İSTANBUL 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/74 Esas
KARAR NO : 2024/242

DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 22/12/2011
KARAR TARİHİ : 30/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili ... 15 Asliye Hukuk Mahkemesi'ne verdiği dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle; müvekkili şirketin, ... Acentesi...'un acentelik sözleşmesinden doğan ... tarihi itibari tahakkuk etmiş 154.634,29TL alacağı bulunduğunu, alacağın tahsilini amacıyla ... 5. İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 99.568,00 TL’sinin tahsili talebiyle icra takibine geçildiğini ve davalı borçlunun takibe itirazı ile takibin durduğunu, itirazının iptali ve takibin devamına, davalının % 40 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmilini talep etmiştir.
Davalı ... 15 Asliye Hukuk Mahkemesi'ne verdiği cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle;“Dava dilekçesinde alacaklı olduklarını iddia ettikleri miktarın doğru olmadığını, bu nedenle bu miktarı da kabul etmediklerini, ... tarihinde imzalamış oldukları acentelik sözleşmesi ile Bölge Müdürlüğü partajından Ekim 2007 ayı sonuna kadar üretim yapıldığını, yaklaşık dört aylık Bölge Partajından üretim % 14 komisyon oranı belirlenerek yapıldığını, ekrandaki % 12'lik acentelik komisyon oranı + % 2'lik ek komisyon oranı ile Bölge Müdürlüğü'ne kapatılması gerektiğini, Kasım ve Aralık 2007 aylarında yapılan üretimlerde aynı şekilde % 12 +% 2 Ek Komisyon şeklinde çalışılmış olup tüm ödeme evrakları ve nakit ödemeler Bölge Müdürlüğü'ne teslim edildiğini. Mahkemeye arz edilen Bölge Partajından üretim ile Kasım ve Aralık 2007 üretim listeleri bu şekilde hesaplanarak çıkartıldığını, 2007 yılı ek komisyon tutan Bölge Müdürlüğü muavin defter kayıtlanndan da anlaşılacağı üzere 107,79 TL. olarak cari hesaplarına tahakkuk ettirildiğini, Bölge Partajından yaptığı üretimlerde Genel Müdürlükten, Bölge Müdürlüğü'ne gelen ek komisyon bilgisinin kendilerine verilmediğini. Bölge Müdürlüğü muavin defter kayıtlarını inceleme yetkisi bulunmadığından sadece üretim listesini ve bu listeye istinaden yapmış olduğu ödemeleri sunabildiğini,2008 yılı üretimi için komisyon oranları kendilerine bazı işlerde % 15, bazı işlerde ise % 14 olarak bildirilmiş olup bu üretimlerin ek komisyon hesapları Bölge Müdürlüğü Tarım Departmanı şefi ... ve Genel Müdürlük Tarım Departmanı personeli ... tarafından yapıldığını, 2009 Yılında ekran komisyon oranı % 14 olarak düzenlenmiş ve acenteliği ile Genel Müdürlük arasında 01.01.2009 - 31.12.2009 tarihleri arasında geçerli olan Acentelik Ek Protokolü imzalandığını, Mahkemeye sundukları bu protokolden de anlaşılacağı üzere bazı işlerin satışı için % 14 + % 2, bazı işlerin satışında ise % 14 + % 1 olarak sözleşme imzalanmış olup sözleşmenin taraflarca imzalanmış şekli Genel Müdürlük Tarım Departmanındaki özlük dosyalannda mevcut olduğunu, 01.01.2009 tarihi itibarıyla yapılan üretimlerde ...'e Poliçe kesme yetkisi bulunan 4 ya da 5 şirketin kendi aralarında anlaşmaya gitmeleri sonucu poliçe primleri peşin olarak Genel Müdürlük hesaplama yüklenici Firma tarafından yatırılması kararı alındığını, bu anlaşmaya istinaden acente komisyonları % 10 oranına çekildiğini. Bölge Müdürlüğü Muhasebe sorumlusu ... acente olarak çeklerin hesapları kapatmamasından yola çıkarak yaptığı incelemede ekranın % 14'e göre değil, % 10 komisyon oranında olduğunu bildirdiğini, yaptıkları incelemelerde 24.10.2009 tarihli ..., 06.11.2009 tarihli ..., 17.11.2009 tarihli ..., 21.11.2009 tarihli ..., 27.11.2009 tarihli ..., 02.12.2009 tarihli ...'A ait ... Projeleri'ne % 16 komisyon oranı ile satış izni verildiği halde, ekran komisyon oranının % 10'da unutulduğunu tespit edip Genel Müdürlük Tarım Departmanında ...'e ulaşarak bu durumu kendisine bildirdiğini, ancak bu hatanın düzeltilmediğini. 2009 Ek Komisyon Sözleşmesi ve yapılan üretimler incelendiğinde belge olarak mail çıktılarını sunduklan üretimlerde ödemelerini yaptığı halde ekranda açık borcu bulunduğunu ve bunun da eksik gelen ek komisyonlar sebebiyle olduğunu, 2010 üretimi için imzaladığı Acentelik Ek Protokolünde de görüleceği üzere ekran komisyon oranı % 12 olup, % 12 + % 4 veya % 12 + % 1 komisyon oranı oluşturulduğunu, ... kendisine verilen satış komisyon oranı % 16 veya % 15 olduğunu, ... için belirlenen komisyon oranı % 14 olduğunu, 2010 yılı üretimleri Acentelik Ek Komisyonu Protokolü dahilinde her yıl için ek komisyon alacakları olduğu görebileceğini, Acenteliğinin Fesih ilanından sonra ... gereğince yaptığı üretimleri hayvan ekleme zeyilleri için çıkan zeyil primleri Bölge Müdürlüğü hesabına yatırılan tutarlar hesapta görüldükten sonra zeyiller kayda alındığı halde kendisine ödenmeyen poliçeler borç listesinde gösterildiğini, bu şekilde çeklerini Bölge Müdürlüğü'ne teslim ettiği halde (Çek meblağına acente komisyonu da dahil olmak üzere) ekranda Firmaların yaptırmış olduğu işler ödenmemiş poliçeler olarak görüldüğünü, firmaların işleri ve teslim etiği çekler karşılaştırıldığında bu projelerin çeklerinin Firmalardan ... Bölge Müdürlüğü adına aldıkları ve kendi adına evrak almadığı görüleceğini, Genel Müdürlük Tarım Departmanı çalışanlarından ...'in, Bölge Müdürlüğü Muhasebe Müdürü ...'na gönderdiği mailde gönderilmesi gereken ek komisyon tutarından eksik olarak 11.742,00 TL.'lık daha ek komisyon alacağının olduğu bildirildiğini. Acenteliği ile ilgili yapılan İcra takibinde bu rakam da dikkate alınmadan 10.05.2011 tarihli Acentelik fesih kararından sonra aleyhine ....5. İcra Müdürlüğü'nün ... Sayılı Dosyası ile al 99.568,00 TL. üzerinden, ...10. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile ipoteğinin nakde dönüştürülmesi amacıyla 50.000,00 TL. olmak üzere toplam 149.568,00 TL.'lık icra takibi başlatıldığını,Yangın branşında acenteliğince sadece bir kez poliçe yapı teslim ettiği ve daha sonrasında acenteliği tarafından üretimi yapılmayıp Bölge Müdürlüğü tarafından kendisinin partajı üzerinden üretilen ... ve ... poliçe numaralı yangın poliçelerinin çıktıları alınıp müşteriye teslim edilmediğini, bu üretimler bilgisi dahilinde yapılmadığını, ödenmeyen poliçeler listesinde belirttiği poliçeleri gördüğünde mail olarak Bölge Müdürlüğüne bildirdiği halde, kendileri tarafından üretilen bu poliçeleri iptal etmedikleri gibi kendisine borç olarak kaydettiğini, IP'ler ve yazıcılar kontrol edildiğinde bu poliçelerin kendilerinin üretilmediği anlaşılacağını, Sözleşme gereğince zorunlu trafik poliçelerinin komisyon oranı % 17 olması gerekirken neden % 10 olarak tahakkuk ettirildiğini anlayamadığını, bu durumu Bölge Müdürlüğü Muhasebe Müdürü ...'na bildirdiği halde sonuç alınamadığını, Davacı tarafın aleyhine açılan ...5. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyasında belirtilen kısmi itirazının nedenlerinden birisi de ... Sigorta A.Ş. ... Müdürlüğü avukatları tarafından takip edilen ve müdahil olarak takip ettikleri iki adet icra dosyası olduğunu, bu dosyalar:... 15. İcra Müdürlüğü ... Sayılı Dosyası : Alacak toplamı 44.500,00 TL'lık senet ... 5. İcra Müdürlüğü ... Sayılı Dosyası: Alacak toplamı 10.500,00 TL/lık çek. olarak kayıtlı olduğunu, bu iki dosya hem davacı tarafından aleyhine açılan icra takipleri ile tahsil edilmek istendiğini, hem de Şirket avukatları tarafından icra yolu ile tahsil edilmeye çalışıldığını, kısaca iki icra dosyası toplamı 54.500,00 TL. da davacı tarafından aleyhine icra işlemine konu edildiğini,..” iddialarında bulunarak; davanın reddine, masraf ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
... 15 Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan değerlendirme sonucu 04/06/2013 tarih ve ... Esas,...Karar sayılı kararı ile; davanın Ticaret Mahkemesi'nin görev alanına girdiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi üzerine dosya tevzi bürosu tarafından mahkememize tevzi edilmesi üzerine mahkememiz esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizin 26/05/2015 tarihli ara kararı gereğince davalının 2007- 2011 yıllarına ait ticari defterlerinin mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla incelenerek rapor alınması için ... Nöbetçi Asliyet Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı, talimat mahkemesince mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen 05/10/2015 tarihli raporda özetle; talimat mahkemesince belirlenen gün ve saatte bilirkişi tarafından davalının adresinde bulunmadığı bu nedenle defterlerin incelenemediğini belirtmiştir.
Mahkememizin 15/11/2016 tarihli ara kararı gereğince davacının ticari defterleri de incelenerek rapor hazırlanmak üzere dosya mali müşavir, sigortacı ve akit uzmanı bilirkişilere tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 20/01/2017 telim tarihli raporda özetle;a) Davacı şirket ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiki süresinde yapıldığı, defterlerin birbirini teyit ettiği ve defterlerin delil niteliği taşıdığı, b)-Davacı şirketin 27.09.2011 Takip Tarihi itibariyle 149.568,16 TL alacaklı olduğu, Davacı şirket bu alacağın 99.568,00 TL.sini talep ettiği, c) Davacı şirketin takip sonrası tahsilatlar sonrasında 31.12.2013 tarihindeki alacağı 109.656,32 TL kaldığı, d) Davacı şirket 99.568,00 TL asıl alacağı ve bu tutar üzerinden, icra takip tarihinden itibaren yasal faiz talep ettiğinden, talebe bağlılık ilkesi gereği, alacağa yasal faiz işletilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını belirtmişlerdir.
Mahkememizin 2014/1078 esas 2018/67 karar sayılı 26/01/2018 tarihli kararı ile;
"1-Davanın kabulüne, davalının ... 5 İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına,
2-Alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden ve şartları oluşmadığından davacının tazminat talebinin reddine" dair hüküm kurulmuştur.
Mahkememiz kararına karşı istinaf yoluna başvurulması nedeniyle dosyamız İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 2019/1240 esas 2021/1706 karar sayılı ilamı ile;
"1-Dava, sigorta acenteliği sözleşmesinden doğan alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Tebligat Kanunu 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6099 sayılı Kanunla değiştirildikten sonra, gerçek kişilere yapılacak tebligatla ilgili olarak iki aşamalı bir yol benimsenmiştir. Bu değişikliğe göre muhataba çıkarılan ilk tebligat, bilinen veya gösterilen adresine yapılacaktır. Buna göre, ilk defa bildirilen adresin muhatabın (davalının) adres kayıt sistemindeki adresi veya başka bir adres olması arasında fark yoktur. Her iki adres de Tebligat Kanunu (TK)'nun 10/1. maddesi kapsamında bilinen adrestir. Bildirilen adrese çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi halinde, Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik'in 16/2. maddesi de nazara alınarak muhatabın adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine TK'nun 21/2. maddesine göre tebligat çıkarılır.
Somut olayda, daha sonra görevsizlik kararı veren, davanın ilk açıldığı anlaşılan ... 15. Asliye Hukuk Mahkemesince dava dilekçesinde davalı adresinin ... olarak gösterildiği, bu adrese TK'nun 21. maddesi uyarınca çıkarılan tebligatın bila tebliğ döndüğü dosyadaki şerhli tebligat örneğinden anlaşılmaktadır. Sonrasında mahkemece davalının MERNİS adresi olan ... adresine dava dilekçesinin TK'nun 21/2. maddesi uyarınca tebliğe çıkarıldığı, iş bu tebligatın TK'nun 21/2. maddesi uyarınca 03.05.2012 tarihinde yapıldığı anlaşılmaktadır. Yine davacı vekilinin 03.10.2012 tarihli dilekçesinin davalının ... adresinde bizzat davalıya tebliğ edildiği, tebligata verilen şerhten anlaşılmaktadır. Davalı, davaya verdiği cevap dilekçesinde de adresi olarak .. adresini göstermiştir. Görevsizlik kararı uyarınca dosyanın gönderildiği anlaşılan ... 41. Asliye Ticaret Mahkemesince de davalının MERNİS adresi olan... adresi itiabariyle duruşma gün ve saatinin tebliğe çıkarıldığı ve TK'nun 21/2. maddesi uyarınca tebligatın yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu açıklamalara göre davalı vekilinin müvekkiline yargılama sürecinde usulsüz tebligat yapıldığı, bu nedenle yargılamadan haberdar olunamadığı, buna göre müvekkilinin adil yargılanma ve savunma hakkının kısıtlandığı yönündeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.
Ancak, görevli mahkeme olan ... 41. Asliye Ticaret Mahkemesinin 13.05.2014 tarihli oturumuna davalı asilin bizzat katıldığı, mahkemce yapılan kimlik tespitinde adresi olarak ... adresini yerleşim yeri adresi olarak bildirdiği anlaşılmaktadır. Mahkemece davalı defterleri üzerinde talimat yoluyla inceleme yaptırılarak rapor alınması için 26.05.2015 tarihli duruşma ara kararı ile talimat yazılmasına karar verildiği, ara karar doğrultusunda davalı defterlerinin incelenmesi için yazılan 04.06.2015 tarihli talimatta davalının tebligat adresi belirtilmeksizin talimat yazıldığı, talimat mahkemesince atanan bilirkişinin ise davalının ticaret sicilinde yer alan adresini tespit ederek o adrese gidildiği, ancak bu adreste davalının bulunmadığı yönünde tutanak düzenleyerek dosyanın talimat mahkemesine iade edildiği, talimat mahkemesinin, talimatı asıl mahkemesine iade ettiği anlaşılmaktadır. Buna göre, davalıya usule uygun şekilde sonuçları hatırlatılarak defter inceleme muhtırası çıkarılmaksızın talimat mahkemesince işlem yapıldığı ve talimat dosyasının bu şekilde iade olunduğu, dönen talimat evraklarından anlaşılmaktadır.
Yine mahkemece bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilerek davacı defterleri üzerinde inceleme yapılarak rapor alınmasına dair 07.06.2016 tarihli duruşmada ara karar kurulduğu, duruşmada hazır olmayan davalıya ara kararının tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesi ve Anayasa'nın 36. maddesine göre herkes, yasal yollardan faydalanarak yargı yerleri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Adil yargılanma hakkı HMK’nın 27. maddesinde belirtilen hukukî dinlenilme hakkını da içeren daha geniş bir haktır ve hukuk devletinin bir gereğidir. Adil yargılanma hakkı; kanuni, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından yargılanma, makul süre içinde yargılanma, hakkaniyete uygun yargılanma ve hukuki dinlenilme haklarını kapsar. Hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur. HMK’nın 27. maddesine göre, tarafların yargılama ile ilgili bilgi sahibi olması, bilgi sahibi olduğu konuda açıklama ve ispat hakkını kullanabilmesi, mahkemenin tüm iddia ve delilleri dikkate alarak kararını gerekçeli olarak vermesi gerekir. Hukuki dinlenilme hakkına aykırılık, kanun yolu incelemesinde re’sen dikkat alınır ve Yargıtay nezdinde mutlak bozma sebebidir. Örneğin; dava dilekçesinin usulüne uygun olarak davalıya tebliğ edilmeden aleyhine hüküm kurulması, ıslah dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden ıslah ile artırılan talebin hüküm altına alınması, tarafların gösterdiği deliller toplanmadan karar verilmesi, duruşmanın tayin edilen gün ve saatten önce yapılıp tarafların yokluğunda karar verilmesi gibi durumlar, hukuki dinlenilme hakkının ihlalidir.
Her iki tarafında tacir olduğu ve her iki tarafın ticari defterlerinin incelenmesi suretiyle ilk derece mahkemesince karar verilmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda, davalının adresi itibariyle bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılması ve usule uygun şekilde davalı adresine defter inceleme muhtırası tebliği gerekmektedir. İlk derece mahkemesince yukarıda açıklandığı üzere davalı yana defter muhtırası tebliğ edilmeksizin karar verildiği anlaşılmaktadır.
TTK'nın 83 ve HMK'nın 222. maddeleri uyarınca ticari defterler ticari davalarda delil olup, usulünce her iki tarafın defterlerini sunmasına olanak tanınmalıdır. İlk derece mahkemesince, davanın çözümünde önemli bir delil olan davalı ticari defterlerin incelenmesi usulüne uygun olarak yapılmamıştır. Yine davacı defterleri üzerinde yapılmasına karar verilen bilirkişi inceleme ara kararından da davalının haberdar edilmediği, bu hususta davalıya ara kararının tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır. Tüm bu açıklamalar ışığında mahkemece davalı adresi itibariyle yazılacak talimatta davalıya adresi itibariyle defter muhtırası tebliği sağlanarak, sunulması üzerine davalı defterlerinde inceleme yaptırılarak, sonrasında davalı defterlerindeki sonuçları da tartışır şekilde davacı defterlerinde inceleme yaptırılarak alınacak bilirkişi raporuna göre değerlendirme yapılması gerekmektedir." şeklinde değerlendirme yapılarak kaldırılmakla Mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizce BAM ilamında doğrultusunda usulüne uygun şekilde gerekli tebliğ işlemleri yapılarak talimat bilirkişisinden ek rapor alınmak üzere dosyamız talimat mahkemesine gönderilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 04/07/2022 teslim tarihli ek raporda özetle;
"-Davalının ticari faaliyetlerine son vermesi nedeniyle, 2009 yılı işletme defteri dışında defterlerinin mevcut olmadığı,
-Davalı ticari defterlerinin, alacak, ödeme, mahsup işlemine uygun bulunmayan ikinci sınıf işletmelere tabi , işletme defterini kayıt altına aldığından borç ve alacak yada cari durumunu belirleyici özellik taşımadığından tespite elverişli olmadığı,
-Davalının, davacıya olan borcu ve alacağına ilişkin tespitlerin yapılamadığı" yönünde rapor ibraz edilmiştir.
Davalı defterlerinin talimat mahkemesi aracılığıyla incelenmesinin ardından davacı defterleri yönünden de inceleme yapılarak rapor hazırlanmak üzere dosyamız bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından ibraz edilen 22/12/2023 ve 05/03/2023 tarihli ek raporlarda özetle, kök rapordaki tespit ve değerlendirmeler yinelenmiştir.
Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, icra dosyası, bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, acentecilik sözleşmesinden kaynaklı takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davaya konu ... 5 İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası incelendiğinde; Davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 27/09/2011 tarihinde 99.568,00 TL. Alacak yönünden ilamsız takip yolu ile icra takibi yapıldığı, ödeme emrinin davalı borçluya 06/10/2011 tarihinde tebliğ olduğu, Davalı borçlu vekilinin 10/10/2011 muhabere havale tarihli dilekçesi ile icra takibine itiraz ettiği, takibin durduğu ve süresi içinde itirazın iptali davasının açıldığı görülmüştür.
Davacı ... A.Ş. ile davalı ... arasında 05.07.2007 tanzim tarihli “ACENTELİK SÖZLEŞMESİ ” düzenlenmiştir.
Sözleşme Maddeleri :
Madde-9: Komisyonlar Acente Komisyonu
ACENTE’ye Ek-1 de belirtilen oranlara kadar komisyon verilir; ancak Kasko ve Trafik (Zorunlu Mali Sorumluluk) poliçelerinde Ek-l'de belirtilen komisyonlar şirket tarafından belirlenen oranlar dahilinde verilir. Şirket belirlenen oranlar dahilinde istediği komisyonu vermekte serbesttir.
Tahsil edilen brüt primden ilgili vergiler düşüldükten sonra toplam prim üzerinden tahakkuk ettirilecek komisyon ACENTE’ye ödenir.
Komisyonun tamamının tahsil edilen primden karşılanamaması halinde kalan komisyon tutan takip eden prim tahsilatından karşılanır.
Özellik arz eden veya yurt dışına reasüre edilmesi zorunlu olan işlere ait komisyon oranı işin özelliğine göre ŞÎRKET’çe belirlenecek olup, ACENTE bunu aynen kabul edecektir.
Her türlü ücret iadelerinde ve poliçe iptalinde, önceden tahakkuk ettirilmiş olan komisyon, iptal veya iade ücret işlemine isabet eden oran nispetinde geri alınır.
Teşvik Komisyonu ACENTE’ye bir takvim yılı içinde hayat dışı sigortalardan sağladıkları cari yıl net prim istihsaline bir önceki yıl sonu muallak hasar ve önceki yıl prim rezervinin ilavesi suretiyle bulunan toplam ile (toplam gelir) cari yıl komisyonu, cari yıl ödenen hasar toplamı, cari yıl sonu muallak hasar ve cari yıl prim rezervi toplamı (toplam gider) arasındaki olumlu farkın yüzde 10’unu aşmayacak şekilde, teşvik komisyonu ödenebilir.
Teşvik komisyonu hesaplanmasında;
- Net prim, deprem sigortalan, yeşilkart sigortalan, zorunlu sigortalar, hayat sigortaları ve her türlü sorumluluk sigortaları ile uçak ve ona bağlı sigortalar ve tekne ve ona bağlı sigortalann primleri hariç, iptaller düşüldükten sonra bedeli nakden tahsil edilip şirket kayıtlarına intikal ettirilen toplam primi,
- Muallak hasar, reasüröre isabet edenler dahil yıl sonu itibariyle gerçekleşmiş fakat ödenmemiş hasarlar toplamını,
- Prim rezervi, ilgili yıl net priminin cari rizikolar karşılığını,
- Ödenen hasar, reasürörlere isbet eden hasar dahil cari yıl içerisinde ödenmiş olan hasar ve bu hasara ilişkin masraflar toplamından sovtaj ve rücu hakkının kullanılmasıyla elde edilecek değerlerin düşülmesi sonucu bulunacak meblağı,
- Komisyon, sigorta acentesine ödenen prim komisyonlarını ifade eder,
Bir yıldan az süreyle sigorta acenteliği yapanlar ile prim ödeme esasına uymayan ve teminat açığı bulunan sigorta acentelerine herhangi şekil ve surette, nakden veya hesaben teşvik komisyonu ödenmez.
Madde-10: Defterler
ACENTE, kanunen tutulması gereken tüm defterleri kanuna uygun olarak tutmakla yükümlüdür. ACENTE ayrıca;
a) Sözleşme Kayıt Defteri
Bu deftere, varsa sigorta teklifnamesinin tarihi, sigorta ettirenin adı soyadı, adresi, poliçe ve ek belgenin numarası, poliçenin tanzim tarihi, sigortanın başlangıç ve bitiş tarihi, rizikonun türü ve mevkii, prim ve ayrıntısı ile taksit tutar ve tarihleri kaydedilir.
b) Tahsilat Defteri:
Bu deftere her sigorta sözleşmesine ve ek belgeye ait primlerin hangi tarihlerde tahsil edildiği ve ŞİRKET’e gönderildiği tarih, alınan peşinat ve senetleri ile primi tahsil edilemeyerek ŞİRKET'e iade edilen poliçe ve ek belgeler kaydedilir.
Madde-12: Acentelik Teminatı
“....ŞİRKET,gerek sözleşmenin devamı sırasında ve gerekse sözleşmenin feshinden sonra, acentenin borçları için herhangi bir bildirimde bulunmadan teminatına el koyabilir....”
Madde-19: Anlaşmazlık Çözümü
“...Taraflar, arasındaki ihtilaflarda ŞİRKET/DAVACI defter ve kayıtları esas olup, taraflar aralarındaki alacak ve borç ilişkilerinin tespitinde El.M.U.K. ’ nun 287. maddesine göre ŞİRKET defter ve kayıtlarından başka delil kabul olunmayacağını şimdiden kabul eder.”
Davacı ... Sigorta A.Ş. ile davalı ... arasında 01.01.2009 tanzim tarihli ACENTELİK EK PROTOKOLÜ ” düzenlenmiştir.
Protokol İçeriği;
Anlaşmanın süresinin 12 ay olduğu, başlangıç tarihinin 01/01/2009 ve bitiş tarihinin 31/12/2009 olarak belirlendiği,
Buna bağlı olarak; Tarım Sigortalan, Devlet Destekli HayvanHayat Sigortası branşı acente komisyonu iş bazında %14 olarak tahakkuk ettirilecektir. Ayrıca ..., ... ile yürüttüğü sigorta aracılığı faaliyetlerinden dolayı acentelik sözleşmesiyle belirlenmiş olan %14 komisyon oranına ek olarak aşağıda sayılı branş ve teminatlar için, yine aşağıda yazılı olarak belirtilmiş ek komisyon oranlanna hak kazanır.
Hayvan Hayat Sigortalan : +%2 ve/veya +%1 (****Tanm ve Köyİşleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü, İl Özel idare Sosyal Yardımlaşma Fonları ve Orköy tarafından proje kapsamında dağıtımı yapılan Kooperatif Hayvancılık İhalelerine ait Devlet Destekli Hayvan Hayat Sigortası Poliçelerinde )
Belirlenen bu ek komisyonlar yılın son ayında ... hesaplarına otomatik olarak tahakkuk ettirilecektir.
... 'un iş bu protokol ile belirlenmiş süre içerisinde ( 12 ay ) poliçe üretimi taahhütnamesini almış olduğu ihale işlerinin toplam prim üretimi 1.154.422,19 TL.’dir.
....‘ un iş bu protokol ile belirlenmiş süre içerisinde (12 ay ) poliçe üretimi taahhütnamesini almış olduğu ihale işlerinin toplam prim üretimine karşılık alacağı ek komisyon toplamı 21.172,42 TL.’dir.
Davacı ... Sigorta A.Ş. ile davalı ...arasında 01.01.2010 tanzim tarihli ‘"ACENTELİK EK PROTOKOLÜ ” düzenlenmiştir.
- Protokol İçeriği;
Anlaşmanın süresinin 12 ay olduğu, başlangıç tarihinin 01/01/2010 ve bitiş tarihinin 31/12/2010 olarak belirlendiği hususunda mutabık kalınmıştır.
Buna bağlı olarak;
Tarım Sigortaları. Devlet Destekli Hayvan Hayat Sigortası branşı acente komisyonu iş bazında %12 olarak tahakkuk ettirilecektir. Ayrıca ..., ... ile yürüttüğü sigorta aracılığı faaliyetlerinden dolayı acentelik sözleşmesiyle belirlenmiş olan %12 komisyon oranına ek olarak aşağıda sayılı branş ve teminatlar için, yine aşağıda yazılı olarak belirtilmiş ek komisyon oranlarına hak kazanır.
Hayvan Hayat Sigortalan : +%4 ve/veya +%1 (****Tanm ve Köyİşleri Bakanlığı Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü, İl Özel idare Sosyal Yardımlaşma Fonları ve ... tarafından proje kapsamında dağıtımı yapılan Kooperatif Hayvancılık İhalelerine ait Devlet Destekli Hayvan Hayat Sigortası Poliçelerinde )
İş bazında ... Sigorta AŞ. tarafından belirlenecek olan ek komisyonlar, prim üretiminin yazıldığı ay sonu itibari ile hesaplanacak bir sonraki üretim ayının son günü ....hesaplarına otomatik olarak tahakkuk ettirilecektir.
... ‘un iş bu protokol ile belirlenmiş süre içerisinde (12 ay) poliçe üretim beklentisi ihale işlerinde 1.500.000 TL.'dir.
Bilirkişiler tarafından ibraz edilen 20/01/2017 teslim tarihli raporda özetle; a) Davacı şirket ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiki süresinde yapıldığı, defterlerin birbirini teyit ettiği ve defterlerin delil niteliği taşıdığı, b)-Davacı şirketin 27.09.2011 Takip Tarihi itibariyle 149.568,16 TL alacaklı olduğu, Davacı şirket bu alacağın 99.568,00 TL.sini talep ettiği, c) Davacı şirketin takip sonrası tahsilatlar sonrasında 31.12.2013 tarihindeki alacağı 109.656,32 TL kaldığı, d) Davacı şirket 99.568,00 TL asıl alacağı ve bu tutar üzerinden, icra takip tarihinden itibaren yasal faiz talep ettiğinden, talebe bağlılık ilkesi gereği, alacağa yasal faiz işletilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını belirtmişler, alınan ek raporlarda da aynı tespit ve değerlendirmeleri yinelenmiştir.
Bu doğrultuda alınan bilirkişi raporları, BAM ilamı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 20/01/2017 tarihli raporun dosya kapsamına uygun, denetime elverişli nitelikte olduğu, Mahkememizce itibar edilebilir bulunduğu, buna göre davacı şirketin takip tarihi itibariyle davalı şirketten 149.568,16 TL alacaklı olduğu, davacı şirketin bu alacağın 99.568,00 TL'sini talep ettiği, davalı tarafça ... 5. İcra Müdürlüğü ve ... 15. İcra Müdürlüğü dosyalarının davalı tarafından kesilen poliçeler sonucu alınan çek ve senetlere ilişkin davacının başlatmış olduğu takipler olduğu, bu çek ve senedi kabul eden davacının, bunları davalı hesabına gelir kaydetmesi gerekmesine rağmen kaydetmediği gibi davalıya bu poliçelerden doğan ödemeleri de yapmadığı yönünde itirazlarda bulunulmuş ise de alınan kök raporda bu senetlerin takip tarihi itibariyle hesaplanan 149.568,16 TL miktarındaki davalı borcu içerisinde yer almadığı tespit edildiğinden bu savunmaya itibar edilmemiş, netice itibariyle hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 99.568,00 TL alacaklı olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne, davalının ... 5 İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, alacağın varlığının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden ve şartları oluşmadığından davacının tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye göre;
1-Davanın kabulüne, davalının ... 5. İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin aynı şartlarla devamına,
2-İcra inkar tazminat talebinin yasal şartları oluşmadığından reddine,
3-Karar tarihine göre alınması gereken 6.801,49 TL harçtan peşin alınan 981,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.819,99TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 18,40 TL başvuru harcı, 2,90-TL vekalet harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 981,50-TL peşin harç, 11.700,00 TL bilirkişi ücreti, 518,52 TL tebligat posta gideri olmak üzere toplam 13.232,82 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı ve davalı tarafından yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair verilen karar davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliyesi ( İstinaf Mahkemesi ) nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usülen anlatıldı. 30/04/2024

Katip Hakim
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır