İSTANBUL 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/264 Esas
KARAR NO : 2024/131

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/04/2022
KARAR TARİHİ : 16/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dosya davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davalı şirket müvekkil tarafından ..., ...’de işletilmekte olan ...’de faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda taraflar arasında sözleşme akdedildiğini, davalının bu ...’deki faaliyetleri sonucu yükümlendiği muaccel borcunu tüm iyi niyetli bekleyiş ve çabalara karşın ödemediğini, sözleşme’nin 3. Maddesinde de belirtildiği üzere Sözleşme 01 Ocak 2019- 04 Ocak 2023 tarihleri arasındaki süre için akdedildiğini, davalı kullanıcı şirket tarafından Sözleşme’ye uygun ve hukuken geçerli şekilde Sözleşme’nin süresinden önce feshinin de söz konusu olmadığını, sözleşme’de fesih usulünün düzenlendiğini, davalı 22 Ocak 2021 tarihli ihtarname ile ...’den Sözleşme süresi dolmadan Sözleşme’nin davalıya artık mali külfet haline geldiğinden bahisle 31 Ocak 2021 tarihi itibarıyla Sözleşme’yi feshettiğini ve erken çıkış yapmak istediğini belirttiğini, ancak erken çıkış için gereken şartların oluşmadığı ekte sunulan 03 Şubat 2021 tarihli cevabi ihtarname ile ayrıntılı olarak kendilerine açıklandığını, sözleşme’nin feshi için İcra Kurulunun olumlu kararı bulunmamakla birlikte davalı kullanıcı şirketin yerine şartlarına uygun başka bir şirket bulunmamış veya ... içerisindeki başka bir Kullanıcı Şirket’in bedeli mukabilinde boşalan alana yerleşmemiş veya İcra Kurulu’nun boşalan alanı ... içerisinde yer alan tüm Kullanıcı Şirketlere pay etmesi gündeme gelmediğini, bu usul tamamlanarak Sözleşme feshedilebildiğini, bu hususun davalıya yazılı olarak bildirildiğini, davalının kullanıcı şirket olarak tahakkuk ettiği borçlardan sorumlu olduğunu, sözleşme’nin “mali külfet haline geldiğinden” bahsedilmişse de bunun sözleşme kapsamında haklı bir sebep olduğu öne sürülemeyeceğini, Müvekkilin münhasıran ... Tebliğ çerçevesinde Türkiye Ticaret Merkezi projesi kapsamında yerli şirketlerin bu özel teşviklerden yararlanarak ülkemiz ihracatının artırılması amacı ile kurulduğunu, tüm giderleri kamu kaynaklarından karşılanan bir şirket olduğunu, erken çıkış talebinde bulunulması ... de dahil olmak üzere her bir ... ciddi maliyetlere katlanılarak ve uzun vadeli planlamalar yapılarak, ...’nin bulunduğu ülkelerde müvekkil tarafından uzun vadeli taahhütlerde bulunularak hayata geçirilmekte ve işletildiğini, bu nedenledir ki ...’de faaliyette bulunmayı arzu eden katılımcılardan müvekkilin yurtdışındaki 3. kişilere vermiş olduğu taahhütlerine uygun olarak en az 4 yıl katılımcı olarak kalmayı taahhüt etmeleri, basiretli bir tacir olarak buna göre planlama yaparak ...’de yer almaları talep edildiğini, davaya konu icra takibine dayanak iki fatura bulunduğunu, bunlardan biri 2021 yılı katılım bedeli olan 5254,96 GPB ve diğer 2020 yılı 10-11-12. Ayları genel gider bedeli olan 721 GBP olduğunu, takip çıkış miktarı 6.006,54 GBP olduğunu, bununla birlikte işbu davaya konu miktarın 3.117,38 GBP olarak gösterildiğini, bunun sebebi icra takibine konu bazı miktarlarda değişiklik yaşanması olduğunu, ... 31. İcra Müdürlüğü... E. sayılı dosyaya 26 Ocak 2022 tarihli bildirimde bulunulduğunu, bununla birlikte, 01 Ekim 2021 tarihi itibarıyla ...’nin faaliyetini durdurması sebebiyle 2021 yılı katılım bedelinin 1313,74 GBP’ye karşılık gelen dörtte birlik bölümünün ödemesi davaya konu edilmediğini, bu sebeplerle toplam 2.858,58 GPB ve icra takibi başlatma tarihine dek işlemiş faiz olan 30,58 GBP düşülmek suretiyle (icra takibinden itibaren işleyen ve işleyecek faiz talebimiz devam etmektedir) 3.117,38 GBP üzerinden dava açıldığını, davalı 22 Ocak 2021 tarihli ihtarnamesinde “İhtar eden müvekkil şirket halen 2019 Ekim-Kasım-Aralık, 2020 yılının bütünü, 2021 Ocak ve Şubat ayları için alınacak kira teşviki nedeniyle Muhatap’tan alacaklıdır” ifadesine yer vererek davacıdan alacaklı olduğunu iddia ettiğini, ancak dayanağı bulunmayan bu iddia gerçeği yansıtmadığını, teşvik prefinansman sistemiyle sağlandığını, kullanımdan kaynaklanan kira ve tefrişata ilişkin her türlü tahakkuk zaten teşvik indirimi dikkate alınarak ve bu kapsamda indirimli olarak yapılmakta ve buna göre faturalar da teşvik indirimli olarak keşide edildiğini, dolayısıyla teşvik nedeniyle davacıdan alacaklı olunduğuna ilişkin iddialar ve dayanağı anlaşılamamakta olup gerçeği yansıtmadığını, pandemi sürecinde ... A.Ş. ve İngiltere’deki iştirakimizin yöneticileri bir yandan ...’nin giderlerinin azaltılabilmesi için kiraya veren ve ...’ye hizmet veren tüm üçüncü kişilerle görüşerek sözleşme şartlarını tekrar müzakere etmişler ve diğer yandan da Birleşik Krallık hükümetinin hayata geçirdiği ve yararlanma imkanı olabilecek tüm destek ve teşvik programları üzerine çalışmalar yaptıklarını, bütün bu çalışmalardan elde edilen her türü kazanım ve indirim de doğrudan katılımcıların yararına sunulduğunu, katılım paylarında bu sürece özel iyileştirmeler yapıldığını, bu kapsamda kira bedellerinde %50’ye varan oranlarda alınan indirimler, personel için alınan ek destekler, temizlik ve güvenlik hizmetlerinin askıya alınması sonucu elde edilen kazanımlar doğrudan katılımcılara yansıtıldığını, sözleşme’ye uygun olarak gerçekleşen bir bildirim ve fesih gerçekleşmediğini, tarafların menfaatlerinin korunması için özen gösterildiğini, icra takibinin durmasına sebebiyet veren itirazı gerektirecek herhangi bir durum bulunmadığını, bu nedenlerle haklı davanın kabulü ile borçlunun ödeme emrine yapmış olduğu itirazın iptal edilerek takibin devamına karar verilmesine, açıkça kötü niyetli hareket eden borçlu aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Asıl dosya davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Taraflar arasındaki alt kira ilişkisi gereğince davalı iç mimarlık şirketi 21.02.2019 tarihli alt kira sözleşmesini akdederek ...'da bir takım girişimlerde bulunduğunu, fakat bu girişimden pek de fayda sağlanamadığını, davalının temel fesih nedeninin de bu olduğunu, akabinde, henüz 1 yıl geçince bilindiği üzere 11.03.2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından Covid-19 enfeksiyonu nedeniyle pandemi ilan edildiğini, Pandemi ile işler büsbütün içinden çıkılmaz hale geldiğini, Yıllık kira bedeli 5.254,96 İngiliz Sterlini (bugünkü kurla yaklaşık 97.217,00.TL) boşu boşuna ödenir hale gelince artan mali yük sebebiyle TBK 325 gereği makul süre verilerek alt kira sözleşmesi Davalı tarafından noter aracılığıyla feshedildiğini, davacının iddia ettiği gibi taraflar arasındaki alt kira sözleşmesi feshedilemez bir sözleşme olmadığını, fesih ihtarında ise 31.01.2021 tarihinde yerin teslim edileceği, gelen yıllık kira faturasının kayda alınarak makul süre olarak 2021 Şubat, Mart kiralarının ödenip bakiye 10 aylık kısım için iade faturası düzenleneceği bildirildiğini, 17.03.2021 tarihli iade fatura düzenlenip davacıya yollandığını, tüm bu duruma rağmen davacı kiraya veren 2021 yılının tamamının kira bedeli için ... 31. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyası ile takip başlattığını, haklı nedenle işbu takip dosyasından yollanan Ödeme Emrine itiraz edildiğini, bu nedenlerle açılan işbu dava ve davaya konu konu takip haksız olup davanın reddi gerektiğini, takibe itirazlarında haklı olup yasal dayanağı da TMK 325 hükmüdür. 31.01.2021 tarihinde kiralanan Davacı kiraya verene boş olarak teslim edilmiş olmasına rağmen davacı kiraya veren tahliyeden sonra 31.12.2021 tarihine kadarki kira bedellerini haksız şekilde talep ettiğini, davacının, davalıya sunduğu şeyin kendi kiracısı olduğu bir binanın 8 metrekare ofisi olduğuna göre, bunun için de davacı davalıdan yıllık kira bedeli ve ortak gider aldığına göre bu ilişkinin karşılığı 6098 sayılı TBK 299-356 arasında düzenlenmiş olan "Kira Sözleşmesi" dir. Şüphesiz Davacı da kiracı olduğundan taraflar arasındaki ilişki TBK 322 kapsamında bir "alt kira" ilişkisi olduğunu, sonuçta davacının sıfatı alt kira ilişkisinde "kiraya veren" ve Davalının sıfatı ise "kiracı" dır; uygulanacak hükümler de TBK 299-356 arası hükümler olduğunu, bu nedenlerle öncelikle HMK 4/1-a hükmü gereği davanın görev yönünden reddi ile görevli İstanbul Sulh Hukuk Mahkemelerine gönderilmesini, esasa girildiğinde ise davacı kiraya verenin tahliye tarihinden sonraki dönem kirasına dair haksız davasının reddine, İİK 67/2 hükmü gereğince Davacı kiraya verenin %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı kiraya verene yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dosya davacısı dava dilekçesinde özetle, Davalı ...Ltd. Şti2nin davacının İngiltere'de faaliyet gösteren iştirak şirketi tarafından ..., ...'de işletilmiş olan Türkiye Ticaret Merkezleri'nde faaliyet gösterdiğini, bu kapsamda taraflar arasında ...Ticaret Merkezi Kullanıcı Şirket Taahhüt Sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe girdiğini, davalının, hiçbir somut gerekçe göstermeksizin, genel ifadelerle işbu dava konusu ilamsız icra takibine itiraz ederek takibin durmasına neden olduğunu, ancak ödeme emri ile birlikte kendilerine tebliğ edilmiş bulunan faturaya, sözleşme’ye, bunun içeriğine, imzaya hiçbir itiraz belirtmediğini, itirazda yer verilmeyen hususlara davaya ilişkin savunmada yer verilmesinin savunmanın genişletilmesi niteliğinde olacağını, davalının borca itiraz dilekçesinde taraflar arasındaki ilişkinin bir kira sözleşmesinden kaynaklandığını ifade etmesi nedeniyle Sözleşme’nin bir kira sözleşmesi hukuki niteliğinde olmadığı ve asli edimin bir yeri kiralamak olmadığını açıklama zorunluluğu doğduğunu, nitekim, davacının aynı konuda iki farklı kullanıcı şirkete karşı açtığı davanın ticaret mahkemelerinde görüldüğünü, bir an için Sözleşme’nin bir kira sözleşmesi olarak değerlendirilmesi halinde taşınmazın yurt dışında olduğu göz önünde bulundurulduğunda yabancılık unsuru bulunduğundan Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun madde 25’e göre “Taşınmazlara veya onların kullanımına ilişkin sözleşmeler taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.” hükmü gündeme geleceğini, bu durumda Türk hukukunun değil İngiliz hukukunun uygulanması gerekeceğini, açıklanan nedenler ile fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile haklı davalarının kabulü ile borçlunun ödeme emrine yapmış olduğu itirazın iptal edilerek takibin devamına karar verilmesine, açıkça kötü niyetli hareket eden Borçlu aleyhine %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen dosya davalısı cevap dilekçesinde, Davada görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğundan davanın görevsizlik nedeniyle reddi ile Sulh Hukuk Mahkemelerine gönderilmesi gerekli olduğunu, taraflar arasındaki 21.02.2019 tarihli alt kira sözleşmesinin başında da 21.02.2019 tarihinde imzalanıp 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe girdiği, sonunda ise sonunda ise 01.12.2018 tarihinde imzalandığını, Davacı işbu davada Davalı ile imzalanan sözleşme gereği ...'da kiralık yer kullandırdığını, kiralanan yerin genel giderinin ödenmediğini, buna dair takibe davalının haksız olarak itiraz ettiğini, mahkemenin görevli ve yetkili olduğunu, ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin sözleşmeye dayalı giderler istendiği için görev itirazını reddettiğini, sözleşmede fesih hakkının bulunmadığını, taraflar arasındaki alt kira ilişkisi gereğince davalı iç mimarlık şirketi 21.02.2019 tarihli alt kira sözleşmesini akdederek...'da bir takım girişimlerde bulunmuş fakat bu girişimden pek de fayda sağlanamadığını, öyle ki hiçbir kiracı bu girişimden fayda sağlayamadığından hemen hepsi alt kira sözleşmesini feshettiğini, açıklanan nedenler ile işbu cevap dilekçesinin kabulüne, HMK 4/1-a hükmü gereği davanın görev yönünden reddi ile görevli İstanbul Sulh hukuk Mahkemelerine gönderilmesini, esasa girildiğinde ise davacının kiraya verenin tahliye tarihinden sonraki döneme dair ortak gidere ilişkin haksız davanın reddine, İİK 67/2 hükmü gereğince davacı kiraya verenin %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davacı kiraya verene yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER; ... 31. İcra Dairesinin ... Esas,... Esas, ... esas sayılı dosyaları. ... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası. Bilirkişi raporu.
GEREKÇE;
Ana dosyada davacı vekili , davalı şirket ile ... kullanıcı Şirket Taahhüt Sözleşmesi imzalandığını, davalı tarafın 2021 yılı katılım bedeli ve 2020 yılı 10/11/12. Aylara ilişkin genel giderleri ödemediğini belirterek, bu giderlerin tahsili için icra takibi başlattığını, davalı tarafın bu takibe kötü niyetli olarak itiraz ettiğini belirterek, davalının yaptığı itirazın iptalini talep etmiştir.
Davalı taraf ise, sözleşmeyi fesih ettiklerini, fesih ihtarında davacıya 31/01/2021 tarihinde yerin teslim edileceğini ve makul süre olarak 2021 yılının Şubat, Mart kiralarının ödenerek kalan aylar için iade faturası düzenleneceğini davacıya bildirdiklerini, bu sebeple davanın reddinin gerektiğini talep etmiştir.
Birleşen dosyada ise, davacı vekili davalı şirketten ana dosyadaki sözleşmeye istinaden 2021 yılı 4/5/6. Aylara ilişkin genel gider bedelinin tahsili için icra takibi yaptığını, davalının bu takibe itiraz ettiğini belirterek, davalının yaptığı itirazın iptalini istemiştir.
... 31. İcra müdürlüğünün ...esas sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklının dosyamız davacısı ... olduğu, borçlunun ... olduğu, takipte 06/01/2021 faiz başlangıç tarihli 5.254,96 TL GBP ve bu faturanın 26,89 GBP'lik faizi ve 721 GBP 'lik , 06/01/2021 faiz başlangıç tarihli 721 GBP 'lik fatura ve bu faturanın 3,69 GBP'lik faizi olmak üzere 6.006,54 GBP üzerinden takip başlatıldığı, takip dayanağının ... Genel gider bedeli ve ... katılım bedeli olduğu anlaşılmıştır.
Davacının icra dosyasına konu yaptığı 06/01/2021 düzenleme tarihli, ... numaralı faturanın incelenmesinde, ...'nin, ...'ne 5.254,98 GBP 'lik fatura düzenlediği, fatura dayanağının ... Katılım bedeli olduğu, yine 06/01/2021 tarihli düzenlenen ... numaralı faturada ...'nin, ...'ne 721,00 GBP'lik fatura düzenlediği, fatura dayanağının ... genel gideri olduğu anlaşılmıştır.
... 31. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklının dosyamız davacısı ... olduğu, borçlunun ... olduğu, takipte 07/07/2021 faiz başlangıç tarihli 978,00 GBP ve bu faturanın 1,24 GBP'lik faizi olmak üzere 979,24 GBP üzerinden takip başlatıldığı, takip dayanağının ...gider bedeli olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında sözleşmenin varlığı hususunda ihtilaf olmayıp, ihtilaf davalının sözleşmeyi fesih etmesinde haklı olup olmadığı ve davacının davalıdan icra dosyalarına konu yaptığı genel gider alacakları ve katılım bedeli alacağının olup olmadığı noktasında toplanmıştır.
Dosya kapsamında genel bilgi belgeler ışığında, dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi tarafından dosyaya sunulan raporda, dosya, tarafların sunulan kayıtları, sözleşme ve ihtarnameler kapsamında yapılan tespitler uyarınca , davalının fesih ihtarı ile taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki tavsifi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davalının 3.yıl için İfesih ihtarına İilişkin 6.maddede yer alan hususlar uyarınca davalının £ yıllık kullanım bedelinden sorumluluğunun değerlendirilmesi halinde teşvik bedeli düşülmüş tutarın 3.160,75 GBP hesaplandığı, davalının aylık kullanım bedelinden sorumluluğunun değerlendirilmesi halinde teşvik bedeli düşülmüş tutarın 533,27 GBP hesaplandığı, davacı tarafından takip öncesi faizlerin 3,69 GBP ve 26,89 GBP olarak hesaplandığı ; sSözleşmenin 4.3 maddesi ile kararlaştırılan yıllık 1Libor faiz oranına eklenecek $3 oran ilavesi İşL bulunacak Libor faiz oranlarının hesap edilebilmesi için 06.01.2021 tarihindeki Libor faiz oranlarının dosyada olmadığı, hususlarında yapılan tespitleri nihai takdiri mahkemeye ait olduğunun rapor edildiği anlaşılmış, bu rapora tarafların itiraz etmesi üzerine, taraf itirazlarını değerlendirmesi için dosyanın ticaret hukuku uzman bilirkişi de eklenerek, bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış, bilirkişiler ek raporda, hukuki tavsifi ve nihai takdiri mahkemeye ait olmakla birlikte, derdest davada genel işlem şartlarının tarafların tacir olması sebebiyle kullanılamayacağı dolayıyla feshe ilişkin maddenin geçerli kalacağı ve somut olayda uygulanması gereken “makul süre”nin Türkiye'deki bir apartman dairesinin veya bir dükkanın kiralanması için gerekli olan makul süreye göre daha uzun olmak lazım geleceği, ancak bunun ne olacağının hassaten mahkemenin takdirinde olduğu yönünde rapor ibraz edilmiştir.
Asıl davada davacı tarafın, bakanlık tarafından kendilerine yapılan 06/12/2021 tarihli teşvik ödemesini, 06/12/2021 tarihli kur üzerinden çevirerek karşılığı olan 1.544,84 GBP 'yi ve ... Merkezindeki yerin 01/10/2021 tarihinde faaliyetine son verilmesi sebebiyle kalan 3 aylık kira kısmının düşümünün yapılarak davanın açıldığı, taraflar arasında imzalanan 01/12/2018 tarihli sözleşmede fesih maddesi olan 6.Maddede, sözleşmenin 2. Senesinden itibaren geçerli olmak kaydı ile kullanıcı şirketin tebliğ kapsamında ... bünyesinde oluşturulacak icra kurulunun olumlu kararı ve ... A.Ş.'nin kararı onaylaması ile yerine şartlara uygun başka bir şirketin bulunması, ... içerisindeki başka bir kullanıcı şirketin bedeli mukabilinde boşalan alana yerleşmesi veya icra kurulunun boşalan alana ... içerisinde yer alan kullanıcı şirketlere pay etmesi şartı ile 6 ay öncesinden ... ve ... A.ş. 'ne yazılı olarak yapılacak bildirim ile fesih hakkına sahip olacağının tarafların imzalamış olduğu sözleşmede yer aldığı anlaşılmıştır.
Sözleşmenin ekinde, davalının imzasının da bulunduğu... katılımcı firması ödeme tablosunun olduğu, sözleşme süresinin 04/01/2018-03/01/2023 olduğu, tabloda 2019-2020-2021- 2022 yıllarına ait kira bedellerinin, ofis tefrişat bedellerinin ayrıntılı olarak düzenlenmiş olduğu görülmüştür.
Davalının ... 1. Noterliğinin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile alt kira sözleşmesinin ... Şirketine mali külfet haline gelmesi sebebiyle sözleşmeyi tek taraflı fesih ettiği, davacının ise bu feshe karşı ... 17. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı bildirimi ile sözleşmenin davalı tarafça feshinin geçersiz olduğunu ve davalının ... katılımcısı olarak bulunmaya devam ettiği ve sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesine ilişkin ihtarname gönderdiği bu ihtarnamenin muhataba 04/02/2021 tarihinde tebliğ olduğu ve ayrıca bu durumu bildirir iadeli taahhütlü gönderimde bulunduğu, bu gönderimin davalı tarafa 22/03/2021 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu anlaşılmıştır.
... 1. Noterliğinin... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin incelenmesinde, ihtar eden ...Şti. 'nin ihtarnamesinde, taraflar arasındaki sözleşmenin ihtar eden şirket için mali külfet haline gelmesi sebebiyle 31/01/2021 tarihi itibariyle feshedildiğinin, ihtar eden ...şti.'nin dosyamız davalısı ...'nden 2019 yılı Ekim, Kasım, Aralık, 2020 yılının bütünü, 2021 yılının ise Ocak ve Şubat ayları için kira teşviki sebebiyle muhatap ...'nden alacaklı olduğu, ayrıca ... 06/01/2021 düzenleme tarihli, ... numaralı 5.254,96 GBP bedelli faturanın dosyamız davalısı olan ihtar eden ...şti. 'nin ticari defterlerine kayıt edildiği, ayrıca TBK 325 gereği, 2021 Şubat ve Mart ayları kira bedellerinin makul sürede yeniden kiraya verilme bedeli olarak ihtar eden şirketçe kabul edildiği ve kalan 10 aya ilişkin 4.379,13 GBP alt kira bedelinin muhatap şirkete iade faturası olarak düzenleneceğinin ihtar edildiği, ihtarnamenin 26/01/2021 tarihinde muhatap şirkete tebliğ edilmiş olduğu görülmüştür.
Birleşen 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda, Tarafların İddia ve savunması, İcra Takip dosyası, tarafların ticari defter kayıtları ve tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan inceleme, tespit ve değerlendirmlere sonucunda davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan ... 31.İcra Md. 04.08.2021 tarih ....E. Sayılı İlamsız icra takibinde, Takipte Hizmet bedeli karşılığı düzenlenen 978.00 GBP (Türk Lirası karşılığı 11.708.88 TL bedelli) bedelli 07.07.2021 TARİH tas... Seri nolu E.fatura ile ilgili takip dosyasından: Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin davalı tarafından 31.01.2021 tarihinden geçerli olmak üzere feshinin haklı nedenlerle yapıldığının benimsenmesi halinde, sözleşmenin davalı tarafından erken feshedilmesi ile ilgili Sözleşmede her hangi bir cezai şart bulunmadı sözleşmenin feshinden sonraki dönemlere ait olduğu anlaşılan 07.07.2021 - tarih ... seri nolu 978.00 GBP (TL karşılığı 11.708.81 TL) bedelli faturadan Davalının borçlu olmadığının kabulü gerektiği, tamamen Mahkemeniz takdirlerinde olmak üzere: Taraflar arasındaki Sözleşmenin davalı tarafından 31.01.2021 tarihinden itibaren fesih edilmesinin yerinde olmadığı ve Sözleşmenin fesihinin tek taraflı olarak davacıynın yetkili olduğunun kabulü halinde ise, dava konusu edilen “... ay merkezi Genel Gider “ Açıklamalı 07.07.2021 tarih ... seri nolu 978.00 GBP bedelli faturadan Davalının davacıya borçlu olduğunun kabulü gerektiği ve takipte talep edilen 978.00 GBP asıl alacak için 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine uygun olarak Kamu Bankalarınca bir yıl vadeli GBP mevduata uygulanan faiz oranı nispetinde 261,65 temerrüt faizi talebinin taleple bağlılık uyarınca uygun talep olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin hizmet alımı ve kira sözleşmelerinden oluşan karma bir sözleşme olarak nitelendirilebileceği, Sözleşmenin feshe ilişkin 6. Maddesinin davalı taraf bakımından son derece ağır olduğu ve tarafların fesih haklarına ilişkin dengenin gözetilmediği, TBK md. 25 ve TBK md. 27 hükümleri çerçevesinde bir değerlendirme yapılıp hükmün yazılmamış sayılmasına karar verilmesinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Mahkemenin sözleşmenin 6. Maddesinin geçersiz olduğu yönünde kamaati olması halinde TBK md. 325 hükmünün kıyasen uygulanabileceği ve bu kapsamda makul sürenin tahliye tarihinden itibaren 6 ay olarak esas alınabileceği ve davalının ortak giderlerden sorumlu olabileceği, tarafların diğer talepleri Mahkemenin takdirlerinde olduğu rapor edilmiştir.
Taraflar ticari şirket olup, sözleşme serbestisi kapsamında 01/12/2018 tarihinde sözleşmeyi imzalamışlardır ve 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe girip, bitim tarihi ise 04/01/2023'dür. Sözleşmenin ekinde kira bedelleri ayrıntılı olarak tablo halinde sunulmuş ve davalı şirket tarafından imzalanmıştır. Sözleşmenin 6. Maddesinde, davalı şirketin fesih hakkı, ... bünyesinde oluşturulacak icra kurulunun olumlu kararı ve ... A.Ş.'nin bu kararı onaylaması ve ... yerine uygun başka bir şirket bulunması yada ... içerisinden başka bir kullanıcı şirketin bedeli mukabilinde boşalan alana yerleşmesi veya icra kurulunun boşalan alanı ... içerisinde yer alan tüm kullanıcı şirketlere pay etmesi şartı ile 6 ay önceden ... ve ... A.ş.'ne yapılacak bildirim ile fesih hakkına sahip olacağı sözleşme altına alınmıştır. Davalı şirketin ... 1. Noterliğinin ... tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin incelenmesinde, davalı ...'nin sözleşmenin kendileri için külfet halinde gelmesinden dolayı 31/01/2021 tarihinden itibaren sözleşmeyi feshettiklerini bildirmiş olduğu görülmüş olup, davacı taraf asıl davada 2021 yılı kullanım bedeline ve 2020 yılına ait 10-11-12. Ayların Genel giderlerini talep etmiş, birleşen dosyada ise 2021 yılı 4-5-6. Aylara ilişkin Genel gider bedelini talep etmiştir.
Genel İşlem Koşulları TBK 20. Maddede düzenlenmiş olup, TBK 20/1 maddesinde, " Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Bu koşulların, sözleşme metninde veya ekinde yer alması, kapsamı, yazı türü ve şekli, nitelendirmede önem taşımaz. " şeklinde tanımlanmıştır. TBK 21. Maddesinde ise, "Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde, genel işlem koşulları yazılmamış sayılır. Sözleşmenin niteliğine ve işin özelliğine yabancı olan genel işlem koşulları da yazılmamış sayılır." yer almaktadır. TBK 22. Maddesinde ise, " Sözleşmenin yazılmamış sayılan genel işlem koşulları dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. Bu durumda düzenleyen, yazılmamış sayılan koşullar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez." düzenlemesi mevcuttur.
TTK 18/2 maddesinde, "Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.
" şeklinde kanuni düzenleme olup, davalı taraf tacirdir ve gerek gerçek kişilerde gerek diğer ticaret şirketleri ile sözleşme yaparken TTK 18/2 kapsamında, basiretli tacir gibi davranmak zorunda olup, bireylerin sözleşme yaparken yapabilecekleri ihmal, tecrübesizlik gibi durumlara dayanması mümkün değildir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019/4467 Esas, 2020/3054 Karar sayılı ilamında, davacının tacir olması sebebiyle basiretli tacir gibi davranması gerektiği, Yine Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2017/1825 Esas, 2018/6690 Karar sayılı ilamıyla, TTK 18/2 maddesi hükmü karşısında, her somut olayın özelliğine göre tacirler hakkında genel işlemler uygulanıp uygulanmayacağının değerlendirilmesi gerektiğinin belirtilmesi karşısında tacirler hakkında genel işlem koşullarının uygulanabilmesi için genel işlem koşulunun uygulanmaması halinde tacirin ticari faaliyetini devam ettirmesine imkan tanımayacak şekilde ağır bir durumun ortaya çıkması ve tacirin ticari anlamda mahfına sebep olması gerekmektedir.
Davamızda, dava konusu yapılan miktarların davalının ticari yönden mahfına sebep olmayacağı açıktır. Ayrıca tacir konumunda bulunan davalı şirket imzalamış olduğu sözleşmenin maddelerini irdeleyerek hukuki sonuçlarını ön görebilecek konumdadır. Ayrıca taraflar arasında sözleşme incelendiğinde, fesih maddesini içeren 6. Maddenin yer almaması durumunda davacı şirketin alanı davalı şirket yerine başka bir şirketle sözleşme yaparak, başka bir şirkete kiralaması söz konusu olacaktır. Davalı şirket kira teşvikinden faydalanabilmek için bile isteye ve sözleşmedeki 6. Maddeyi görerek sözleşmeyi imzalamıştır ve gerekli devlet teşvikinden faydalanmıştır. Davalının kira sözleşmesi bizim için külfet halinde geldi gerekçesi ile sözleşmeyi fesih etmesi Medeni Kanun 2'de belirtilen dürüstlük kuralı ile de bağdaşmamaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin 6. Maddesinde düzenlenen fesihe ilişkin madde mahkememizce genel işlem şartı olarak kabul edilmediğinden geçerli olup, davalının fesih gerekçesi 6. Maddedeki şartları sağlamadığından, mahkememizce davalının sözleşmeyi haksız olarak fesih ettiği kanaatine varılmıştır.
Davalının sözleşmeyi haksız fesih etmesi sebebiyle davacının 2021 yılı kira ve genel giderlerini talep edebileceği anlaşılmış, davacı tarafın 01/10/2021 tarihi itibariyle... Seramik Türkiye Ticaret Merkezinin faaliyetini durdurması sebebiyle, 2021 yılı katılım bedelinden Ekim, Kasım, Aralık aylarına ilişkin bedelleri davalıdan talep edemeyeceği ayrıca davalının davacıdan olan teşvik alacağının davacının alacağından mahsup edilmesi neticesinde, davacı tarafın devletten tahsil ettiği teşvik ödemesinin kendisine ödendiği 06/12/2021 tarihi itibariyle 1.544,84 GBP ye denk geldiği ve bu teşviki davalıya ödemediği, ayrıca davacı tarafın 01/10/2021 tarihi itibariyle...Ticaret Merkezinin faaliyetini durdurması sebebiyle 2021 yılı Ekim, Kasım, Aralık aylarının katılım bedeli olan 1.313,74 GBP'nin , 2021 yılı katılım bedeli olan 5.254,96 GBP'den mahsubunun gerektiği anlaşılmış ayrıca davacı tarafın 2020 yılı 10-11-12. Ayların genel gider bedelleri olarak 721 GBP talep edebileceği anlaşılmakla, davacının davalıdan 3.117,38 GBP alacaklı olduğu anlaşılmış, ana dosyada da davacının davacının kabulüne karar verilerek, davalının ... 31. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının kısmen iptaline, takibin 3.117,38 GBP asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 3.117,38 GBP'ye takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının GBP ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacı lehine icra inkar tazminatı verilmesi talebinin reddine karar verilmiş, davacı tarafın dava dilekçesinde işlemiş faiz yönünden talebini düşerek dava açtığını belirtmesi üzerine işlemiş faiz yönünden mahkememizce bir karar verilmemiş, reddedilen kısım yönünden takip başlatılmasında davacının kötü niyetli olmadığı anlaşıldığından, reddedilen kısım yönünden davalı lehine kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, birleşen dosya yönünden ise davacı taraf 2021 yılı Nisan, Mayıs, Haziran aylarına ilişkin genel gider bedellerini talep etmiş olup, mahkememizce davalının feshi hukuka uygun kabul edilmeyip, geçerli fesih olarak kabul edilmediğinden davalının 2021 yılı Nisan, Mayıs, Haziran aylarına ilişkin genel gider bedelinden sorumlu olduğu kanaatine varılmış, davacının dava dilekçesinde işlemiş faiz talebine yönelik itirazın iptali davası açmadığı anlaşılmakla, işlemiş faiz yönünden bir karar verilmemiş, davalının ... 31. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının kısmen iptaline, takibin 978,00 GBP asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 978,00 GBP'ye takip tarihinden itibaren takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının GBP ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacı lehine icra inkar tazminatı verilmesi talebinin reddine, reddedilen kısım yönünden takip başlatılmasında davacının kötü niyetli olmadığı anlaşıldığından, reddedilen kısım yönünden davalı lehine kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
ANA DAVA YÖNÜNDEN
1-Davanın KABULÜ ile, Davalının ... 31. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının KISMEN İPTALİNE, takibin 3.117,38 GBP asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 3.117,38 GBP'ye takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının GBP ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacı lehine icra inkar tazminatı verilmesi talebinin reddine,
2-Reddedilen kısım yönünden takip başlatılmasında davacının kötü niyetli olmadığı anlaşıldığından, reddedilen kısım yönünden davalı lehine kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 4.103,65-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.025,92-TL harcın ve peşin harç yatırılırken mahsup edilen 339,74-TL icra takibi peşin harcının mahsubu ile bakiye 2.737,99‬-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvurma harcının ve 4.103,65-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kabul edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından sarf edilen toplam 9.196,5‬0-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan bir gider olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8- Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
BİRLEŞEN DOSYA YÖNÜNDEN
1-Davanın KABULÜ ile, Davalının ... 31. İcra Müdürlüğünün .. Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazının KISMEN İPTALİNE, takibin 978,00 GBP asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacak 978,00 GBP'ye takip tarihinden itibaren takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının GBP ile açılmış bir vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında faiz işletilmesine, alacak likit olmadığından davacı lehine icra inkar tazminatı verilmesi talebinin reddine,
2-Reddedilen kısım yönünden takip başlatılmasında davacının kötü niyetli olmadığı anlaşıldığından, reddedilen kısım yönünden davalı lehine kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 1.414,46-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 353,62-TL harcın ve peşin harç yatırılırken mahsup edilen 57,73-TL icra takibi peşin harcının mahsubu ile bakiye 1.003,11‬-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvurma harcının ve 353,62-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Kabul edilen dava değeri ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından sarf edilen toplam 3.088,50-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan bir gider olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8- Arabuluculuk ücreti olan 1.320,00-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
9-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/02/2024

Katip ... Hakim ...
e-imzalı e-imzalı