İSTANBUL 4. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/718 Esas
KARAR NO : 2024/175

DAVA : Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan (Menfi Tespit)
DAVA TARİHİ : 08/11/2021
KARAR TARİHİ : 14/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... firması ... AŞ ile gönderilen toplanması, sevki, ayıklanması vb. konularda KİK onaylı sözleşmeler akdedildiğini, bu sözleşmeler kapsamında toplam 672.000TL bedelli üç adet teminat mektubu verdiğini, mektupların veriliş amacının mektup metinlerinde esas olarak Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na göre yükümlülüklerin yerine getirilmesi olduğunu, dava konusu olayda iş son olarak 2016'da bittiğini, 5510 sk.m.90 ve Sosyal Güvenlik Kurumu Prim Ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik.m7'ye göre ilişiksizlik belgesinin alınması halinde teminat iade edilmesi gerektiğini, teminat mektubu konusu işlerin esasen 2015 ve son olarak İstanbul'da ... AŞ'nin uzatma talebi ile 2016 yılında bitirildiğini, SGK'dan teminat mektuplarını iadesine engel bulunmadığı yönünde yazılar alınarak davalıya teslim edildiğini, buna rağmen ilgili teminat mektuplarının aradan geçen yaklaşık 6 yılda müvekkiline iade edilmediğini, davalı yanın bir kısım işçilik alacaklarını bahane ederek teminat mektuplarını yıllardır uzattırdığını, zaman zaman bankaya ibraz ederek hakkı olmayan ödemeler tahsil ettiğini, ödeme almasına rağmen ödemeden sonra başka dosyaları bahane ederek iade taleplerini reddettiğini, ... AŞ kendi iradesi ile toplu işten çıkarmalar yaptığını, işçilerle arabuluculukta uzlaştığını, taraflar arasındaki teknik şartnamenin 10.5 maddesine göre ... AŞ'nin rücu hakkı kesinleşmiş mahkeme kararlarına bağlı olduğunu, müvekkilinin tazmin yükümlülüğünün mahkeme kararı olmasına bağlandığını, yine şartnamenin 10.14 maddesinde işçilik alacaklarının alt işverene rücu edilebilmesi ve teminat mektuplarının iade edilmemesi işçilerce dava açılmış olması şartına bağlandığını, izah edilen ve resen nazara alınacak nedenlerle dava harç ve giderleri ile ücreti vekaletin davalı yana yükletilmesine ve dava konusu teminat mektuplarının bankaya ibraz edilmemesi ve ödenmemesi konusunda tedbir kararı verilerek davacının teminat mektupları tutarında (672.000TL) davalıya borcu olmadığının tespitine, üç adet teminat mektubunun iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; dava konusu ihtilafın menfi tespit davasına konu edilemeyeceğini, teminatın iade edilememe gerekçesinin davacının borç miktarıyla ilgisi olmadığını, menfi tespit davasının hukuki yarar yokluğundan reddinin gerektiğini, davaya konu teminat mektupları metninde "4734 Sayılı Kanun ve 4735 sayılı Kanun ile ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermek zorunda olduğu kesin teminat tutarı...nı ....bankası garanti ettiğinden..." denilmek suretiyle davacı vekilinin iddia ettiği gibi mektubun veriliş amacı sadece 4734 ve 4735 sayılı kanundan doğan yükümlülükler olmadığını, sözleşme ve ihale dökümanından doğan yükümlülüklerin de karşılanması amacı ile verildiğini, sözleşmelerde teminat mektubunun iadesinin düzenlendiği maddelerde yer alan esaslar çerçevesinde iade koşulları incelendiğini, mektupların amacı dışında kullanıldığı iddiasının asılsız olduğunu, sözleşmelerin müvekkili şirketin yaptığı ihale neticesinde ihaleyi kazanan davacı ile imzalandığını, ihaleye iştirak edebilmek için satın alınması gereken ihale dökümanı sözleşme ile eki niteliğindeki idari ve teknik şartnamelerden oluştuğunu, arabuluculuk görüşmeleri soncu ödenen meblağların davacının sorumluluğunda olduğunu, teminatın iadesi koşullarının davacı ile akdedilen sözleşmelerde açıkça düzenlendiğini, davaya konu teminat mektuplarının ait oldukları sözleşme kapsamında davacıdan alınmış olan tüm mektupların iade edilmesi sebebiyle müvekkili idare nezdinde bulunan son mektuplar olduğunu, davacı ile müvekkili ... A.Ş arasında 30.11.2015 tarihi öncesine ait alacaklar açısından alacakların ... A.Ş. tarafından karşılanması konusunda mutabakat bulunduğu iddiasının doğru olmadığnı, davacı tarafın yapılan işçi ödemelerinin ancak yarısından sorumlu olduklarına ilişkin iddia ve beyanlarının doğru olmadığını, belirtilen ve resen göz önüne alınacak nedenlerle öncelikle hukuki yarar yokluğundan menfi tespit davasının reddi ile haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olan teminat mektuplarının iadesi talebinin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Bilirkişi raporu, ... 8. İş Mahkemesinin ... esas, ... esas, ... esas,... esas ve...esas sayılı dosyası, ... 32. İş Mahkemesinin...esas sayılı dosyası, ... 2. İş Mahkemesinin ... esas, ... esas, ... esas,... esas sayılı dosyası, ... 13. ATM'nin ... esas sayılı dosyası, ...1. İş Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... 1. İş Mahkemesinin... esas sayılı dosyası, ...5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E, ... 21.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E, sayılı dosyaalrı taraflar arasında imzalanan sözleşme, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı.
Bilirkişi bedi ... tarafından düzenlenen raporda;
"Taraflar arasında akdedilen sözleşme ve sözleşme hükümlerinin sözleşmenin tarafları olan davacı ve davalı açısından bağlayıcı olduğu,
Bu sözleşme hükümleri ve Hizmet İşleri Genel Şartnamesine göre; davalıların, istihdam ettiği ve sözleşmeler süresince kendi bünyesinde sigortalı olarak çalıştırdığı, bildirgesini vermiş bulunduğu personelinin, maaş ve her türlü özlük haklarını ödemek yükümlülüğü olduğu,
6552 sayılı kanun ile İş Kanunun 112. Maddesinde yapılan değişikliğin işçilerin işçilik alacaklarını tahsil ederken mağdur olmamaları işçilik alacaklarının garanti altına alınması amacı ile kamu kurumlarına getirilen bir yükümlülük olduğu, işçilik alacaklarından sorumluluğun sözleşme hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği,
Davacı ...Tic.Ltd.Şti.nin sözleşme kapsamında çalıştırdığı dava dışı işçilerin işçilik alacaklarını ödememiş olduğu, Davacı ....Ltd.Şti. tarafından taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmediği,
Taraflar arasında akdedilen sözleşmelerde teminatın iadesi için ...Ltd.Şti.nin herhangi bir borcunun olmamasının ön koşul olarak aranmakta olduğu, Davalı ... A.Ş.nin sözleşmeler kapsamından davalıdan almış olduğu teminat mektuplarını iade ile yükümlü olmadığı"
... Tarafından düzenlenen 08.03.2023 tarihli bilirkişi kök ve itirazların değerlendirildiği 05.01.2024 tarihli ek raporunda;
"Sözleşme hükümleri ile dosya içeriğinde yer alan hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Girişim Tel. Şirketinin kendi dönemine ait işçilik alacaklarından sorumlu olacağı sonucuna varıldığından ve bu kapsamda davalı İdareye yöneltilen davalar henüz sonuçlanmadığından dava kapsamında iadesi talep edilen teminat mektuplarının iadesi için gereken şartların oluşmadığı sonucuna varılması mümkündür. "
Tespitlerine yer verilmiştir.
GEREKÇE:
Dava, teminat mektupları tutarında borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Yukarıda yer verilen tarafların iddia ve savunmalarına göre yargılamaya konu uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan sözleşmeler kapsamında davacının sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davalı tarafa borcu bulunup bulunmadığı ve davalı tarafa verilen toplam 672.000TL bedelli üç adet (...Bankası AŞ ...Şubesinin 18/12/2019 tarihli ... sayılı 177.000,00TL, ...Bankası AŞ ...Şubesinin 20/06/2019 tarihli ... sayılı 195.000,00TL, ... Bankası AŞ ... Şubesinin 23/12/2019 tarih ... sayılı 300.000,00TL bedelli) teminat mektubunun iadesi şartlarının oluşup oluşmadığına ilişkindir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri gereğince davacı ...Tic.Ltd.Şti.nin sözleşme kapsamında çalıştırdığı istihdam ettiği ve sözleşmeler süresince kendi bünyesinde sigortalı olarak çalıştırdığı, bildirgesini vermiş bulunduğu personelinin, maaş ve her türlü özlük hakları ödemek yükümlüdür.
İadesi talep edilen teminat mektuplarının taraflar arasında akdedilen sözleşmeler kapsamında verildiği görülmüştür. Sözleşmelerin incelenmesinde;
177.000,00-TL bedelli teminat mektubunun verildiği 15.12.2015 tarihli sözleşmenin "Kesin teminat ve ek teminatın geri verilmesi" başlıklı 12.5. Bölümünün 12.5.1. maddesi;
"Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı ...ye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından sözleşmede bir garanti süresi öngörülmüyorsa tamamı, garanti süresi öngörülüyor ise "kesin teminat ve ek kesin teminatların yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, Yükleniciye iade edilecektir."
Sözleşmenin eki Teknik Şartnamenin 10.13. maddesi;
"Yüklenici, Hizmet sözleşmesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve genel sağlık Sigortası Kanunu, 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu ile diğer kanun,tüzük ve yönetmeliklerin hükümlerini yerine getirmekle yükümlüdür. İşin Yürütülmesi esnasında yukarıda sayılan kanunlar ile ilgili tüzük ve yönetmeliklerden doğacak tüm hukuki ve cezai sorumluluk da yükleniciye aittir. Bu bağlamda İdarece ödenmek zorunda kalınan her türlü meblağ yükleniciye rücu edilir. İşçi alacakları ve idari para cezaları ile ilgili ... aleyhine veya ... tarafından dava açılması halinde yüklenicinin işbu sözleşme gereği ...'ye vermiş olduğu teminatlar davalar sonuçlanana kadar iade edilmez."
300.000,00-TL ve 195.000,00-TL bedelli teminat mektuplarının verildiği 21.05.2013 tarihli sözleşmenin "Kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi" başlıklı 11.4. bölümünün 11.4.1. maddesi;
"11.4.1. Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve Yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksizlik belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı Yükleniciye iade edilecektir."
Sözleşmenin eki Teknik Şartnamenin 10.14. maddesi;
"Yüklenici, hizmet sözleşmesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu ve (işin gerçekleştirilmesiyle ilgili) diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklerin hükümlerini yerine getirmekle sorumludur. İşçileriyle ilgili işyerinde, kabul ve dağıtım sahasında işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatta yer alan bütün yükümlülükler (yasa gereği 50 den fazla işçi istihdam edilmesi halinde %3 oranında özürlü işçi ile işyeri hekimi istihdamına ilişkin yükümlülük dahil) ve bundan doğacak tüm hukuki ve cezai sorumluluk da yükleniciye aittir. Kanunlar gereği İdarece ödenmek zorunda kalınan her türlü meblağın (işçi alacağı, tazminat, idari para cezası v.b.) yükleniciye rücu hakkı saklıdır. İşçi alacakları ve idari para cezaları ile ilgili İdare aleyhine ve idare tarafından dava açılması halinde yüklenicinin iş bu sözleşme gereği idareye vermiş olduğu teminatlar davalar sonuçlanana kadar iade edilmez."
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/13836 E, 2014/19842 K, sayılı ilamı
"Dava, hizmet alım ihalesi sebebiyle verilen teminat mektuplarının hükümsüzlüğünün tespit ve iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda yazılı gerekçeler ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak, taraflar arasındaki hizmet alımına ilişkin sözleşmenin 14. maddesinde kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi düzenlenmiş olup, taahhüdün sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların SSK'dan taahhüt konusu işle ilgili olarak ilişiksiz belgesi ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan vergi kesintilerinin ödendiğinin belgelendiği saptandıktan sonra yükleniciye iade edileceği belirtilmiştir. Sözleşmelerin 24. ve 25. maddeleri, İdari Şartname'nin 7/1-h maddesi vd. düzenlemeler kapsamında işçilik hak ve alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, davacının sözleşme kapsamında hizmet verdiği dönemle ilgili olarak sorumlu olduğu işçilik alacaklarının bulunup bulunmadığı, bulunması halinde davacı tarafça ödenip ödenmediği, varsa bunlarla ilgili mahkeme dosyaları da getirtilerek incelenmek suretiyle hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken,"
... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2021/1356 E, 2023/16 K sayılı ilamı;
"Bu durumda davalı yüklenicinin işçilerin kıdem tazminatından sorumlu bulunduğu, hizmet alım sözleşmesinin 11.4.1. maddesi uyarınca davalının idareye herhangi bir borcunun kalması durumunda teminat mektubunun iade edilemeyeceği, SGK'dan alınacak ilişiksiz belgesinin tek başına teminat mektubunun iadesi için yeterli olmadığı, yüklenici tarafından ayrıca işçilik alacaklarının da ödenmesinin gerektiği, davalı işçisi Ahmet Karadağ tarafından davacı idare aleyhine işçilik alacaklarından kaynaklanan dava açıldığı anlaşıldığından, davacının sözleşme nedeniyle aldığı teminatı iade etmemekte haklı olduğu gözetilerek mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygundur. "
Şeklindedir.
Yargıtay uygulamasında taraflarca akdedilen sözleşme kapsamında işçilik alacaklarından Yüklenicinin sorumlu tutulduğu ve İdarenin işçilere yapacağı ödemelerin teminat mektubundan karşılanacağının düzenlendiği hallerde işçilerin işçilik alacaklarının tahsili amacıyla İdareye karşı dava açması durumunda İdarenin teminat mektuplarını iade etmemesi hukuka uygundur.
Davalı tarafından sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerin işçilik alacakları nedeniyle açılan davalar ve teminatın iadesi için gerekli şartların oluşmaması gerekçesiyle teminat mektubu iade edilmemiştir.
Somut olayda, davalı ödenmemiş işçilik alacakları bulunduğunu ileri sürmüştür. Davacı iddiasını çok sayıda dava dosyası ve arabuluculuk dosyalarına dayandırmıştır. Davalının sunmuş olduğu dosyalardan ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E, ... K, sayılı ilamında 15.12.2015 tarihli sözleşme kapsamında dava şirketin davalıdan 76.113,76-TL alacaklı olduğuna hükmedilmiştir. ... 21.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasında bu davaya konu sözleşmeler kapsamında çalışmış olan işçilere arabuluculuk görüşmeleri sonucu ödenen tazminatlardan, davalının uhdesinde geçen çalışma süresine isabet eden kısmının tahsili talebiyle dava açıldığı ve açılan davada yapılan bilirkişi incelemesine göre davalı şirketin sözleşme kapsamında 448.585,41-TL sorumlu olduğu tespit edilmiştir. Bu iki dosya teminatın iade edilmemesi için yeterli neden olduğundan, delil olarak sunulan diğer dosyalara ayrıca gerekçede yer verilmeden uyuşmazlık sonuçlandırılmıştır.
Davacı yüklenicinin işçilerin işçilik alacaklarından sorumlu bulunduğu, hizmet alım sözleşmelerinin 12.5.1. ve 11.4.1. Maddeleri ile Sözleşmenin eki Teknik Şartnamenin 10.13. Ve 10.14 maddelerinde yer alan işçi alacakları ve idari para cezaları ile ilgili ... aleyhine veya ... tarafından dava açılması halinde yüklenicinin işbu sözleşme gereği ...'ye vermiş olduğu teminatlar davalar sonuçlanana kadar iade edilmez hükmü uyarınca davacının idareye herhangi bir borcunun kalması durumunda teminat mektubunun iade edilemeyeceği, SGK'dan alınacak ilişiksiz belgesinin tek başına teminat mektubunun iadesi için yeterli olmadığı, yüklenici tarafından ayrıca işçilik alacaklarının da ödenmesi ile hukuki ve cezai sorumlulukların yerine getirilmesi gerektiği, yukarıda yer verilen dosyalardan ve yapılan bilirkişi incelemeleri ile davacının sözleşme kapsamında çalıştırdığı dava dışı işçilerin işçilik alacaklarını ödememiş olduğuna dair uyuşmazlık bulunduğu, davacının taahhütlerini sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmediği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL ilam harcının peşin yatırılan 11.476,08 TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılmış olan 11.048,48‬ TL harcın davacıya iade edilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 100.080,00 TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan bakiye gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/03/2024

Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır