İSTANBUL 5. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/137 Esas
KARAR NO : 2024/222

DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/02/2022
KARAR TARİHİ : 19/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili sunduğu dava dilekçesi ile; Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 12.01.2017 tarihli “Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi” ve 29.08.2017 tarihli “Tadil Protokolü” imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca; müvekkil şirketin, davalı şirket için emlak piyasasında gerekli araştırma ve incelemeleri yapmak suretiyle, davalı tarafından kurulması planlanan fabrika ve depolama tesisi alanının kurulması ve inşasına uygun arazilerin tespiti ve alımı ile yine yatırım için uygun görülen bölge/lerdeki (..., ..., ... ... ) arazi alımına aracılık etmek, arazi zemin etütlerini yapmak ve davalı adına resmi kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yapmak vb. hizmetlerin verilmesi kararlaştırıldığını, akabinde taraflar arasında imzalanan 29.08.2017 tarihli Tadil Protokol'ü ile “Sözleşmenin Tadili” başlıklı 3/2 maddesi ile taraflar arasında akdedilen 12.01.2017 tarihli “Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesinin “Hizmet Bedeli” başlıklı 4.üncü maddesi “(…) Ayrıca, Danışman tarafından önerilen mülklerden birinin ... tarafından satın alınması ve danışmanın Sözleşmeden kaynaklanan tüm hizmeti eksiksiz vermesi neticesinde Danışman’a satın alınan mülkün satış bedelinin %6’ı tutarında bir danışmanlık hizmeti de fatura karşılığında,, faturanın tesliminden itibaren 30 gün içinde ödenecektir…..” şeklinde hüküm bulunduğunu, yine tadil protokolünün 3/2 maddesinin devamında “ Söz konusu hizmet bedeli faturalandırma tarihinde geçerli olan Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası satış kuru üzerinden TL olarak hesaplanarak fatura edilecek ve ödeme TL cinsinden yapılacaktır.” şeklinde tadil edildiğini, davalı şirket ile imzalanan sözleşmeler uyarınca; müvekkil şirket sözleşmelerde yükümlendiği tüm edim ve yükümlülüklerini gereği gibi ifa ettiğini, buna karşın davalı şirket müvekkil şirketin ilgi sözleşmelerden doğmuş danışmanlık ücret ve masraflardan oluşan alacaklarını müvekkil şirkete ödemediğini, alacağın tahsili için ihtarname çekildiğini, ancak davalı şirketten alacağını tahsil edemediğini belirterek davamızın kabulü ile müvekkilinin doğmuş hizmet bedeli alacağı yönünden HMK md.109 uyarınca kısmi dava olarak dikkate alınması suretiyle şimdilik 100,00- USD hizmet bedeli alacağının en yüksek faizi ile birlikte fiili ödeme günündeki TCMB Döviz Satış Kurunun TL karşılığının, alacağın doğduğu tarihten itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faizi oranı üzerinden faiziyle birlikte, davalı şirket nam ve hesabına yürütülen iş ve işlemlerden kaynaklı müvekkil şirket/yetkilileri/danışmanları tarafından yapılan masrafların HMK md. 107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak dikkate alınarak, şimdilik, 1.000,00-TL masraf alacağının, alacağın doğduğu tarihten itibaren işleyecek en yüksek ticari temerrüt faizi oranı üzerinden faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde; davacının belirsiz alacak davası ikame etmekte hukuki yararı bulunmadığını, bu nedenle davacının masraf alacağına dair talebinin dava şartı olan hukuki yarar eksikliğinden ön inceleme aşamasında usulden reddi gerektiğini, müvekkili şirketin Türkiye'deki faaliyetlerini geliştirmek için bir tesis kurmaya karar verdiğini ve 2016 yılı itibariyle bu proje için gerekli şartları karşılayacak bir taşınmaz arayışına girdiklerini, bu kapsamda 12.01.2017 tarihli Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi ile arazi araştırması yapılması ve yatırıma uygun görülen bir arazi bulunması halinde, proje için gerekli teknik desteğin sağlanması için davacı, danışman olarak atandığını, 12.01.2017 tarihli Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi ile davacı'ya toplam 9.000-USD danışmanlık bedeli ödenmesine karar verildiğini, 29.08.2017 tarihinde imzalanan Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi Tadil Protokolü ile ise, davacı tarafından önerilen bir mülkün satın alınması halinde davacıya satın alınan mülkün satış bedelinin %6'sı tutarında bir danışmanlık hizmeti ödenmesine karar verildiğini, ancak satışın gerçekleşmesi halinde hak kazanacağını, müvekkili şirketin, satın aldığı taşınmazı 2787nin komisyon bedelini zaten ödediğini, satın alınmayan ve işbu davaya konu edilen taşınmaz 2540 için ise herhangi bir komisyon bedeli borcu söz konusu olmadığını, kanununda yer alan açık düzenleme uyarınca da, sözleşme kurulmadığı takdirde komisyon ücretine hak kazanılamayacağının açık olduğunu, huzurdaki olayda satışın gerçekleşmediği, yani satış sözleşmenin kurulmadığı dikkate alındığında davacının hem sözleşmedeki hem de kanundaki açık düzenleme kapsamında herhangi bir komisyon ücretine hak kazanmadığını, öte yandan davacı'nın iddia ettiği şekilde müvekkili şirketin satış sözleşmesinin kurulmasında haklı sebep olmaksızın vazgeçtiği iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, satın alınması planlanan taşınmaz taraflar arasında imzalanan sözleşme ile belirlenen tarihe kadar müvekkilinin kabul edeceği koşullarda satışa hazır edilmediğini, davacı'nın müvekkil şirketten bir masraf talebinde bulunabilmesi için öncelikle yaptığı masrafları belgelendirmesi ve her halükârda 350.000-TL üzerinde bir harcama yaptığını ispat etmesi gerektiğini belirterek davacı'nın masraf alacağına ilişkin belirsiz alacak davasının dava şartı eksikliğinden HMK 115 uyarınca ön inceleme aşamasında usulden reddine, davacı'nın tüm taleplerinin esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki teknik ve proje danışmanlık sözleşmesi ve tadil protokolü kapsamında, davacının davalıya verdiği hizmet bedeli alacağı ve masraflarının davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizce 19/04/2022 tarihinde; davacı tarafın davalı aleyhinde mahkememizin ... Esas sayılı dosyası ile açtığı davada, davacının 1.000 TL masraflarına ilişkin açmış olduğu belirsiz alacak davasının anılan esastan tefrikine karar verilmiş ve davacının taraflar arasındaki sözleşmeye dayalı ticari ilişki kapsamında yaptığı 1.000 TL masrafın davalıdan tahsiline dair belirsiz alacak davası tefrik edilerek... Esasa kaydı yapılmış, yapılan yargılama ile davacının davasının dava şartı yokluğu nedeni ile reddine karar verilmiştir.
Davacı tanığı ... duruşmada dinlenmiş, anlatımında; " ben ... şirketinde davalı ... ile aralarındaki sözleşme test oluncaya kadar, davacı firmanın kamu kurumlarındaki ve diğer taraflar ile olan işlerinin takibini yapmak ile görevli idim, bu işlerin takibini ben yaptım, davacı taraflar arasındaki teknik ve proje danışmanlık sözleşmesi konusu iş ne ise davalıya bu hizmeti verdi, davalı ile yaptığımız iş sürecinde fiili olarak yapılan işlerin masraflarının davacı ... karşıladı, işin sonunda komisyon karşılığında davacı ile hesaplaşıp ödeme bu şekilde yapılacaktı, yapılan iki parça işin masraflarını davacı ... karşıladı, sonrasında yapılan mahsuplaşmada davalı sadece bir kısım işin ödemesini mahsuplaşma yolu ile yaptı, diğer kalan işin yani ikinci parselin işi için davacı tarafından yapılan masraf harcamalarının mahsuplaşmasını yapıp ödeme yapılmadığını biliyorum, aradaki fiili uygulama ve anlaşmaya göre davacı tarafından yapılacak masraflar ve komisyon sonucunda mahsuplaşma sonucunda yapılacak ödeme dolar kuru üzerinden TL olarak yapıldı, hatta birinci parselin ödemesi bu şekilde yapıldı" şeklinde beyanda bulunmuş olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, tayin edilen bir mali müşavir ve bir mimar (emlak sektöründe de uzmanlığı olan) bilirkişi vasıtasıyla davalı tarafın ticari kayıt ve defterleri ile dosya üzerinde inceleme yapılarak, taraflar arasındaki sözleşmeler kapsamında, davacının davalıya hizmet verip vermediği, bu hizmet nedeniyle düzenlenmiş fatura bulunup bulunmadığı, hizmetin verildiğine dair belgelerin neler olduğu, davalı defterlerine göre davacıya borcunun bulunup bulunmadığı hususlarında inceleme yaparak rapor düzenlemelerinin istenildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 12/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda, Satıcı ... A.Ş.'nin mülkiyetindeki dosyada detaylı bilgileri bulunan ... nolu parselin, alıcı ve davalı ...ye 8.610.000 TL bedelle satışına ilişkin düzenlenmiş olan 28/08/2017 tarihli satış vaadi sözleşmesinde satışın 31/10/2017 tarihine kadar sonuçlanması belirtilmiş ise de, anılan tarihte sonuçlanmayarak , 2020 yılı Ocak ayında sonuçlanma aşamasına gelmiştir. Sürecin uzamasına rağmen ... A.Ş. herhangi bir ihtar veya sözleşmenin fesh edildiğine ilişkin bir bildirimde bulunmamış aksine Tarım ve Orman Bakanlığının istediği taahhütnameyi 04/11/2019 tarihinde vermiş olmakla bu sürece katkıda bulunmuştur. İmar Planı İlgili Belediye Meclisinden onaylanarak geçmiş Ocak ayında askıya çıkartılmış ve bir ay sonra , 22/02/2020 tarihinde askıdan indirilerek her hangi bir itiraz olamaması üzerine kesinleşmiştir. Yine dosya münderacatından anlaşıldığı üzere bu durumdan ... A.Ş. haberdardır. Hatta satış vaadi sözleşmesinde m2 fiatı 205 TL yazılmış iken , Ocak 2020 tarihinde satıcının m2 fiatını 600 TL ye çıkardığından haberdar olduğunu, ... A.Ş.ye alımdan vazgeçtiğini bildirdiği 15/06/2020 tarihli yazısında ifade etmektedir. Bütün bu işlemleri yürüten davacı müşavir firmanın kusurlu olmadığı , bu nedenle davalı ...nin davacı ... Teknik A.Ş.ye masraflarla birlikte, Hizmet protokolunda belirtilen ücretin 8.610.000 TL üzerinden ödenmesine ilişkin görüş ve kanaat bildirmiştir.
Davacı tarafından ticari defter ve belgelerinin ...'de bulunması nedeniyle mahkememizce ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, tayin edilecek bir mali müşavir, emlak uzmanı ve bir mimar bilirkişi vasıtası ile tüm dosya kapsamı ve davacı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaparak; taraflar arasındaki teknik ve proje danışmanlık sözleşmesi ve tadil protokolü kapsamında davacının davalıya hizmet verip vermediği, bu hizmetin verildiğine dair kayıtlar ve verilen hizmet varsa davacının hizmet bedeli alacağı ve masraflarının ne kadar olduğu hususunda inceleme yaparak rapor düzenlemelerinin istenildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 17/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda; İncelenen 2017-2018-2019-2021-2022 yılları ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal hükümler çerçevesinde süresinde yapıldığı ve davacı tarafın ticari defterlerinin genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve VUK'a uygun tutulduğunun fakat 2020 yılı ticari defterlerinin açılış tasdiği döneminde yapılmışken ilgili yılın yevmiye defteri döneminde yazdırılıp kapanış tasdiği yapılmamış olduğunun tespiti ile davacı tarafın 2020 yılı ticari defterinin kendi lehine delil oluşturamayacağı kanaatine varıldığı, 2540 Parsel için verilen 350.000,00 TL avansın satışın 962 bedeli olan 172.000,00 TL ...A.ş.'ye ödendiği, ancak arsanın alımından vazgeçildiği için 172.000,00 TL davacı tarafından davalı şirkete iade edildiği, iade edilen 172.000,00 TL defter kayıtlarında mevcut olduğu, dava dönemine ait Davacının Defter kayıt ve belgeleri incelendiğinde Davacı şirketin masraf olarak gösterdiği davaya konu edilen 9.849,10 TL konaklama giderlerinden defter kayıtlarında sadece 4.141,50 TL kısmına rastlanmış olup bunun dışında herhangi bir masraf tespit edilmiş, davacının konaklama hizmeti aldığı ve defter kayıtlarından tespiti 4.141,50 TL olan tutarın dava dışı 320 Satıcılar hesabında ... Şirketinin masraf kaydı yapılan bu faturaların 2018 ve 2019 yılı kapanış kayıtlarında 1.423,50 TL davacının borçlu olduğu ancak 2021 yılı kapanış kaydında 320 —Satıcılar hesabının alt hesapları tespit yapılamadığından 2021 yılı kapanış fişinden dava dişi ...Şti.'ye borç tespiti yapılamadığını, davacı tarafından Dava dosyasına 2020 yılına ait tapu harcı bedeli olarak Toplam 11.572,75 TL banka dekontu ve belediye alındı makbuzu ibraz edilmiş olmasına rağmen davacı tarafın 2020 yılı ticari defterinin VUK na göre kendi lehine delil oluşturamayacağını, davacı şirketin davalı şirketten alacak kaydına rastlanmadığını, davacının dava konusu ettiği alacağının olmadığı kanaatine varıldığını rapor ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememiz dosyası Mali Müşavir Bilirkişi ..., Harita Mühendisi Bilirkişi..., Emlak Komisyon Uzmanı ...'a verilerek; tüm dosya kapsamı ve aldırılan raporlar üzerinde inceleme yapılıp, taraflar arasındaki Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi ve Tadil Protokolü kapsamında, davacının davalıya sözleşme konusu hizmeti verip vermediği, verdiği bir hizmet var ise bu hizmet nedeniyle alacağının olup olmadığı, var ise miktarının sözleşmedeki ödeme cinsi para üzerinden ne kadar olduğuna dair rapor düzenlemelerinin istenildiği, bilirkişi heyetinin mahkememize sunduğu 13/12/2023 tarihli heyet raporunda; Teknik değerlendirme neticesinde, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve protokol kapsamının tamamen teknik yönden değerlendirilmesi neticesinde, davacı firmanın teknik yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu, Uyuşmazlık konusu olan 42.000,-m2 alanlı yeni 2948 parsele ait güncel tapu kayıtları bulunmamakta birlikte, dosya muhteviyatındaki taraf beyanlarından satışın gerçekleşmemiş olduğu, verilen hizmet teknik yönden sözleşme ve protokole uygun olup satışı aşamasında davalı firma tarafından alımdan vazgeçildiği, davacının alacağının TL üzerinden hesaplanması gerektiği kanaati hasıl olursa; 8.610.000 TL X %6- 516.600,00 TL olduğu, davacının alacağının USD üzerinden hesaplanması gerektiği kanaati hasıl olursa; davacının iddiası olan m² fiyatının 58 USD olduğunu ispatlaması durumunda (58 USD X 42.000 m²) 2.436.000-USD x %6 — 146.160-USD olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
Taraflar arasında 12/01/2017 tarihli Teknik ve Proje Danışmanlık Sözleşmesi imzalandığı, bu anlaşma ile ..., ... İlçesi, ... Mahallesi, 2787 parselde yer alan 88.193 m² büyüklüğündeki gayrimenkulün satın alınması sürecinde hizmet verildiği ve parsele ait bir uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın bulunduğu taşınmazın ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi 2540 parselde yer alan 130.250 m² büyüklüğündeki gayrimenkul olduğu, taşınmazın tam hissesinin malikinin ... Gıda San. Ve Tic. A.Ş. olarak görüldüğü, bu parselin 42.000 m²lik kısmının davalı tarafından bu şirketten satın alınacağına dair 31/08/2017 tarihinde Satış Vaadi Sözleşmesi akdedildiği, ancak alım sırasında davalı firma tarafından vazgeçildiği anlaşılmış, bir satış yapılmadığı görülmüştür.
Davacı davalı ile arasındaki sözleşme ile davacının davalıya verdiği hizmet bedeli alacağı ve masraflarının davalıdan tahsil edilemediğini, bu nedenle davalıdan tahsilini talep etmiş, davacı davalıya sözleşme uyarınca belirlenen hizmeti yerine getirdiğini iddia etmiş ise de taraflar arasındaki sözleşmeye göre söz konusu taşınmazın davalıya satışının yapılmamış olduğu anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki tadil protokolünün 2.maddesine göre davacı hizmet bedelini asıl protokol kapsamında ödemiştir. Davada, davacının talebi satışı yapılan arazinin komisyon alacağıdır. Asıl ve tadil protokollerinde komisyon alacağının satış gerçekleşirse ödeneceği hükme bağlanmış olduğundan ve arazi satışı gerçekleşmemiş olduğundan davacı komisyon alacağı talep edemeyceğinden davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM; Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harçtan peşin olarak alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince davalı vekiline takdir olunan 1.458,80 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından sarf edilen 119,50 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Dosyada artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
7-Arabulucuk Ücreti olan 1.320,00 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazine'ye irad kaydına,
dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede İSTİNAF YOLU açık olmak üzere karar verildi. 19/03/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır