İSTANBUL 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/700
KARAR NO : 2024/108

DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 26/12/2017
KARAR TARİHİ : 21/02/2024

Mahkememizde görülmekte olanTazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Asıl Davada Davacı vekili 26/12/2017 tarihli dava dilekçesinde özetle : "...Davalı şirketin kredi borcuna teminat teşkil etmek üzere müvekkil şirket ile ... 8. Noterliğinin ...tarih, ... yevmiye nolu düzenleme Şeklinde Ticari İşletme Rehni Sözleşmesi imzaladığını, davalı şirketin kredi borcunu ödememesi nedeniyle aleyhine ... 5. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan menkul rehnin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibinde, borçlu şirketin, "...adresinde bulunan Ticari İşletme Rehnine Tabi Unsurların, kıymet takdirinin yapılmak amacıyla ... İcra Dairesi'nin ... Talimat sayılı dosyası ile 18/10/2017 tarihinde mezkur mahalle gidildiğine, ticari işletme rehni sözleşmesinin ekinde yer alan listede bulunan rehinli unsurlardan, ..." isimli iş makinesi tespit edilemediğini, kıymet takdiri tespitine iştirak eden fabrika müdürü ..., söz konusu iş makinesinin bozulduğunu, tamir edilemeyecek durumunda olması nedeniyle hurdacıya satıldığını beyan ettiğini, taraflar arasında imzalanan 09/08/2016 tarihli Ticarî İşletme Rehni Sözlemesinin Tabi Olduğu 1147 sayılı Ticari İşletme Rehin Kanununun "Ticari İletmenin Merhun Değerinin Muhafazası, 11. Maddesine istinaden; ticari işletme sahibi işletmenin merhun değerini muhafaza için gerekli ihtimamı göstermediği veya kanunen öngörülen hallerde alacaklının muvafakatini almadığı ve bu yüzden de alacaklının zararına ticari işletmenin merhun değeri düştüğü takdirde hakim tarafından kendisine verilecek mühlet içinde ek teminat vermez veya evvelki hali iade etmez ise, talep üzerine alacaklıya teminat noksanına tekabül edecek bir miktarın ödenmesine hükmolunur, denilmek suretiyle ticari iletme rehni sözleşmesi kapsamındaki rehinli unsurların gerektiği şekilde muhafazasını yapmayan ticari işletme sahibinin, zayi olduğu anlaşılan rehin unsurun değeri nispetinde ek teminat göstermesi, aksi durumda üçüncü kişiye satılan rehinli unsurun değeri tutarında tazminat ödemesi gerektiği hususunda tereddüt bulunmadığını, davalı şirketin rehinli unsurları sigorta ettirmekle yükümlü olduğunu, davalı şirkete, sözleşme kapsamındaki rehinli unsurları sigorta ettirip ettirmediği, ettirmiş ise bozulduğu için hurdacıya satıldığı iddia edilen dava konusu rehinli iş makinesine ilişkin sigorta şirketinden tazminat tahsil edip etmediğinden bahisle, taraflar arasında imzalanan Ticari İşletme Rehni sözleşmesinin rehne dahil edilen "..." isimli aracın değeri 21.000-TL olarak belirlendiğini, bilirkişi incelemesi ile mezkur rehinli unsurun güncel değeri tespit edilebileceğini, davalı şirketin, ticari işletme rehnini unsuru olan "..." isimli iş makinesini, değerini muhafaza için gerekli ihtimamı göstermemesi veya müvekkil şirketin muvafakati olmadan üçüncü kişiye satması nedeniyle ticari işletme rehninin değerinin düştüğü nispette ek teminat vermesini, aksi takdirde teminat noksanına tekabül edecek tutarın ödemesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasını..." talep ve dava etmiştir.
Bileşen davada davacı vekili 09/10/2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "....davalı tarafça kredi borcuna ilişkin olarak Ticari İşletme Rehni Sözleşmesi imzalandığını, davalı tarafça kredi borcunun ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için ... 5. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasından menkul rehnin paraya çevrilmesi talepli icra takibi başlatıldığını, davalının bilinen adresine kıymet takdiri için gidildiğini fakat hazırlanan kıymet takdiri raporuna itiraz edildiğini, bunun üzerine ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından Kıymet Takdirine İtiraz davası açıldığını, dosyadan alınan bilirkişi raporu ile bir kısım malların yerinde tespit edilmediğinin bildirildiğini, davalının bu malların muhafazasını sağlaması gerektiğini, aksi halde tazminat bedeli ödemekle yükümlü olduğunu, bu malların toplam değerinin 134.950,00-TL olduğunu, ayrıca ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin .. Esas sayılı dosyasından yine tespit edilemeyen başka bir mala ilişkin tazminat davası açıldığını, Mahkememizde açılan davanın bahsi geçen dava ile birleştirilmesi gerektiğini belirterek davanın birleştirilmesini...." talep etmiştir.
CEVAP: Davalı tarafa asıl ve birleşen davalarda dava dilekçeleri ve tensip zaptı usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı taraf cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalara da katılmamıştır.
DELİLLER:
... 5. İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası, ... İcra Dairesi'nin ...Talimat sayılı dosyası, Ticari İşletme Rehni Sözleşmesi ve Rehne Dahil Unsurların Listesi, 18.10.2017 tarihli ... İcra Dairesinin ...talimat sayılı dosya tespit tutanağı, ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası, 06/01/2021 tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl ve birleşen dava, ticari işletme rehin değerinin düşürülmesi nedeniyle ek teminat verilmesi veya tazminat ödenmesi talebine ilişkindir.
Mahkememizin 04/03/2020 tarihli duruşma zaptının 1 nolu ara kararında dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verilmiş olup; Bilirkişi heyeti 06/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "....hukuki değerlendirme, takdir ve karar Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, tarafımıza verilen görev çerçevesinde; mevcut verilerin değerlendirilmesi sonucu; Sayın Mahkeme 03/01/2018 tarihli Tensip Tutanağının 17. Maddesinde “Davalı şirkete müzekkere yazılarak rehinli unsurları sigorta ettirip ettirmediği, ettirmiş ise bozulduğu için hurdacıya satıldığı iddia edilen dava konusu "..." iş makinasına ilişkin sigorta şirketinden tazminat tahsil edip etmediği hakkında mahkememize bilgi vermesi için müzekkere yazılmasına” karar vermiş ve 03/01/2018 tarihli müzekkerenin yazılmış olduğu görülmüş olup dosya kapsamında Davalının belirtilen müzekkereye cevabına rastlanılmadığı, Davacı Yerinde tespit edilemeyen ve dava konusu olan unsurların toplam 11 kalem olduğu (Rehine dahil unsurların listesinde, dava konusu olan unsurların liste toplam değerinin 155.980,04 TL olduğu), bunlardan sadece Listede 13 Sıra No'lu, “Somun Sökme Sappower” olarak belirtilen makinanın, dosya kapsamındaki rehin listesinden ... 1".3380 Nm Darbeli Somun Sökme makinası olduğu anlaşılmış olup, söz konusu makinanın tarafımızca yapılan serbest piyasa araştırmalarında, ikinci el fiyatının 1.425,00 TL olabileceği değerlendirmesi yapılmış olup, diğer 10 kalem unsur ile ilgili dosya kapsamındaki yetersiz bilgi nedeniyle değer tespiti yapılamadığı, yukarıda teknik değerlendirme bölümünde belirtilen özellikler bilinmeden değer tespitinin yapılamayacağı, Sonucuna varılmıştır A- Asıl Dava Konusu Uyuşmazlığın Değerlendirilmesi: Ticari İşletme Rehni Kanununun 11'inci maddesi hükmüne göre; ticari işletme sahibinin gerekli izni almaması veya gereken özeni göstermemesi nedeniyle rehin hakkı sahibi alacaklının zararına ticari işletmenin merhun değerinin düşmesi halinde, alacaklının talebi üzerine hakim, öncelikle verilecek uygun bir süre izinde ek teminat gösterilmesine veya durumun eski hale iadesine; bunların yerine getirilmemesi halinde ise, alacak henüz muaccel olmasa bile, alacaklıya teminat eksikliğine karşalık gelecek bir miktarda ödeme yapılmasına karar verir. Dava konusu oluyda, rehin kapsamında yer alan ve fakat sonradan yerinde olmayan malların fayatları renih sözleşmesinin ekinde yer alan tabloda, aşağıdaki gibi belirtilmiştir.¸
Rehin ekinde yer alan bu tabloya göre; ASIL DAVA konusu malın (...) bedeli 21.000 TL olarak kabul edilmelidir. Davalı, söz konusu malların ticari işletmeden uzuklaştırılması hususunda davacının onayını almadığı gibi, bunların ticari işletmeden uzaklaştırılmasında herhangi bir özensiz davranışının (kusurunun) bulunmadığını ispata yönelik herhangi bir delil sunmamıştır. Yukarıda açıklanan kanun hükmüne göre kanaatimizce, davalıya öncelikle 21.000 TL tutarında ek teminat varmesi için süre verilmelidir. Bu süre içinde teminat vermediği takdirde davalıya 21.000 TL tazminat ödemesi yönünde sonuca varılmalıdır. Takdiri tamaman Mahkemeye aittir. B- Birleşen Dava Konusu Uyuşmazlığın Değerlendirilmesi: Birleşen dava konusu malların bedeli ise, rehin sözleşmesi ekindeki tabloya göre (155.980,04 - 21.000) = 134.980,04 TL olarak kabul edilmelidir. Davalı, söz konusu malların ticari işletmeden uzaklaştarırılması hususunrda davacının onayını almadığı gibi, bunların ticari işletmeden uzaklaştırılmasında herhangi bir özensiz davranışının (kusurunun) bulunmadığını ispata yönelik herhangi bir delil de sunmamıştır. Bu durum karşısında kanaatimizce; yukarıda açıklanan kanun hükmüne göre kanaatimizce, davalıya öncelikle 134.980,04 TL tutarında ek teminat vermesi İçin süre verilmelidir. Bu süre içinde bu tutarda ek teminat vermediği takdirde davalıya, 134.980,04 TL tazminat ödemesi yönünde sonuca varılmalıdır. Takdiri tamamen Mahkemeye aittir...." yönünde görüş bildirmişlerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Asıl davada; davalı şirketin kredi borcuna teminat teşkil etmek üzere tarafların arasında ticari işletme rehni sözleşmesi imzalandığı, ancak İcra Hukuk Mahkemesinde görülen kıymet takdirine itiraz davasında "..." olan rehinli unsurların yerinde görülemediği, davalı şirketin gerekli ihtimamı göstermediği ve davacının muvafakatı olmadan üçüncü kişiye satılan malzemeler nedeniyle rehin değerinin düştüğünü ileri sürerek bu nispette ek teminat verilmesini, aksi takdirde teminat noksanına tekabül eden tutarın ödenmesini talep ettiği, Birleşen davada ise; asıl davada ileri sürdüğü sebeplerle "..." olan rehinli unsurların yerinde görülmediğinden bu nispette ek teminat verilmesini, aksi takdirde teminat noksanına tekabül eden tutarın ödenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucu 16/06/2021 tarihinde 2017/1112 Esas 2021/348 karar sayılı kararı ile ; "16/12/2020 tarihli oturumunda dosyanın 6100 sayılı yasanın 150. maddesi uyarınca işlemden kaldırıldığı, davacının yenileme talebi üzerine davanın yenilendiği , yenileme tensip zaptı ve duruşma gününün davacı vekiline tebliğ edildiği ancak mahkememizin 16/06/2021 tarihli oturumunda yapılan duruşmaya yine tarafların katılmadıkları ve mazeret dilekçeside sunmadıkları anlaşılmakla taraflarca takip edilmeyen asıl ve birleşen davanın HMK 150. Madde ve HMK 320/4 maddesi uyarınca açılmamış sayılmalarına " karar verildiği ,
Yargıtay 11. HD sinin 2022/980 E. 2023/4134 K sayılı 16.06.2021 tarihli kararı ile ; " oturumun 16.12.2020 tarihine bırakıldığı 21.10.2020 tarihli celsede, davacı vekilince mazeret dilekçesi verilmiş, mahkemece “davacı vekilinin mazeretinin kabulüne, duruşma gününü davacı vekilinin UYAP'dan öğrenilmesine” karar verilmiştir. Ne var ki, 6100 sayılı Kanun'da duruşma gün ve saatinin UYAP'dan öğrenilmesi usulü bulunmamaktadır. O halde, Mahkemece davacı vekilinin mazereti kabul edildiğine göre, 16.12.2020 tarihli yeni duruşma günü davacı vekiline 7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre usulüne uygun bir şekilde bildirilmeden, belirtilen tarihte davacı vekilinin duruşmaya katılmadığından bahisle dosyanın işlemden kaldırılması ve neticede yazılı şekilde davanın açılmamış sayılması yönünde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir" şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
Yargıtay 11. HD sinin 2022/980 E. 2023/4134 K sayılı 16.06.2021 tarihli bozma kararı sonrası mahkememizde 2023/700 E sayılı dosyası ile yargılama yapılmıştır. Ana dosyada "..." isimli makinenin, birleşen dosyada ise ... rehin alanında bulunmadığının iddia edildiği, dosya kapsamında bulunan mevcut bilgi ve belgeler ışığında ... İcra Dairesinin ...Tal. Sayılı dosyası ile rehne konu unsurlar için kıymet takdiri raporu, ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına hitaben hazırlanan Bilirkişi Kök ve Ek Raporları birlikte değerlendirildiğinde; ana dosyada dava konusu olan makinenin Listede 6 Sıra Nolu, “...” olarak belirtildiği, “...” marka ve tipinde iş makinesine rastlanılmadığının belirtildiği, Kıymet takdiri tespitine iştirak eden fabrika müdürü ...'ın, söz konusu iş makinesinin bozulduğunun, tamir edilemeyecek durumunda olması nedeniyle hurdacıya satıldığını ...beyan etttiği, mahkememizce davalı şirkete rehinli unsurları sigorta ettirip ettirmediği, ettirmiş ise bozulduğu için hurdacıya satıldığı iddia edilen dava konusu "..." iş makinasına ilişkin sigorta şirketinden tazminat tahsil edip etmediği hakkında mahkemeye bilgi vermesinin istendiği fakat mahkememizce yazılan müzekkereye yanıt verilmediği, birleşen dosyada ise yerinde tespit edilemeyen ve dava konusu olan unsurların toplam 11 kalem olduğu , (Rehine dahil unsurların listesinde, dava konusu olan unsurların liste toplam değerinin 155.980,04 TL olduğu), bunlardan sadece Listede 13 Sıra No'lu, “...” olarak belirtilen makinanın, dosya kapsamındaki rehin listesinden ... makinası olduğu anlaşılmış olup, söz konusu makinanın bilirkişilerce yapılan serbest piyasa araştırmalarında, ikinci el fiyatının 1.425,00 TL olabileceği tespit edilmiş olup, yine bilirkişilerce diğer 10 kalem unsur ile ilgili dosya kapsamındaki yetersiz bilgi nedeniyle değer tespiti yapılamamış, yukarıda teknik değerlendirme bölümünde belirtilen özellikler bilinmeden değer tespitinin yapılamayacağının belirtildiği, davalının söz konusu malların ticari işletmeden uzaklaştırılması hususunda davacının onayını almadığı gibi, bunların ticari işletmeden uzaklaştırılmasında herhangi bir özensiz davranışının (kusurunun) bulunmadığını ispata yönelik herhangi bir delil sunmadığından Ticari İşletme Rehni Kanununun 11'inci maddesi hükmüne göre;" ticari işletme sahibinin gerekli izni almaması veya gereken özeni göstermemesi nedeniyle rehin hakkı sahibi alacaklının zararına ticari işletmenin merhun değerinin düşmesi halinde, alacaklının talebi üzerine hakim, öncelikle verilecek uygun bir süre izinde ek teminat gösterilmesine veya durumun eski hale iadesine; bunların yerine getirilmemesi halinde ise, alacak henüz muaccel olmasa bile, alacaklıya teminat eksikliğine karşılık gelecek bir miktarda ödeme vapılmasına karar verir." hükmü uyarınca davacının talebinde haklı olduğu değerlendirilmiş, ancak asıl dosya kapsamında söz konusu İş makinasına ait tescil belgesi olmadığı gibi makinenin tipi (...) modeli-üretim yılı-çalışma saati bilgileri bulunmadığından dosya kapsamındaki yetersiz bilgi nedeniyle değer tespiti yapılamamış ve rehin sözleşmesi ekinde "..." iş makinasının değerinin 21.000 TL olduğu belirtildiğinden 21.000 TL tutarında ek teminat vermesi için süre verildiği, Birleşen dava konusu malların bedeli ise, rehin sözleşmesi ekindeki tabloya göre 134.980,04 TL için ek süre verilmiş, davalının ek süreler içinde teminat yatırmaması sebebiyle asıl dosya için davacının 21.000 TL birleşen dosya için ise 134.980,04 TL nin dava tarihi itibariyle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine ilişkin karar verilmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere :
1-Asıl dava mahkememiz dosyası ile birleşen ... 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasındaki davanın KABULÜ ile asıl davada 21.000,00 TL'nin birleşen davada ise 134.950,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine
2-Asıl davada karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereği alınması gereken 1.434,51-TL harçtan peşin alınan 358,63-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 1.075,80 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınıp hazineye gelir kaydına,
Birleşen davada karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereği alınması gereken 9.211, 60 TL harçtan peşin alınan 2.304, 61 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 6.906,99 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınıp hazineye gelir kaydına,
3-Asıl dava yönünden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereği takdir ve tayin olunan 17.900 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
Birleşen dava yönünden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereği takdir ve tayin olunan 21.592,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Asıl davada davacı tarafından yapılan yargılama gideri( bilirkişi ücreti,, posta ve tebligat gideri) ile 358,63 TL Peşin olarak ödenen harç olmak üzere toplam 2.277,83 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
Birleşen davada davacı tarafından yapılan yargılama gideri( bilirkişi ücreti,, posta ve tebligat gideri) ile 2.304, 61 TL Peşin olarak ödenen harç olmak üzere toplam 2.345, 71 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,
Dair; asıl ve birleşen dosyada davacı vekilinin yüzüne karşı ve asıl ve birleşen davada davalı vekilinin yokluğunda, verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 21/02/2024

Katip ...
E-imza

Hakim ...
E-imza