İSTANBUL 3.FIKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/43 Esas
KARAR NO :2024/518

DAVA:Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ:19/01/2024
KARAR TARİHİ:04/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davalı arasında, sağlık ürünlerinin alım satımı hususunda davalının tedarikçi/satıcı, müvekkilinin ise alıcı konumda olduğu ticari ilişkinin mevcut olduğu, müvekkili firma ile davalı arasında müvekkilinin ticari borcunun karşılığı olarak dava konusu çeklerin keşide edildiği, müvekkilinin bilgileri yukarıda verilen ve toplam 800.000,00 TL'ye tekabül eden çekleri dava konusu ve ekte yer alan faturalarla birlikte, taraflar arasındaki toplam alacak/borç ilişkisi karşılığında oluşan bakiye borcun vadelendirilmesi amacıyla davalıya verdiğini, müvekkili ile davalının karşılıklı olarak anlaşmaları üzerine müvekkili tarafından davalıya ... fatura numaralı, 23.11.2023 tarihli ve 1.000.175,00 TL tutarlı iade faturası düzenlendiğini bu sebeple taraflar arasındaki alacak/borç ilişkisinde indirime gidildiğini, İstirdat talebinin konusu davalı uhdesinde bulunan dava konusu altı (6) adet çeke ilişkin olduğu, ekte sunulmuş olan çek suretlerinden görüleceği üzere, 30.11.2023 tarihli "1" ve "2" numaralı çeklerin vade günleri gelir gelmez bankaya ibraz edildiğini, müvekkili ile davalı arasında yıllara yayılan alım satım ilişkisi çerçevesinde, davalıdan sağlık sektörüne ilişkin ticari alımlar yapan ve bu anlamda borçlanan müvekkili, ... fatura numaralı, 23.11.2023 tarihli ve 1.000.175,00 TL tutarlı iade faturasının kesilmesi ile birlikte davalıya olan cari borcunu bitirmekle kalmamakla alacaklı hale geldiğini, bu nedenle davaya konu altı (6) adet çek yönünden icra takibi başlatılmaması, başlatılan icra takibinin durdurulması yönünde 2004 Sayılı İİK md. 72 uyarınca ihtiyati tedbir verilmesi, çekler yönünden başlatılmış veya başlatılacak olan icra takiplerinin 2004 sayılı iik 72. maddesi uyarınca tedbiren durdurulmasını, bankaya ibrazı halinde karşılıksızdır işlemi görmeden tedbir şerhi işlenerek işlem yapılmasını, davanın kabulüne, ilgili çekler yönünden davalıya borçlu olmadığının ayrı ayrı tespitine, çekin davalı uhdesinde olmasından ötürü çeklerin ayrı ayrı istirdatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sağlık ürünlerinin alım satımı hususunda anlaşma bulunduğu, müvekkilinin alıcı konumunda bulunduğunu, ticari borcunun karşılığı olarak dava konusu çeklerin keşide edildiğini, bakiye borcun karşılığı olarak verildiğini ancak tarafların karşılıklı anlaşması sonucunda borç ilişkisinde indirime gidildiğini ve müvekkilinin iade faturası düzenlediğini, bu sayede borçlu bulunmak bir yana alacaklı konuma geldiğini, bu nedenle konu çekler sebebiyle borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin iadesi isteminde bulunduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması 01 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartı olduğunu, bu kapsamda ise tarafların tacir ve davanın ticari ilişki kaynaklı bulunduğunun sabit olduğu huzurdaki ticari dava ilgili yasa gereğince kanunun yürürlük tarihinin 01.09.2023 olması karşısında 19.01.2024 tarihinde ikame edilmiş davada arabulucuğa başvuru zorunlu olduğunu, bu zorunluluğa tabi bulunan huzurdaki davada arabuluculuk başvuru ön şartı tamamlanmadığından davanın esasa girilmeksizin dava ön şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının taraflar arasındaki ticari iş kaynaklı olarak borca karşılık verdiğini beyan ettiği çekler sebebiyle borçlu bulunmadığının tespiti isteminde bulunduğunu, söz konusu satım ilişkisi içerisinde alacaklı konumunda bulunan müvekkili davacı tarafından borca karşılık olmak üzere dava konusu vadeli çekler keşide edilerek teslim edildiği, çeklerin borca karşılık verildiği hususu davacı tarafından da açıkça belirtilmekle ticari ilişki içerisinde alıcının davacı olduğu somut olayda dava dilekçesinin incelenmesi suretiyle görüleceği üzere satılan ve ekte bulunan faturalarda yer alan satım ürünlerinin kendisine teslim edilmediği, bu ürünlerin eksik/ ayıplı olduğuna dair bir iddiası bulunmayan davacının çeklerin verildiği ticari ilişki içerisinde karşılıklı indirim konusunda anlaşmaya varıldığı, ertesinde iade faturasının kesildiğini ve böylece borcunun kalmadığını, asıl olan peşin satış olup, peşin satışta aksi yer almadıkça mal ve semenin aynı anda verilmekte olduğunun kabul edildiği, esasen davada ne çeklerin avans olarak verildiği ne ticari ilişki içerisinde satıma konu malların kendisine teslim edilmediği ne de teslim edilen malların eksik ve/ veyahut ayıplı olduğuna yönelik bir iddiası bulunmayan davacının davasında borçlu olduğunu belirtmekle birlikte ticari ilişkide karşılıklı anlaşma sonucunda indirime gidildiğini ve bu anlaşma sonucunda tarafınca iade faturası kesildiği iddiasını dayanak aldığı huzurdaki dava dosyasında dayandığı faturanın iade faturası niteliğinde bulunmadı, kaldı ki salt iade faturası düzenlenmiş olmasının emtianın iade edildiğini kabul etmeye yetmeyeceğini belirtmekle tarafların basiretli tacir yükümlülüğüne tabi olduğu huzurdaki davada müvekkilinin böyle bir indirim konusunda davacı ile anlaşma sağlayarak teslim ettiği ürünlerden zarara uğramak pahasına indirime gittiğini, davacının dilekçesinde yer verdiği suretle bu indirim sonrasında ürün teslim eden müvekkili iken davacının alacaklı konuma getirildiğinin iddia edilmesi hayatın olağan akışı ve ticari teamüller kapsamında kabul edilebilir bir nitelikte taşımadığı, tüm bu nedenlerle davanın usulden reddine, aksi kanaat halinde davanın esastan reddine, haksız ve kötü niyetli şekilde menfi tespit isteminde bulunan davalının alacağın %20sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava; menfi tespit davasıdır.
GEREKÇE
6100 sayılı HMK.nun 116/1-a maddesi uyarınca "Kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde yetki itirazı" nın ilk itirazlardan olduğu belirtilmiş ve aynı yasanın 117. maddesi ile cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorunda olduğu düzenlenmiştir. Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı vekili cevap dilekçesi ve ekindeki vekaletnameyi de sunmak suretiyle davanın yetkisiz Mahkemede açıldığı, yetkili Mahkemenin İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu belirterek süresi içerisinde ve usulüne uygun olarak yetki ilk itirazında bulunmuştur. Davanın niteliği itibariyle taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağa ilişkin olarak yapılan icra takibine vaki itirazın iptali davası olduğu,bu gibi davaların 6100 sayılı HMK.nun 6. maddesi uyarınca genel yetkili "Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri Mahkemesinde" görülmesi gerektiği düzenlenmiştir. Davalının yerleşim yerine ilişkin olarak taraflar arasında herhangi bir itilaf yoktur, davalının yerleşim yeri Mahkememizin yargı alanı dışında İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı alanı kapsamındadır.
Davalı vekili süresinde sunmuş olduğu cevap dilekçesinde yetki itirazında bulunmuştur.
Yetki, hukuk yargılamasına tabi bir iş veya davaya hangi yer mahkemesinin bakacağının belirlenmesidir. Kesin yetki öngörülmeyen durumlarda açılan bütün özel hukuk yargılamasına tabi davalarda, asıl olan, genel yetkili mahkemelerdir. Genel yetkili mahkeme HMK madde 6’ya göre, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. HMK madde 19’a göre yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerektiği öngörülmüştür.
Bir dava için birden fazla (genel ve özel) yetkili mahkeme varsa, davacı, bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasının bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiç birisinde açmaz ve yetkisiz bir mahkeme de açar ise, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.
Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.
Somut olayda davalı tarafından süresinde verilen cevap dilekçesinde usulüne uygun yetki itirazında bulunulduğu ve yetkili mahkeme bildirildiği, buna göre davalının ikametgahı itibariyle davalının yetki ilk itirazı haklı ve yerinde görülmüş, davaya bakma yetkisinin İzmir Ticaret Mahkemeleri olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan gerekçe ile davalının yetki ilk itirazının kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE, dosyanın talep halinde ve karar kesinleştiğinde, yetkili İzmir Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-Yargılama gideri, harç ve vekalet ücreti konusunun yetkili mahkemece karara bağlanmasına,
3-HMK 20/1 maddesi gereğince, mahkememiz kararının kesinleşme tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde, dava dosyasının yetkili mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi durumunda DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
4-Davacı tarafından, HMK 20/1 maddesi gereğince işlem yapılmaz ve davanın açılmamış sayılmasına karar verilirse; davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, alınması gerekli harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
5-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde, davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı verilen karara karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04/07/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır