İSTANBUL 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/77 Esas
KARAR NO : 2024/274

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/02/2023
KARAR TARİHİ : 08/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili 01.02.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş.'ye 57.000 TL bedelli bir adet çek teslim edildiğini, davalı ... A.Ş. tarafından müvekkillere dava konusu çekin ve başkaca çeklerin rızaları hilaflarında zayi olduğuna ve buna ilişkin ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası ile çek zayi davası açılmış olduğu; ödeme yasağı kararı alındığı, bu hususta ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nda suç duyurusunda bulunulduğu bildirildiğini, bunun üzerine müvekkiller tarafından keşideci sıfatı ile ilgili bankaya başvurulduğunda çekin yazılmış olduğu bilgisi müvekkillere verildiğini, müvekkillerin keşidecisi olduğu ...'a ait ... çek numaralı 31.01.2023 tarihli, 57.000 TL bedelli çek asıl lehtar olan davalı ... A.Ş. tarafından zayi edilmiş olup; müvekkil firmanın dava konusu çeke ilişkin davalılara hiçbir borcu bulunmadığını, müvekkiller ile davalı ... A.Ş. Firması ile yapılmış olan görüşmede işbu firma tarafından çekin hiçbir şekilde kaşelenip ciro edilmemiş olduğu öğrenilmiş olup; zayi olan çeklerde açıkça ciro zinciri kopuk olduğunu, dava konusu çekin hiçbir kambiyo vasfı bulunmadığını, hiçbir borcu olmamasına rağmen, dava konusu çeke ilişkin müvekkiller haciz tehlikesi altında olup; işbu hususta İİK md. 72/2 hükümlerince olası bir icra takibi yapılması halinde takibin tedbiren durdurulması ve varsa konulmuş hacizlerin terkin edilmesi gerektiğini, müvekkiller tarafından davalı ... A.Ş. Firması ile yapılan görüşmelerde firmanın rızası hilafında elinden dava konusu çekle beraber çıkan çeklerden bir tanesine ilişkin icra takibi yapılmış olduğu; çekte bulunan imzaya ve takibe itiraz davası ikame edilmiş olduğu; çekin keşidecisi olan firmanın hesaplarına haciz konulduğu ve bu sebeple menfi tespit davası ikame edildiği öğrenildiğini, açıklanan bu nedenlerle; teminatsız yada mahkemenin uygun gördüğü teminat ile takibin durdurulmasını, konulmuş haciz olması halinde terkin edilmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davacının ...'a ait ... çek numaralı 31.01.2023 tarihli 57.000,00 LT bedelli çeke ilişkin davalılara borçlu olmadığının tespitini, borçlu olmadığı halde ödeme yapmak zorunda kalmaları halinde işbu davanın istirdat davası olarak devamını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ...A.Ş. Vekili 02.03.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekte bulunan imza ve kaşenin müvekkili firmaya ait olmadığını, davacının dava dilekçesinde belirttiği dava konusu çek ve baikaca çeklerin müvekkili firmanın rızası dışı elinden çıktığını, ... 4. Aslite Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çek zayi davası ikame edildiğini, ... CBS'nin ...Soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkili firma tarafından işbu çeklerin keşidecilerine bu hususta bilgilendirme yapıldığını, çek zayine konu olan çeklere ilişkin başlatılmış olan tüm icra takiplerinin taraflarının diğer davalılar olduğunu, davanın müvekkili firma yönünden reddinin, diğer davalılar yönünden kabulünün gerektiğini, açıklanan bu nedenlerle; davanın müvekkili firma yönünden reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...A.Ş. Vekili 06.03.2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin keşidecisinin ... - ... Ortaklığı olduğunu, dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazları bulunmadığını, davacının dava konusu çeki keşide edip çekin lehtarı olan ... Şirketine verdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul etmiş anlamına geldiğini, çekin ... Şirketi elinde kaybolmuş olması ve çekin iptali için dava açılmış olmasının davaya taraf olmayan müvekkilinin bağlamadığı ve davacıyı borçtan kurtaran bir sebepte olmadığını, çekin ciro silsilesinden de anlaşılacağı üzere müvekkilinin dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... Şirketinden aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini ve bu nedenle büyük bir mağduriyet yaşadığını, açıklanan bu nedenlele; davanın reddini, davacıların %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretini karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Şirketi'ne dava dilekçesi ve duruşmaya davet tutanağının usulüne uygun tebliğ edildiği, cevap dilekçesi sunulmadığı ve duruşmalarda davalı şirketi temsilen kimsenin hazır bulunmadığı anlaşıldı.
DELİLLER: ... 25. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... 14. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası, ... 4. ATM'nin ... Esas sayılı dosyası, ... CBS'nin ... Soruşturma Sayılı dosyası, ... 6. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... 15. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... yazı cevabı, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
GEREKÇE: Dava, kıymetli evraktan kaynaklı menfi tespit davasıdır.
Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, Davacılar/Borçlular ...ve ...’ın, davalı ... Ltd. Şti. ve davalı ... Tic. A.Ş.’ye ...bank'a ait ... çek nolu, 31.01.2023 tarihli, lehdarı... Tic. A.Ş., keşidecileri ... ve ... olan 57.000,00 (Elliyedibin) TL bedelli çekten dolayı borçlu olup olmadığı, davalının çekin iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.
Dava konusu çek nedeniyle davalı ... şirketi tarafından ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile çek zayi davası açılmış olduğu, ödeme yasağı verilen çek nedeniyle ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nda suç duyurusunda bulunulduğu görülmektedir.
Dava konusu çek incelendiğinde, davalının bu çeki müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla iktisap etmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı, yetkili hamildir. Gerçekten de hak sahipliğinin tespitine ilişkin 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi hükmüne göre; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." Dava konusu çek incelendiğinde, ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı görülmektedir. Bu durumda davalının anılan hüküm uyarınca meşru hamil sayılması gerektiği açıktır.
Dava konusu alacak, bir kambiyo senedine dayanmaktadır. Kambiyo senetlerinde, taraflar arasındaki ilişkilerden doğan defiler şahsi defilerdir (TTK m.687,825). Bu defiler taraflar arasında ileri sürülebilir. Temel ilişkinin geçersizliği, muvazaa, irade bozukluğu, gabin, ayıp, sözleşmenin ifa edilmediği ve zamanaşımı gibi defiler temel ilişkiden doğan defilerdir.
TTK mad. 818 hükmünün yollamasıyla çek için de uygulama alanı bulan TTK mad. 687 hükmüne göre; "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre; “Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.
Somut olayda, davacının dava konusu çek yönündfen imza itirzı da olmadığı gibi bedelsizlik iddiası da bulunmamaktadır. Bu çekin lehtar olan ... şirketi elinde yaşanan hırsızlık olayı neticesinde kötüniyetli diğer davalılar tarafından ele geçirildiği ve davalı ... şirketi ile davalı ... şirketinin bile bile borçlu zararına hareket ettiği sabit olan meçhul kişilerce ciro edilmek suretiyle kötü niyetli hamil tarafından ele geçirildiği, senet bedelinin gerçek hak sahibine ödendiği yönündeki iddiaları, kişisel defi niteliğinde olup, bu defilerin davalıya karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.680 ve 687 hükümlerinde öngörüldüğü üzere, davalının çeki iktisap ederken bilerek davacının zararına ya da ağır kusurlu bir şekilde hareket etmiş olması gerekir.
Eldeki davada, Mahkememizce davalı ... şirketi ile davalı ... şirketi hakkında UYAP entegrasyon ekranında yapılan inceleme ve dosyaya arasına suretleri alınan dava ve takip dosyaları uyarınca, davalılara ait benzer mahiyette birçok takip ve dava dosyasının olduğu, sadece davacılarının farklı olduğu görülmüş, çalınan çekin aynı yöntem ile avalı ... şirketi ile davalı ... şirketinin eline geçtiği kanaatine varılmıştır. Bu durumda davalı ... şirketi ile davalı ... şirketi yönünden hamilin kötüniyetli olduğunu kabulünün gerektiği, hamil olarak gözüken davalı ... şirketi ile davalı ... şirketi hakkında dava konumuzla aynı mahiyette pek çok dava, soruşturma, takip olması sebebiyle bu aşamada davalının iyi niyetli kabul edilmesinin TMK Mad. 2 uyarınca dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırılık oluşturacağı, çekleri çalınan kişiler yönünden de telafisi imkansız bir durumu ortaya çıkaracağı gözetilerek (benzer yönde İstanbul BAM 12. HD'nin 24/01/2019 tarihli,... Esas ve ... Karar sayılı ilamı) açıklanan gerekçelerle davanın davalı ... şirketi ile davalı ... şirketi yönünden kabulüne karar vermek gerekmiş, diğer davalı lehtar ... şirketi yönünden bedelsizlik iddiası olmaması ve çekin lehtarın elindeyken hırsızlık olayının gerçekleştiği anlaşılmakla davanın davalı ... şirketi yönünden reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın davalı ...Tic. A.Ş. yönünden REDDİNE,
2-Davanın diğer davalılar yönünden KABULÜNE,
Davacılar/Borçlular ... ve ...’ın, davalı ...Ltd. Şti. ve davalı ... Tic. A.Ş.’ye ...bank'a ait .. çek nolu, 31.01.2023 tarihli, lehdarı ...Tic. A.Ş., keşidecileri ... ve ... olan 57.000,00 (Elliyedibin) TL bedelli çekten dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
3-Alınması gereken 3.893,67 TL peşin harçtan peşin yatırılan 973,42 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 2.920,25 TL harcın davalı ... Şirketi ve davalı ... Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye İrad Kaydına,
4-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... Anonim Şirketi ve davalı ... Limited Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı ... Anonim Şirketi vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... Ticaret Anonim Şirketi tarafına verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 973,42 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı, 25,60 TL vekalet harcı, 367,25 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.546,17 TL yargılama giderinin davalı ... Ticaret Anonim Şirketi ve davalı ... Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
7-Davalı ... Şirketi tarafından yapılan 25,60 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...Ticaret Anonim Şirketine verilmesine,
8-Davacı tarafça yatırılan teminatın karar kesinleştikten sonra talep halinde davacı tarafa iadesine,
9-Kullanılmaya ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı ... vekilinin yüzlerine karşı, diğer davalıların yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/05/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır