İSTANBUL 20. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/161 Esas
KARAR NO : 2024/431
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/03/2023
KARAR TARİHİ : 07/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 14/03/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; takibe dayanak olan ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesi tarafından verilen ... seri nolu çek şirket yetkilisi ... ... tarafından keşide yeri ..., keşide tarihi 20/01/2023 ve 92.739,00-TL bedelli olan çek müvekkili şirket yetkilisi ... ... tarafından keşide edildiğini ve akabinde dava dışı olan ve ödeme emrinde borçlu olarak yer alan ... ... Sanayii ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne ... Kargo aracılığıyla gönderildiğini, ilgili çekin kargoya veriliş tarihi 29/11/2022 tarihi olduğunu, çek dava dışı ... ... Sanayii ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne gönderilirken kargoda kaybolduğunu, ilgili çekin kaybolmasının ardından müvekkili şirket tarafından aradaki ticari ilişkisi çerçevesinde yine ... ... Bankası A.Ş. ... ... Şubesi tarafından verilen ... seri nolu çek şirket yetkilisi ... ... tarafından keşide yeri ..., keşide tarihi 20/01/2023 ve 92.739,00-TL bedelli olan çek müvekkil şirket yetkilisi ... ... tarafından keşide edildiğini yine dava dışı ... ... Sanayii ve Dış Ticaret Limited Şirketi'ne teslim edildiğini, müvekkili şirket bu süreçte kaybolan çekin bulunacağını, bulunamaması halinde ise dava dışı ... ... Sanayii ve Dış Ticaret Limited Şirketi'nin cirosu olmaması nedeniyle kendilerine teslim edileceği düşüncesiyle beklerken müvekkile şirket aleyhine kötü niyetli davacı ... San. Ve Tic. A.Ş. tarafından .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... sayılı takip dosyası ile 10 örnek yoluyla icra takibine geçilmesi neticesinde çekin bulunduğundan ve aleyhlerine kullanıldığından haberdar olduğunu, müvekkili şirketin işbu ana kadar beklemesi nedeni ise çekin keşide edilmek suretiyle gönderildiği anda çek arkasında dava dışı ve icra dosyası kapsamında borçlu olarak yer alan ... ... Limited Şirketi'nin imzasının olmaması nedeniyle kullanılmayacağını düşündüğünü, ancak yargılamaya konu olan çek üzerindeki ciro silsilesi üzerinde yer alan davalı ve dava dışı ... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi ve ... Anonim Şirketi yetkilileri kötü niyetli olarak bir ciro silsilesi oluşturduğunu ve müvekkili şirket ile diğer dava dışı ... ... Limited Şirketi'nin mağduriyetine yol açtığını, bu kapsamda dava dışı ... ... Limited Şirketi tarafından da çek arkasındaki imzanın kendilerine ait olmaması nedeniyle ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2023/... E. Sayılı dosyası kapsamında imzaya itiraz davası açıldığını, işbu dava halen derdest olduğunu, davalı şirketin kötü niyetli olarak hareket ettiğini ve haksız kazanç elde etme noktasında amaç edindiğini, bu nedenle davalı tarafın tamamen kötü niyetli hareket etmek suretiyle müvekkili şirket aleyhine usul ve yasaya aykırı olarak icra takibi başlatıldığını, dava konusu haksız durum sebebiyle, müvekkili şirket açısından telafisi imkânsız maddi ve manevi zararlara uğrayacağını; davaya konu .... İcra Müdürlüğü’nün 2023/... sayılı takip dosyası kapsamında ilgili kapak hesabı kapsamında icra takibine konu edilen tutarın taraflarınca icra dosyasına depo edilerek Mahkemenin hükmedeceği %15 teminat karşılığında söz konusu icra dosyasına yatırılan paranın ya da teminat mektubunun davalıya ödenmesini engellemek için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmişlerdir.
CEVAP : Davalı vekili tarafından sunulan 28/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere çekteki lehtar cirosunun sahte olması TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, çekin keşidecisi olan davacının lehtar şirkete ödeme yapmış olması bir şahsi defii olup TTK'nun 687. Maddesi uyarınca bile bile davacının zararına hareket ettiği ispatlanmadıkça iyi niyetli yetkili hamil olan davalıya karşı ileri sürülebilmesi mümkün olmadığını, davacının 29.11.2022 tarihinde kaybettiğini ileri sürdüğü çekle ilgili 14.03.2023 tarihine kadar hiçbir hukuki yola başvurmaması hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, çekte ödeme yasağı bulunmasa bile çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediğini ve davalının kötü niyetli olduğunu göstermediğini, somut olayda çekle ilgili verilmiş bir ödeme yasağı kararı dahi bulunmadığını, çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre davalı TTK'nun 790. Maddesine göre yetkili ve meşru hamili olduğunu, davalı dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... şirketinden aldığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLER : .... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra dosyası, gönderi takip ekranı, çek sureti, ... İcra Hukuk Mahkemesi 2023/... Esas sayılı dosyası, ticaret sicil kayıtları, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyası, fatura, hesap hareketleri, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
Bilirkişi ... tarafından hazırlanan 02/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...Dava konusunun, keşidecisi davacı şirket olan ve dava dışı ... ... Ltd. Şti'ye verilen ... ... Bankası ... ... şubesine ait ... seri numaralı 20.01.2023 keşide tarihli 92.739,00 TL bedelli çek yönünden davacı yanın borçlu olmadığının tespiti talebinden ibaret olduğu, Davacı yan 18.12.2023 günü saat 15:20'de mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış, ticari defter ve belge ibraz etmediği, Davalı yan 18.12.2023 günü saat 15:20'de mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış, ticari defter ve belge ibraz etmediği, Dava konusu çekin arka yüzüne ilişkin fotokopisi dosya içerisinde yer almadığı görüldüğünden ciro silsilesi üzerinde herhangi bir inceleme yapılamadığı, Dava konusu somut olayda uyuşmazlığın, keşidecisi davacı şirket olan ve dava dışı ... ... Ltd. Şti.'ye verilen ... ... Bankası ... ... şubesine ait ... seri numaralı 20.01.2023 keşide tarihli 92.739,00 TL bedelli çek yönünden davacı yanın borçlu olmadığının tespiti noktası toplandığı, davacı ve davalı 18.12.2023 günü saat 15:20'de mahkemeniz duruşma salonunda yapılan incelemeye katılmamış olup ticari defter ve belge ibraz etmediği, bu nedenle dava konusu çekin taraf ticari defterlerinde yer alıp almadığı, ciro silsilesinde bulunan şirketlerle tarafların ticari ilişkisinin olup olmadığı yönünden bir inceleme yapılamadığı, dava dışı ... ......Ltd. Şti. tarafından dosyaya davacı şirket ile aralarında düzenlenen fatura, sipariş formları, 2022 yılına kadar olan cari hesap ekstresini sunmuşsa da bu kayıtlar ticari defterlerle tetkik edilemediği..." görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Bilirkişi Zihni Durmuş tarafından hazırlanan 16/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "... Davacının E DEFTER kapsamında olduğu, Yevmiye Defteri ve Defteri Kebir kayıtlarını elektronik ortamda tuttuğu, bu defterlerin aylık beratlamalarının yasal sürelerinde yapılmış olduğu, kağıt ortamında tutulmakta olan Envanter Defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal sürelerinde yaptırılmış olduğu, diğer bir ifade ile davacının incelemeye ibraz edilen yasal ticari defterlerinin lehine delil olmasına engel bir durumun bulunmadığı, Dava konusu çekin davacı tarafından dava dışı ... ... Sanayi ve Dış ticaret Limited Şirketi adına düzenlendiği ve davacının yasal defter kayıtlarında dava dışı bu şirketin borcuna kaydedildiği, Davacı şirketin gerek davalı şirket ve/veya gerekse dava dışı diğer ciranta şirketlerle herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, dolayısı ile davacı şirketin gerek davalı şirket ve/veya gerekse dava dışı diğer ciranta şirketlere bir borcunun bulunmadığı..." görüş ve kanaatini bildirmiştir.
.... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı ve diğer dava dışı kişiler hakkında 92.739,00TL asıl alacak 9.273,90TL çek tazminatı, 136,57TL işlemiş faiz, 278,22TL komisyon olmak üzere 102.427,69TL üzerinde takip başlatıldığı görülmüştür.
... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davaya konu çek hakkında dava dışı ... tarafından imzaya itiraz edildiği ve davalı ... Cephe şirketi tarafından imzaya itirazın kabul edildiği ve kabul beyanı doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.
HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, ... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyasında, ... ... Bankası... şubesine ait 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 92.739,00 TL bedelli çekin çalındığından bahisle keşideciye başvurulamayacağından bahisle menfi tespit istemine ilişkindir. İcra dosyasına göre tarafların dava ve taraf ehliyeti vardır.
Menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır: Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)'nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi icra takibinden sonrada ileri sürülebilir. Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Buna rağmen, borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması halinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür.
Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir.
Dosya kapsamında toplanan delillerden somut olayda; davacı taraf ... ... Bankası... şubesine ait 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 92.739,00 TL bedelli çekte dava dışı lehdara ait imzanın lehdara ait olmadığını, lehdar cirosunun sahte olduğunu, ciro zincirinde kopukluk olması sebebi ile kopukluktan önceki lehdar ve keşideciye başvurulamayacağını savunmuştur. ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davaya konu çek hakkında dava dışı ... tarafından imzaya itiraz edildiği ve davalı ... Cephe şirketi tarafından imzaya itirazın kabul edildiği ve kabul beyanı doğrultusunda davanın kabulüne karar verildiği görülmüş olup lehdar imzasının sahte olduğu anlaşılmıştır. Tarafların ve çekte cirosu bulunan ilgili şirketlerin ticaret sicil müdürlüğü ve vergi kayıtları üzerinde mahkememizce yapılan inceleme ile davacı ile davalı ve diğer ciranta şirketler ve kişiler arasında dava konusu çeklere dayalı mevcut bir ticari ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği, mahkememizde görülen emsal dosyalarda da ciro silsilesinde bulunan şirketlerin gayrı faal paravan şirketler olduğu, kargoda çalınan çeklerin tahsiline çalışıldığı tespit edilmiştir. Alınan bilirkişi raporu ile de davaya konu çekin davacı ve dava dışı ... ... şirketi arasındaki ticari ilişki kapsamında düzenlenerek verildiği, diğer kişi ve şirketler ile herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı, davalı ve diğer cirantalar tarafından dava konusu çeklerin haklı olarak iktisap edildiğini ispata yarar belge ve ticari kayıtların sunulmadığı davalı şirketin ve dava dışı ciranta şirketlerin ise gayri faal şirketler olduğu açık olup dava konusu çeklerin ticari ilişki kapsamında davalının eline geçmediği, haksız iktisap suretiyle ele geçirilen çeklerin davalı tarafından haksız şekilde tahsil edilmeye çalışıldığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 30/11/2021 tarih 2017/19-2738 Esas, 2021/1513 Karar sayılı içtihadında da belirtildiği haliyle davalının dava konusu çekleri ticari ilişki kapsamında elde ettiğini ortaya koyamadığı ve dava konusu çeklerin haksız şekilde iktisap edilmek suretiyle tahsile çalışıldığı, davalı şirketin yetkili hamil olmadığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamında davaya konu çekte sebebi ile davacının davalı ve diğer cirantalarla ticari ilişkisinin bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
1-).... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyasında ... Bankası... şubesine ait 20.01.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 92.739,00 TL bedelli çek nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,
2-) 18.547,80TL kötüniyet tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 6.996,83TL nispi karar harcından peşin yatırılan 1.749,21TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 5.247,62TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan toplam 7.652,96TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 17.900,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin üzerinde bırakılmasına,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 07/06/2024

Katip ...
¸e-imzalı

Hakim ...
¸e-imzalı

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.