İSTANBUL 3. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/699 Esas
KARAR NO : 2024/491

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/10/2022
KARAR TARİHİ : 13/06/2024

Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... ile müvekkili şirket arasında 31/12/2019 tarihinde Acentalık Portföy Devir Sözleşmesi imzalandığını, anılan sözleşmenin TEMİNAT başlıklı 6. maddesi ile "devreden müvekkilin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini tam ve zamanında yerine getirmemesi halinde, devralanın kaybının ve zararının karşılanması amacıyla 500.000,00-TL bedelli senedin devreden müvekkil tarafından devralana verileceği ve bu senedin devredenin tüm yükümlülükleri sona erdiğinde devredene iade edileceği" nin belirlendiğini ve bu doğrultuda davalı ...' ne 500.000,00₺ bedelli teminat senedi verildiğini icra takibine konu senedin ön yüzüne "TEMİNAT SENEDİDİR" şeklinde yazıldığını ancak senedin vade tarihinin boş bırakıldığını ve müvekkili tarafından imzalanarak teslim edildiğini, müvekkilinin sözleşmeden doğan tüm edimlerinin yerine getirdiğini ancak devir bedelinden kalan 28.000,00-USD tutarındaki borcun davalı tarafça ödenmediğini, bu hususla ilgili olarak hukuki sürecin devam ettiğini, Davalı ... Şirketi' nin kendisine sözleşmenin teminatı olarak verilen 500.000,00₺ tutarındaki ''malen'' kayıtlı ve vade tarihi içermeyen senedi taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı olarak ve söz konusu anlaşmanın tarihinden önceki bir tarihi vade günü yazarak, Şirket Yönetim Kurulu Başkanı ve Münferit Yetkilisi diğer davalı ...'e ciro ettiğini, ...' in de bu senedi diğer davalı ...'a ciro ettiğini, davalı ... tarafından tarafından ... 26. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını, takip dayanağının 500.000,00₺ bedelli teminat senedi olduğunu, müvekkili tarafından ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi' nde ...E. sayılı dosya ile borca itiraz davası açıldığını, ... 16. İcra Hukuk Mahkemesi' nin 30/05/2022 tarihli Tensip Tutanağı'nın 11. maddesi ile "%100 teminat mukabili olmak şartı ile tedbir talebi kabul edildiğini" ve bu hususta ... 26. İcra Dairesi'nin... esas sayılı dosyasına müvekkili tarafından sunulan ve dosya borcunun tamamını kapsar nitelikteki kesin ve süresiz Banka Teminat Mektubu ile söz konusu takibin durdurulmasına karar verildiğini ancak ... 16. İcra Hukuk Mahkemesince söz konusu itirazlar irdelenmeksizin dosyanın 06/10/2022 günü karara çıkarıldığını ve itirazların reddedildiğini, mahkemece tedbir kararının kaldırılmasına ve takibin devamına karar verildiğini, senet lehtarı ...A.Ş.'nin söz konusu teminat senedi ile kambiyo hukuku yönünden müvekkili aleyhine takip yapması halinde senedin teminat olduğunu gösterir taraflar arasındaki protokol sebebiyle bu takibi devam ettiremeyeceğini bildiğinden söz konusu senedi ciro etme yoluna gittiğini, üçüncü bir şahıs gibi görünen ancak yine tüm hususlara muttali olan diğer davalı ...'a ciro edildiğini, müvekkili firmanın senet lehtarına hiçbir borcu bulunmadığını belirterek davanın kabulü ile davaya konu senet nedeni ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, karşı tarafın %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; müvekkili ...'ın 20.12.2019 düzenleme ve 27.12.2019 vade tarihli senedin tahsili için davacı aleyhine ... 26. İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davacının itirazın iptali için açtığı davanın müvekkili lehine sonuçlandığını ve müvekkili lehine %20 icra inkar tazminatına karar verildiğini, senedin ön yüzünde "teminat senedidir" şeklindeki kaydın açıkça neyin teminatı olduğu belirtilmediğinden geçersiz olduğunu, davacının dava konusu senedi hiçbir hukuki/fiili irtibatı bulunmayan bir sözleşmeyle ilişkilendirerek borçtan kurtulmaya çalıştığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Tanım Sigorta ve ... vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; dava konusu senetin 31/12/2019 tarihli Sözleşme kapsamında düzenlenmediğini, senedin teminat senedi olduğunu iddia eden davacının bu iddiasını yazılı belge ile ispat etmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava ve takibe konu bononun davacı tarafından 31/12/2019 tarihinde Acentalık Portföy Devir Sözleşmesinin imzalandığı sırada teminat amaçlı düzenlenip düzenlenmediği, dolayısıyla senedin bedelsiz olup olmadığı ve ispat yükünün hangi tarafın üzerinde olduğu hususlarına ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen kambiyo senetleri ve bunlar arasında bulunan bono sebepten mücerrettir. Kambiyo senetlerindeki taahhüdün mutlaka bir sebebi vardır. Ancak bu sebep senet üzerinde veya senedin açıkça tarif edildiği ayrı bir sözleşme bulunmadığı taktirde bu husus kambiyo senetlerini temel ilişkiden soyut hale getirmektedir. Aksine davranış, yani kambiyo senetlerinin temel ilişki ile ilişkilendirmesi kambiyo senetlerini hükümsüz hale getirecektir. Kambiyo senetlerinde bedelsizlik iddiası ancak kesin delilleri ile ispat edilebilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesine göre kanun aksini emretmedikçe taraflardan her biri iddiasını ispata mecburdur. İspat yükü kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (HMK'nın 190/1) (Kambiyo senetlerine ilişkin menfi tespit davalarında ispat yükü konusunda bkz. İstanbul BAM 13. HD 2021/717E., 2023/1278K.)
Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak davalı alacaklı üzerindedir. Ancak kambiyo senedine dayalı olarak alacak talebinde bulunulması halinde ispat yükü borçlu olmadığını iddia eden davacılar üzerindedir. Bono metninde borcun sebebi ("bedeli malen alınmıştır" veya "bedeli nakden alınmıştır" şeklinde) belirtilmişse, bu kayda dayanan taraf lehine karine mevcut olup, ispat yükü karinenin aksini iddia eden yani senedi talil eden tarafa düşer. Menfi tespit davasının her iki tarafı da bononun ihdas sebebini talil etmiş ise ispat yükü davacıya düşer. Öte yandan, kambiyo senedi üzerinde "teminattır" veya "teminat senedidir" şeklinde ibarelerin yazılı olması senedi kambiyo vasfı dışına çıkarmamaktadır. Bu durumun ayrıca bir yazılı belge ile senet ile ilgili olarak herhangi bir tereddüt yaratmayacak şekilde ortaya konulması gerekir.
Somut olayda davacı, 500.000 TL bedelli senedin davalı sigorta şirketine sözleşme imzalandığı sırada verildiğini, ilgili sözleşmenin teminat başlığı altında bu hususun açıkça yazıldığını belirtmektedir. Davalı taraf ise bu iddiayı kabul etmemektedir. Bu durumda, yukarıda detaylı açıklandığı üzere, dava konusu senedin teminat amaçlı verildiğini ve bedelsiz olduğunu ispat külfeti davacının üzerindedir. Davacı, dava konusu senetle ilgili borçlu olmadığı iddiasını miktar itibarıyla yazılı belgeyle ispatlamak zorunda olduğu dikkate alındığında, dava konusu senedin düzenleme tarihinin 20.12.2019 olduğu, vadesinin 27.12.2019 olarak belirlendiği, ilgili sözleşmenin ise senedin düzenlendiği tarihten daha sonraki bir tarih olan 31.12.2019 tarihinde imzalandığı görülmektedir. Sözleşme metninden ve senet üzerinden, davaya konu senedin protokolde geçen senet olduğu davacı tarafından yazılı delille ispatlanamamıştır. Bu nedenle, ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın reddine,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL maktu karar ve ilam harcının, peşin alınan 11.425,50-₺ harçtan mahsubu ile bakiye 10.997,90-₺ harcın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı ... A.Ş. tarafından yapılan 52,00-₺ yargılama gideri`nin davacıdan tahsili ile davalı ... A.Ş.'ye verilmesine,
Davalı ... tarafından yapılan 50,00-₺ yargılama gideri`nin davacıdan tahsili ile davalı ...'a verilmesine,
5-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen dava değeri üzerinden davalılar vekilleri lehine hesaplanan 99.665,27-₺ vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara mütesaviyen verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca taraflara iadesine,
Dair; taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 13/06/2024

Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza