İSTANBUL 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/880 Esas
KARAR NO : 2024/371

DAVA : PEŞİN SATIŞ DESTEK PRİMİNİN İADESİ-CEZAİ ŞART -KAR KAYBI (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/01/2014
KARAR TARİHİ : 06/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin dava dışı ... AŞ, arasında ... İli, ... İlçesi, 6 Pafta, 162 Ada, 7 Parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt satış istasyonunun müvekkili şirket bayisi olarak işletilmesi hususunda 30/07/2010 tarihinde protokol akdedildiğini, davalı şirketin bu bayilik ilişkisini devralması üzerine müvekkili ile davalı şirket arasında 10/08/2011 tarihinde 5 yıl süreli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi akdedildiğini, ayrıca davalı şirket imzaladığı, devir taahhütnamesi ile dava dışı ... ile müvekkili arasında akdedilmiş tüm sözleşmeleri ve doğmuş tüm borç, taahhüt ve ferilerini üstlendiğini taahhüt ettiğini, diğer davalı ...'ın ise müvekkili ile davalı şirket arasında akdedilen veya akdedilecek her türlü sözleşme ve protokol kapsamında davalı şirketin doğmuş ve doğacak borçlarına 15.000 USD ye kadar müştereken ve müteselsilen kefil olduğunu beyan ve taahhüt ettiğini, taraflar arasındaki ptotokolün Peşin Satış Destek Pirimi başlıklı 6. Maddesi ile müvekkili şirketin davalı şirketin 5 yıl süreyle PO bayisi olarak ve PO amblemi altında ticari faaliyette bulunmayı taahhüt etmesi karşılığında 40.000 USD + KDV dahil toplam 47.000.USD tutarındaki satış destek pirimi ödemeyi taahhüt ettiğini, 5 yıllık peşin satış destek pirimi karşılığında davalı şirketin müvekkiline toplamda 83.142,80 TL tutarında fatura kestiğini, müvekkili şirketin bu fatura tutarının tamamını davalı şirkete ödediğini, ancak davalı şirketin 10/08/2016 tarihine kadar sürmesi kararlaştırılan sözleşmeyi, müvekkili şirketin aylık pirimleri kendisine eksik ödendiği bahanesi ile iş bu sözleşmeyi 07/10/2013 tarihinde tek taraflı olarak feshettiğini, bayilik sözleşmesinin süresinden önce sonlandırılmış olması nedeniyle müvekkili tarafından 5 yıllık sözleşme süresinin tamamı için ödenen 47.000 USD nin kalan sözleşme süresine karşılık gelen kısmını iade etmesi gerektiğini, iade etmesi gereken tutarın 26.831,11.USD' yi faiziyle birlikte iade etmesi gerektiğini, davalı şirketin söz konusu sözleşmeyi haksız ve keyfi olarak feshettiğini, müvekkilinin protokol kapsamında tüm edimlerini yerine getirdiğini, bayilik sözleşmesi kapsamında kati delil olarak kabul edilen defter ve belgeleri davalının müvekkili şirketten herhangi bir ciro, pirim alacağı kalmadığını, bunların davalıya eksiksiz olarak ödendiğini doğruladığını, davalının söz konusu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini bildirdiği 07/10/2013 tarihinden 2 hafta öncesine kadar aylık pirimlerin kendisine eksik ödendiği, bunların ne şekilde hesapladıklarının denetime elverişli şekilde bildirilmediği yönünde hiçbir talep ve itirazda bulunmadığını, davalının ilk defa aylık pirimlerin esas detay hesaplama talep ettiği 24/09/2013 tarihli bildirimine müteakiben müvekili şirket yetkilisi taraından davalıya gönderilen 25/09/2013 tarihli elektronik posta iletileri ile pirim hesaplama detaylarını excel tobloları olarak hemen bildirdiğini, davalının fesihten 2 hafta öncesine kadar aylık primlerin kendisine eksik ödendiği ve denetime elverişli şekilde bildirilmediği yönünde hiçbir iddia ve itirazı olmadığını, bu tarihe kadar müvekkili şirketin sözleşmeye göre hesaplayarak kendisine bildirdiği aylık primleri aynen kabul ederek bunlar karşılığında müvekkiline faturalar düzenlediğini, söz konusu sözleşmenin süresinden önce davalı tarafça fesih etmesinin sözleşme bağından bir an önce kurtulmak için bahane ettiğini, davalının fesihten hemen sonra rakip bir dağıtım şirketinin bayisi olarak faaliyette bulunmaya başladığını, taraflar arasındaki protokolün 13. Maddesinde fesih sonuçları kısmında bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshi halinde bayi adayının 85.000 USD cezai şartı ödemeyi beyan, kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkilinin uğrayacağı kar mahrumiyeti dahil sair zarar ve ziyanın tazmini talep hakkı her zaman mahfuz olduğunu, bu nedenle 85.000 USD tutarındaki müvekkili şirketin cezai şart alacağına 07/10/2013 tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar hesaplanacak faizin de eklenmesi gerektiğini, davalının ayrıca müvekkili şirkete sözleşmenin uygulanmayan süresi için hesaplanacak yoksun kalınan karını da ödemesi gerektiğini, bu tutarın belirsiz olması nedeniyle bu tutarın mahkemece belirlenecek bilirkişi tarafından tespit edilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirketin bayilik sözleşmesinin uygulandığı dönemde elde edilen bürüt karının kalan sözleşme süresine oranlaması sonucu hesapladıkları şimdilik 429.286,77.TL. kar mahrumiyeti olarak müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini beyan ederek 26.831,11 USD tutarındaki Peşin Satış Destek Primi alacağının ödeme tarihi olan 25/10/2011 tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan (gerçek kişi) davalı yönünden taahhüt ettiği miktar ile sınırlı olarak müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkili şirkete ödenmesini, 85.000,00.USD. tutarındaki cazi şart alacağının fesih tarihi olan 07/10/2013 tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan (gerçek kişi davalı yönünden taahhüt ettiği miktar ile sınırlı) olarak müştereken ve müteselsillen tahsili ile müvekkiline ödenmesini, sözleşmenin uygulanamayan süresi için müvekkili şirketin uğradığı ve mahkemece yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucu kesin tutarı şimdilik 429.286,77 TL nin dava tarihinden itibaren merkez bankasının değişen oranlarda avans faizi uyarınca hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan (gerçek kişi davalı yönündan taahhüt ettiği miktar ile sınırlı olarak ) müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu sözleşmenin satış pirimlerinin eksik ödendiği gerekçesiyle 07/10/2013 tarihinde sonlandırıldığını bu nedenle davacı aleyhine ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesininde akdin sonlandırılması nedeniyle eksik ödenen pirimlerin tahsilini talep ettiklerini, yine söz konusu sözleşmesinin haklı olarak sonlandırıldığı iddiası ile ... 3.Asliye Hukuk mahkemesi nezdinde mürazaanın giderilmesi ve teminat mektuplarının serbest bırakılması talebiyle 23/12/2013 tarihinde davacı aleyhine dava açtıklarını, iş bu davaların birleştiğini, iş bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, esasa ilişkin cevaplarında ise müvekkilinin söz konusu sözleşmeyi davacının kusurundan kaynaklanan haklı sebeplerle sonlandırdığını, müvekkili şirket ile davacı arasındaki protokol gereğince satış prim ödemelerine ilişkin hesapta esas kabul edilecek olan davacının ... satın aldığı akaryakıt fiyatını müvekkiline Noter kanalıyla keşide edekek davacıdan istediğini, davacının bu taleplerine karşılık olarak 25/09/2013 tarihli davacı şirket yetkilisinin e-posta ile gönderdiği cevabi yazısında bir takım formüller gönderdiğini ve bilahare bu formülleri 28/09/2013 tarihle e-posta ile tekrarladığını, ancak davacının cevabi yazısında kilit veri olan Tüpraş satın alma fiyatı açık ve net bir şekilde belirtilmediği için müvekkilinin ... 60. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ikinci bildirim ile tekrar aynı bilgileri davacıdan talep ettiğini, davacının üç gün içinde bu bilgilerin gönderilmemesi halinde red edildiği sonuca varılacağını da özellikle belirttiklerini, ancak bu sefer davacıdan herhangi bir cevap alamadıklarını, bunun üzerine müvekkili şirketin 07/10/2013 tarihli bildirim ile sözleşmeyi sonlandırdığını, müvekkilinin davacıdan açıklamasını istediği ... akaryakıt satış fiyatını davacının 25/09/2013 tarihli yazısı ekinde formülle belirtiğini ve edimini yerine getirdiğini beyan etmiş ise de davacının bu beyanı gerçeği yansıtmadığını, davacının bildirim yazısında sözleşmenin 7. Maddesi 4. Paragrafında müvekkiline ödeyeceği pirim hesabında esas almayı kabul ve taahhüt ettiği ... Satın Alma Net fiyatı yerine kendi bulduğu ve sözleşşmede yer almayan kar paylaşımlı rafineri fiyatını ve bunun karşılığı olarak yine kendisinin uyarladığı bir miktarı müvekkiline kabul ettirmek çabasını bir taamül haline getirdiğini,davacının dava dönemine ilişkin ... Rafineri Satış Fiyatını gösterir faturaların ve bu faturaların kayıtlı bulunduğu ticari defterlerin sayfalarını sunması gerektiğini, müvekkilinin yaptığı işin karşılığı olarak aldığı ücretin protokole göre hesaplanmasında esas olan veriyi ve aldığı satış piriminin kendisine doğru ve eksiksiz ödenip ödenmediğini öğrenme hakkına davacının uymadığını, müvekkilinin maruz kaldığı kusurlu davranış karşısında daha önce aldığı pirimlere esas olan verilerin gerçeği yansıtıp yansıtmadığını öğrenemediği gibi, sözleşmenin ifasının devam etmesi halinde ileriye dönük güven prensibini de kaybettiğini ve kendisinin edimlerini ifa etmesine ve edecek olmasına karşılık hakkı olan alacağının gerçek hesabını öğrenemediği ve öğrenemeyeceği vakıası üzerine sözleşmeyi haklı olarak sonlandırdığını, ayrıca davayı kabul anlamına gelmemekle beraber davacının talep ettiği peşinat iadesi ve ceza-i şart talebinin de hatalı hesaplandığını, davacının talep edebileceğin peşinat iadesi talebinin en fazla 3.947,70.TL. olabileceğini, cezai şarta ilişkin talebin ise protokolün fesih sonuçları başlıklı 13. Maddesinde cezai şart olarak ödeme tarihindeki merkez bankasının döviz satış kuru üzerinden 85.000.USD.' nin karşılığı türk lirası ödemeyi taahhüt ettiğini bu durumda davacının USD ödemesi talep edemeyeceğini, ayrıca davacının temerrüt tarihi ve dolayısıyla faiz başlangıç tarihi iş bu dava tarihinden önceki bir tarih olamayacağını, davacının uğradığı zarar ceza tutarını aşıyorsa davacının müvekkilinin bir kusuru olduğunu ispat etmesi halinde ancak zararın ceza-i aşan miktarını isteyebileceğini,davacının ceza-i şart talebinin tamamının esastan reddi gerektiğini, bir an için bu talebin kısmen de olsa kabul edileceği düşünülse dahi, davacının maruz kaldığı zarar tutarından bu ceza-i şart miktarının öncelikle tenzili gerektiğini, müvekkili ...'ın kefalet akdinin geçersiz olduğunu, 17/06/2000 tarihinde evlenmiş olan müvekkili ...'ın bu kefaleti imzaladığı tarihte eşinin yazılı ve şifahi muvakkatinin bulunması gerektiğini, kanunda ön görülen diğer şartların da kefaletname metninde bulunmadığını, kefalet sınırı olarak 15.000 USD belirli bir miktar ise de yanlara ilişkin feri borçlar için verildiği iddia edilen kefalet somut ve belirli olmadığını, ayrıca alacaklının kefile müracaat edebilmesi için asıl borçlunun ifade gecikmesi ve kendisine yapılan ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçlüğü içinde olması gerektiğini, oysaki bu hallerden hiçbirinin iş bu dava için gerçekleşmediğini beyan ederek davanın her iki davalı yönünden rerdine karar verilerek yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.
Birleşen ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı Davada :
Dava dilekçesinde özetle; davalı ile ... Şirketi arasında 30/03/2010 tarihinde imzalanan benzin istasyonu bayiliği sözleşmesi gereği ... bankasının 27/08/2013 tarih 135.000 TL 'lik teminat mektubu ile 25/08/2011 tarihli 35.000 TL 'lik iki adet teminat mektubunun nakde çevirilerek irad kaydedilmesinin ihtiyati tedbir kararı ile önlenmesine, ana alacaktan fazlaya dair kısmı ile ticari faiz talep hakkı saklı kalmak üzere 1000 TL'nin tahsiline, yargılama giderlerinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemenin somut uyuşmazlığı çözmeye yetkili olmaması ve tarafların akdettikleri yetki sözleşmesi uyarınca İstanbul Mahkemelerinin yetkili olmaları nedeniyle yetki itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin... Esas sayılı Davada :
Dava dilekçesinde özetle; davalı ile dava dışı ... A.Ş. Arasında 30/03/2010 tarihinde imzalanmış olan Benzin İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi gereği tüm haklarıyla birlikte davcı şirketçe 27/07/2010 tarihinde devir alındığını, bu sözleşmeyle davacının taraf olması nedeniyle davalıya ... Bankasının garantörü olduğu 170.000,00 TL tutarında iki adet banka teminat mektubu tevdi ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmede davalının davacıya ödeyeceği aylık satış priminin her ay bayiye ödeyeceğinin belirtildiğini, söz konusu aylık satış primlerinin davacıya gecikmeli olarak ödendiğini ancak ödemenin hesap şeklinin ve parasal tutarı hususunda tereddütün olduğunu, sözleşmeyle bildirilen taahhütün dışında bir ödeme şeklinin gerçekleştiğini, davalıya ödemenin hesap şeklinin ve parasal tutarı hususunda bilgi vermesi için 2 kez ihtarname çekilmesine rağmen davalının doğru dürüst cevap vermediğini, bunun üzerine müvekkilinin sözleşmeden dönme hakkını kullanmak zorunda kaldığını ve ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasında kayıtlı tespit ve alacak davasını açmak zorunda kaldığını açıklanan nedenlerle davacıya müvekkili tarafından verilen 2 adet banka teminat mektubunu davalıca serbest bırakılması ve ... Bankası A.Ş. ... şubesine iadesine karar verilmesini ve de işbu dava ile ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas dava dosyasının ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasında birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler, fatura ve defter kayıtları, ihtarnameler, bilirkişi raporları, teminat mektupları, yazılan müzekkere cevapları, taraflarca dosyaya sunulan tüm delil ve beyanlar.
Mahkememizce alınan son bilirkişi ek raporunda;
"A) ASIL DAVA YÖNÜNDEN
Sözleşmenin Feshi sonrasında yeni bayilik tesisi kurulmasında makul süre, Yargıtay İçtihatlarına göre 3 aydır. Davacının 3 aylık kar payı alacağı aşağıda hesaplanmıştır. Davacının sözleşmenin feshinden doğan 3 aylık kar mahrumiyeti alacağı 12.082,44 TL'dir.
Kök ve Ek raporlarda davacının 85.000.-USD cezai şart alacağının dava tarihi ve 3. Ek raporun düzenlediği 25.10.2019 itibariyle davalı şirketin mahvına sebep olmayacağı belirlenmiştir.
B) BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN
1) Davacının, dava tarihi itibariyle, davacıdan 3.866,81 TL. ciro prim alacağı bulunduğu tespit edilmiştir. Ancak, davacı, şimdilik kaydı ile 1000 TL talep etmiş bulunmaktadır.
Davacının, davalıya 135.000.-TL. ve 35.000.-TL. tutarında teminat mektubu verdiği anlaşılmıştır. İşbu teminat mektuplarından 135.000.-TL. miktarlı olanı, dava açıldıktan sonra 24.08.2016 tarihinde davalı ...A.Ş. tarafından nakde çevrilerek tahsil edilmiştir."
Tespitlerine yer verilmiştir.
... 3 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ve...Karar sayılı dosyası ... 2 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilerek dosya ... 2 Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına gönderilmiştir.
... 2 Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)'nce yapılan değerlendirme sonucu 27/03/2014 tarih ve ...Esas,...Karar sayılı kararı ile taraflar arasındaki sözleşmedeki yetki sözleşmesi uyarınca yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermesi üzerine dosyanın mahkememize tevzi edilerek mahkememiz 2014/1299 esasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin 2014/614 esas sayılı heyet dosyası getirtilip incelendiğinde; derdest dosyamızın tarafları ile Mahkememizin bozma öncesi 2014/614 esas sayılı dosyasının taraflarının aynı olduğu ve dava konusunun aynı sözleşmeden kaynaklandığı, aralarında şahsi,hukuki ve fiili irtibat olduğundan bahisle birleştirildiği görülmüştür
GEREKÇE:
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan peşin satış destek primi, kar mahrumiyeti ve cezai şart istemine ilişkindir.
Dosya kapsamında toplanan deliller ve yapılan bilirkişi incelemeelri ile tespit edildiği üzere ... A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş. arasında ... İli, ... İlçesi, 6 Pafta, 162 Ada, 7 Parsel'de kayıtlı taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt satış istasyonunun ... A.Ş. bayisi olarak işletilmesi hususunda 30.07.2010 tarihinde protokol akdedilmiştir. Protokol uyarınca ....A.Ş.'nin bu bayilik ilişkisini devraldığı, taraf şirketler arasında 10.08.2011 tarihinde 5 yıl süreli İstasyonlu Bayilik Sözleşmesi akdedildiği, ayrıca taraflar arasında Devir Taahhütnamesi ile dava dışı ... ile ... A.Ş. arasında akdedilmiş tüm sözleşmeler ve doğmuş tüm borç, taahhüt ve ferilerinin üstlendiği taahhüt edilerek ...A.Ş. Tarafından sözleşme 07/10/2013 Tarihinde fesih edilmiştir.
Sözleşmenin haksız olarak fesih edilip edilmediği, ...A.Ş. nin peşinen ödenen satış destek priminden bakiye sözleşmesine tekabül eden bedel, erken fesih nedeni ile cezai şart ve kar kaybı talebinde bulunup bulunamayacağı, ...A.Ş.' nin prim alacağı talebinde bulunup bulunamayacağı hususunun ihtilaf konusu olduğu görülmüştür.
Tarafların beyan ve açıklamaları ile dosyaya sunulan belgelerden anlaşıldığı üzere ...A.Ş.' nin sözleşmeyi fesih iradesini ortaya koyan ihtarnamesi 07/10/2013 tarihli ihtarnamedir.
İhtarnameye göre ....A.Ş. eksik ödeme yapıldığını ileri sürülmeden, yazılı bilgi verilmediği iddiası ile sözleşmeyi feshetmiştir. Dosyaya sunulan belgeler üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sabit olduğu üzere ...A.Ş. yetkilisi ... tarafından ...’nin ...adresine Şubat-Mart-Nisan-Mayıs-Temmuz ve Ağustos ayı prim tutarları tek tek ve ayrıntılı açıklama ile oluşturulan(satış miktarı, satış tutan, prime baz miktar, depo fiyatı, rafine fiyatı kota oram ve tutan v.b) hesap tablosunu göndermiştir. ...A.Ş.' ye gönderilen bu bilgiler çerçevesinde davacının düzenlediği aylık prim faturalarının teyidinin mümkün olduğuna; ...A.Ş.' nin ... A.Ş.' den 2012 yılına ait 19,630,03. TL. tutarındaki prim alacağı için fatura düzenlediği ve tahsil ettiği, işbu faturanın hesaplaması konusunda herhangi bir itirazı bulunmadığı ve bedelini tahsil ettiği dikkate alındığında, bilgilerin 2013 yılına ait prim bilgi ve detaylarını gecikmeli de olsa bildirmiş olduğu ve davacının da bu bilgileri esas alarak fatura düzenlediğinin açık olduğuna yönelik bilirkişi heyetinin tespiti mahkememizce yerinde görüldüğünden ...A.Ş.' nin eksik bilgi bildirimini ileri sürerek sözleşmeyi feshi haksız fesih olarak kabul edilmiştir.
Asıl davada davalı taraf, kefaletin geçerli olmadığı iddiasında bulunmuş ise de, Kefaletin ...A.Ş. lehine ... 2. Noterliğinin ... Tarihli taahhütname başlıklı evrakı ile düzenlendiği, düzenlenme tarihinde 818 Sayılı Borçlar kanunun yürürlükte bulunduğu, davalı ...' ın taahhüdünü üst sınırı belirterek yazılı olarak kaleme aldığı bu hali ile kefaletin 818 Sayılı Kanun kapsamında geçerli olduğu anlaşılmakla birlikte davalının...A.Ş.' nin yetkilisi olduğu bu hali ile 6098 sayılı kanunun uygulanması halinde dahi eş muvafakatinin aranmayacağı anlaşılmakla davalı tarafın bu yönde ki savunması mahkememizce yerinde görülmemiştir.
Sözleşmenin ...A.Ş. tarafından haksız olarak fesih edildiği mahkememizce sübut bulduğundan...A.Ş.' nin taleplerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar arasında düzenlenmiş bulunan 10.08.2011 tarihli Protokolün “Peşin Satış Destek Primli” başlıklı 6.maddesine göre; ...A.Ş. ...A.Ş.'ye 10.08.2011 ile 08.10.2016 tarihlerini kapsayan sözleşme dönemi için toplamda 40.000 USD +KDV peşin satış destek primi ödemeyi taahhüt etmiştir. Bilirkişi heyeti tarafından tespit edildiği üzere ...A.Ş. 25.10.2011 tarihinde (70.460 + 12.682,80 KDV=) 83.142,80 TL ödeme yapmıştır. Bilirkişi heyeti tarafından mahkememizin talebi doğrultusunda “Peşin satış destek bedeli” USD üzerinden hesaplanmış, Bilirkişi heyetinin hesaplamasına göre 5 yıllık sözleşme süresi 1.827 güne tekabül etmektedir. Sözleşmenin fesih edildiği 07/10/2013 Tarihine kadar yararlanılacak süre 790 gündür. Geçersiz kalan süre 1038 gün olacaktır. Bakiye süre için ... A.Ş.' nin talep edebileceği miktar KDV dahil 26.816,57.USD olduğu tespit edilmiş olmakla ...A.Ş.' nin peşinen ödenen satış destek priminden bakiye sözleşmesine tekabül eden bedel talebi 26.790,57.USD üzerinden kabul edilmiştir. Davalı ... kefalet limiti ile sınırlı olmak üzere belirlenen alacak miktarından sorumlu tutulmuştur.
Taraflar arasında düzenlenmiş bulunan 10/08/2011 Tarihli Protokolün Cezai şart alacağı başlıklı 13.maddesine göre bayinin sözleşmeyi haksız feshi halinde ...A.Ş.' ye 85.000.-ABD doları ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Cezai şartın yasal dayanağını 6098 Sayılı Kanunun 179. ve devamı maddeleridir. 6098 Sayılı Kanunun 182. md uyarınca tarafların cezai şart miktarını serbestçe belirleyebilecekleri hususunun hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere sözleşmeyi haksız olarak fesih eden ...A.Ş. Tarafından cezai şart bedelinin ödenmesi gerekecektir. Cezai şart bedelinin tümüne hükmedilmesi halinde ...A.Ş.'nin mahvına sebep olmayacağı hususu bilirkişi incelemesi ile sabit bulunmakla birlikte cezai şart miktarı yanında aynı zamanda kar kaybına ve destek primin iadesine hükmedildiği, bu hali ile şirketin bu bedelinin tümünü ödemesi halinde ileride şirketin mahvına sebep olabilecek sonuçlarla karşılanmasının kuvvetle muhtemel olduğu, kar kaybına hükmedilmekle alacaklının sözleşmeden beklediği yararı sağladığı, cezai şartın ödenmesinin sağlayacağı yarar arasındaki makul ve adil ölçü bulunmasının gerektiği alacaklının cezai şart miktarının tümünü talep etmesinin 4721 Sayılı Kanunun 2. md'si kapsamında dürüstlük ilkesine aykırı olacağı yönünde kanaat hasıl olmakla tarafların menfaati ve hakkaniyet göz önünde bulundurularak cezai şart miktarından %20 oranında indirim yapılmıştır. Davalı ... kefalet limiti ile sınırlı olmak üzere belirlenen cezai şart miktarından sorumlu tutulmuştur.
Taraflar arasında düzenlenmiş bulunan sözleşmede sözleşmenin fesih edilmesi halinde hem kar payı hem cezai şartın istenebileceği belirtilmiş olmakla bilirkişi heyeti vasıtası ile yerleşik Yargıtay içtihatlarında belirtildiği şekilde davacının fesih sonrası aynı bölgede aynı şartlarla yeni bir bayilik ilişkisi kurabilmesi için gerekli olan makul süre göz önünde bulundurularak davacının talep edebileceği muhtemel kar mahrumiyeti tespit edilerek hesaplama yapılmak üzere 08.03.2024 tarihli ek rapor alınmıştır. Yeni bir bayilik tesisi kurulması için 3 aylık sürenin makul olduğu kabul edilerek kar kaybı hesaplanmıştır. Buna göre davacı tarafın kar mahrumiyeti talebi 12.082,44 TL üzerinden kabul edilmiştir.
Birleşen Karadeniz ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası;
Dava, prim alacağı istemine ilişkindir.
Davacı vekili fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla bayilik sözleşmesinden kaynaklanan 1.000,00 TL prim alacağının tahsilini talep etmiştir.
bilirkişi ek raporu ile tespit edildiği birleşen davanın davacısının toplam 75.155,83 TL prim alacağı hesaplandığı, ...A.Ş.'nin toplam 71.289,02 TL prim alacağını tahsil ettiği, bakiye 3.866,00 TL alacağının kaldığı anlaşılmakla, alacak talebinin 1.000,00 TL olduğu ve taleple bağlılık ilkesi gereği davanın 1.000,00 TL üzerinden kabulüne karar verilmiştir.
Birleşen ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası;
Dava, teminat mektuplarının iadesi istemine ilişkindir.
Davalı ile dava dışı ... A.Ş. Arasında 30/03/2010 tarihinde imzalanmış olan Benzin İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi gereği tüm haklarıyla birlikte davcı şirketçe 27/07/2010 tarihinde devir alındığını, bu sözleşmeyle davacının taraf olması nedeniyle davalıya ... Bankasının garantörü olduğu 170.000,00 TL tutarında iki adet banka teminat mektubu tevdi edilmiştir.
Davacı sözleşmeden dönme hakkını kullanarak ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dava dosyasında kayıtlı tespit ve alacak davası açtığını ve davalıya verilen 2 adet banka teminat mektubunun serbest bırakılmasını talep etmiştir.
Asıl dosyada tespit edildiği üzere; davacı ...AŞ'nin sözleşmeyi haksız yere fesih ettiği ve davalı ...'nin davacı ...AŞ' den alacağı bulunduğu sabit olmakla şartları oluşmayan teminatın iadesi talepeli davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1- Asıl Davada; Davacı tarafın davasının KISMEN KABULÜ ile;
-Asıl Davada; Davacı tarafın Peşin Satış Destek Priminden kullanılmayan süre için talep ettiği alacağın Kısmen Kabulü ile; 26.816,39.USD' nin (Davalı ... açısından 15.000.USD ile sınırlı olmak üzere) 07/10/2013 Tarihinden itibaren Fiili ödeme gününe kadar Devlet Bankalarının USD ile açılmış bulunan bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranından faiz yüklenerek davalılardan müştereken ve müteselsilen taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine;
-Asıl Davada; Davacı tarafın Cezai Şart Talebinin Kısmen Kabulü ile; 68.000.USD'nin (Davalı ... açısından 15.000.USD ile sınırlı olmak üzere) 07/10/2013 Tarihinden itibaren Fiili ödeme gününe kadar Devlet Bankalarının USD ile açılmış bulunan bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranından faiz yüklenerek davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine;
-Asıl Davada; Davacı tarafın Kar Kaybı Talebinin Kısmen Kabulü ile; 12.082,44 TL nin dava tarihi olan 24/01/2014 itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa verilmesine,
2- Birleşen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nin birleşen ... esas sayılı davada; Davacı tarafın Prim Alacağı talebinin Kabulü ile; 1.000,00 TL' nin davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
3- Birleşen ...3. Asliye Hukuk Mahkemesi nin ... Esas sayılı davada; davanın REDDİNE,
Asıl Davada yargılama giderleri;
4-Alınması gereken 15.864,08-TL nispi karar harcından yatırılan toplam 11.637,95 TL Peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.226,13 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (Davalı ... 1.310,06 TL'sinden sorumlu olmak üzere) tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5- Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince kabul edilen kısım üzerinden hesaplanan 51.058,00 TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (Davalı ... 15.572,69‬ TL'sinden sorumlu olmak üzere ) tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6- Davalılar vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 72.322,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Davacı tarafından yatırılan 11.637,95 TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen (Davalı ... 3.607,76‬‬ TL sinden sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 25,20 TL Başvuru harcı, 3,80 TL Vekalet harcı, 9.500,00 TL Bilirkişi ücreti ve 866,00 TL posta giderinden ibaret toplam 10.395‬,00 TL yargılama giderinin kabul ve red oranları dikkate alınarak 3.504,03 TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı tarafa verilmesine,bakiye kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına.
Birleşen ...2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasında yargılama giderleri;
9-Alınması gereken 68,31 TL harçtan peşin yatırılan 24,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 44,01 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
10-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 1.000,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
11- Davacı tarafından yatırılan 68,31 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
12-Davacı tarafından yapılan 24,20 TL başvuru harcı, 3,75 TL vekalet harcı, 359,00 TL posta masrafı olmak üzere toplam 387,05 tl yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
Birleşen ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında yargılama giderleri;
13-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin yatırılan 2.903,20 TL harcın mahsubu ile fazla alının 2.475,6‬ TL Harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
14-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 27.200,00 TL TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,
15-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerine bırakılmasına,
16-Asıl ve birleşen davalar yönünden taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadasine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 06/06/2024

Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır

Tashih Şerhi

HMK md. 304/1 uyarınca hükümdeki yazı, hesap ve açık hatalar resen düzeltilebilir. Aynı kanunun 304/2 maddesi uyarınca tashih şerhi kararın altına yazılır.
Mahkememiz 06/06/2024 tarihli gerekçeli kararın hüküm kısmının 2 numaralı bendinde Birleşen ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi nin dosya numarası ...olarak yazılmıştır. Anılan dosyanın esas numarası ... olup maddi hata nedeni ile ... numarası yazılmıştır.
Hüküm kısmının 2. bendinin 1. satırında yazılı "..." ifadesi sehven yazılmış olmakla bu ifadenin hükümden çıkarılmasına, yerine "..." ifadesinin yazılmasına ve hükmün HMK md. 304 gereği bu şekilde tashihine oy birliği ile karar verildi. 06/06/2024

Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır