İSTANBUL 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/117 Esas
KARAR NO : 2024/376

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))
DAVA TARİHİ : 18/02/2022
KARAR TARİHİ : 11/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 18.02.2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin ... 24.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası üzerinden borçlu dava dışı ... Limited Şirketi aleyhinde icra takibi başlattığı ve 12.11.2021 tarihinde davacı müvekkili şirketin "..." adresinde haciz talep ettiği, müvekkili şirketin haczedilen mallar üzerinde istihkak iddiasında bulunduğu ve İstihkak iddiası üzerine icra dosyası icra müdürü tarafından değerlendirilmiş, ... 9.İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas ve ... Karar numaralı ilamı ile dosya üzerinden inceleme yaprak takipte haczedilen menkuller yönünden mülkiyet karinesinin davalı şirket lehine olduğuna karar verdiğini, davalı şirketin icra mahkemesi tarafından verilen karar uyarınca 01.02.2022 tarihinde müvekkili şirketin adresine haciz ve muhafaza talebinde bulunarak müvekkiline ait menkuller üzerinde fotokopi makinesi, yazıcı, bilgisayarlar, klima, A4 kâğıtları, okul defterleri, zımbalar ve muhtelif menkuller üzerinde haciz ve muhafaza talebinde bulunduğunu, davalı şirket vekilinin haczedilen menkullerin yerinde bırakılmayacağını muhafaza altına alınacağını ve davacı müvekkilin ticari işletmesinin faaliyetlerinin durdurulacağını ifade ettiğinden müvekkili şirket yetkilisine tek bir şartla malları yerinde bırakacağını beyan ettiği ve davacı müvekkilinin seçim yetkisi bulunmayan ve tek çaresi davalı şirketin beyanı doğrultusunda dava konusu çeklerin düzenlenmesi olduğuna inanan müvekkili şirket yetkilisinin davalı şirket vekili ... lehine... Bankası, ... seri numaralı, 25.02.2022 keşide tarihli 44.000 TL bedelli çek ve müvekkili tarafından ... Bankası, ... seri numaralı, 30.05.2022 keşide tarihli 222.000 TL bedelli çek düzenleyerek davalı şirket vekilinin beyanları doğrultusunda hareket etmek mecburiyetinde bırakıldığını, müvekkili tarafından çeklerin tesliminden itibaren ... 24.İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyası üzerinden haczedilen menkullerin mülkiyetinin davacı müvekkile ait olduğuna ilişkin istihkak davasısının 07.02.2022 tarihinde ... 17.İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile ikame edildiğini, müvekkili tarafından istihkak davası açılması üzerine 14.02.2022 tarihinde davalı şirketin müvekkil şirkete ait adreste ... 24.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden haciz ve muhafaza talebinde bulunduğunu, Davacı müvekkilinin dosya borcundan sorumlu olmadığı halde dava konusu 2 adet çeki davalılara teslim etmiş olmasına rağmen davalı şirket vekilleri ...ve ... yanında çalıştığını beyan eden Selim Kazan isimli kişi dosya borcunu 14.02.2022 tarihinde hesapladığını ve bu paranın icra dairesine yatırılması karşısında çeklerin davacı müvekkile iade edileceğini ve mahcuzların muhafaza edilmeyeceğini beyan ettiğini ve beyan üzerine müvekkilince icra takip dosyasında 14.02.2022 tarihli dosya hesabı raporuna istinaden itirazı kayıt ile 262.506,37 TL ödendiğini, çeklerin icra dosyasına mahsuben verildiği için bedelsiz kaldıklarını, açıklanan bu nedenlerle; TBK m.1 ve TBK m.37 ve devamı uyarınca dava konusu çeklerin ticari faaliyetlerin durdurulacağı korkusuyla davacı müvekkili tarafından verildiğinin kabulü ile ... 24.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına borcun tamamının davacı tarafından yatırılmış olması nedeni ile çekler hakkında ödemeden men kararı verilmesi, çeklerin teminatsız olarak tedbiren durdurulmasına ve çeklerin keşide tarihinin çok yakın olması nedeni ile bu konuda muhatap bankaya yazılacak müzekkereye elden takip yetkisinin verilmesine karar verilmesini, çekler hakkında iptal kararı verilmesini, 3. Kişilere ciro edilmesi halinde borçlu olmadıklarının tespitini, müspet ve menfi zararlarının olması halinde davalılardan tazminine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili 17.03.2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davalı ... şirketinin dava dışı takip borçlusu ... şirketine çok sayıda kırtasiye ürünü satışı yaptığını, borçlunun cari hesaba karşılık verdiği senetlerin vadesinde ödenmemesi üzerine müvekkili şirketçe alınan ihtiyati haciz kararı, ....24. İcra Müdürlüğünün... E. Sayılı dosyasıyla işleme konulduğunu ve ... 3. İcra Müdürlüğünün ...Tal. Sayılı dosyasıyla 12.11.2021 tarihinde adreste hazır bulunan ... huzurunda ihtiyati haciz uygulandığını, Haciz sırasında hazır olan ...adresin ... şirketine ait olduğunu, adresin (borçlu şirketten) satın alındığını iddia ettiğini, Haciz sırasında muhafaza işlemi yapılmamış, takip kesinleşmiş ve aradan aylar geçtikten sonra borcun ödenmeyeceği anlaşıldığından 01.02.2022 Tarihli tutanakla yeniden aynı adrese gidilerek fiili haciz uygulandığını ve haciz sırasında da ödeme vaadi sebebiyle muhafaza yapılmadığını, takip borçlusu ... şirketinin tek sahibi ve yetkilisi ...'nun eşi ..., istihkak iddiacısı şirketin yetkilisi ...'in birlikte 18.000 TL makbuz imzalayarak ödeme yaptıkları ve borcun ödenmesi amacıyla ileri vadeli 2 adet çek teslim ettikleri, davacının takip konusu borçtan sorumlu olacağı, takibe dayanak senet üzerinde borçlu şirket unvanını içeren kaşe üzerindeki adres olan ...adresine 12.11.2021 tarihinde haciz amacıyla gidildiğinde hazır bulunan ...’nun "Burası ... Dağıtımdan satın alınmıştır" dediği ve bu hususun tutanağa geçtiği, TBK. 202. Maddesi gereğince bir işletmeyi devralan/satın alan davacı şirketin, işletmenin borçlarından 2 yıl müddetle sorumlu olacağı, müvekkilinin en son 11.06.2021 tarihinde borçlu ... şirketine kırtasiye ürünü satarak bu adreste teslim ettiği, oysa davacı yanca sunulan kira sözleşmesinin 01.05.2021 tarihli olup, borçlu şirketçe müvekkilinden satın alınan ürünlerin adrese teslim edildiği tarihte davacı şirketin bu adreste faaliyet gösterdiğini, takibe konu senetlerde yeralan borcun kaynağını oluşturan fatura konusu ürünlerin, davacı şirket tarafından teslim alındığını, 12.11.2021 tarihli haciz sırasında tutulan tutanakta; "Yapılan evrak araştırması sonucunda borçlu şirket unvanının yazılı olduğu kolinin üzerinde etiket olduğu görüldü. Dosyaya sunmak üzere alacaklı vekilince fotoğraflandı" denildiği, fotoğraflar incelendiğinde bir fotoğrafta ... Dağıtım, diğer fotoğrafta ... etiketlerinin olduğu koliler açıkça görüldüğünü, Alel-acele, işletmenin devri yapılarak borcun ödenmesinden kurtulmaya çalışan davacı ve borçlu şirketin muvazaalı işbirliğinin açık verdiğini, davacının 12.11.2021 tarihli hacizden sonra bu hususu fark ederek ana sözleşmede amaç değişikliğine giderek yapılan ana sözleşme değişikliği ile işletmenin devralındığının bildirildiği tarihten 2 ay sonra ilan edildiğini, davacı şirketin, borçlunun bilgisiyle ve hatta borçluyla birlikte hareket ederek takip konusu borcu ödediğini, davacının mahcuz mallara ilişkin istihkak iddiasını, icra dosyasına yatırmak zorunda kaldığını iddia ettiği para üzerine kaydırarak istihkak prosedürü üzerinden sürdürmesi mümkün olduğunu, davacının ... 17. İcra Huk. Mahk. Nin... E. sayılı dosyasıyla istihkak davası açarak, mahcuz malların kendisine ait olduğunu talep ve iddia ettiğini, davacının icra dosyasındaki borcu ödeme amacıyla müvekkiline çek keşide ederek verdiği ve söz konusu çeklerin icra dosyasına bildirildiğini, davacının gerekli olmadığı halde icra dosyasına yaptığı bu ödemeyi, icra dosyasının infaz edilmesi durumunda iade alacağı kuşkusuz olup, dolayısıyla ödeme olarak verilen çeklerle ilgili ikinci bir ödeme söz konusu olmadığı ve çekler mevcut borcun ödenmesi amacıyla müvekkiline verildiğinden ihtiyati tedbir talebinin hukuki dayanağının olmadığını ifade ederek, davanın ve ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacıya yüklenmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Bilirkişi Kök ve Ek Raporu, ... 24. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... 24. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... 28. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası, ... 9. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası, ... 17. İcra Hukuk Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
04.04.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; "Somut davamızın konusu ve davacının talepleri arasında; Dava konusu çeklerin ticari faaliyetlerin durdurulacağı korkusuyla verildiğinin kabulü ile ... 24.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı icra dosyasına borcun tamamının yatırılmış olması nedeni ile çekler hakkında ödemeden men kararı verilmesi, çeklerin teminatsız olarak tedbiren durdurulmasına ve çeklerin keşide tarihinin çok yakın olması nedeni ile bu konuda muhatap bankaya yazılacak müzekkereye elden takip yetkisinin verilmesine karar verilmesini, talep edilmektedir. Dosyada mübrez tutanağa göre icra esnasında 18.000 TL Nakit 44.000 TL bedelli çek 222.000 TL bedelli çek olmak üzere toplam 284.000 TL tutarındaki ödeme ... şirketi tarafından ... 24. İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına mahsup edilmek üzere alacaklı tarafa teslim edildiği, İcra müdürlüğünün... esas sayılı dosyası üzerinde müdürlük tarafından yapılan 14.02.2022 tarihli kapak hesabında borç tutarının tüm ferileri ile birlikte 280.506,37 TL hesap edildiği, ... şirketinin; 18.000,00 TL nakit 262.506,37 TL nakit 280.506,37 TL ... 17. İcra Hukuk ...esas sayılı mahkeme kararı uyarınca ödeme yapılmış ve borç/alacak tüm ferileri ile birlikte kapatıldığından, A. 25.02.2022 Vadeli 44.000 TL bedelli davalı ...emrine keşide edilen çekin konusuz kaldığı ve davacıya iade edilmesi gerekeceği, B. 30.05.2022 vadeli, 222.000,00 TL bedelli ... şirketine keşide edilen çekin bedelinin tüm ferileri ile birlikte ... şirketi tarafından ödenmiş olması nedeniyle konusuz kaldığı ve davacıya iade ve iptal veya ödemeden men edilmesi gerekecekleri mütalaa edilmiştir." sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
31.05.2023 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Kök raporumda yapmış olduğum tespitlerde herhangi bir değişiklik gerektirmediği, Davacının, dava dosyasında bulunmayan icra dosyaları nedeniyle kök rapora itiraz ettiği, bu dosyaların, dava dosyasına celbi konusunda takdir yetkisinin mahkemeye ait olduğu, Dosyaların; ... 28.İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyası, ... 24. İcra Hukuk ...Esas sayılı dosyası olduğu ve davacının celplerini talep ettiği, Davalı vekilinin dosyaya hukukçu bilirkişi eklenmesi talebinin Takdirinin sayın mahkemeye ait olduğu," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
27.11.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; "i. Sayın Mahkemece davacı ve dava dışı üçüncü şirket arasında bir devir sözleşmesi olduğu ve ilan da yapıldığı sonucuna varılırsa ilan tarihinden itibaren davacının işletmenin borçlarından sorumlu olacağı, ii. Sayın Mahkemece davacı ve dava dışı üçüncü şirket arasında bir devir sözleşmesi olduğu fakat ilan yapılmadığı sonucuna varılırsa, pasifler devralana intikal etmeyeceğinden; dava dışı şirketin, davalıya karşı adeta devir hiç gerçekleşmemişçesine sorumlu olmaya devam edeceği, davacının ise sorumlu olmayacağı, iii. Davacı ve dava dışı şirketin aynı iş adresinde faaliyet göstermeleri koşulunun varlığı halinde; davacı ile dava dışı şirket arasında organik bağın varlığından söz edilerek davacının işletmenin borçlarından sorumluluğunun gündeme geleceği; Muhterem Mahkemece aksi kanaatte olunması halinde şirketler arasında organik bağın mevcudiyetinden bahsedilmesinin mümkün olmayarak işletmenin borçlarından sorumluluğunun gündeme gelmeyeceği, iv. Muhterem Mahkemece... Bankasına ait ... seri numaralı, 25.02.2022 keşide tarihli 44.000,00-TL bedelli çek ve ... Bankasına ait 2010306 seri numaralı 30.05.2022 keşide tarihli 222.000,00-TL bedelli çekin davalılar tarafından tahsil edildiği kanaatine varılır ise borcun ifa ile sona erdiği; Mahkemece aksi kanaatte olunması halinde davacının borcunun devam ettiği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
27.03.2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Dosya kapsamı incelendig inde ...24. İcra Dairesi... E. sayılı dosyasına üçüncü kişi ... tarafından yatırılan “teminat” tutarının iade edildiğine dair bir belgeye rastlanmadığı; ... 17. İcra Hukuk Mahkemesi ...Esas sayılı dava dosyasında da herhangi bir tedbir kararı ya da paranın alacaklıya ödenmesine dair bir kararın yer aldığına dair bir bilgi yahut belgeye de ulaşılamadığı, ii. Şayet Mahkemece,...24. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyasından ödeme alındığı sonucuna varılır ise, senedin bedelsizliği ileri sürülebileceği fakat, ...24. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyasındaki para tahsil edilemediyse senedin bedelsizliği ileri sürülemeyeceği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
GEREKÇE: Dava, bedelsiz kalan çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile kıymetli evrakın iptali davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlıkta davacı yanca birden fazla talepte bulunulmuş olmakla, talepler yönünden ayrı ayrı hukuki niteleme ve değerlendirme yapılması gerekmiştir.
Davacının çeklerin iptali yönündeki talebinin değerlendirilmesi;
TTK'nun 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye kambiyo senedi yerine mahkemeden alacağı zayi kararını ibraz sureti ile TTK'nun 739. maddesinde düzenlenen hamilin ibraz yükümlülüğünü ortadan kaldırma amacı taşıyan bir başka deyişle zayi ettiği kambiyo senedini ibraz edemeyen hamile, keşideciye karşı senet yerine geçecek olan zayi kararını ibraz sureti ile keşidecinin ödeme yapmasını sağlayan hukuki bir olanaktır.
Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651.ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. Dolayısıyla keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunmadığından davacı vekilinin bu yöndeki talebinin reddi gerekmiştir.
Davacının icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin istirdadına yönelik talebinin incelenmesi;
Dava konusu uyuşmazlıkta, davalı şirketin ... 24.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile borçlu dava dışı ...Şirketi aleyhinde icra takibi başlattığı, borç nedeniyle davacı şirkete hacze gelindiği, yapılan hacizler nedeniyle ... 9.İcra Hukuk Mahkemesi ...Esas sayılı dosyasında istihkak davası açtıkları, davanın davalı lehine sonuçlandığını, davacı şirket tarafından haciz sonrası muhafaza işlemlerinin durdurulması için davalı şirket vekili ...lehine ... Bankası, ... seri numaralı, 25.02.2022 keşide tarihli 44.000 TL bedelli çek ve...Bankası, ... seri numaralı, 30.05.2022 keşide tarihli 222.000 TL bedelli çek keşide edilerek teslim edildiği, bu aşamadan sonra takip konusu borcun tamamının 262.506,37 TL olarak dosyaya yatırıldığı ve bu nedenle dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı iddia edilmiştir.
Davalı yan savunmasında ise, davacının ... 17. İcra Hukuku Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasıyla istihkak davası açtığını, davacının icra dosyasındaki borcu ödeme amacıyla davalıya çek keşide ederek verdiği ve söz konusu çeklerin icra dosyasına bildirildiğini, davacının gerekli olmadığı halde icra dosyasına yaptığı bu ödemeyi, icra dosyasının infaz edilmesi durumunda iade alacağını, ancak mükerrer bir ödemenin olmadığını ve davanın reddi talep etmişlerdir.
Hak sahibinin tespiti şekline göre çek; nama, emre ve hamiline olarak düzenlenebilmektedir. Çekin devir şekli bu ayrıma göre farklılık göstermektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 824. (6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (eTTK m. 736) maddesine göre; “Emre yazılı olan veya kanunen böyle sayılan kıymetli evrak, emre yazılı senetlerdendir”. Bu tanıma göre kıymetli evrak sayılan bir senedin emre yazılı olması için senedin emre olduğunun senetten anlaşılması, eş söyleyişle bu durumun senette belirtilmiş olması veya böyle bir beyan olmamakla beraber kanunen emre yazılı senetlerden birinin söz konusu olması gerekir.
Çek ise kanunen emre yazılı senetlerden olduğu için, emre düzenlenmek isteniyorsa bunun açıkça senede yazılmasına gerek yoktur (TTK m. 785/1-a; eTTK m. 697/I, b. 1). Emre yazılı çekler ciro ve teslim yolu ile devredilir (TTK m.788/I; eTTK m.700/I; TTK m. 647/I-II, eTTK m. 559/I,II). Kanun koyucu çeklerde cironun şeklini ve hükümlerini poliçe hükümlerine atıf yaparak düzenlemiş (TTK m. 818/I-d; eTTK m.730/I, b.4), hamilin hak sahipliğinin ispatını ise TTK’nın 790. (eTTK m. 702) maddesinde düzenlemiştir. Buna göre, çek üzerinde hem beyaz ciro hem de tam ciro yapılabilir (TTK m. 818/I-d, eTTK m. 730/I, b. 4; TTK m. 683/2, eTTK m. 595/2).
Nama yazılı senetlerin tanımı ise TTK’nın 654. (eTTK m. 566) maddesinde yapılmıştır. Buna göre; "Belli bir kişinin adına yazılı olup da onun emrine kaydını içermeyen ve kanunen de emre yazılı senetlerden sayılmayan kıymetli evrak nama yazılı senet sayılır". Çek kanunen emre yazılı senetlerden olduğundan (TTK m. 785/1-a, eTTK m. 697/I, b. 1; TTK m. 788/I, eTTK m. 700/I), onu nama yazılı olarak düzenleyebilmek için menfi emre kaydına yer vermek gereklidir (TTK m. 785/1-b, eTTK m. 697/I, b. 2; TTK m. 788/II, eTTK m. 700/II). Menfi emre kaydını ihtiva eden çekte lehtar olarak gösterilen kişi senedi elinde bulunduruyorsa yetkili hamil sayılır. Nama yazılı bir çek üçüncü bir kişiye devredilmiş ise, yetkili hamilin tespiti yapılan devir işleminin geçerliliğine bağlıdır. Nama yazılı kıymetli evrak (çek) yazılı devir beyanı (alacağın temliki) ve senedin teslimi suretiyle devredilir (TTK m. 647/I-II, eTTK m. 559/I-II; TTK m.788/II, eTTK m. 700/II).
Hamiline yazılı senetlerin tanımına gelince; TTK’nın 658. (eTTK m. 570) maddesine göre; "Senedin metninden veya şeklinden, hamili kim ise o kişinin hak sahibi sayılacağı anlaşılan her kıymetli evrak, hamile veya hamiline yazılı senet sayılır". Hamiline yazılı senedin devri, senedin teslimi ile olur (TTK m. 647/1; eTTK m. 559/I). Buna göre hamiline yazılı çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamildir ve çek bedelini talep etmeye yetkilidir.
Diğer taraftan yapılış amacı yönünden ciro; temlik, tahsil ve rehin cirosu olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Kambiyo senedinin mülkiyeti ile birlikte senetten doğan hakları karşı tarafa devretmek amacıyla yapılan ciroya temlik cirosu denir. Temlik cirosu ile ciranta artık senedin nihai alacaklısı sıfatını kaybeder ve ciro yaptığı şahsa ve ondan sonra gelecek olanlara karşı sorumlu olur. Ciro şerhinde, cironun hangi amaçla yapıldığı anlaşılmıyor ise temlik için yapıldığı kabul edilir. Cironun temlik dışında, başka bir amaç için yapıldığını iddia eden taraf, iddiasını ispat ile mükelleftir. Ancak TTK’nın 688/1 ve 689/l. maddelerinde ciro şerhinin bulunmadığı durumlara ilişkin düzenlemeler de mevcut olup, anılan madde hükümlerine göre, tahsil veya rehin cirosu ile senedi devralan kişinin yaptığı ciro tahsil cirosu hükmündedir.
Kambiyo senedi alacaklısı, senet bedelini bizzat tahsil etmek zorunda değildir. Bu gibi durumlarda, alacaklı, kendisine bir temsilci atayarak senet bedelinin tahsilini sağlayabilir. Bu yolla yapılan ciroya tahsil cirosu denir (TTK m. 688). Tahsil cirosu açık veya örtülü (inançlı) yapılabilir. Açık tahsil cirosu, vekâlet kaydının açıkça yer aldığı cirodur. Bunun için ciro şerhinde “bedeli tahsil içindir”, “vekâleten”, “kabz içindir” veya vekâleti gösteren başka herhangi bir kaydın bulunması gereklidir (TTK m. 688/1). Açık tahsil cirosunun sadece teşhis fonksiyonu vardır. Senedin mülkiyetine ve senetten doğan alacaklara ciranta (tahsil cirosu ile devreden) sahip olduğundan, temlik fonksiyonu bulunmamaktadır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.01.2022 Tarih, 2019/(19)11-59 Esas ve 2022/46 sayılı kararı)
Dava konusu edilen çek, davacı tarafından bizzat keşide edilmekle; çekteki imzanın davacıya ait olduğu sabit olmakla, bu hususta ihtilaf bulunmamaktadır. 6102 sayılı TTK’nin 792. maddesi; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup, yetkili hamil, yasa gereği üzerine düşün ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir. Bu anlamda, çeke dayalı olarak çekin yetkili hamili olduğunu iddia eden hamile karşı bir takip yöneltilmemesi ve çek bedelinin de üçüncü bir kişi tarafından ödenmiş olması, istirdat talep eden hamikin yasa hükümlerine göre sahip olduğu haklarına halel getirmeyecektir (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 10/06/2019 tarih, ...Esas ve... Karar sayılı ilamı). Ancak davacı yan yukarıda da anlatıldığı ve çekten de anlaşılacağı üzere keşideci olmakla çekin istirdadı yönündeki yasanın bu hükmünden yararlanamaz.
Davacı yan, dava dilekçesinde çekin elinden rızası dışında çıktığını ya da çalındığını da iddia etmemektedir. Dolayısıyla dava konusu çekte hak iddiasında bulunan ciranta/hamil tarafından öne sürülebilecek hususların keşideci tarafından ileri sürüldüğü görülmektedir. Çek istirdatı davası ve çekin iptalini yetkili hamil talep edebilecek ancak keşidecinin bu yönde talebi olmayacaktır. Çeki elinde bulunduranın kötüniyeti ve ağır kusuru ispat edildiği takdirde çekin iadesi talep edilebilecektir. Nitekim dava konusu uyuşmazlıkta olduğu gibi çek rıza ile verilmiş ise iptal talep edilemeyecektir. Bu kapsamda tahrif edilmemiş, teminat olarak verilmemiş, kişinin elinden rızası dışında da çıkmamış çekten ötürü ciranta ya da yetkili hamil tarafından yapılabilecek defi ve itirazların keşideci tarafından yapılamayacağı ortadadır.
Dolayısıyla davacının esasen talebinin; ... 24.İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası kapsamında verilen ... Bankası, ... seri numaralı, 25.02.2022 keşide tarihli 44.000 TL bedelli çek ve ... Bankası, ... seri numaralı, 30.05.2022 keşide tarihli 222.000 TL bedelli çekin, takip konusu borcun tamamının 262.506,37 TL olarak dosyaya yatırılmış olduğundan çeklerin bedelsiz kaldığı iddiası olduğu görülmektedir.
Dava dosyamız kapsamında alınan mali müşavir kök ve ek raporlarından davacı şirketin davalı yana takip dosyası (ya da çek bedelleri) kadar borcunun bulunduğu görülmektedir. Esas problemin mükerrer ödeme olup olmadığı ve dolayısıyla çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır. İcra takip dosyasının incelenmesinden dava konusu çeklerin borcun karşılığı olarak davalı yana verildiğinin açıkça beyan edildiği görülmektedir. Aynı zamanda takip konusu borcun tamamının 262.506,37 TL olarak dosyaya yatırılmış olduğu da anlaşılmaktadır. Hem davacı/borçlu hem de davalı/alacaklı tarafından icra takibine yatırılan paranın davacı/borçluya ödenmesi talep edilmiş ise de icra müdürlüğü tarafından, gerekçesi olmaksızın, iade edilmediği, ancak bu hususta icra hukuk mahkemesine herhangi bir şikayet yolunun da işletilmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davalı/alacaklının talebi ya da işlemi nedeniyle para icra dosyasına yatırılmamış, bizzat davacı/borçlu tarafından teminat olarak yatırılmıştır.
Takip dosyasına yatırılan 262.506,37 TL dava ve yargılama boyunca da icra dosyasında kalmış ve her iki tarafa da ödenmemiştir. Bu nedenle de dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı iddia edilemeyecektir. Dava dosyamızda mali müşavir ve hukukçu tarafından müşterek hazırlanan raporlarda da çek bedellerin bedelsiz kalabileceği yönünde tespit yapılmış ise de, dava dosyasında şirketlerin tüzel kişilik perdesinin aralanması yönünde herhangi bir iddia ya da savunma bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu yönde yapılan tespitlere de katılınmamıştır.
Yukarıda anlatılan kapsamda, davacı yanın mükerrer bir ödeme yapmadığı, davalı yanca dosya borcu olarak alınan çeklerin takip dosyasına beyan edildiği, davacı yanca üçüncü kişi sıfatıyla dosya borcunun teminatı olarak 262.506,37 TL'nin yatırıldığı, yatırılan teminatın dacalı/alacaklıya ödenmediği de görülmekle çeklerin bedelsiz kalmadığı da anlaşılmakla açılan davanın ve tüm taleplerin reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Açıklanan yasal gerektirici nedenlere göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL peşin harçtan, alınan 4.542,62 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 4.115,02 TL harcın karar kesinleştiğinde davacı yana iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-Davalılar lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince reddolunan kısım üzerinden hesaplanan 41.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Davalılar tarafından yapılan 11,50 TL vekalet harcı, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.011,50 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalılar tarafına verilmesine,
6-Yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde bakiye kısmının yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı asıl ...'ın yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/06/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır