönetim Kurulu’nun seçimine ilişkin müvekkili davacıların toplantı sırasında yazılı ve sözlü dile getirdiği muhalefet şerhleri ile karşı oylarına rağmen bu kişiler hep birlikte çoğunluk pay sahibi ... ile hareket etmekte, birlikte “çoğunluk pay sahipleri” grubunu oluşturduğunu, davalı Şirket Yönetim Kurulu tarafından bu yolla kontrol edilmekte ve çoğunluk hissedarlarının çıkarları doğrultusunda keyfi kararlar ile yönetilmekte olduğunu, davalı Şirket’in 2020,2021,2022 yıllarına ait olağan genel kurulu 22.08.2023 tarihinde toplanmış, genel kurul ve toplantı tutanağı imzalandığını, genel kurulun 2 numaralı gündem maddesi görüşülmesi sırasında azınlık pay sahibi konumundaki davacıların, 22.08.2023 tarihli genel kurul toplantısında, TTK m. 437 çerçevesinde bilgi alma ve inceleme haklarını kullanmak üzere Yönetim Kurulu’na davalı Şirket’in işleri hakkında çeşitli sorular yöneltmiş olduklarını, Yönetim Kurulu tarafından sorularına kanuni süre içerisinde yanıt verileceği bildirilmiş olsa da işbu dava tarihi itibariyle müvekkili tarafından yöneltilen sorulara yönelik bir bilgi henüz verilmediğini, Yönetim Kurulunun, davacılar tarafından kendisine yöneltilen bu soruları geçiştirdiğini, yanıtsız bıraktığını, daha sonra müvekkillerince yapılan 437/4 maddesi uyarınca inceleme taleplerine de izin verilmediğini, bu nedenle Davalı ...’ne TTK m. 440 uyarınca özel denetçi atanmasını, atanacak özel denetçinin ücret ve masraflarının davalı şirket’e yüklenmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı şirket’e yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, tensip zaptı tebliğ edilmiş olup, davalı vekili tarafından ibraz edilen 28/12/2023 tarihli cevap dilekçesinde; ... A.Ş. Ortakların bir kısmının babası bir kısmının ise dedesi ...tarafından kurulan grup şirketlerinden birisi olduğunu, grup şirketlerinden ... A.Ş. dışındaki şirketlerin akitf faaliyeti olmaması nedeni ile süreç içinde tasfiye edilmiş ...A.Ş.'de tasfiye için gereken %75'lik çoğunluk sağlanamadığı için tasfiye edilemediğini,... A.Ş.'nin bir geliri ve faaliyet olmadığı için gereksiz yere beyanname ve Mali müşavir ücreti ödenmekte olduğunu, bu giderlerin Yönetim Kurulu Başkanı ... tarafından karşılanmakta olduğunu, ... A.Ş. 08/07/2020 tarihinde yapılan Genel Kurulda tasfiye gündeme alınmasına rağmen toplantıya katılan üyelerin tasfiye için gerekli çoğunluğu sağlayamaması nedeni ile tasfiye kararı alınamadığını, ... A.Ş.'nin Olağan Genel kurul Toplantısı için 07/07/2023 tarihinde yapılmasına karar verilmiş ve davacılar dahil şirket ortaklarına yasaya uygun bir şekilde toplantı daveti gönderildiğini, anılan toplantı davet tutanağında; Finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisinin genel kurul toplantısından en az onbeş gün önce şirket merkezinde pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulacağı belirtildiğini ve talep eden ortaklara inceleme imkanı tanındığını, ...A.Ş.'nin 07/07/2023 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında aralarında davacıların da bulunduğu bir kısım üyeler tarafından TTK.nun 420. Maddesine göre erteleme talep edildiği ve talep doğrultusunda genel kurulun ertelendiğini, ertelenen genel kurulun 22 Ağustos 2023 tarihinde yapılmasına karar verilmiş olduğunu ve yine yasa hükümlerine uygun olarak toplantı daveti Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilerek ortakların ayrıca taahhütlü mektupla toplantıya davet edildiğini, Finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisinin genel kurul toplantısından en az onbeş gün önce şirket merkezinde pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulacağı belirtilmiş olmasına ve davacı ve bir kısım ortaklar mali tabloları incelemek için erteleme talep etmiş olmalarına rağmen genel kurul tarih ve saatine kadar inceleme yönünde bir talepleri olmadığını, davacı ve bir kısım ortakların 22.08.2023 tarihinde önceden hazırlanan yazılı sorular ve muhalefet şerhleri ile toplantıya katılmış olduklarını, İki toplantı arasında bir ayı aşkın bir süre olmasına ve yasa gereği inceleme için toplantıdan 15 gün önce mali tablolar hazır bulundurulmasına rağmen bu süreçte inceleme talebinde bulunmayan ve bu soruları sormayan davacıların kötü niyetli olarak toplantıyı uzatmak, yaptırmamak ve sabote etmek için 22 maddeden oluşan soru listesi sunmuş olduklarını, toplantı sırasında bu soruların cevaplarının hazırlanmasının ve cevaplanmasının imkansız olduğu dile getirilerek toplantıdan sonra makul süre içinde sorulara yazılı cevap verileceği yönetim kurulu tarafından bildirildiğini, davacıların toplantıdan sonra yasal 15 günlük cevap süresini beklemeden toplantıdan 10 gün sonra ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile bilgi edinme talep davası açtıklarını, anılan davanın yetkisizlik kararı ile ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesine gelmiş olup ...Esas sayılı dosyası ile işlem görmekte olup dava halen derdest olduğunu, Finansal tablolar TTK hükümlerine ve VUK'na uygun olarak düzenlenmiş olduğunu, yasal süre içinde de davacıların inceleme ve denetimine açık tutulduğunu, ... A.Ş. Olağan genel kurul toplantısının ilki 07/07/2023 günü yapılmış davacıları finansal tabloları inceleme talebi neden ile ertelenerek ikinci toplantı 22/08/2023 tarihinde yapıldığını, gerek ilk toplantı, gerek ikinci toplantıdan 15 gün önce yasal olarak şirket ortaklarının incelemesine hazır bulundurulması gerekin finansal tablolar ve sair evraklar hazır bulundurulduğunu, davacıların erteleme taleplerine rağmen herhangi bir inceleme talebinde bulunmadıklarını, davacıların sözlü sorularının toplantıda cevaplanmış olduğunu yazılı ve sayfalar içeren sorular toplantıda cevaplanması mümkün olmadığından daha sonra cevaplanacağı belirtilmiş ancak davacılar yasal 15 günlük süreyi beklemeden bilgi alma talepli dava açtığını, davanın ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılmış anılan dava yetkisizlik ile ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesine gelmiş ve ... Esas sayıl dosyası ile işlem gördüğünü, dosya halen derdesttir. Öte yandan davalı şirketin herhangi bir geliri ve mal varlığı bulunmadığını, uzun yıllardan bu yana kağıt üstünde olan bir şirket olduğunu, Şirketin giderlerinin ise yönetim kurulu başkanı ... tarafından şahsen karşılanmakta olduğunu, iddianın aksine şirket ve diğer ortaklar ...'a borçlu olduklarını, ayrıca davacıların yazılı olarak yönetiltikleri soruların tamamına yakını TTK 437. Maddesi kapsamında olmayan, kişisel bilgilerin veya şirket ticari bilgilerinin edinilmesi amaçlı olup cevaplanması gerekmeyen sorulardan ibaret olduğunu, Şirketin tüm ortaklarına her iki toplantı öncesi toplantılara 15 gün kala finansal kayıtların incelemeye açık tutulacağı belirtilmiş olduğunu, davacılar dahil isteyen her ortağın bu süreçte yasal olarak inceleme hakkı olan kayıtları incelemiş olduklarını,bu nedenle davacıların TTK 438. Maddesine göre özel inceleme talebi de yerinde olmadığını, tüm ortakların aynı aileye mensup olmaları ve davacıların geçmişte şirket yönetiminde yer almalarından dolayı şirketin bir gelirin olmadığını ve kağıt üstünde devam eden bir şirket olduğunu bildiklerini, buna rağmen somut bir faydası olmayan, taraflara gereksiz bir maddi ve manevi külfet yükleyecek özel denetim talebi iyi niyetten yoksun olduğunu, tüm nedenlerle açılan davanın hukuki dayanaktan yoksun, sonuç olarak taraflara herhangi bir hukuki ve maddi menfaat temin etmeyecek nitelikte olduğunu, davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
... 21 Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas ve ... karar sayılı dosyası uyap üzerinden istenilmiş olup, yapılan incelemesinde; davacının ..., davalının dosyamız davalısı ... A.Ş, olduğu, yapılan yargılama sonucunda ;"... Dava, TTK' nun 437. Maddesi gereğince bilgi alma ve inceleme istemine ilişkindir. Davacı tarafın, davalı şirketten bilgi alma istemli talip dilekçesi sunulmuş ve 22 madde halinde taleplerin sıralandığı, genel kurulda yeterli bir açıklama olmadığı, sonradan bilgi verileceğinin bildirilerek geçiştirildiği anlaşılmıştır.
Davacının, bilgi alma ve inceleme talebinin genel kurulda red edildiği ve istediği bilgilere erişemediği, yönetici olmadığından yönetim veya genel kurul kararıyla bilgiye erişmesi mümkün azınlık pay sahibi olduğu anlaşılmıştır.
İncelenen soru kağıdından, taleplerin çoğunun şirketin faaliyeti ve ticareti ile ilgili olduğu, bunlara cevap verilmesinin yönetim için bir yükümlülük, azınlık pay sahibi için bir hak olduğu, bilgi alma ve inceleme hakkının gerekçesiz red edildiği, bu nedenle genel nitelikte talep dışında kalan konularda davacının inceleme talebinin kabulü gerektiği, davacının 10 günlük yasal sürede talepte bulunduğu anlaşılmakla, talebin kısmen kabulüne, yargılama giderinin tamamen davalı üzerinde bırakılmasına..." şeklinde hüküm kurulduğu görülmüştür.
TTK nun 437 maddesindeki düzenleme;
1.Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur. Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.
2.Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar. Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.
3.Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.
4. Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.
5. Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.
6. Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz. " şeklindedir.
TTK nun 437.maddesinin 5. Fıkrası bilgi alma ve inceleme işlemleri cevapsız bırakılan haksız olarak reddedilen, ertelenen veya bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi reddi izleyen 10 gün içinde diğer hallerde makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesine başvurabilir, şeklinde düzenlenmiş olduğundan bilgi edinme hakkını kullanıp da bilgi sahibi olamayan pay sahibi özel denetçi atanmasını talep edebilir.
TTK.nın 438.maddesinde, her pay sahibi pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde bilgi alma veya inceleme hakkını daha önce kullanmış ise, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebileceği, Genel Kurul istemi onaylarsa şirket veya her bir pay sahibinin 30 gün içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebileceği, TTK.nın 439.maddesinde, genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi halinde, sermayenin en az onda birini, halka açık Anonim Şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibari değeri toplamı en az 1.000.000 Türk Lirası olan pay sahiplerinin 3 ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesinden özel denetçi atanmasını isteyebileceği, dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi zarara uğrattıklarını ikna edici bir şekilde ortaya koymaları halinde özel denetçi atanacağı, 440.maddesinde, şirket ve istem sahipleri dinlendikten sonra kararın verileceği ve mahkeme kararının kesin olduğu düzenleme konusu yapılmıştır.
Özel denetçi tayin edilebilmesi için TTK' nun 438. Maddesindeki düzenlemeye göre, bilgi alma ve inceleme hakkının daha önce kullanılmış olması gerekmektedir. Davacıların, davalı şirketin 2020-2021 ve 2022 yıllarına ilişkin 22/08/2023 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında; 22 maddeden ibaret TTK nun 437. ve 438. Maddeleri kapsamında bilgi alma ve inceleme hakkına ilişkin yazılı talepte bulunduğu, bilgi alma ve inceleme hakkının reddedilmesi üzerine yasal süresi içerisinde mahkemeye müracaat ile bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmasına izin verilmesini talep ettiği ... 21 Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E sayılı dosyada yapılan yargılama sonucunda; bilgi alma ve inceleme taleplerinin kısmen kabulüne karar verildiği, yargılama aşamasında henüz ... 21 Asliye Ticaret Mahkemesinin belirlediği şekilde bilgi alma ve inceleme hakkının davacı tarafından kullanılmadığı, TTK 'nun 437/5. Maddesi uyarınca; Özel denetim isteme hakkının kullanılabilmesi için bilgi alma ve inceleme talebinde bulunan pay sahibinin bu talebinin karşılanmaması gerekmektedir. ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile davacının bilgi alma ve inceleme hakkı kabul edilmiş ancak infazı henüz gerçekleşmemiş bulunduğundan bu aşamada davacıların Özel Denetim İsteme Hakkı bulunmadığı anlaşıldığından davacıların davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının davasının reddine,
2-Harç peşin alınmış olduğundan yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair davacı vekilleri ile davalı vekilinin yüzüne karşı KESİN olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 07/03/2024

Başkan ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Üye ...
E-imzalıdır.
Katip ...
E-imzalıdır.